Tiếng ViệtLớp 2Chủ điểm 5. Mái ấm gia đình

Giáo án Bài 25. Sự tích hoa tỉ muội

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được diễn biến chính của câu chuyện: Nết chăm sóc em Na, cõng em chạy lũ, Bụt giúp chân Nết lành và những khóm hoa xuất hiện dọc đường.
Giải thích được vì sao Nết được yêu quý, dựa vào chi tiết cụ thể trong bài (cõng em tránh lũ, chăm sóc và bảo vệ em) chứ không chỉ vì tên chị đẹp.
Phân biệt được việc có thể xảy ra (chị cõng em) với chi tiết kì ảo (Bụt giúp, hoa mọc theo bước chân); hiểu nghĩa của từ tỉ muội là chị em gái.
Nhận biết được từ chỉ hoạt động (cõng, ôm, nhường) và từ chỉ đặc điểm (dịu dàng, nhỏ nhắn, đỏ thắm) qua việc đặt từ vào câu.
Viết đúng chữ hoa N cỡ nhỏ, viết đúng từ Na và câu Na nắm tay chị đi dạo.
Vận dụng được từ ngữ, câu và cách viết trong bài để nói lời hỏi thăm và đề xuất việc làm khi em bị ngã nhẹ.
Năng lực ngôn ngữ: Đọc rõ lời kể và lời nhân vật, đọc đúng tên riêng Nết, Na; nói được lí do mỗi nhân vật hành động; viết đúng chữ hoa N và câu ứng dụng.
Năng lực văn học: Nhận ra yếu tố kì ảo của truyện cổ tích (Bụt, hoa mọc theo bước chân); dùng chi tiết trong truyện để giải thích tình chị em và ý nghĩa tên hoa.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm, tự tìm câu trả lời trong bài và tự kiểm tra kết quả ghép từ, chọn từ theo đáp án.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc nhóm 3 trong hoạt động đọc phân vai, trao đổi lí do khi nhận xét nhân vật; lắng nghe và nhận xét bạn kể chuyện.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Đưa ra cách xử lí phù hợp khi người thân bị ngã, nói lời hỏi thăm ấm áp và an toàn.

3. Phẩm chất

Nhân ái: Biết quan tâm, chăm sóc và nhường nhịn em nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như Nết đã làm với Na.
Trách nhiệm: Nhận việc được giao trong nhóm và trong hoạt động về nhà; biết gọi người lớn khi em nhỏ bị đau, không tự ý xử lí thương tích.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 2, tập một (Kết nối tri thức), tranh minh họa bài 25 Sự tích hoa tỉ muội.
Bảng phụ hoặc slide ghi ba đoạn văn cần đọc, thẻ từ ghi các từ: cõng, ôm, nhường, dịu dàng, nhỏ nhắn, đỏ thắm, tỉ muội, che chở, nhường nhịn.
Bảng phụ mẫu chữ hoa N cỡ nhỏ có đánh dấu hướng và thứ tự các nét viết.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/2/vietnamese/bai-25-su-tich-hoa-ti-muoi), dùng để chiếu bài tập tương tác khi chữa bài.
Bảng phụ hoặc giấy khổ lớn để kẻ khăn trải bàn bốn chặng câu chuyện Hai anh em.

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 2, tập một, vở Tập viết 2 (tập một), bút chì, bút mực, vở ô li.
Thẻ từ rời (bộ thẻ GV phát theo nhóm), bút dạ và giấy nháp nhỏ để ghi đáp án.
Phiếu học tập theo mẫu GV phát (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 7 phút

Ai là chị, ai là em?

Mục tiêu

Gợi nhớ kinh nghiệm sống của HS về tình cảm anh chị em, tạo hứng thú và dẫn vào bài Sự tích hoa tỉ muội.

Nội dung

Trò chơi “Ai là chị, ai là em?”: GV nêu các tình huống ngắn (ví dụ: em bé bị ngã, chị nắm tay em qua đường); HS giơ tay đoán người nào đang chăm sóc ai và nói một việc làm thể hiện tình thương.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được ít nhất một việc anh chị làm để chăm sóc em nhỏ; HS có tâm thế sẵn sàng vào bài đọc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi, đọc từng tình huống ngắn và yêu cầu HS giơ tay khi nghe thấy hành động của người chị hoặc người anh.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chú ý tình huống GV đọc.
Giáo viên
GV đọc lần lượt 3 tình huống: “Em bé bị vấp ngã, chị chạy đến đỡ em dậy.” “Anh dắt em qua đường đông xe.” “Chị nhường phần bánh cho em.” Khuyến khích HS nói lí do.
Học sinh
HS giơ tay, trả lời: “Đó là chị ạ, chị đỡ em dậy.” Dự kiến trả lời: “Chị làm vậy vì thương em.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nói một việc anh chị đã làm cho em mình trong thực tế.
Học sinh
HS kể ngắn: “Chị em hay nhường đồ chơi cho em.” “Anh em dắt em đi học.”
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta gặp hai chị em Nết và Na trong câu chuyện Sự tích hoa tỉ muội.” GV ghi tựa bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tựa bài và mở sách trang bài 25.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc và tìm hiểu câu chuyện Sự tích hoa tỉ muội

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc rõ lời kể và lời nhân vật; nêu được diễn biến câu chuyện; dùng chi tiết trong bài để giải thích tình cảm của Nết với em Na và phân biệt việc có thể xảy ra với chi tiết kì ảo.

Nội dung

Chia văn bản thành ba đoạn: (1) hai chị em ở bên nhau; (2) lũ tới, Nết cõng em chạy theo dân làng; (3) Bụt giúp chân Nết lành, hoa nở dọc đường. Nhóm 3 HS cùng đọc, mỗi HS đọc một đoạn rồi cùng trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1. Sau đó GV hướng dẫn HS xem lại hai chi tiết để phân biệt việc có thể xảy ra và chi tiết kì ảo.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS đọc được ba đoạn với giọng phù hợp; HS nêu được diễn biến và giải thích được vì sao Nết đáng quý.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng đoạn ấm áp, đoạn chạy lũ nhanh hơn vừa phải, đoạn hoa nở nhẹ nhàng. GV nêu nhiệm vụ nhóm và giới thiệu Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS lắng nghe, quan sát cách ngắt nghỉ và cách nhấn giọng; nhận Phiếu học tập số 1.
Giáo viên
GV hướng dẫn luyện đọc tên riêng Nết, Na rõ ràng; giải thích từ tỉ muội là chị em gái. Các nhóm đọc nối tiếp ba đoạn rồi thảo luận Phiếu số 1.
Câu hỏi GV đặt ra: (a) Nết chăm sóc em Na như thế nào? (b) Khi lũ tới, Nết làm gì và chân Nết thế nào? (c) Bụt giúp Nết điều gì? Dọc đường xuất hiện những gì? (d) Vì sao Nết đáng được yêu quý?
GV đi quan sát, gợi ý khi nhóm bế tắc.
Học sinh
HS đọc nối tiếp ba đoạn, thảo luận.
Dự kiến trả lời: (a) Nết trông em, đưa em đi chơi, không để em một mình. (b) Nết cõng em chạy theo dân làng dù chân bị đau. (c) Bụt giúp chân Nết lành; dọc đường có những khóm hoa có bông lớn bên nụ nhỏ. (d) Vì Nết chăm sóc và bảo vệ em lúc nguy hiểm, không chỉ vì tên chị đẹp.
Giáo viên
GV mời một nhóm đọc đoạn lũ tới và nêu câu trả lời. Đặt câu hỏi: “Cõng em chạy lũ có thể xảy ra ngoài đời không? Bụt làm chân Nết lành có thể xảy ra không?”
Học sinh
HS trả lời: “Cõng em chạy lũ có thể xảy ra ngoài đời.” “Bụt giúp chân lành là chi tiết kì ảo của truyện cổ tích.”
Giáo viên
GV lấy thêm câu hỏi: “Vì sao em nói Nết thương em?” Yêu cầu HS nêu chi tiết làm dẫn chứng.
Học sinh
HS nêu: “Nết cõng em tránh lũ, nên em nghĩ Nết thương em.” GV nhắc: lời nhận xét cần có dẫn chứng.
Giáo viên
GV tóm tắt: Nết chăm sóc, bảo vệ em; việc cõng em là tình thương thể hiện bằng hành động, không phải phép màu. GV đọc lại phần Ghi nhớ.
Học sinh
HS đọc thầm Ghi nhớ, ghi nhanh một ý vào vở: “Nết thương em vì chăm sóc và bảo vệ em.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 18 phút

Từ chỉ hoạt động và từ chỉ đặc điểm

Mục tiêu

Nhận biết được từ chỉ hoạt động (cõng, ôm, nhường) và từ chỉ đặc điểm (dịu dàng, nhỏ nhắn, đỏ thắm) bằng cách đặt từ vào câu.

Nội dung

Trò chơi “Hái hoa”: mỗi nhóm có bộ thẻ từ đặt úp trên bàn như những bông hoa. Nhóm lần lượt lật thẻ, đọc từ, đặt từ vào câu ngắn và xếp thẻ vào hai cột trên Phiếu học tập số 2: Từ chỉ hoạt động – Từ chỉ đặc điểm. Ví dụ mẫu: “Chị cõng em.” (cho biết chị làm gì); “Bông hoa đỏ thắm.” (cho biết hoa thế nào).

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đúng hai nhóm từ; HS đặt được ít nhất một câu với mỗi loại từ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật “Hái hoa”: lật thẻ, đọc to, đặt câu với từ đó; nhóm nào đặt đúng và xếp đúng nhiều thẻ nhất là thắng. GV làm mẫu với từ cõng.
Học sinh
HS quan sát mẫu và nhận Phiếu học tập số 2.
Giáo viên
GV hướng dẫn: hỏi “Từ này làm gì?” thì đó là từ chỉ hoạt động; hỏi “Thế nào?” thì là từ chỉ đặc điểm. Các nhóm chơi và ghi kết quả vào phiếu.
Câu hỏi GV đặt ra: “Từ ôm trong câu Nết dịu dàng ôm em nhỏ thuộc loại từ nào?” “Từ nhỏ nhắn có trả lời được câu hỏi làm gì không?”
Học sinh
HS chơi, lật thẻ, đặt câu. Dự kiến trả lời: “Ôm là việc Nết làm, đó là từ chỉ hoạt động.” “Nhỏ nhắn tả em thế nào, không chỉ việc làm.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc kết quả, các nhóm khác nhận xét. GV chốt cách nhận biết qua câu hỏi “làm gì?” và “thế nào?”.
Học sinh
HS đọc kết quả: Từ chỉ hoạt động: cõng, ôm, nhường. Từ chỉ đặc điểm: dịu dàng, nhỏ nhắn, đỏ thắm.
Giáo viên
GV kết luận và nhắc HS nghĩa của tỉ muội, che chở, nhường nhịn là cách cư xử, không cùng nhóm với từ chỉ đặc điểm.
Học sinh
HS nhắc lại hai cách nhận biết từ và ghi vào vở một câu mẫu của nhóm mình.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 18 phút

Luyện tập từ ngữ và chính tả

Mục tiêu

Củng cố nghĩa từ, chọn từ đúng, viết đúng chính tả n/l và sắp xếp đúng diễn biến truyện.

