Giáo án Tiếng Việt 2
Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 5. Mái ấm gia đình

Giáo án Bài 27. Mẹ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung bài thơ “Mẹ”: mẹ thức đêm đưa võng, hát ru và quạt cho con trong đêm hè nóng.
  • Giải thích được ý nghĩa của hình ảnh “ngọn gió mát” và chi tiết “mẹ thức quạt cho con” trong việc thể hiện tình yêu thương của mẹ.
  • Nhận biết được các từ chỉ hoạt động chăm sóc (ru, quạt, đưa võng) và đặt được câu có đủ người làm và việc làm.
  • Viết đúng chữ hoa O cỡ nhỏ, viết đúng từ ứng dụng “Oanh” và câu “Oanh giúp mẹ gấp áo.” với các tiếng cách đều nhau.
  • Kể lại được các chặng chính của truyện “Sự tích cây vú sữa” và nói được lời cảm ơn kèm việc cụ thể.
  • Vận dụng được cách nói lời cảm ơn và kể một việc làm để giúp người chăm sóc mình vào tình huống gần gũi.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc rõ lời kể và lời nhân vật, đọc đúng nhịp thơ lục bát; viết đúng chữ hoa O và câu ứng dụng; nói và nghe rõ ràng khi kể lại truyện và nói lời cảm ơn.
  • Năng lực văn học: nhận ra hình ảnh thơ gợi tình thương của mẹ, hiểu yếu tố tưởng tượng trong sự tích và dùng chi tiết để giải thích nội dung bài.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: đọc thầm, tự tìm chi tiết trong bài và tự đối chiếu đáp án trong phiếu học tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi theo cặp và nhóm khi tìm hình ảnh, kể lại truyện và nhận xét lời nói của bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn chi tiết phù hợp để chứng minh tình cảm của mẹ và liên hệ việc làm của bản thân.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết thương yêu, quan tâm và biết ơn người chăm sóc mình như mẹ, bà, bố, ông.
  • Trách nhiệm: nhận việc nhỏ phù hợp lứa tuổi để giúp đỡ người thân và hoàn thành đúng phần việc của mình.
  • Chăm chỉ: luyện viết chữ hoa O đều nét, đúng độ cao và hoàn thành đầy đủ các bài tập trên lớp và ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bài giảng điện tử có tranh minh họa bài “Mẹ”, cây vú sữa và chữ hoa O cỡ lớn.
  • Bảng phụ ghi bài thơ “Mẹ” (đã tách các cụm nghĩa bằng dấu gạch chéo) và các câu bài tập.
  • Thẻ từ ghi các từ: ru, quạt, đưa võng, mát, êm, Oanh, Ô, Ông, Ơn.
  • Tranh hoặc thẻ tranh 4 chặng của truyện “Sự tích cây vú sữa” (cậu bé bỏ nhà đi; nhớ mẹ và quay về; không gặp mẹ, thấy cây lạ; quả ngọt và cây gợi tình mẹ).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-27-me (dùng để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 2, tập một.
  • Vở Tập viết 2, tập một (trang chữ hoa O), bút chì, bút mực.
  • Bảng con, phấn hoặc bút lông để viết chữ.
  • Phiếu học tập (do GV phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Ru con ngủ

Mục tiêu

Tạo không khí vui vẻ, gợi nhớ những việc mẹ làm để chăm sóc con và dẫn vào bài “Mẹ”.

Nội dung

Trò chơi “Ai đang làm gì?”: GV làm động tác giả vờ ru em bé ngủ, quạt mát, đưa võng; HS đoán việc làm và gọi tên. Sau đó HS trả lời câu hỏi: “Tối nào mẹ hay làm gì cho con trước khi con ngủ?”

Sản phẩm dự kiến

HS gọi tên được ít nhất ba việc mẹ thường làm để chăm con (ru, quạt, đưa võng, hát ru...) và sẵn sàng vào bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi “Ai đang làm gì?”, làm động tác ru, quạt, đưa võng và yêu cầu cả lớp đoán.

    Học sinh

    HS quan sát, cùng đoán và giơ tay trả lời. Dự kiến HS đáp: “Mẹ ru em ngủ!”, “Mẹ quạt cho em!”, “Mẹ đưa võng!”.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tối nào mẹ hay làm gì cho con trước khi con ngủ?” và mời 2–3 HS chia sẻ.

    Học sinh

    HS trả lời và lắng nghe bạn. Dự kiến HS đáp: “Mẹ hát ru con.”, “Mẹ kể chuyện cho con nghe.”.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét và giới thiệu: “Hôm nay chúng ta cùng đọc bài thơ “Mẹ” để xem mẹ đã chăm con bằng những việc nào.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học và mở sách ở trang bài “Mẹ”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 18 phút

Đọc bài thơ “Mẹ” và tìm hình ảnh

Mục tiêu

Đọc đúng nhịp thơ lục bát, hiểu nội dung bài và nhận ra các chi tiết, hình ảnh thể hiện sự chăm sóc của mẹ.

