Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 12. Việt Nam quê hương em

Giáo án Bài 28. Khám phá đáy biển ở Trường Sa

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được những điều quan sát được về đàn cá và rạn san hô dưới đáy biển ở Trường Sa, tách riêng với cách hình dung bằng hình ảnh so sánh.
  • Giải thích được vì sao các hình ảnh so sánh “tấm thảm chuyển động”, “lâu đài dưới biển” giúp người đọc hình dung thế giới dưới nước rực rỡ.
  • Nhận biết và dùng đúng các từ tả đặc điểm “rực rỡ”, “khổng lồ”, “kì thú”; phân biệt được câu thông tin với câu cảm thán có từ bộc lộ cảm xúc và dấu chấm than.
  • Viết đúng chính tả tên riêng “Trường Sa” và các tiếng “san hô”, “rực rỡ”; viết được 4–5 câu kể một việc em đã làm để tìm hiểu hoặc giữ gìn thiên nhiên theo mẫu.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật, đọc đúng ngữ điệu câu cảm thán; nghe và nói rõ ý kiến về cảnh biển; viết đúng chính tả, viết câu kể việc theo mẫu.
  • Năng lực văn học: cảm nhận vẻ đẹp của hình ảnh so sánh, dùng chi tiết trong bài để giải thích nội dung và cảm xúc của tác giả về biển đảo quê hương.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài để trả lời câu hỏi; tự kiểm tra lại đáp án của mình sau khi đối chiếu với bạn.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi và nhóm, trao đổi, nhận xét ý kiến của bạn bằng câu lễ phép, rõ ràng.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: suy nghĩ về cách bảo vệ biển đảo và tưởng tượng thêm một hình ảnh so sánh cho cảnh biển em thích.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: tự hào về vẻ đẹp biển đảo Trường Sa của Tổ quốc, có tình cảm gắn bó với quê hương.
  • Trách nhiệm: nêu được việc làm cụ thể để giữ gìn môi trường biển, không bẻ san hô, không xả rác xuống nước.
  • Chăm chỉ: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, luyện viết chính tả và viết câu kể việc đúng hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa đáy biển ở Trường Sa (đàn cá nhiều màu, rạn san hô) trong bài học, phóng to hoặc chiếu lên bảng.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-28-kham-pha-day-bien-o-truong-sa (dùng ở hoạt động khám phá và luyện tập).
  • Bảng phụ hoặc slide ghi: từ tả đặc điểm (rực rỡ, khổng lồ, kì thú), mẫu câu kể việc, phiếu học tập.
  • Thẻ chữ hoặc thẻ hình để chơi ghép từ với nghĩa; bút dạ, bảng con.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai; vở Tập viết, vở Bài tập Tiếng Việt 2.
  • Bút chì, bút màu, tẩy, bảng con và bút dạ.
  • Thẻ từ có ghi “rực rỡ”, “khổng lồ”, “kì thú” và các nghĩa tương ứng (dùng cho nhóm).
  • Phiếu học tập do GV phát.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chào biển đảo quê hương

Mục tiêu

Tạo hứng thú, kết nối trải nghiệm của HS về biển với chủ đề bài học; dẫn dắt vào bài “Khám phá đáy biển ở Trường Sa”.

Nội dung

Trò chơi “Đoán nhanh”: GV chiếu tranh một số con vật và rạn san hô dưới biển, HS giơ tay nêu tên đồ vật, con vật em thấy trong tranh. Sau đó GV hỏi: “Em đã từng đi biển hoặc xem biển trên ti-vi chưa? Em thấy biển có gì đẹp?”

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 hình ảnh về biển mà các em biết; hứng thú vào bài mới.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô sẽ chiếu tranh, các em giơ tay gọi tên sự vật em nhìn thấy dưới biển nhé!” GV chiếu tranh đàn cá và rạn san hô.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi, quan sát tranh.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Trong tranh có gì? Em đoán đó là con gì, cái gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Có đàn cá bơi.” “Có rạn san hô nhiều màu.” “Có con cá nhiều màu sắc.”

  3. Giáo viên

    GV hỏi thêm: “Em có thích cảnh biển này không? Vì sao?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em thích vì cá có nhiều màu đẹp.” “Em thấy biển rất rộng và nhiều cá.”

  4. Giáo viên

    GV khen các em quan sát tốt và nói: “Hôm nay chúng ta cùng khám phá đáy biển ở Trường Sa qua bài đọc của tác giả nhé!” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài, mở sách ở trang 28 hoặc theo dõi trên màn hình.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm hiểu hình ảnh so sánh dưới đáy biển

Mục tiêu

HS đọc rõ lời kể, nhận biết điều quan sát được và cách hình dung bằng hình ảnh so sánh; giải thích được ý nghĩa của hình ảnh so sánh trong bài.

Nội dung

Đọc mẫu và đọc nối tiếp bài đọc; cặp đôi hoàn thành Phiếu học tập số 1: tách điều quan sát (đàn cá bơi, rạn san hô) với cách hình dung (tấm thảm chuyển động, lâu đài dưới biển). Cuối hoạt động GV mở học liệu số NeoEdu để HS xem phần bài giảng và ví dụ, đối chiếu kết quả.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh; HS giải thích được: đàn cá không thực sự là tấm thảm dệt, rạn san hô không phải hoa bằng đá mà được tạo bởi các sinh vật san hô qua thời gian; không bẻ, không mang san hô về làm đồ trang trí.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài với giọng kể thong thả, nhấn giọng ở các hình ảnh so sánh. Sau đó GV nêu nhiệm vụ: “Các em đọc thầm, gạch chân các hình ảnh so sánh. Cặp đôi cùng làm Phiếu học tập số 1.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm bài và gạch chân các hình ảnh so sánh (tấm thảm chuyển động, lâu đài dưới biển).

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc nối tiếp đoạn, nhắc HS đọc đúng lời kể. GV đi quan sát, hỏi cặp đôi: “Đàn cá trong bài được tả như thế nào? Đó là điều em nhìn thấy hay là cách tác giả hình dung?”

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp, cặp đôi thảo luận. HS trả lời dự kiến: “Đàn cá đông, nhiều màu, đang bơi là điều nhìn thấy.” “Tấm thảm chuyển động là cách tác giả hình dung.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo. GV hỏi: “Vì sao tác giả so sánh đàn cá với tấm thảm? Hình ảnh này giúp em hình dung điều gì?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “So sánh giúp em thấy đàn cá đông, nhiều màu và chuyển động như tấm thảm đang trải ra.” “Đàn cá không phải tấm thảm thật, chỉ là cách nói để em tưởng tượng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Hình ảnh so sánh giúp người đọc tưởng tượng cảnh biển rực rỡ. Rạn san hô được tạo bởi các sinh vật san hô, nên chúng ta cần bảo vệ, không bẻ san hô về làm đồ trang trí.” GV mở học liệu số để HS đối chiếu.

    Học sinh

    HS ghi ý chính vào phiếu, nhắc lại: “Rạn san hô là môi trường sống của sinh vật, cần được bảo vệ.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ tả đặc điểm và câu bộc lộ cảm xúc

Mục tiêu

HS hiểu nghĩa và dùng đúng các từ “rực rỡ”, “khổng lồ”, “kì thú”; phân biệt câu thông tin với câu cảm thán.

Nội dung

Trò chơi mảnh ghép: nhóm 3–4 HS ghép thẻ từ với nghĩa (rực rỡ – màu sắc sáng nổi bật; khổng lồ – rất lớn; kì thú – lạ và hấp dẫn). Sau đó HS so sánh hai câu: “Đàn cá có màu rực rỡ.” (câu thông tin) và “Ôi, thế giới dưới biển đẹp quá!” (câu cảm thán).

Sản phẩm dự kiến

Nhóm ghép đúng 3 cặp từ – nghĩa; HS nêu được: câu cảm thán có từ bộc lộ cảm xúc (Ôi, đẹp quá) và dấu chấm than; câu thông tin không cần dấu ấy.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia nhóm 3–4 HS, phát thẻ từ và thẻ nghĩa. GV nói: “Nhóm nào ghép đúng và nhanh sẽ được vỗ tay!”

    Học sinh

    HS nhận thẻ, thảo luận nhóm để ghép.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, gợi ý: “Từ nào chỉ màu sắc? Từ nào chỉ kích thước?” GV chiếu hai câu mẫu và hỏi: “Câu nào cho em biết thông tin? Câu nào thể hiện cảm xúc của người nói?”

    Học sinh

    HS ghép thẻ. HS trả lời dự kiến: “Rực rỡ là màu sáng nổi bật.” “Khổng lồ là rất lớn.” “Câu ‘Ôi, thế giới dưới biển đẹp quá!’ thể hiện cảm xúc.”

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm treo kết quả lên bảng, các nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Em đặt một câu có từ “kì thú” nhé?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Dưới biển có nhiều loài cá kì thú.” “Rạn san hô thật kì thú!”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Câu cảm thán có từ bộc lộ cảm xúc và dấu chấm than. Câu thông tin thì kết thúc bằng dấu chấm.” GV nhấn mạnh lại cách dùng đúng đối tượng khi tả.

    Học sinh

    HS nhắc lại quy tắc, ghi nhanh vào vở một câu thông tin và một câu cảm thán.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Đọc hiểu và chọn việc bảo vệ biển

Mục tiêu

Củng cố kiến thức đọc hiểu về hình ảnh so sánh, rạn san hô và cách bảo vệ biển thông qua bài tập trắc nghiệm.

Nội dung

Làm bài tập 2, 3, 6, 7 trong sách (có thể làm trên học liệu số NeoEdu). HS làm cá nhân rồi đối chiếu với bạn cùng bàn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: Câu 2: B (So sánh gợi màu sắc, số lượng và sự di chuyển, không đổi bản chất con vật). Câu 3: A (Rạn là môi trường sống cần bảo vệ, có liên quan các sinh vật san hô). Câu 6: A, B, D (Không xả rác xuống nước; không bẻ san hô; tìm hiểu sinh vật qua sách, hướng dẫn đáng tin). Câu 7: C (Ôi, đàn cá nhiều màu đẹp quá! thể hiện cảm xúc).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề từng câu, nhắc: “Đọc kĩ bài, tìm chi tiết trước khi chọn đáp án.”

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân vào vở hoặc bảng con.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao em chọn đáp án B ở câu 2?” “Việc mang san hô sống về làm kỉ niệm có giúp bảo vệ biển không? Vì sao?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em chọn B vì bài nói đàn cá đông, nhiều màu và đang bơi.” “Không giúp bảo vệ biển, vì lấy san hô ra khỏi nơi sống sẽ làm hỏng rạn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc đáp án, cả lớp kiểm tra và giơ bảng con.

    Học sinh

    HS đọc đáp án, nhận xét và sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    GV khen các em và chốt: “Giữ môi trường và không lấy sinh vật khỏi nơi sống là cách bảo vệ biển đảo quê hương.”

    Học sinh

    HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi nhớ.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Chính tả và luyện viết câu

Mục tiêu

HS viết đúng chính tả tên riêng “Trường Sa”, các tiếng “san hô”, “rực rỡ”; viết được câu thông tin và câu cảm xúc về cảnh biển.

Nội dung

Bài 5: điền tr hoặc s vào chỗ trống. Bài 4: ghép từ với nghĩa. Bài 8: viết một câu thông tin và một câu cảm xúc về cảnh biển theo Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án bài 5: {{1}} = Tr (Trường Sa), {{2}} = s (san hô). Bài 4: rực rỡ – màu sắc sáng nổi bật; khổng lồ – rất lớn; kì thú – lạ và hấp dẫn. Bài 8 (gợi ý): “Dưới biển có những rạn san hô.” “Ôi, cảnh dưới biển rực rỡ quá!”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc chậm “Trường Sa”, “san hô”, “rực rỡ”, nhắc HS chú ý viết Tr hoa và s thường khi ở giữa câu. GV phát Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS nghe, viết vào bảng con, đọc lại.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao Trường Sa viết Tr hoa?” “Câu nào là câu thông tin? Câu nào là câu cảm thán?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì Trường Sa là tên riêng.” “Dưới biển có những rạn san hô là câu thông tin.” “Ôi, cảnh dưới biển rực rỡ quá! là câu cảm thán.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 HS đọc câu vừa viết, cả lớp nhận xét về dấu câu và từ bộc lộ cảm xúc.

    Học sinh

    HS đọc câu của mình, nhận xét bạn.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhắc lại lỗi hay gặp về chính tả và dấu câu.

    Học sinh

    HS sửa lỗi vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Kể việc em đã làm để giữ gìn thiên nhiên

Mục tiêu

HS vận dụng cách viết kể việc và từ ngữ đã học để kể một việc có thật hoặc nêu rõ dự định để tìm hiểu, giữ gìn thiên nhiên.

Nội dung

HS viết 4–5 câu kể một việc theo mẫu: khi nào, ai cùng làm, cách làm, kết quả, cảm nghĩ. Mẫu gợi ý: “Cuối tuần, em xem sách ảnh về biển cùng chị. Em tìm tên cá dưới mỗi tranh. Chị giúp em đọc một từ khó. Em ghi điều mới biết vào vở. Em muốn giữ biển sạch hơn.” Sau đó HS chia sẻ trước lớp. Về nhà: đọc một truyện dân gian Việt Nam, ghi tên truyện và một chi tiết tưởng tượng.

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu kể việc có đủ các ý: thời gian, người cùng làm, cách làm, kết quả, cảm nghĩ; chỉ kể việc thật hoặc nói rõ dự định. Bài tham khảo: “Thứ bảy, em xem sách về chim cùng bố. Em tìm những loài thường thấy ở vườn. Bố đọc tên loài em chưa biết. Em ghi lại hai điều mới vào vở. Em muốn ngắm chim mà không làm chúng sợ.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu và treo mẫu câu kể việc lên bảng. GV nói: “Em hãy nhớ lại một việc em đã làm để tìm hiểu hoặc giữ gìn thiên nhiên, rồi viết 4–5 câu nhé.”

    Học sinh

    HS nhớ lại việc đã làm hoặc dự định của mình.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỏi: “Việc đó xảy ra khi nào? Ai cùng làm với em? Em đã làm như thế nào? Kết quả ra sao?”

    Học sinh

    HS viết đoạn văn. HS trả lời dự kiến khi được hỏi: “Em đi nhặt rác trên bãi biển cùng mẹ.” “Kết quả là bãi biển sạch hơn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS đọc bài trước lớp; cả lớp nhận xét theo tiêu chí có đủ 5 ý và câu đúng chính tả.

    Học sinh

    HS đọc bài, các bạn góp ý: “Bạn kể rõ thời gian và việc làm.” “Bạn nên thêm cảm nghĩ.”

  4. Giáo viên

    GV khen và nhắc: “Mỗi việc nhỏ như không xả rác, không bẻ san hô đều góp phần bảo vệ biển đảo quê hương. Về nhà các em hãy đọc một truyện dân gian và ghi tên truyện cùng một chi tiết tưởng tượng.”

    Học sinh

    HS ghi nhận nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Khám phá đáy biển ở Trường Sa” và hoàn thành bảng dưới đây (ghi theo danh sách):

  • Đối tượng: đàn cá
    • Điều em quan sát được: ……………………
    • Cách tác giả hình dung: ……………………
  • Đối tượng: rạn san hô
    • Điều em quan sát được: ……………………
    • Cách tác giả hình dung: ……………………
      Câu hỏi:
  1. Vì sao tác giả so sánh đàn cá với tấm thảm chuyển động?
  2. Vì sao chúng ta không nên bẻ san hô về làm đồ trang trí?

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Điền tr hoặc s vào chỗ trống:

  • {{1}}ường Sa
  • {{2}}an hô
    Bài 2. Ghép từ với nghĩa:
  • rực rỡ – ……………………
  • khổng lồ – ……………………
  • kì thú – ……………………
    Bài 3. Viết một câu thông tin và một câu cảm xúc về cảnh biển em đã đọc trong bài:
  • Câu thông tin: ……………………
  • Câu cảm xúc: ……………………

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lại đoạn văn 4–5 câu kể một việc em đã làm để tìm hiểu hoặc giữ gìn thiên nhiên (nếu chưa hoàn thành trên lớp), chú ý viết hoa và dấu câu.
  • Đọc một truyện dân gian Việt Nam, ghi vào vở tên truyện và một chi tiết tưởng tượng mà em thích (không lẫn với truyện kể về đời sống hằng ngày).
  • Quan sát một cảnh đẹp ở quê em (hoặc trên tranh, ảnh), viết một câu thông tin và một câu cảm xúc về cảnh đó để chia sẻ với bạn vào tiết sau.
  • Đọc lại bài “Khám phá đáy biển ở Trường Sa” cho người thân nghe, chú ý ngắt nghỉ đúng và đọc đúng lời kể.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.