Nội dung

Làm bốn bài tập trên Phiếu học tập số 3 hoặc trên trang tương tác NeoEdu:
Bài 1: Ghép từ với cách hiểu (tỉ muội, che chở, nhường nhịn).
Bài 2: Chọn từ chỉ hoạt động trong câu “Nết dịu dàng ôm em nhỏ.”
Bài 3: Điền n hoặc l vào chỗ trống trong “chị {{1}}hường em; cõng em tránh {{2}}ũ.”
Bài 4: Xếp các chặng chính theo diễn biến truyện.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: tỉ muội – chị em gái; che chở – bảo vệ, chăm nom; nhường nhịn – dành phần thuận lợi cho người khác. Bài 2: C (ôm). Bài 3: 1 là n (nhường), 2 là l (lũ). Bài 4: Hai chị em chăm sóc nhau → Nết cõng em chạy lũ → Bụt giúp Nết; hoa xuất hiện → Dân làng gọi loài hoa là hoa tỉ muội.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc yêu cầu từng bài, nhắc HS đọc kĩ câu trước khi chọn đáp án.
Học sinh
HS đọc đề, chuẩn bị bút và giấy nháp.
Giáo viên
GV tổ chức làm bài cá nhân 6–7 phút, sau đó cặp đôi đối chiếu. GV đi kiểm tra, nhắc HS chú ý chính tả nh (nhường) và l (lũ).
Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao ô thứ nhất phải điền n chứ không phải l?”
Học sinh
HS làm bài và đối chiếu với bạn. Dự kiến trả lời: “Vì nhường có âm đầu nh, phải ghép n với h.”
Giáo viên
GV mời 3 HS chữa bài trước lớp, chiếu đáp án tương tác trên NeoEdu để cả lớp đối chiếu.
Học sinh
HS trình bày đáp án và giải thích ngắn: “Bài 4, Bụt giúp Nết xuất hiện trước khi có tên hoa.”
Giáo viên
GV nhận xét và nhấn mạnh: từ tỉ muội chỉ quan hệ chị em; từ che chở, nhường nhịn chỉ cách cư xử.
Học sinh
HS sửa lỗi sai vào vở (nếu có).

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Viết chữ hoa N và câu ứng dụng

Mục tiêu

Viết đúng chữ hoa N cỡ nhỏ cao 2,5 li, viết đúng từ Na và câu Na nắm tay chị đi dạo; trình bày sạch, đúng khoảng cách.

Nội dung

Quan sát mẫu chữ N viết tay trong sách; nhận hướng các nét trước khi viết; viết chữ N, từ Na, câu Na nắm tay chị đi dạo vào vở Tập viết hoặc vở ô li theo đúng độ cao. Chú ý viết hoa tên người, đặt dấu chấm cuối câu, cách các tiếng khoảng một con chữ o.

Sản phẩm dự kiến

Chữ N cao 2,5 li, nét đúng hướng; từ Na và câu Na nắm tay chị đi dạo viết đúng chính tả, đúng khoảng cách, có dấu chấm cuối câu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chỉ mẫu chữ N trên bảng phụ, nêu thứ tự các nét. Nhắc HS không lấy chữ N in trên màn hình làm mẫu nối nét.
Học sinh
HS quan sát mẫu, nêu lại hướng và thứ tự các nét.
Giáo viên
GV viết mẫu trên bảng một lần, vừa viết vừa nêu quy trình. Yêu cầu HS viết nháp trên không rồi viết vào vở. GV đi quan sát, sửa tư thế ngồi và cách cầm bút.
Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao tên Na phải viết hoa?” “Khoảng cách giữa các tiếng trong câu rộng bằng bao nhiêu?”
Học sinh
HS viết theo mẫu. Dự kiến trả lời: “Vì Na là tên người.” “Khoảng cách bằng khoảng một con chữ o.”
Giáo viên
GV cho 2–3 HS trưng bày bài viết, nhận xét về nét, độ cao và khoảng cách.
Học sinh
HS đối chiếu bài của mình và bạn, tự nhận xét.
Giáo viên
GV nhận xét chung, nêu điểm cần cải thiện và khen những bài viết đúng cỡ chữ.
Học sinh
HS viết lại một dòng nếu chưa đạt.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 22 phút

Kể chuyện Hai anh em và nói lời hỏi thăm em nhỏ

Mục tiêu

Nói và nghe: kể lại truyện dân gian Hai anh em theo bốn chặng, nói được lí do mỗi người chuyển lúa; vận dụng từ ngữ và cách nói trong bài để hỏi thăm, đề xuất việc làm khi em bị ngã nhẹ.

