ToánLớp 2Chủ đề 2. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20

Giáo án Bài 9. Bài toán về thêm, bớt một số đơn vị

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết được bài toán về thêm một số đơn vị và làm phép cộng để giải.
Nhận biết được bài toán về bớt một số đơn vị và làm phép trừ để giải.
Trình bày được bài giải gồm câu lời giải, phép tính có đơn vị trong ngoặc và đáp số.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao có từ “thêm” thì làm phép cộng, có từ “bớt” thì làm phép trừ.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống bằng tranh và lời văn thành phép tính $7 + 4$ , $17 - 5$ .
Giải quyết vấn đề toán học: tìm đúng đáp số của bài toán về thêm, bớt trong các bài tập ở phiếu và phần vận dụng.
Giao tiếp toán học: nói và viết đúng câu lời giải, phép tính có đơn vị và đáp số.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng que tính hoặc tranh để đếm, dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra đáp án.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc đề, tìm từ “thêm” hoặc “bớt” để chọn phép tính, tự kiểm tra lại kết quả trên bảng con và phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi cặp đôi khi viết bài giải, đọc to và nhận xét bài làm của bạn bằng câu đầy đủ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: tự đặt được đề toán thêm, bớt từ đồ dùng quanh lớp và giải được bài toán do bạn đặt.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực tham gia trò chơi và hoàn thành đủ các bài trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: ghi đúng đơn vị trong ngoặc và đáp số, kiểm tra lại bài làm của mình trước khi nộp.
Trung thực: nhận ra lỗi sai của bản thân khi làm sai và sửa lại, không chép bài của bạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu và trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-9-bai-toan-ve-them-bot-mot-so-don-vi) để chiếu bài giảng và bài tập tương tác.
Tranh 7 con chim đậu trên cành và 4 con chim bay đến (lấy từ bài giảng NeoEdu).
Bảng phụ ghi sẵn cấu trúc bài giải gồm 3 dòng: câu lời giải, phép tính, đáp số.
Thẻ “THÊM” và thẻ “BỚT” (mỗi loại 1 bộ cho cả lớp giơ).
Phiếu học tập số 1 (in đủ cho mỗi cặp đôi).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở ô li, bút chì, bút màu.
Que tính (khoảng 20 que) hoặc vật thay thế để đếm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Trò chơi: Thêm hay bớt?

Mục tiêu

Huy động kinh nghiệm về các tình huống thêm, bớt và dẫn dắt HS vào bài học.

Nội dung

GV đọc nhanh các tình huống; HS giơ thẻ “THÊM” khi số đồ vật tăng, giơ thẻ “BỚT” khi số đồ vật giảm.

Sản phẩm dự kiến

HS phân biệt được tình huống có thêm và tình huống có bớt qua lời nói.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cô sẽ đọc các câu chuyện. Khi số đồ vật tăng lên, các em giơ thẻ THÊM; khi số đồ vật giảm đi, các em giơ thẻ BỚT. Ví dụ: trong giỏ có 5 quả táo, bạn bỏ thêm 2 quả vào giỏ.”
Học sinh
HS lắng nghe yêu cầu và chuẩn bị thẻ trên tay.
Giáo viên
GV đọc lần lượt: “Bạn Lan có 8 cái kẹo, Lan cho bạn 3 cái.” và “Trên cây có 6 quả cam, có thêm 2 quả nữa.” GV quan sát, khen các em giơ đúng.
Học sinh
HS giơ thẻ. