Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 12. Việt Nam quê hương em

Giáo án Bài 27. Chuyện quả bầu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được tên các nhân vật, sự việc chính và trình tự bốn chặng của truyện Chuyện quả bầu.
Giải thích được chi tiết kì ảo (con dúi nói được, người ra từ quả bầu) và phân biệt với điều có thể xảy ra trong thực tế.
Đọc đúng, rõ ràng lời kể và lời nhân vật; viết đúng chữ viết hoa A, M, N kiểu 2 và viết đúng các tên An, Mai, Nam, câu Nam mời An cùng đọc truyện.
Vận dụng được từ ngữ về dân tộc (Kinh, Thái, Mường, Khơ Mú) và cách viết hoa tên dân tộc để nói, viết về sự tôn trọng các dân tộc.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật; nói kể lại được bốn chặng của truyện; viết đúng chữ A, M, N kiểu 2, viết đúng tên riêng và câu mới.
Năng lực văn học: nhận biết chi tiết kì ảo trong truyện dân gian; dùng chi tiết để giải thích ý nghĩa đoàn kết, gắn bó giữa các dân tộc.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: chủ động đọc thầm, tự tìm chi tiết trong truyện và tự kiểm tra đáp án phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi, nhận xét lời kể của bạn trong nhóm, phối hợp với bạn khi làm trạm luyện tập.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: lựa chọn cách kể lại truyện bằng lời riêng và đưa ra cách ứng xử tôn trọng bạn khác tiếng nói, trang phục, phong tục.

3. Phẩm chất

Nhân ái: biết tôn trọng bạn có tiếng nói, trang phục, phong tục khác mình; không cười chê, không phán xét.
Trách nhiệm: biết rằng truyện cổ không thay thế hướng dẫn phòng tránh thiên tai; khi có cảnh báo thật cần làm theo người lớn và cơ quan chức năng.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh họa bài Chuyện quả bầu, hình con dúi, quả bầu, cảnh nước lũ và nhà sàn (tranh minh họa trong sách giáo khoa).
Bảng phụ ghi bốn chặng truyện, các câu lệnh của ba trạm luyện tập và câu mẫu Nam mời An cùng đọc truyện.
Thẻ tên dân tộc: Kinh, Thái, Mường, Khơ Mú (mỗi tên một thẻ, mỗi nhóm một bộ).
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để kiểm tra nhanh đáp án ở tiết 2 và tiết 3: neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-27-chuyen-qua-bau

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập hai.
Vở Tập viết 2 (ô li), bút chì, bút mực, bảng con và phấn.
Bút màu hoặc bút chì để tô, gạch chân khi làm phiếu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Đoán con vật trong truyện

Mục tiêu

Gợi nhớ kiến thức nền về truyện dân gian và tạo hứng thú vào bài Chuyện quả bầu ở tiết 1.

Nội dung

Trò chơi Đoán nhanh: GV đưa tranh con dúi và tranh quả bầu, HS đoán tên con vật, tên đồ vật và đoán xem trong truyện có điều gì lạ. Sau đó HS nói lại tên truyện.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được tên bài Chuyện quả bầu và dự đoán một điều lạ có thể xảy ra trong truyện.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ tranh con dúi và hỏi: “Đây là con vật gì? Các em đã nghe nói về con dúi bao giờ chưa?” GV nêu luật chơi: đoán đúng được một bông hoa cờ.
Học sinh
HS quan sát tranh, lắng nghe luật chơi và giơ tay xin trả lời.
Giáo viên
GV đưa tiếp tranh quả bầu và hỏi: “Quả bầu thường dùng để làm gì? Nếu trong quả bầu có tiếng người thì em nghĩ điều gì sẽ xảy ra?”
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Quả bầu để nấu canh.” “Trong quả bầu có người thì lạ lắm, có thể người ra từ quả bầu.”
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc truyện Chuyện quả bầu, xem truyện kể những điều lạ gì.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS đọc theo tên bài và mở sách trang bài 27.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm chi tiết kì ảo trong truyện

Mục tiêu

Đọc đúng lời kể và lời nhân vật; nhận biết chi tiết kì ảo và giải thích được chi tiết đó thuộc về tưởng tượng trong truyện dân gian (tiết 1).

