Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 5. Mái ấm gia đình

Giáo án Bài 31. Ánh sáng của yêu thương

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của câu chuyện: mẹ đau nặng, Ê-đi-xơn mời bác sĩ, cậu dùng gương và đèn nến để làm căn phòng sáng hơn.
Giải thích được nghĩa của các từ lo lắng, khẩn trương, sáng kiến và đặt được câu với một trong các từ đó.
Đọc rõ lời kể và lời nhân vật; dùng chi tiết trong bài để nhận xét tính cách nhanh trí và tình thương mẹ của Ê-đi-xơn.
Viết đúng chữ hoa P, viết đúng câu “Phương pha nước ấm cho bà.” và phân biệt được cách viết ng, ngh.
Kể lại được câu chuyện theo bốn câu hỏi gợi ý, nêu rõ nguyên nhân và cách giải quyết.
Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ ràng lời kể và lời nhân vật, nói rõ ràng theo bốn câu hỏi gợi ý, viết đúng chữ hoa P và câu ứng dụng, nghe và nhận xét được nguyên nhân – cách giải quyết trong lời bạn kể.
Năng lực văn học: nhận biết nhân vật Ê-đi-xơn qua hành động thương mẹ và óc quan sát, nêu được cảm nhận về tình yêu thương trong câu chuyện và tên bài “Ánh sáng của yêu thương”.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài để trả lời câu hỏi và tự kiểm tra bài làm của mình theo đáp án GV đưa ra.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi và nhóm 4, lắng nghe bạn kể chuyện, góp ý bằng câu lời lịch sự, nhận xét đúng trọng tâm.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS nhận ra khó khăn của bác sĩ trong câu chuyện, đề xuất cách làm an toàn và liên hệ với tình huống người thân bị đau trong cuộc sống.

3. Phẩm chất

Nhân ái: thể hiện tình cảm yêu thương, quan tâm đến người thân qua việc nêu hành động giúp đỡ mẹ trong truyện và trong tình huống thực tế.
Trách nhiệm: nêu được việc an toàn cần làm khi người thân ốm, biết báo ngay cho người lớn và không tự ý dùng thuốc hay đốt nến, cầm đèn dầu.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 2, tập một (Kết nối tri thức), bài 31 “Ánh sáng của yêu thương”.
Trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-31-anh-sang-cua-yeu-thuong (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác) để chiếu và cho HS luyện bài tập.
Tranh minh họa bài học và bảng phụ ghi sẵn bốn câu hỏi gợi ý kể chuyện.
Gương nhỏ và đèn pin (dùng thay cho đèn nến để minh họa cách hắt sáng; không đốt nến trên lớp).
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2, bảng phụ mẫu chữ hoa P cỡ nhỏ.
Thẻ từ ghi các từ lo lắng, khẩn trương, sáng kiến và thẻ nghĩa tương ứng.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập một, vở tập viết, bút chì, bút mực.
Bảng con, phấn hoặc bút dạ, khăn lau.
Phiếu học tập (in hoặc viết lại), bút màu để gạch chân chi tiết trong bài.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai đã từng chăm sóc khi em ốm?

Mục tiêu

Tạo tâm thế vào bài, giúp HS nhớ lại cảm xúc khi người thân quan tâm đến mình và làm quen với chủ đề “Mái ấm gia đình”.

Nội dung

GV đặt câu hỏi gợi mở, HS trả lời nhanh theo cặp đôi, sau đó vài cặp chia sẻ trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được một hành động quan tâm của người thân khi mình ốm và nói được cảm xúc của mình lúc đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tranh minh họa bài học và hỏi: “Khi em bị ốm, ai là người lo lắng cho em nhất? Họ đã làm gì cho em?”
Học sinh
HS quan sát tranh, suy nghĩ và trao đổi với bạn ngồi cạnh trong 1 phút.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 cặp chia sẻ, khuyến khích HS nói câu đầy đủ, ví dụ: “Khi em ốm, mẹ thức đêm chăm sóc em.”
Học sinh
Đại diện cặp trả lời. Dự kiến: “Khi em sốt, bà nấu cháo cho em ăn.” / “Bố đưa em đi khám bác sĩ.”
Giáo viên
GV hỏi thêm: “Lúc đó em cảm thấy thế nào?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Em thấy an tâm và yêu mẹ hơn.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc câu chuyện về một cậu bé luôn lo lắng và tìm cách giúp mẹ khi mẹ đau nặng.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài “Ánh sáng của yêu thương” và mở sách ở trang bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc và tìm hiểu diễn biến câu chuyện

Mục tiêu

HS đọc rõ lời kể và lời nhân vật, nắm được ba vấn đề chính trong truyện: mẹ bệnh, phòng tối, gương hắt sáng; nêu được diễn biến câu chuyện theo trình tự.