Nội dung

Phần 1: Kể chuyện Hai anh em theo bốn chặng trên khăn trải bàn: (1) hai anh em chia lúa; (2) mỗi người nghĩ người kia cần phần nhiều hơn; (3) cả hai âm thầm chuyển lúa sang phần của nhau; (4) gặp nhau và hiểu tấm lòng của nhau. Phần 2: Đóng vai tình huống “Em của em bị ngã nhẹ trong sân”: viết hoặc nói lời hỏi thăm và một việc em sẽ làm.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được bốn chặng và nói lí do của mỗi người; HS nói được lời hỏi thăm phù hợp và một việc an toàn như gọi người lớn đến xem.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo khăn trải bàn có bốn ô ghi bốn chặng, giao nhiệm vụ nhóm 4: mỗi bạn kể một chặng và nói lí do của nhân vật. Nêu rõ đây là truyện dân gian khác với Nết và Na.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chọn chặng sẽ kể.
Giáo viên
GV hướng dẫn các nhóm kể nối tiếp. Người nghe nhận xét một việc nhân vật làm để thể hiện tình thương.
Câu hỏi GV đặt ra: “Vì sao người em chuyển lúa cho anh?” “Việc nào trong truyện cho thấy hai người đều thương nhau?”
Học sinh
HS kể nối tiếp. Dự kiến trả lời: “Người em nghĩ anh còn phải lo cho vợ con nên chuyển lúa cho anh.” “Hai người âm thầm chuyển lúa sang phần của nhau, nghĩa là ai cũng nghĩ cho người kia.”
Giáo viên
GV tổ chức đóng vai đôi: một HS đóng vai anh/chị, một HS đóng vai em bị ngã nhẹ. GV nêu gợi ý: hỏi thăm, động viên, rồi đề xuất việc an toàn như gọi người lớn xem chân em.
Học sinh
HS đóng vai. Dự kiến lời hỏi thăm: “Em có đau không? Chị ở đây với em. Chị sẽ gọi mẹ đến xem chân em.”
Giáo viên
GV nhận xét, khen lời nói ấm áp và cách xử lí an toàn; nhắc HS không chế giễu và không tự xử lí thương tích nghiêm trọng. Giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ việc nên làm khi em nhỏ bị ngã và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc ba đoạn của bài Sự tích hoa tỉ muội, thảo luận nhóm và trả lời:

(a) Nết chăm sóc em Na như thế nào?
(b) Khi lũ tới, Nết làm gì? Chân Nết thế nào?
(c) Bụt giúp Nết điều gì? Dọc đường xuất hiện những gì?
(d) Vì sao Nết đáng được yêu quý? Nêu một chi tiết làm dẫn chứng.
(e) Chi tiết nào là việc có thể xảy ra, chi tiết nào là chi tiết kì ảo? Ghi vào bảng:
- Việc có thể xảy ra: ...
- Chi tiết kì ảo: ...

Phiếu học tập số 2

Lật thẻ từ, đặt câu và xếp thẻ vào hai cột:

Từ chỉ hoạt động (trả lời câu hỏi làm gì?): ...
Từ chỉ đặc điểm (trả lời câu hỏi thế nào?): ...
Đặt một câu với mỗi loại từ: ...
Gợi ý: Chị cõng em. / Bông hoa đỏ thắm.

Phiếu học tập số 3

Bài 1. Ghép từ với cách hiểu:

tỉ muội – ...
che chở – ...
nhường nhịn – ...
Bài 2. Trong câu “Nết dịu dàng ôm em nhỏ”, từ chỉ hoạt động là: A. Nết; B. dịu dàng; C. ôm; D. nhỏ. Khoanh vào đáp án đúng.
Bài 3. Điền n hoặc l: chị {{1}}hường em; cõng em tránh {{2}}ũ.
Bài 4. Xếp các chặng chính theo diễn biến truyện (ghi số 1 đến 4):
Dân làng gọi loài hoa là hoa tỉ muội.
Hai chị em chăm sóc nhau.
Nết cõng em chạy lũ.
Bụt giúp Nết; hoa xuất hiện.

Hướng dẫn về nhà

Kể lại cho người thân nghe một việc anh, chị hoặc em đã làm để chăm sóc nhau trong gia đình, nói rõ lí do (3–4 câu).
Viết vào vở một lời hỏi thăm và một việc em sẽ làm khi em nhỏ trong nhà bị ngã nhẹ; luyện viết chữ hoa N và câu Na nắm tay chị đi dạo thêm một dòng.
Đọc lại bài Sự tích hoa tỉ muội theo giọng người kể cho người thân nghe, nhấn giọng đoạn Nết cõng em chạy lũ.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.