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, sau đó hướng dẫn đọc theo bốn chặng truyện: tha dúi và được báo lụt; chuẩn bị và sống sót; quả bầu có tiếng người; nhiều người bước ra. Nhóm đôi luyện đọc lời kể và lời nhân vật (lời con dúi, lời hai vợ chồng). Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1: tìm chi tiết kì ảo và chi tiết thật.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc được bốn chặng truyện với giọng phù hợp (đoạn lụt khẩn trương, đoạn quả bầu ngạc nhiên và vui); HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 với các chi tiết kì ảo đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu cả bài, nhấn giọng đoạn lụt khẩn trương và đoạn quả bầu ngạc nhiên, vui. Sau đó GV nêu nhiệm vụ: “Các em đọc thầm, gạch chân lời con dúi nói và tìm điều lạ trong truyện.”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm và gạch chân câu lời con dúi, các chi tiết lạ.
Giáo viên
GV tổ chức nhóm đôi: một bạn đọc lời kể, một bạn đọc lời nhân vật, sau đổi vai. GV đi quanh lớp sửa cách ngắt câu và giọng đọc cho HS.
Học sinh
HS đọc theo cặp đôi. HS trả lời khi GV hỏi: “Con dúi nói được không? Điều đó có thật không?” Dự kiến: “Con dúi nói được là chi tiết tưởng tượng.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc đoạn quả bầu có tiếng người và trình bày kết quả Phiếu học tập số 1. GV hỏi: “Vì sao em cho rằng đây là chi tiết kì ảo?”
Học sinh
HS trình bày: “Con dúi nói được và người ra từ quả bầu là chi tiết kì ảo vì trong đời thật con vật không nói chuyện và người không ra từ quả bầu.”
Giáo viên
GV tổng kết: truyện dân gian dùng tưởng tượng để nói ý nghĩa; truyện không phải tài liệu khoa học và không phải hướng dẫn tránh lũ. GV nhắc HS giữ giọng đọc phù hợp khi kể lại.
Học sinh
HS nhắc lại: chi tiết kì ảo là chi tiết tưởng tượng; truyện chỉ để nghe và hiểu ý nghĩa.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Từ ngữ về dân tộc và luyện viết chữ A, M, N

Mục tiêu

Nhận biết tên các dân tộc Kinh, Thái, Mường, Khơ Mú và cách viết hoa tên dân tộc; viết đúng chữ A, M, N kiểu 2 và các tên An, Mai, Nam, câu Nam mời An cùng đọc truyện (tiết 2).

Nội dung

Trò chơi Ghép thẻ theo nhóm: nhóm nhận bộ thẻ tên dân tộc và ghép với câu mô tả ngắn về cộng đồng có nét văn hóa riêng và cần được tôn trọng. Sau đó HS luyện viết chữ A, M, N kiểu 2 cỡ nhỏ 2,5 li, luyện viết tên An, Mai, Nam và câu Nam mời An cùng đọc truyện.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng các thẻ tên dân tộc với câu mô tả; viết đúng chữ A, M, N kiểu 2, viết đúng tên An, Mai, Nam và câu Nam mời An cùng đọc truyện trong vở Tập viết.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát bộ thẻ tên dân tộc cho mỗi nhóm và nêu nhiệm vụ: “Ghép tên dân tộc với câu nói về nét văn hóa riêng. Chú ý viết hoa chữ đầu của tên dân tộc.”
Học sinh
HS nhận thẻ, đọc thầm các câu mô tả và thảo luận nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh các nhóm, nhắc HS không xếp hạng dân tộc theo thứ tự hay màu sắc trong chuyện. GV viết mẫu chữ A, M, N kiểu 2 lên bảng phụ, nêu cách viết liền mạch.
Học sinh
HS ghép thẻ, sau đó viết chữ A, M, N vào bảng con theo mẫu. HS viết tên An, Mai, Nam và câu Nam mời An cùng đọc truyện vào vở.
Giáo viên
GV mời một nhóm đọc kết quả ghép thẻ và hỏi: “Vì sao Thái, Mường viết hoa chữ đầu?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì Thái, Mường là tên dân tộc nên viết hoa chữ đầu.” HS đọc to câu Nam mời An cùng đọc truyện.
Giáo viên
GV nhận xét độ cao, khoảng cách và nét nối của chữ viết, khen những bài viết đẹp và nhắc HS sửa chỗ chưa đúng.
Học sinh
HS đối chiếu vở với mẫu và sửa lỗi nếu có.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Trạm luyện tập: đọc hiểu, ghép từ và kể lại truyện

Mục tiêu

Củng cố nội dung truyện, cách viết tên dân tộc, nghĩa từ cội nguồn, đoàn kết, dân tộc; sắp xếp đúng bốn chặng truyện và kể lại truyện bằng lời riêng (tiết 3 đầu).