Nội dung

Đọc mẫu của GV; HS đọc thầm và đọc nối tiếp theo đoạn; cả lớp thảo luận nhóm 4 với Phiếu học tập số 1 để tách ba vấn đề và xác định nguyên nhân – cách giải quyết. Kĩ thuật sử dụng: đọc nối tiếp, khăn trải bàn (mỗi ô ghi một vấn đề).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành với ba vấn đề chính: mẹ bệnh → cần bác sĩ; phòng tối → khó chữa; gương hắt ánh sáng → phòng sáng hơn. HS đọc được đoạn văn với giọng phù hợp từng tình huống.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng đoạn đầu lo lắng và đoạn sau sáng hơn. GV nêu nhiệm vụ: “Đọc nhóm, tìm ba vấn đề chính trong truyện và điền vào phiếu.” Chiếu trang bài học NeoEdu để HS theo dõi.
Học sinh
HS lắng nghe, theo dõi trong sách, nhận phiếu và chia nhóm 4 theo khăn trải bàn.
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc nối tiếp theo đoạn, sửa lỗi phát âm, ngắt nghỉ. Trong lúc nhóm làm việc, GV đi quan sát và hỏi: “Đoạn này cho em biết điều gì về mẹ?”
Học sinh
HS đọc nối tiếp, sau đó trao đổi trong nhóm. Dự kiến HS trả lời: “Mẹ bị đau nặng nên cần bác sĩ.” / “Phòng tối nên bác sĩ khó chữa.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả, yêu cầu nêu bằng câu đầy đủ và chỉ ra chi tiết trong bài làm bằng chứng.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Mẹ đau nặng, Ê-đi-xơn vội mời bác sĩ. Bác sĩ cần thêm ánh sáng để chữa cho mẹ.”
Giáo viên
GV tóm lại: “Câu chuyện có ba vấn đề, và cậu bé tìm cách giải quyết từng vấn đề.” GV lưu ý: đây là câu chuyện trong sách, Ê-đi-xơn không phát minh bóng đèn ngay trong đêm ấy.
Học sinh
HS ghi vào vở ba vấn đề chính, nhắc lại theo GV.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Hiểu từ ngữ và tìm bằng chứng tính cách

Mục tiêu

HS giải thích được nghĩa của ba từ lo lắng, khẩn trương, sáng kiến; dùng chi tiết trong bài để nhận xét Ê-đi-xơn nhanh trí và thương mẹ.

Nội dung

HS ghép thẻ từ với thẻ nghĩa (kĩ thuật ghép thẻ theo cặp), sau đó làm việc nhóm đôi tìm chi tiết chứng minh tính cách nhanh trí (tận dụng gương) và thương mẹ (mời bác sĩ, cố tìm cách giúp mẹ được chữa kịp thời). Ghi kết quả vào Phiếu học tập số 2.

Sản phẩm dự kiến

HS ghép đúng: lo lắng – băn khoăn trước điều không tốt; khẩn trương – nhanh chóng để kịp việc; sáng kiến – cách nghĩ mới giúp giải quyết một việc. HS nêu được ít nhất 2 bằng chứng tính cách cho nhận xét “nhanh trí” và 2 bằng chứng cho “thương mẹ”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát thẻ từ và thẻ nghĩa, nêu yêu cầu: “Ghép từ với nghĩa, sau đó tìm chi tiết trong bài để nhận xét về Ê-đi-xơn.”
Học sinh
HS nhận thẻ, làm việc theo cặp đôi.
Giáo viên
GV hỏi: “Từ lo lắng có nghĩa là gì? Em hãy tìm câu trong bài có từ này.” GV hướng dẫn HS tìm chi tiết: “Cậu nghĩ đến việc gì để làm căn phòng sáng hơn?”
Học sinh
HS đọc lại đoạn văn, trả lời. Dự kiến: “Lo lắng là băn khoăn trước điều không tốt.” / “Cậu đặt đèn nến trước gương để phòng sáng hơn, đó là sự nhanh trí.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày kết quả ghép từ và bằng chứng; cả lớp nhận xét.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến: “Ê-đi-xơn nhanh trí vì cậu tận dụng gương để hắt ánh sáng.” / “Cậu thương mẹ vì vội mời bác sĩ và cố tìm cách giúp mẹ được chữa kịp thời.”
Giáo viên
GV chốt nghĩa ba từ và nhận xét: “Tính cách của Ê-đi-xơn thể hiện qua hành động cụ thể.” GV nêu câu hỏi: “Từ nào trong bài cho thấy óc quan sát của cậu?”
Học sinh
HS ghi nghĩa từ vào vở, trả lời. Dự kiến: “Cậu nhìn ra gương có thể hắt sáng, đó là sáng kiến của cậu.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện đọc hiểu, chính tả và sắp xếp mạch truyện

Mục tiêu

HS làm đúng các bài tập 2 đến 7 để củng cố nguyên nhân – kết quả, từ ngữ, chính tả ng/ngh và trình tự câu chuyện.