Nội dung

Đọc mẫu và đọc nối tiếp theo cụm nghĩa; thảo luận cặp đôi để hoàn thành Phiếu học tập số 1: tìm chi tiết mẹ làm cho con; giải thích hình ảnh “ngọn gió mát”. Lưu ý: bài thơ dùng thể lục bát, dòng sáu tiếng xen dòng tám tiếng; hình ảnh ngọn gió mát gợi sự chăm sóc, không có nghĩa mẹ biến thành gió.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng cụm nghĩa, điền được Phiếu học tập số 1 và giải thích được vì sao “ngọn gió mát” gợi tình thương của mẹ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu toàn bài, chậm và êm; sau đó hướng dẫn HS đọc nối tiếp theo cụm nghĩa. Phát Phiếu học tập số 1 cho cặp đôi và giao nhiệm vụ tìm chi tiết trong bài.

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc nhẩm theo và nhận phiếu, đọc lại bài tìm các chi tiết mẹ làm cho con.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng; hỏi: “Vì sao bạn nghĩ mẹ là ngọn gió mát?”.

    Học sinh

    Cặp đôi thảo luận, điền phiếu. Dự kiến HS đáp: “Vì mẹ quạt cho con nên con thấy mát và dễ chịu.”, “Mẹ không biến thành gió, mẹ đem lại sự mát mẻ và bình yên.”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp báo cáo, các cặp khác nhận xét; GV chốt đáp án và nhấn mạnh cách đọc bài thơ lục bát.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày, các cặp khác bổ sung. Dự kiến HS đáp: “Mẹ thức quạt cho con ngủ.”, “Mẹ hát ru và đưa võng cho con.”.

  4. Giáo viên

    GV kết luận: muốn nói mẹ vất vả, ta nên dùng chi tiết cụ thể như mẹ thức và quạt cho con, thay vì chỉ nói “mẹ rất tốt”.

    Học sinh

    HS nhắc lại điều vừa học và ghi vào vở hoặc nhớ để vận dụng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Luyện từ chỉ hoạt động và đặt câu

Mục tiêu

Nhận biết các từ chỉ hoạt động chăm sóc và đặt câu có đủ người làm và việc làm, có thêm thời gian khi cần.

Nội dung

Phân loại từ ru, quạt, đưa võng (việc làm) và mát, êm (cảm giác). Đặt câu mẫu: “Mẹ quạt cho bé ngủ.”; “Tối qua, bố đọc truyện cho em.”. Nhắc HS việc chăm sóc có thể do mẹ, bố, ông bà hay người nuôi dưỡng thực hiện.

Sản phẩm dự kiến

HS phân loại đúng từ chỉ hoạt động và đặt được ít nhất một câu có người làm, việc làm, thời gian.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa thẻ từ ru, quạt, đưa võng, mát, êm lên bảng và yêu cầu HS phân loại: việc làm hay cảm giác.

    Học sinh

    HS quan sát thẻ từ, suy nghĩ và chuẩn bị ý kiến.

  2. Giáo viên

    GV mời HS lên gắn thẻ vào hai cột “Việc làm” và “Cảm giác”; GV đặt câu hỏi: “Ai làm việc ru, quạt, đưa võng?”.

    Học sinh

    HS gắn thẻ và trả lời. Dự kiến HS đáp: việc làm là ru, quạt, đưa võng; cảm giác là mát, êm; “Mẹ làm việc ru và quạt cho con.”.

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn đặt câu theo mẫu “Ai làm gì cho ai?” và thêm thời gian: “Tối qua, bố đọc truyện cho em.”. Mời 2 HS đặt câu.

    Học sinh

    HS đặt câu theo mẫu. Dự kiến HS đáp: “Tối qua, bà ru em ngủ.”, “Sáng nay, mẹ đưa võng cho em.”.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 9 phút

Viết chữ hoa O và câu ứng dụng

Mục tiêu

Nắm được quy tắc viết chữ hoa O (cao 2,52{,}5 li, nét cong khép kín) và viết đúng từ, câu ứng dụng.

Nội dung

Quan sát chữ O hoa mẫu và chữ o thường; phân biệt độ cao, không thêm dấu mũ thành Ô. Viết từ ứng dụng “Oanh” và câu “Oanh giúp mẹ gấp áo.” trên bảng con, sau đó viết vào vở Tập viết.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng chữ O hoa, từ “Oanh” và câu “Oanh giúp mẹ gấp áo.”, các tiếng cách đều nhau, tên “Oanh” viết hoa.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu chữ O hoa trên bảng, nêu quy trình: đặt bút, viết nét cong khép kín, độ cao 2,52{,}5 li; so sánh với chữ o thường.