Nội dung

Chia lớp thành ba nhóm, luân phiên qua ba trạm. Trạm 1 (bài 2, 3, 6): chọn đáp án. Trạm 2 (bài 4, 5): ghép từ với nghĩa và chọn cách viết đúng. Trạm 3 (bài 7, 9): sắp xếp bốn chặng và kể tóm tắt truyện. Các nhóm ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: bài 2: C (Nhiều người cùng bước ra từ một quả bầu, hình ảnh gợi quan hệ gần gũi). Bài 3: A, B (con dúi nói lời báo lụt; có người đi ra từ quả bầu). Bài 6: B (theo người lớn tới nơi an toàn theo hướng dẫn). Bài 4: cội nguồn – nơi bắt đầu, nguồn gốc; đoàn kết – gắn bó, cùng góp sức; dân tộc – cộng đồng có những nét văn hóa, lịch sử chung. Bài 5: C (Thái, Mường). Bài 7: thứ tự đúng là hai vợ chồng tha dúi và được báo lụt → họ chuẩn bị, sống sót → quả bầu kì lạ phát tiếng người → nhiều người bước ra. Bài 9: kể 3–4 câu tóm tắt đúng mạch, nêu ý đoàn kết, gắn bó như anh em.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm, nêu luật luân phiên trạm (mỗi trạm 8 phút), giải thích nhiệm vụ từng trạm và phát Phiếu học tập số 2.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chọn nhóm trưởng và đi đến trạm đầu tiên.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ từng trạm: ở trạm 1 hỏi “Vì sao C là đáp án đúng ở câu 2?”; ở trạm 2 nhắc viết hoa tên dân tộc; ở trạm 3 nhắc HS kể bằng lời riêng.
Học sinh
HS làm bài, thảo luận và ghi kết quả. Dự kiến HS khá trả lời: “Hình ảnh nhiều người cùng ra từ một quả bầu cho thấy họ có chung cội nguồn.”
Giáo viên
GV mời đại diện mỗi trạm trình bày kết quả, các nhóm khác nhận xét. GV yêu cầu một HS kể 3–4 câu tóm tắt truyện.
Học sinh
HS trình bày đáp án, nhận xét bạn. Một HS kể: “Hai vợ chồng tha con dúi và được báo trước trận lụt. Họ chuẩn bị nên sống sót. Sau đó nhiều người bước ra từ một quả bầu kì lạ. Truyện nhắc các dân tộc cần gắn bó như anh em.”
Giáo viên
GV chốt đáp án, đối chiếu với trang bài học số NeoEdu để HS kiểm tra nhanh. GV nhấn mạnh: truyện cổ không thay cho hướng dẫn phòng tránh thiên tai.
Học sinh
HS sửa lỗi sai trong phiếu và ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 30 phút

Tôn trọng bạn khác và ứng xử khi có cảnh báo thiên tai

Mục tiêu

Vận dụng cách viết và từ ngữ đã học để nói, viết về việc tôn trọng bạn khác tiếng nói, trang phục, phong tục; nêu được cách ứng xử đúng khi có cảnh báo lũ thật (tiết 3).

Nội dung

Hoạt động 1: Đóng vai kể lại Chuyện quả bầu theo bốn chặng bằng lời riêng, đối tác nhận xét xem bạn có lẫn việc kì ảo thành sự thật không. Hoạt động 2: Mỗi HS viết 2 câu về cách em tôn trọng một bạn có phong tục khác mình. Hoạt động 3: Thảo luận tình huống: có cảnh báo lũ thật thì em làm gì?

