Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 8. Hành tinh xanh của em

Giáo án Bài 16. Tạm biệt cánh cam

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc rõ lời kể và lời nhân vật Bống trong bài; đọc đúng các từ có vần oanh, oach và các tiếng có dấu hỏi, dấu ngã (cỏ, nhỏ, giữ gìn).
Nêu được diễn biến chính: Bống chăm cánh cam bị thương, nhận ra con vật nhớ nơi sống và bạn bè nên thả cánh cam về thiên nhiên.
Giải thích được vì sao thả cánh cam cũng là thể hiện tình thương, dựa vào chi tiết “cánh cam ngơ ngác, không vui” trong bài.
Nhận biết được từ tả màu sắc, ánh sáng và cách đi (xanh biếc, óng ánh, tập tễnh); tìm được câu trả lời cho câu hỏi “ở đâu” bằng cụm chỉ nơi chốn (trên lá).
Vận dụng được cách hỏi han, an ủi và đề nghị giúp đỡ bạn; viết được 4–5 câu kể một việc giữ thiên nhiên có hoàn cảnh và kết quả.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể, lời nhân vật; nghe và nói lời an ủi, hỏi han phù hợp; viết câu kể đúng chính tả, đúng cấu trúc.
Năng lực văn học: nhận ra sự thay đổi trong quyết định của nhân vật Bống và dùng chi tiết trong bài để giải thích nội dung, thông điệp yêu quý là để con vật được sống phù hợp.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc, tự đối chiếu đáp án bài tập và sửa lỗi chính tả của mình theo hướng dẫn của GV.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc cặp đôi, nhóm để đọc phân vai, đóng vai an ủi bạn và trao đổi về việc làm bảo vệ môi trường.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: lựa chọn cách ứng xử phù hợp khi gặp con vật bị thương hoặc vật nguy hiểm trong tình huống gần gũi.

3. Phẩm chất

Nhân ái: quan tâm đến nhu cầu của con vật và biết an ủi, giúp đỡ bạn khi bạn gặp khó khăn.
Trách nhiệm: biết báo người lớn khi gặp con vật bị thương hoặc vật nguy hiểm; tham gia giữ gìn môi trường xung quanh.
Chăm chỉ: tích cực đọc, luyện viết và hoàn thành phiếu học tập, viết đủ 4–5 câu kể việc làm của mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tranh minh họa bài “Tạm biệt cánh cam” (trình chiếu hoặc tranh in khổ lớn).
Mô hình chiếc lọ nhỏ trong suốt có cỏ, hình cánh cam bằng giấy bìa.
Bộ thẻ từ: xanh biếc, óng ánh, tập tễnh, trên lá, oanh, oach, thu hoạch, mới toanh.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-16-tam-biet-canh-cam (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác), dùng ở hoạt động khám phá 1 và luyện tập 1.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập hai.
Vở bài tập Tiếng Việt 2, bút chì, bút dạ.
Bảng con và bút dạ để viết chính tả.
Giấy A4 hoặc vở để viết đoạn văn ngắn.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Đoán con vật”

Mục tiêu

Tạo không khí vui vẻ, gợi nhớ kiến thức nền về cánh cam và cách ứng xử khi gặp con vật bị thương.

Nội dung

GV đưa mô hình cánh cam che nửa thân, HS đoán tên con vật. Sau đó HS trả lời câu hỏi về việc gặp con vật bị thương.

Sản phẩm dự kiến

HS gọi đúng tên con vật và nêu được ý “báo người lớn, không tự cầm con vật bị thương”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ mô hình cánh cam che bớt thân, hỏi: “Đây là con vật gì? Các em đã thấy con này ở đâu chưa?”
Học sinh
HS quan sát, đoán: “Con cánh cam ạ!”; “Em thấy nó bay quanh đèn ở sân nhà ạ.”
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu em gặp một con vật bị thương ngoài đường, em nên làm gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Em báo người lớn ạ.”; “Em không tự cầm vì có thể bị đau hoặc nguy hiểm.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS chia sẻ, khen ngợi câu trả lời đúng và nhắc các em về nội dung bài học hôm nay.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài “Tạm biệt cánh cam”.
Giáo viên
GV chốt: “Gặp con vật bị thương, em cần báo người lớn; chúng ta cùng tìm hiểu xem Bống đã làm gì với cánh cam.”
Học sinh
HS mở sách, chuẩn bị đọc bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 18 phút

Đọc và tìm hiểu quyết định của Bống

Mục tiêu

HS đọc rõ lời kể, lời nhân vật; nêu được diễn biến và giải thích vì sao Bống thay đổi quyết định.

