Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 8. Hành tinh xanh của em

Giáo án Bài 13. Tiếng chổi tre

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được hình ảnh người lao công quét đường qua âm thanh tiếng chổi tre trong bài thơ.
  • Giải thích được vì sao cảnh đêm khuya, lạnh hoặc nóng làm nổi bật sự bền bỉ của người lao công.
  • Đọc rõ lời kể và lời nhân vật; hiểu nghĩa các từ “xao xác”, “lao công”, “biết ơn”.
  • Viết đúng chữ hoa X và chữ s, x trong các từ “sân”, “sạch sẽ”, “xao xác”.
  • Vận dụng được cách kể theo mạch “một cây – mong ước – hợp sức – nhiều cây” để nói về việc hợp sức giữ môi trường.
  • Vận dụng được cách nói lời cảm ơn có nêu việc cụ thể và lời hứa phù hợp trong tình huống gần gũi.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể, lời nhân vật; nghe và nói lời cảm ơn; kể lại mạch truyện Hạt giống nhỏ; viết đúng chữ X hoa và câu ứng dụng “Xuân giữ sân trường sạch sẽ.”
  • Năng lực văn học: nhận ra âm thanh tiếng chổi và hình ảnh người lao công trong bài thơ; dùng chi tiết (đêm khuya, mùa nóng lạnh, phố sạch buổi sáng) để giải thích nội dung; hiểu thông điệp biết ơn, tôn trọng người lao động.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài theo phiếu học tập và tự kiểm tra kết quả bài tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm, nói lời cảm ơn lịch sự, lắng nghe bạn kể lại mạch chuyện.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: sắp xếp mạch truyện, đề xuất việc làm cụ thể để giữ phố sạch và viết lời cảm ơn phù hợp.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: nhận ra việc giữ vệ sinh là trách nhiệm chung, tự nguyện bỏ rác đúng nơi quy định.
  • Nhân ái: biết trân trọng và cảm ơn người lao động, không coi thường công việc quét đường.
  • Chăm chỉ: luyện đọc, luyện viết chữ X hoa và hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, bài tập về nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh minh họa bài “Tiếng chổi tre” và hình ảnh người lao công quét đường buổi sáng (không chèn ảnh vào giáo án, GV tự chuẩn bị).
  • Bảng phụ viết đoạn cần luyện đọc, chữ X hoa mẫu, câu “Xuân giữ sân trường sạch sẽ.”
  • Bộ thẻ từ: từ ngữ (xao xác, lao công, biết ơn) và nghĩa tương ứng; thẻ ảnh bốn giai đoạn của mạch truyện Hạt giống nhỏ.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in đủ cho các nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/tap-2-bai-13-tieng-choi-tre (GV mở để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập hai.
  • Vở Tập viết 2 (chữ X hoa), bút chì, bút mực.
  • Bảng con và bút dạ, khăn lau.
  • Bút màu, giấy nháp để vẽ sơ đồ mạch truyện.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán âm thanh quen thuộc

Mục tiêu

Tạo hứng thú, giúp HS hình dung âm thanh tiếng chổi và kết nối với công việc quét đường.

Nội dung

Trò chơi “Nghe và đoán”: GV làm hoặc mở âm thanh quét chổi (hoặc mô phỏng bằng động tác gõ nhẹ) để HS đoán công việc đang diễn ra.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được tên công việc phát ra âm thanh và liên hệ được với người lao công quét đường.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: “Cô có một âm thanh bí mật. Các em lắng nghe và đoán xem đó là âm thanh gì nhé!” GV gõ nhẹ hoặc phát âm thanh quét chổi, hỏi: “Đây là tiếng gì? Ai thường tạo ra tiếng này?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, giơ tay trả lời. Dự kiến: “Tiếng chổi quét sân.” “Bác lao công quét đường ạ.”

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng chổi thường nghe vào lúc nào trong ngày?” và gợi ý: “Các em đã bao giờ dậy sớm và nghe tiếng chổi chưa?”