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS kể được lại truyện theo bốn chặng; viết được 2 câu về việc tôn trọng bạn, ví dụ: “Em sẽ hỏi bạn lịch sự về bộ trang phục ngày hội. Em không cười chê cách nói hay phong tục của bạn.” Nêu được: khi có cảnh báo thật, theo người lớn tới nơi an toàn, không tự ý ra bờ sông hay chui vào vật nguy hiểm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ ba phần: kể lại truyện theo đôi, viết 2 câu về sự tôn trọng bạn và thảo luận tình huống lũ. GV nhắc HS dùng câu mẫu Nam mời An cùng đọc truyện khi viết.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chọn bạn cùng bàn để kể và nhận xét.
Giáo viên
GV hỏi gợi ý: “Nếu bạn lớp mình có chiếc khăn trên đầu khác với em, em sẽ nói với bạn thế nào?” Và tình huống: “Có cảnh báo lũ về, em nên làm gì?”
Học sinh
HS kể truyện theo cặp, bạn nhận xét. HS viết 2 câu vào vở. Dự kiến HS trả lời tình huống: “Em sẽ nghe người lớn và đi theo người lớn tới nơi an toàn.”
Giáo viên
GV mời 3 HS đọc bài viết và 2 HS kể truyện trước lớp. GV đưa ra nhận xét về ý và cách dùng từ.
Học sinh
HS đọc bài, các bạn nhận xét về sự tôn trọng và cách dùng từ.
Giáo viên
GV tổng kết: tôn trọng các dân tộc và bạn bè khác mình là việc cần làm; khi có thiên tai cần làm theo người lớn và cơ quan chức năng. GV khen những HS kể lại rõ ràng và viết câu đúng.
Học sinh
HS nhắc lại hai điều cần nhớ: tôn trọng bạn khác và nghe lời hướng dẫn an toàn khi có cảnh báo thật.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc Chuyện quả bầu và điền vào bảng.

Chi tiết kì ảo trong truyện (có thể gạch chân): ………………
Chi tiết kì ảo 1: Con dúi nói được.
Chi tiết kì ảo 2: Có người đi ra từ quả bầu.
Điều có thể xảy ra trong đời thật: Hai vợ chồng tha con vật và chuẩn bị trước khi lũ về.
Em hãy điền “kì ảo” hoặc “có thể có thật” vào ô trống:
- Con dúi nói được: ………
- Hai vợ chồng chuẩn bị trước khi lũ về: ………
- Người ra từ quả bầu: ………
  Học sinh đọc lại đoạn truyện có lời con dúi và ghi lời con dúi nói.

Phiếu học tập số 2

Trạm 1: Chọn đáp án đúng.

Câu 2. Ý nghĩa đoàn kết gắn với hình ảnh nào? A. Mỗi người phải sống một mình. B. Chỉ một dân tộc đáng được nhắc tới. C. Nhiều người cùng bước ra từ một quả bầu.
Câu 3. Chọn chi tiết kì ảo: A. Con dúi nói lời báo lụt. B. Có người đi ra từ quả bầu. C. Hai người biết quan tâm nhau. D. Mọi người có tên gọi.
Câu 6. Khi có cảnh báo lũ thật: A. Ra bờ sông xem nước một mình. B. Theo người lớn tới nơi an toàn theo hướng dẫn. C. Tự chui vào khúc gỗ vì truyện kể vậy.
Trạm 2: Ghép và chọn.
Câu 4. Ghép từ với nghĩa: cội nguồn; đoàn kết; dân tộc. Nghĩa: nơi bắt đầu, nguồn gốc / gắn bó, cùng góp sức / cộng đồng có những nét văn hóa, lịch sử chung.
Câu 5. Chọn cách viết đúng tên hai dân tộc: A. thái, mường. B. Thái, mường. C. Thái, Mường.
Trạm 3: Sắp xếp và kể.
Câu 7. Xếp bốn chặng: Nhiều người bước ra từ quả bầu. / Hai vợ chồng tha dúi và được báo lụt. / Họ chuẩn bị, sống sót qua trận lụt. / Quả bầu kì lạ phát tiếng người.
Câu 9. Kể 3–4 câu tóm tắt Chuyện quả bầu, thêm một câu nêu điều truyện muốn nhắc.

Hướng dẫn về nhà

Kể lại Chuyện quả bầu cho người thân nghe theo bốn chặng, dùng lời riêng và nhớ nói rõ điều lạ trong truyện.
Viết 2 câu vào vở về cách em tôn trọng một bạn có tiếng nói, trang phục hoặc phong tục khác mình.
Luyện viết chữ A, M, N kiểu 2 và câu Nam mời An cùng đọc truyện trong vở Tập viết.
Hỏi người lớn trong gia đình về một điều cần làm khi có cảnh báo thiên tai và ghi lại vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.