Nội dung

Đọc mẫu, luyện đọc cặp đôi, đọc phân vai lời kể và lời Bống. Trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Sử dụng bài giảng trên trang NeoEdu để đối chiếu nội dung.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành; HS nêu được: Bống đầu tiên chăm cánh cam trong lọ, sau khi thấy con vật không vui thì thả về thiên nhiên vì nó nhớ nơi sống và bạn bè.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng lời kể dịu dàng và lời Bống khi thấy cánh cam ngơ ngác. Hướng dẫn HS đọc thầm, gạch dưới chi tiết về việc Bống chăm sóc cánh cam.
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm và gạch chân các chi tiết: “chiếc lọ nhỏ có cỏ”, “ngơ ngác, không vui”.
Giáo viên
GV tổ chức đọc cặp đôi và đọc phân vai (một bạn đọc lời kể, một bạn đọc lời Bống). Sau đó phát Phiếu học tập số 1 để nhóm 4 HS trao đổi theo khăn trải bàn. GV đi quan sát, hỗ trợ nhóm còn lúng túng.
Học sinh
HS đọc phân vai, nhóm 4 viết ý kiến lên phiếu. Ví dụ trả lời dự kiến: “Lúc đầu Bống bỏ cánh cam vào lọ để chăm sóc.”; “Bống thấy cánh cam không vui nên nghĩ nó nhớ nơi sống.”
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm trình bày, hỏi thêm: “Muốn có bạn” và “nghĩ điều tốt cho con vật” khác nhau thế nào? Vì sao Bống thay đổi quyết định?
Học sinh
HS trình bày: “Muốn có bạn là giữ cánh cam để mình vui; nghĩ điều tốt cho con vật là để nó được sống phù hợp.”; “Bống thay đổi vì thấy cánh cam nhớ nơi sống nên thả nó về.”
Giáo viên
GV chốt: “Bống thay đổi quyết định vì quan tâm nhu cầu của cánh cam. Yêu quý không đồng nghĩa giữ con vật bên mình bằng mọi cách.” GV nhắc: không coi cách chăm trong lọ là hướng dẫn nuôi mọi loài côn trùng.
Học sinh
HS ghi nội dung chính vào vở, nhắc lại ý: “Yêu quý là nghĩ đến điều tốt cho con vật.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ tả vật và câu hỏi “ở đâu”

Mục tiêu

HS nhận biết từ tả màu sắc, ánh sáng, cách đi; phân biệt câu hỏi tìm nơi chốn với câu nêu đặc điểm.

Nội dung

Trò chơi “Ghép thẻ” với các thẻ từ xanh biếc, óng ánh, tập tễnh và các câu mẫu. Hoàn thành Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS ghép đúng: xanh biếc – màu sắc; óng ánh – ánh sáng phản chiếu; tập tễnh – cách đi khó khăn. HS trả lời: “Cánh cam bò trên lá” trả lời câu hỏi ở đâu, vì trên lá chỉ nơi chốn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc câu “Cánh cam xanh biếc.” và “Cánh cam bò trên lá.”, hỏi: “Câu nào nêu đặc điểm? Câu nào trả lời câu hỏi ở đâu?”
Học sinh
HS lắng nghe và suy nghĩ; trả lời dự kiến: “Câu ‘xanh biếc’ nêu đặc điểm ạ.”; “Câu ‘trên lá’ trả lời ở đâu ạ.”
Giáo viên
GV chia lớp thành các nhóm 4, phát thẻ từ và Phiếu học tập số 2. Yêu cầu nhóm ghép thẻ từ với điều được tả và tìm từ trả lời câu hỏi “ở đâu” trong câu mẫu.
Học sinh
Nhóm ghép thẻ và điền phiếu; HS dùng ngón tay chỉ vào chữ trên bảng để kiểm tra lại.
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét. GV dùng học liệu số NeoEdu để minh họa thêm ví dụ.
Học sinh
HS trình bày: “Xanh biếc là màu, óng ánh là ánh sáng, tập tễnh là cách đi khi đau chân.”
Giáo viên
GV chốt: “Mỗi từ tả một phương diện khác nhau của cánh cam. Khi hỏi nơi chốn, ta dùng câu hỏi ở đâu.”
Học sinh
HS ghi nhớ và chép hai ý chính vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện chính tả và đọc hiểu

Mục tiêu

HS làm đúng các bài tập về chọn từ đúng chính tả, nhận đúng ý chi tiết và câu hỏi nơi chốn.