Nội dung

HS làm bài tập trên trang bài học NeoEdu hoặc Phiếu học tập số 2 theo nhóm đôi. Bài tập gồm: chọn mạch nguyên nhân đúng; nhận xét tránh nhầm nội dung; ghép từ với nghĩa; chọn bằng chứng quan tâm đến mẹ; điền ng/ngh; xếp mạch câu chuyện.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (2) C; (3) B; (4) khẩn trương – làm nhanh để kịp việc; lo lắng – băn khoăn vì điều đáng ngại; sáng kiến – cách nghĩ mới có ích; (5) A, B, D; (6) suy nghĩ, ngọn đèn; (7) Mẹ đau nặng, cậu mời bác sĩ → Bác sĩ gặp khó khăn vì thiếu sáng → Cậu nghĩ cách dùng gương và đèn nến → Căn phòng sáng hơn, bác sĩ có thể chữa cho mẹ. HS đạt tối thiểu 5/6 bài đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu: “Làm lần lượt các bài 2 đến 7, đọc kĩ đề, chọn đáp án và giải thích ngắn gọn.” GV chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu.
Học sinh
HS nhận phiếu hoặc mở trang bài tập, đọc đề và làm việc cặp đôi.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi: “Đáp án C ở bài 2 có đúng không? Vì sao?” GV nhắc HS đọc kĩ các từ ng/ngh trước khi điền.
Học sinh
HS trao đổi, giải thích. Dự kiến: “Em chọn C vì phòng thiếu sáng nên cần cách làm sáng hơn, bác sĩ vẫn là người chữa bệnh.” / “Ngh đứng trước i trong nghĩ, ng đứng trước o trong ngọn.”
Giáo viên
GV mời một số HS đọc đáp án, cả lớp đối chiếu và sửa.
Học sinh
HS đọc đáp án và nhận xét bài bạn. Dự kiến: đa số đúng; HS sai bài 7 sửa lại thứ tự theo hoàn cảnh – khó khăn – cách giải quyết – kết quả.
Giáo viên
GV chốt: “Một câu chuyện thường có hoàn cảnh, khó khăn, cách giải quyết và kết quả.” GV nhắc lại quy tắc ng/ngh.
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc và sửa lỗi trong vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Viết chữ hoa P và câu ứng dụng

Mục tiêu

HS viết đúng chữ hoa P cỡ nhỏ cao 2,5 li, nối nét đều và viết đúng câu ứng dụng có viết hoa tên riêng Phương.

Nội dung

GV hướng dẫn quan sát mẫu chữ P: phần cong ở nửa trên, khác R ở nét chân xiên. HS luyện trên bảng con, sau đó viết vào vở tập viết câu “Phương pha nước ấm cho bà.” GV nhắc: chỉ pha nước khi có người lớn hướng dẫn, tránh nước nóng.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được chữ P cỡ nhỏ đúng độ cao, nét thanh đậm rõ, viết đúng câu “Phương pha nước ấm cho bà.” với tên Phương viết hoa, pha không viết hoa. HS nêu được lưu ý an toàn khi pha nước.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng phụ mẫu chữ P, chỉ từng nét và nói: “Chữ P có phần cong ở nửa trên, chân không xiên như chữ R.”
Học sinh
HS quan sát mẫu, nêu các nét của chữ P.
Giáo viên
GV hướng dẫn viết mẫu trên bảng, sau đó cho HS viết vào bảng con. GV hỏi: “Vì sao chữ Phương viết hoa còn chữ pha không viết hoa?”
Học sinh
HS luyện viết bảng con, trả lời. Dự kiến: “Phương là tên riêng nên viết hoa, pha ở giữa câu nên viết thường.”
Giáo viên
GV kiểm tra vở của một số HS, nhận xét độ cao, khoảng cách chữ. GV hỏi: “Khi pha nước ấm, em cần làm gì?”
Học sinh
HS viết vào vở tập viết. Dự kiến: “Em cần có người lớn hướng dẫn và không để nước quá nóng.”
Giáo viên
GV nhắc HS luyện viết thêm ở nhà và nhấn mạnh an toàn khi làm việc nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ lời nhắc và hoàn thiện bài viết.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Kể lại câu chuyện theo bốn câu hỏi và liên hệ thực tế

Mục tiêu

HS kể được câu chuyện theo bốn câu hỏi gợi ý, nghe và nhận xét được nguyên nhân – cách giải quyết; liên hệ cách xử lí an toàn khi người thân ốm.