    Học sinh

    HS quan sát, nêu lại độ cao và cách viết nét cong của chữ O hoa.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn viết từ “Oanh” và câu “Oanh giúp mẹ gấp áo.”; nhắc khoảng cách đều giữa các tiếng; quan sát và sửa lỗi cho HS.

    Học sinh

    HS viết chữ O trên bảng con, sau đó viết từ “Oanh” và câu vào vở. Dự kiến HS viết đúng, đôi khi viết thừa dấu mũ, GV nhắc sửa lại.

  3. Giáo viên

    GV chọn 2–3 bài viết đẹp, đưa lên bảng để cả lớp nhận xét về độ cao, khoảng cách và chữ viết hoa.

    Học sinh

    HS nhận xét bài bạn, nêu chữ viết đúng và chữ cần sửa.

Hoạt động 2.4: Khám phá · 12 phút

Nói và nghe: Sự tích cây vú sữa

Mục tiêu

Kể lại được các chặng của truyện “Sự tích cây vú sữa” và nhận ra yếu tố tưởng tượng; nói lời cảm ơn kèm việc cụ thể.

Nội dung

GV kể truyện theo tranh và mạch: cậu bé bỏ nhà đi → nhớ mẹ và trở về → không còn gặp mẹ, chỉ thấy cây lạ → quả ngọt và cây gợi tình yêu của mẹ. Nhóm 4 HS dùng thẻ tranh xếp lại chặng truyện, kể lại theo lượt; thảo luận: câu chuyện có yếu tố tưởng tượng nào? Liên hệ: nói lời cảm ơn kèm việc cụ thể, ví dụ: “Con cảm ơn bà đã đón con mỗi chiều.”

Sản phẩm dự kiến

HS kể lại được truyện theo bốn chặng, nêu được yếu tố tưởng tượng và nói được một lời cảm ơn kèm việc cụ thể.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV kể truyện “Sự tích cây vú sữa” kèm tranh, dừng lại ở các chặng và đặt câu hỏi: “Cậu bé đã làm gì khi nhớ mẹ?”. Chia nhóm 4 và phát thẻ tranh.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhóm nhận thẻ tranh và sắp xếp theo trình tự.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn các nhóm kể lại theo lượt, mỗi HS kể một chặng; hỏi: “Chi tiết nào trong truyện không có thật?”.

    Học sinh

    HS kể lại theo lượt. Dự kiến HS đáp: “Cây vú sữa có quả ngọt, như mang tình yêu của mẹ.”, “Cây mọc lên ở chỗ mẹ đứng là chi tiết tưởng tượng.”.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm kể trước lớp; hướng dẫn HS nói lời cảm ơn kèm việc cụ thể, mẫu: “Con cảm ơn bà đã đón con mỗi chiều.”.

    Học sinh

    Đại diện nhóm kể, cả lớp nhận xét. HS nói lời cảm ơn với bạn ngồi cạnh.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: khi liên hệ, không học theo việc bỏ nhà đi; nếu buồn, cần nói với người lớn đáng tin cậy.

    Học sinh

    HS nhắc lại điều cần nhớ và hứa sẽ nói lời cảm ơn người thân.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Luyện tập củng cố kiến thức

Mục tiêu

Củng cố nội dung bài thơ, từ chỉ hoạt động, chính tả và cách nói lời cảm ơn qua các bài tập đã cho.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo nhóm đôi, gồm các bài tập: (1) chọn chi tiết chứng minh mẹ dành thời gian chăm con; (2) chọn từ chỉ hoạt động chăm sóc; (3) chọn r, d hoặc gi; (4) ghép chữ và tên; (5) chọn lời cảm ơn; (6) xếp chặng truyện. GV chiếu đáp án trên bài tập tương tác NeoEdu để kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 với các đáp án: (1) A. Mẹ thức quạt cho con ngủ. (2) A, C, D: ru, quạt, đưa võng. (3) r | d: “tiếng ru”, “dịu dàng”. (4) O – Oanh; Ô – Ông; Ơ – Ơn. (5) C. Con cảm ơn bà đã thức chăm con lúc sốt ạ. (6) Cậu bé bỏ nhà đi → Cậu nhớ mẹ và quay về → Cậu không gặp mẹ, thấy cây có quả lạ → Vị quả và hình ảnh cây gợi tình mẹ. Với câu 3 của bài nói về “ngọn gió mát”, đáp án: C. Mẹ đem lại sự dễ chịu và bình yên.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu yêu cầu làm việc nhóm đôi trong 5 phút.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và thảo luận với bạn cùng bàn.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp; khi hết thời gian, chiếu đáp án bài tập tương tác NeoEdu để HS đối chiếu.

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu đáp án và sửa lỗi. Dự kiến HS đáp: “Ru bắt đầu bằng r, dịu dàng bắt đầu bằng d.”.