Nội dung

Bài tập 1 (chọn đáp án): Vì sao thả cánh cam cũng là thể hiện tình thương? A. Bống chắc mọi con vật đều thích ở trong lọ; B. Bống không từng quan tâm con vật; C. Bống nghĩ tới nhu cầu trở lại nơi sống của nó. Bài tập 2 (chọn đáp án): Nhận xét nào nêu sự thay đổi của Bống? A. Thả vì không biết cánh cam là con gì; B. Từ chăm trong lọ đến thả khi nhận ra con vật không vui; C. Từ đầu tới cuối đều bỏ mặc con vật. Bài tập 3 (điền từ): thu {{1}} (hoạch/hoạnh); mới {{2}} (toanh/toach). Bài tập 4 (chọn đáp án): Với câu “Cánh cam bò trên lá”, câu hỏi nào tìm đúng nơi chốn? A. Cánh cam bò khi nào?; B. Cánh cam bò ở đâu?; C. Cánh cam có màu gì?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1 – C (Yêu quý là để con vật được sống phù hợp, không chỉ giữ làm bạn). Bài 2 – B (Quyết định sau dựa trên việc quan sát trạng thái con vật). Bài 3 – hoạch; toanh (viết thu hoạch, mới toanh; giữ đủ dấu thanh). Bài 4 – B (trên lá là nơi chốn nên hỏi ở đâu).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV hướng dẫn HS làm bài tập 1 và 2 trên trang NeoEdu hoặc trong vở bài tập, nhắc đọc kĩ từng đáp án trước khi chọn.
Học sinh
HS đọc đề, suy nghĩ và chọn đáp án cá nhân.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi tiếp sức chính tả: mỗi đội cử 2 HS lên viết đúng các từ thu hoạch, mới toanh, kế hoạch, chim oanh, và viết cỏ, nhỏ, giữ gìn lên bảng con. Lưu ý kiểm tra dấu thanh.
Học sinh
HS viết vào bảng con, đọc to từ mình vừa viết trước lớp.
Giáo viên
GV đưa đáp án, cùng HS đối chiếu và chữa lỗi; nêu câu hỏi: “Vì sao câu hỏi ‘ở đâu’ lại dùng cho ‘trên lá’?”
Học sinh
HS sửa bài và trả lời: “Vì trên lá chỉ nơi cánh cam bò.”
Giáo viên
GV nhận xét, khen các đội viết đúng dấu thanh và nhắc lại quy tắc chính tả oanh/oach.
Học sinh
HS sửa lỗi vào vở bài tập.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Nói lời an ủi, giúp đỡ bạn

Mục tiêu

HS chọn và nói được lời an ủi phù hợp; viết được 2 câu an ủi bạn khi bạn làm hỏng món đồ yêu thích.

Nội dung

Bài tập 5 (chọn đáp án): Chọn lời an ủi, giúp đỡ phù hợp khi bạn đau chân. A. Cậu đau ở đâu? Mình gọi cô giúp nhé.; B. Đừng giả vờ nữa!; C. Mình ngồi đây cùng cậu trong lúc chờ cô.; D. Chắc chắn cậu khỏi ngay, không cần ai giúp. Bài tập 6: Viết 2 câu an ủi bạn vừa làm hỏng món đồ mình thích. Đóng vai theo cặp: một bạn kể, một bạn an ủi.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án bài 5: A, C (hỏi han, tìm hỗ trợ thiết thực, không phủ nhận cảm giác và không hứa chắc điều chưa biết). Bài 6: HS viết được 2 câu, ví dụ: “Mình biết cậu buồn vì chiếc xe bị hỏng. Chúng mình nhờ người lớn xem có sửa được không nhé.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc tình huống bạn đau chân, yêu cầu HS chọn các lời an ủi phù hợp và giải thích lí do.
Học sinh
HS đọc đáp án, chọn A và C; giải thích: “Hỏi bạn đau ở đâu và gọi cô là giúp bạn thật sự.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết 2 câu an ủi vào vở; mời các cặp đóng vai tình huống bạn làm hỏng món đồ yêu thích.
Học sinh
HS viết câu, các cặp đóng vai: “Cậu buồn lắm phải không? Mình cùng nhờ người lớn xem có sửa được không.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, nhận xét về cách nói nhẹ nhàng, không trách móc.
Học sinh
HS trình bày, lắng nghe bạn nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: “Khi an ủi bạn, em cần nhận ra cảm xúc của bạn và đề nghị giúp đỡ phù hợp, không hứa điều chưa chắc chắn.”
Học sinh
HS ghi nhớ và nêu lại một lời an ủi bạn đã học.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết về việc giữ gìn thiên nhiên

Mục tiêu

HS viết được 4–5 câu kể một việc giữ thiên nhiên, có hoàn cảnh, việc làm cụ thể, kết quả và biết nhờ người lớn khi gặp vật nguy hiểm.