    Học sinh

    HS trả lời theo kinh nghiệm. Dự kiến: “Buổi sáng sớm ạ.” “Lúc trời còn tối ạ.”

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta gặp bài thơ Tiếng chổi tre, bài thơ nhắc đến người làm việc khi nhiều người đang nghỉ ngơi.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách ở trang bài 13.

  4. Giáo viên

    GV khen HS và ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 20 phút

Đọc và tìm chi tiết trong bài Tiếng chổi tre

Mục tiêu

Đọc rõ lời kể, hiểu nghĩa từ “xao xác”, “lao công”, “biết ơn” và dùng chi tiết trong bài để giải thích tiếng chổi gợi người lao công.

Nội dung

GV đọc mẫu toàn bài, hướng dẫn luyện đọc các câu có từ khó; HS làm việc nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 1 để tìm chi tiết về thời gian, mùa, âm thanh và kết quả công việc. Sau đó nhóm nối từ với nghĩa bằng thẻ từ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng, rõ bài thơ; điền được Phiếu học tập số 1; nối đúng các từ “xao xác”, “lao công”, “biết ơn” với nghĩa; giải thích được: tiếng chổi gợi hình ảnh người lao công làm việc đêm khuya, bền bỉ trong mọi mùa, giúp phố sạch vào buổi sáng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng ở đoạn tả đêm chậm, lắng và lời nhắc cuối bài chân thành. GV hỏi: “Cô vừa đọc, các em nghe thấy âm thanh gì trong đêm?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến: “Tiếng chổi xao xác ạ.” “Đêm rất yên và vắng ạ.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn luyện đọc: chỉ bảng phụ, đọc câu khó có “xao xác”; mời 2–3 HS đọc. GV đưa ra câu hỏi: “Từ xao xác gợi cho em âm thanh như thế nào?” Sau đó chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và thẻ từ.

    Học sinh

    HS đọc theo GV, luyện đọc lời kể và lời nhân vật. Nhóm thảo luận, nối thẻ từ với nghĩa. Dự kiến: “Xao xác là tiếng khô, liên tiếp giữa cảnh yên.” “Lao công là người làm công việc vệ sinh.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày kết quả phiếu. Gợi ý: “Vì sao em nghĩ tiếng chổi gợi người lao công chứ không chỉ là chiếc chổi?”

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Vì có người đang quét đường lúc đêm khuya, dù trời nóng hay lạnh.” “Vì phố sạch vào buổi sáng là nhờ người ấy làm việc.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: tiếng chổi gợi người lao công làm việc bền bỉ khi nhiều người nghỉ ngơi; cần biết ơn và tôn trọng mọi người lao động, không coi việc quét đường là thấp kém.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chính vào vở và đọc lại phần Ghi nhớ.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Lời cảm ơn và chữ X hoa

Mục tiêu

Nói được lời cảm ơn có nêu việc cụ thể; viết đúng chữ X hoa, câu ứng dụng và phân biệt s, x trong từ.

Nội dung

GV làm mẫu nói lời cảm ơn có việc cụ thể và cách góp sức; hướng dẫn viết chữ X hoa theo mẫu viết tay (các nét cong) và viết câu “Xuân giữ sân trường sạch sẽ.”

Sản phẩm dự kiến

HS đọc hoặc nói được lời cảm ơn có việc cụ thể và lời hứa; viết đúng chữ X hoa và câu ứng dụng ở vở Tập viết; nêu đúng chữ s, x trong “sân”, “sạch sẽ”, “xao xác”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu lời cảm ơn: “Cháu cảm ơn cô đã giữ đường sạch. Cháu sẽ bỏ rác đúng chỗ.” GV hỏi: “Lời cảm ơn này nói rõ việc gì? Bạn ấy sẽ làm gì để góp sức?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến: “Nói về việc cô giữ đường sạch.” “Bạn sẽ bỏ rác đúng chỗ.”