  3. Giáo viên

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh câu nói lời cảm ơn cần có cả việc cụ thể đã được giúp đỡ.

    Học sinh

    HS sửa bài trong phiếu và ghi nhớ kiến thức chính.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Vận dụng: Em giúp người thân

Mục tiêu

Vận dụng cách kể một việc làm và cách nói lời cảm ơn vào tình huống gần gũi, thể hiện trách nhiệm với người chăm sóc mình.

Nội dung

HS viết 3 câu kể một việc em làm để người chăm sóc em đỡ vất vả, nêu cách làm và tình cảm. Gợi ý: việc phù hợp lứa tuổi và an toàn (gấp chăn, cất sách, dọn bàn ăn...). Có thể làm tiếp ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được 3 câu đủ ý, nêu được một việc làm cụ thể và tình cảm với người chăm sóc. Ví dụ: “Em tự gấp chăn sau khi thức dậy. Em còn cất sách vào đúng ngăn. Em muốn bà có thêm thời gian nghỉ ngơi.”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống và gợi ý việc làm phù hợp lứa tuổi; hướng dẫn cách viết 3 câu đủ ý.

    Học sinh

    HS suy nghĩ và chọn một việc em đã làm hoặc muốn làm để giúp người thân.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc bài viết của mình; các bạn khác nhận xét về việc làm và cách nói lời cảm ơn.

    Học sinh

    HS đọc bài, lắng nghe và góp ý. Dự kiến HS đáp: “Em giúp bố rửa bát.”, “Em cảm ơn mẹ đã nấu cơm.”.

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, khích lệ HS thực hiện việc đã viết và giao bài tiếp tục ở nhà.

    Học sinh

    HS lắng nghe và cam kết thực hiện việc nhỏ giúp người thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài thơ “Mẹ” và hoàn thành bảng sau:

  • Chi tiết 1: Mẹ làm gì cho con trong đêm hè nóng? ..........
  • Chi tiết 2: Mẹ làm gì khi con ngủ? ..........
  • Hình ảnh “ngọn gió mát” gợi điều gì về mẹ? ..........
  • Em đồng ý hay không đồng ý: “Mẹ đã biến thành gió để quạt cho con.” Vì sao? ..........
    Gợi ý đáp án: Mẹ đưa võng, hát ru và quạt cho con; mẹ thức quạt cho con ngủ; ngọn gió mát gợi sự dễ chịu, bình yên và tình thương của mẹ; không đồng ý vì đó là hình ảnh so sánh, mẹ không thật sự biến thành gió.

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Chi tiết nào là bằng chứng mẹ dành thời gian chăm con?
A. Mẹ thức quạt cho con ngủ.
B. Ngoài sân có cây.
C. Trời vào mùa hè.
Đáp án: A.

Bài 2. Chọn các từ chỉ hoạt động chăm sóc.
A. ru B. mát C. quạt D. đưa võng E. êm
Đáp án: A, C, D.

Bài 3. Chọn r, d hoặc gi: tiếng ......u; ......ịu dàng.
Đáp án: r | d.

Bài 4. Ghép chữ và cách viết tên cho đúng.
O – ..........; Ô – ..........; Ơ – ..........
Đáp án: O – Oanh; Ô – Ông; Ơ – Ơn.

Bài 5. Lời nào vừa cảm ơn vừa nói rõ điều em biết ơn?
A. Bà phải chăm con.
B. Cảm ơn.
C. Con cảm ơn bà đã thức chăm con lúc sốt ạ.
Đáp án: C.

Bài 6. Xếp các chặng của truyện “Sự tích cây vú sữa”:
(a) Cậu không gặp mẹ, thấy cây có quả lạ.
(b) Cậu bé bỏ nhà đi.
(c) Vị quả và hình ảnh cây gợi tình mẹ.
(d) Cậu nhớ mẹ và quay về.
Đáp án: (b) → (d) → (a) → (c).

Hướng dẫn về nhà

  • Viết 3 câu kể một việc em làm để người chăm sóc em đỡ vất vả, theo mẫu trong bài học (việc làm, cách làm, tình cảm).
  • Đọc lại bài thơ “Mẹ” cho người thân nghe, chú ý đọc đúng nhịp lục bát và ngắt đúng các cụm nghĩa.
  • Kể cho người thân nghe truyện “Sự tích cây vú sữa”, kể đủ bốn chặng của truyện.
  • Luyện viết chữ O hoa và câu “Oanh giúp mẹ gấp áo.” trong vở Tập viết, giữ đúng độ cao và khoảng cách giữa các tiếng.
  • Nói một lời cảm ơn kèm việc cụ thể với người đã chăm sóc em hôm nay, ví dụ: “Con cảm ơn bà đã đón con mỗi chiều.”.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.