Nội dung

HS kể theo nhóm 2 bằng bốn câu hỏi: Mẹ gặp chuyện gì? Bác sĩ gặp khó khăn gì? Cậu nghĩ ra cách nào? Kết quả và tình cảm ra sao? Sau đó HS trả lời câu 8: nếu thấy người thân đau nhiều, em cần làm gì? Viết 2 câu. Giao về nhà: viết thêm 3 câu giải thích tên bài (câu 9).

Sản phẩm dự kiến

HS kể được câu chuyện đủ nguyên nhân và cách giải quyết. Đáp án bài 8 gợi ý: “Em sẽ gọi ngay một người lớn đáng tin đến giúp. Em không tự lấy thuốc cho người thân uống.” Bài 9 về nhà: viết 3 câu giải thích hai tiếng “yêu thương” trong tên bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng phụ bốn câu hỏi gợi ý và nêu tiêu chí nghe: “Khi bạn kể, em kiểm tra xem bạn có đủ nguyên nhân và cách giải quyết chứ không đếm số từ.”
Học sinh
HS đọc bốn câu hỏi, chuẩn bị nói trong 1 phút.
Giáo viên
GV mời các cặp kể lại, theo dõi và hỏi thêm: “Vì sao cậu bé không đợi mẹ khỏi mới mời bác sĩ?”
Học sinh
HS kể theo cặp. Dự kiến: “Cậu vội mời bác sĩ vì mẹ đau nặng, cậu rất lo lắng cho mẹ.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS kể trước lớp, sau đó hỏi: “Nếu người thân bị đau nhiều, em nên làm gì?” GV nhấn mạnh: báo người lớn và nhân viên y tế; trẻ không tự đốt nến, cầm đèn dầu hay làm theo việc chữa bệnh trong truyện.
Học sinh
HS kể trước lớp và trả lời câu 8. Dự kiến: “Em sẽ gọi ngay một người lớn đáng tin đến giúp.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Tình yêu thương được thể hiện qua hành động cụ thể, đó là ánh sáng của yêu thương.” GV giao bài 9 về nhà.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở và nhắc lại điều cần làm khi người thân ốm.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Nhiệm vụ: Đọc truyện, tách ba vấn đề chính và điền vào bảng.

Vấn đề 1: Mẹ bệnh → Cần làm gì? …………
Vấn đề 2: Phòng tối → Khó khăn gì? …………
Vấn đề 3: Gương hắt ánh sáng → Kết quả thế nào? …………
Câu hỏi: Ê-đi-xơn đã làm gì đầu tiên khi mẹ đau nặng? …………

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……………
A. Ghép từ với nghĩa:

lo lắng ……… (làm nhanh để kịp việc)
khẩn trương ……… (băn khoăn trước điều không tốt)
sáng kiến ……… (cách nghĩ mới giúp giải quyết một việc)
B. Tìm bằng chứng:
Nhanh trí: ………………
Thương mẹ: ………………
C. Khoanh tròn đáp án đúng:
Ý nào tránh nhầm nội dung truyện? A. Ê-đi-xơn tự làm cuộc phẫu thuật. B. Ê-đi-xơn dùng gương và đèn nến để tăng ánh sáng. C. Ê-đi-xơn phát minh bóng đèn điện ngay lúc ấy.
D. Điền ng hoặc ngh: suy {{1}}ĩ; {{2}}ọn đèn.

Hướng dẫn về nhà

Viết lại chữ hoa P và câu “Phương pha nước ấm cho bà.” vào vở tập viết, mỗi dòng 1 lần.
Viết 3 câu giải thích vì sao tên bài “Ánh sáng của yêu thương” có hai tiếng “yêu thương”. Gợi ý: Ê-đi-xơn rất thương mẹ nên không ngừng nghĩ cách giúp mẹ; cậu tìm ra cách làm căn phòng sáng hơn; ánh sáng ấy gắn với tình yêu và sự quan tâm của cậu.
Kể lại câu chuyện cho người thân nghe theo bốn câu hỏi gợi ý và hỏi người thân xem họ có cách nào giúp mẹ bạn Ê-đi-xơn không.
Ôn lại quy tắc chính tả ng/ngh và đọc lại bài trên trang bài học NeoEdu để tự kiểm tra.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.