  2. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ X hoa trên bảng, chỉ các nét cong và so sánh với chữ X in có hai nét gạch chéo. GV viết câu “Xuân giữ sân trường sạch sẽ.” lên bảng, nhắc: “Chú ý X hoa và s thường trong sân, sạch sẽ.”

    Học sinh

    HS quan sát, viết chữ X hoa vào bảng con rồi vào vở Tập viết; đọc to câu ứng dụng và viết vào vở.

  3. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc tư thế ngồi, cách cầm bút và sửa lỗi nét chữ cho HS. Mời 2 HS nói lời cảm ơn với một người lao động trong trường.

    Học sinh

    HS nói lời cảm ơn theo mẫu, thay đổi đối tượng và việc làm. Dự kiến: “Cháu cảm ơn bác đã dọn sân trường sạch sẽ. Cháu sẽ không xả rác ạ.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, chốt: lời cảm ơn cần nói đúng việc đã được làm, lễ phép và có lời hứa phù hợp với tuổi.

    Học sinh

    HS tự đánh giá chữ viết của mình và ghi nhớ cách nói lời cảm ơn.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Kể mạch truyện Hạt giống nhỏ

Mục tiêu

Kể được mạch truyện theo “một cây – mong ước – hợp sức – nhiều cây”; hiểu cây cần điều kiện phù hợp để phát triển.

Nội dung

HS quan sát thẻ ảnh bốn giai đoạn, sắp xếp và kể lại mạch truyện Hạt giống nhỏ theo cặp; phân biệt điều tưởng tượng (thiên nhiên nói chuyện) và điều có thật (cây cần đất, nước, nắng).

Sản phẩm dự kiến

HS sắp xếp đúng thứ tự bốn giai đoạn và kể được câu chuyện ngắn; nêu được điều có thật và điều tưởng tượng trong bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV kể đoạn đầu: “Hạt nhỏ nảy mầm, thành cây nhờ đất, nước và nắng.” GV hỏi: “Cây lúc đầu sống thế nào và mong điều gì?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến: “Cây sống một mình và mong có bạn.”

  2. Giáo viên

    GV chia cặp, phát thẻ ảnh (một cây; mong ước; hợp sức; nhiều cây) và yêu cầu các cặp sắp xếp theo trình tự, sau đó kể lại. GV gợi ý: “Gió, mây, nắng giúp cây thế nào?”

    Học sinh

    HS sắp xếp thẻ rồi kể lại. Dự kiến: “Gió đem thêm hạt, mây tưới nước, nắng giúp cây lớn.” “Qua thời gian, đồi xanh lên và chim về.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp kể trước lớp. Đặt câu hỏi: “Điều nào trong câu chuyện là tưởng tượng, điều nào là có thật?”

    Học sinh

    HS kể và trả lời. Dự kiến: “Thiên nhiên nói chuyện là tưởng tượng.” “Cây cần đất, nước và nắng là có thật.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: câu chuyện có điều tưởng tượng nhưng bài học là cây cần điều kiện phù hợp để phát triển, đồng thời cùng nhau góp sức thì kết quả tốt đẹp hơn.

    Học sinh

    HS ghi mạch truyện bằng sơ đồ đơn giản vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Ai nhanh hơn: Thử thách kiến thức bài học

Mục tiêu

Củng cố hiểu nội dung bài, nghĩa từ và chính tả s, x qua bài tập trắc nghiệm, nối và điền từ.

Nội dung

Làm bài tập 2, 3, 4, 5 trong sách (có thể chiếu bài tập tương tác trên trang NeoEdu). Học sinh làm trên bảng con rồi đối chiếu với đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 2: Tiếng chổi trong bài giúp người đọc nhớ tới ai? A. Một người đang bán bánh; B. Người đang mở lớp học; C. Người lao công đang làm việc. Đáp án C. Bài 3: Vì sao cảnh đêm lạnh, đường vắng làm nổi bật sự vất vả? A. Không ai cần quét đường vào sáng; B. Người lao công vẫn làm khi thời tiết khó chịu và nhiều người nghỉ; C. Đêm lạnh giúp mọi việc tự xong. Đáp án B. Bài 4: Ghép từ với nghĩa: xao xác – tiếng khô, liên tiếp giữa cảnh yên; lao công – người làm công việc vệ sinh; biết ơn – ghi nhớ và trân trọng điều được giúp. Bài 5: Điền s hoặc x: {{1}}ao xác; {{2}}ạch sẽ. Đáp án: x | s.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc đề bài 2 và 3, chiếu hai câu hỏi trắc nghiệm, nhắc HS đọc kĩ các đáp án trước khi chọn.