Nội dung

Viết đoạn văn 4–5 câu theo gợi ý: hoàn cảnh (em thấy gì?), việc làm (em làm gì?), kết quả (môi trường thay đổi thế nào?), bài học an toàn (em nhớ điều gì?). Có thể tham khảo ví dụ: “Em thấy túi ni lông mắc ở hàng rào. Em báo mẹ vì bên dưới có gai. Mẹ lấy túi ra, còn em mang thùng rác tới. Lối vườn gọn hơn. Em nhớ không tự nhặt rác ở chỗ nguy hiểm.”

Sản phẩm dự kiến

Đoạn văn 4–5 câu, viết đúng chính tả, có đủ hoàn cảnh, việc làm, kết quả và ý nhờ người lớn khi gặp vật nguy hiểm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu, viết khung gợi ý lên bảng: “Hoàn cảnh – Việc làm – Kết quả – Bài học an toàn”. Đọc ví dụ mẫu.
Học sinh
HS lắng nghe, nhớ lại việc mình đã làm để giữ gìn môi trường.
Giáo viên
GV cho HS viết cá nhân khoảng 10 phút, đi quan sát và hỗ trợ HS chưa biết bắt đầu.
Học sinh
HS viết 4–5 câu; ví dụ: “Em cùng bố dọn sân vào chủ nhật. Em nhặt lá khô bỏ vào giỏ. Thấy mảnh kính, em báo bố chứ không dùng tay nhặt. Bố xử lí mảnh kính rồi quét sân. Em vui vì sân đã sạch.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS đọc bài trước lớp, cả lớp nhận xét về nội dung, dấu câu và chính tả.
Học sinh
HS đọc bài, các bạn nhận xét và góp ý.
Giáo viên
GV chốt: “Mỗi việc làm nhỏ để giữ thiên nhiên là đáng quý; khi gặp vật nguy hiểm, em cần báo người lớn.” GV giao bài về nhà nếu chưa hoàn thành.
Học sinh
HS ghi nhớ bài học an toàn và hoàn thiện bài viết.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Tạm biệt cánh cam” và trả lời các câu hỏi sau:

Câu 1: Lúc đầu, Bống làm gì với cánh cam bị thương?
Câu 2: Khi thấy cánh cam ngơ ngác, không vui, Bống nghĩ con vật đang nhớ điều gì?
Câu 3: Điền vào chỗ trống. Lúc đầu Bống muốn ……………………………. Lúc sau Bống ……………………………….
Câu 4: Vì sao thả cánh cam cũng là thể hiện tình thương? Viết 1–2 câu, dựa vào chi tiết trong bài.
Câu 5: Muốn có bạn khác với nghĩ điều tốt cho con vật ở chỗ nào? Viết ý kiến của em.

Phiếu học tập số 2

Ghép thẻ từ với điều được tả:

xanh biếc – ……………………………. (màu sắc / ánh sáng / cách đi)
óng ánh – ……………………………. (màu sắc / ánh sáng / cách đi)
tập tễnh – ……………………………. (màu sắc / ánh sáng / cách đi)

Gạch chân từ trả lời câu hỏi “ở đâu” trong các câu sau:

Cánh cam bò trên lá.
Cánh cam xanh biếc.

Điền từ đúng vào chỗ trống:

Bạn Lan đi thu {{…}} (hoạch/hoạnh) rau trong vườn.
Chiếc cặp mới {{…}} (toanh/toach).

Hướng dẫn về nhà

Viết lại đoạn văn 4–5 câu kể một việc em làm để giữ gìn thiên nhiên, có hoàn cảnh, việc làm và kết quả; nếu chưa hoàn thành trên lớp thì viết tiếp ở nhà.
Đọc lại bài “Tạm biệt cánh cam” cho người thân nghe, chú ý đọc rõ lời kể và lời Bống.
Tìm và ghi vào vở 2 từ có vần oanh hoặc oach, rồi đặt một câu với mỗi từ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.