    Học sinh

    HS đọc đề, suy nghĩ cá nhân và giơ bảng con chọn đáp án.

  2. Giáo viên

    GV hỏi lý do: “Vì sao em chọn đáp án B ở câu 3?” GV đưa ra bài tập 4 (nối) và bài tập 5 (điền s, x), yêu cầu HS viết đáp án lên bảng con.

    Học sinh

    HS giải thích và thực hiện. Dự kiến: “Vì người lao công vẫn làm khi trời lạnh và nhiều người nghỉ.” HS viết đáp án: x, s.

  3. Giáo viên

    GV kiểm tra nhanh bằng cách HS giơ bảng con đồng loạt, nhận xét và sửa các câu sai.

    Học sinh

    HS giơ bảng con, đối chiếu và sửa lỗi nếu sai.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và khen nhóm làm nhanh, đúng.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng vào vở bài tập.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Chọn việc giữ phố sạch và sắp xếp mạch truyện

Mục tiêu

Nhận biết việc làm góp phần giữ phố sạch; sắp xếp đúng mạch truyện Hạt giống nhỏ.

Nội dung

Làm bài tập 6 và 7 theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS ghi ý kiến cá nhân vào một ô trên khăn, sau đó nhóm thống nhất. Dùng Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 6: Chọn việc góp phần giữ phố sạch: A. Bỏ rác đúng chỗ; B. Mang rác ra ngoài đúng giờ quy định; C. Ném vỏ bánh xuống đường vì có cô quét; D. Không giẫm, làm đổ thùng rác. Đáp án A, B, D. Bài 7: Xếp mạch truyện Hạt giống nhỏ: 1. Một hạt nảy thành cây. 2. Cây mong có thêm bạn trên đồi. 3. Gió, mây, nắng cùng giúp các hạt mới. 4. Nhiều cây lớn lên, chim về sinh sống.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu: “Nhóm thảo luận chọn việc góp phần giữ phố sạch và xếp mạch truyện.” GV hỏi: “Việc ném vỏ bánh xuống đường có giúp phố sạch không?”

    Học sinh

    HS đọc phiếu. Dự kiến: “Không ạ, vì làm phố bẩn và làm cô phải quét nhiều hơn.”

  2. Giáo viên

    GV quan sát các nhóm, gợi ý khi nhóm bối rối: “Giữ vệ sinh có phải chỉ là việc của người lao công không?”

    Học sinh

    Các nhóm thảo luận, ghi ý kiến vào khăn trải bàn và thống nhất đáp án. Dự kiến: “Giữ vệ sinh là trách nhiệm chung của mọi người ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày; yêu cầu nhóm khác nhận xét và bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày đáp án bài 6 và thứ tự bài 7; các nhóm khác góp ý.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: giữ phố sạch là trách nhiệm chung, không giao hết cho người lao công.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng vào vở và rút ra một việc mình có thể làm ở nhà, trường.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Lời cảm ơn và đoạn văn gửi người lao động

Mục tiêu

Vận dụng cách nói lời cảm ơn và cách kể có điều kiện, kết quả để viết đoạn văn ngắn trong tình huống gần gũi.

Nội dung

HS viết lời cảm ơn một người giữ vệ sinh nơi em sống (bài 8) và viết 3–4 câu về vì sao hạt giống nhỏ cần sự giúp đỡ và kết quả của việc cùng góp sức (bài 9). Có thể hoàn thiện ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 8: Viết lời cảm ơn một người giữ vệ sinh nơi em sống, kèm lời hứa cụ thể. Gợi ý: nói đúng việc đã được làm, lễ phép, lời hứa phù hợp tuổi. Ví dụ: Cháu cảm ơn chú đã dọn lối đi sạch sẽ. Cháu sẽ bỏ vỏ bánh vào thùng rác ạ. Bài 9: Viết 3–4 câu kể vì sao hạt giống nhỏ cần sự giúp đỡ và kết quả của việc cùng góp sức. Ví dụ: Hạt giống cần đất, nước và nắng để lớn. Cây nhỏ còn mong có nhiều cây làm bạn. Gió đem hạt tới, mây tưới nước và nắng chiếu ấm. Dần dần, quả đồi có nhiều cây xanh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: “Ở trường hoặc khu phố của em có những người giữ vệ sinh. Em sẽ nói lời cảm ơn thế nào để họ vui và yên tâm?” GV nhắc: nói việc cụ thể, lễ phép và có lời hứa.

    Học sinh

    HS lắng nghe và suy nghĩ về người em muốn cảm ơn.

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS viết bài 8 vào vở, sau đó viết bài 9 với gợi ý: có điều kiện phát triển, sự hợp sức, đồi thêm cây. GV đi kiểm tra và hỗ trợ HS viết chậm.

    Học sinh

    HS viết hai đoạn văn ngắn vào vở. Dự kiến: “Cháu cảm ơn bác đã quét sân sạch sẽ. Cháu sẽ không vứt rác bừa bãi ạ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc bài viết trước lớp; khen ngợi lời cảm ơn cụ thể, lễ phép.

    Học sinh

    HS đọc bài, các bạn lắng nghe và góp ý.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: lời cảm ơn chân thành và việc làm thiết thực là cách thể hiện trân trọng người lao động; đồng thời giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào sổ tay và cam kết thực hiện lời hứa.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài Tiếng chổi tre và hoàn thành phiếu:

  • Câu 1: Tiếng chổi gợi người lao công làm việc vào lúc nào? ………
  • Câu 2: Người lao công quét đường trong những mùa nào? ………
  • Câu 3: Đường phố sạch vào lúc nào trong ngày? ………
  • Câu 4: Nối từ với nghĩa: xao xác – người làm công việc vệ sinh; lao công – tiếng khô, liên tiếp giữa cảnh yên; biết ơn – ghi nhớ và trân trọng điều được giúp.
  • Câu 5: Vì sao em nghĩ tiếng chổi gợi người lao công chứ không chỉ là chiếc chổi? Hãy nêu một chi tiết trong bài để giải thích.

Phiếu học tập số 2

Nhóm thảo luận và hoàn thành phiếu:

  • Nhiệm vụ 1: Chọn các việc góp phần giữ phố sạch: A. Bỏ rác đúng chỗ; B. Mang rác ra ngoài đúng giờ quy định; C. Ném vỏ bánh xuống đường vì có cô quét; D. Không giẫm, làm đổ thùng rác.
  • Nhiệm vụ 2: Sắp xếp thẻ theo mạch truyện Hạt giống nhỏ: một cây – mong ước – hợp sức – nhiều cây.
  • Nhiệm vụ 3: Nêu một điều có thật và một điều tưởng tượng trong câu chuyện Hạt giống nhỏ.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết lời cảm ơn một người giữ vệ sinh nơi em sống, nói rõ việc họ đã làm và lời hứa của em (bài 8), vào vở.
  • Viết 3–4 câu kể vì sao hạt giống nhỏ cần sự giúp đỡ và kết quả của việc cùng góp sức (bài 9).
  • Luyện đọc lại bài Tiếng chổi tre cho người thân nghe, chú ý đọc rõ lời kể và lời nhân vật.
  • Luyện viết chữ X hoa và câu “Xuân giữ sân trường sạch sẽ.” trong vở Tập viết.
  • Thực hiện một việc nhỏ giữ vệ sinh ở nhà hoặc lớp học (bỏ rác đúng chỗ, không xả rác) và ghi lại vào sổ tay.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.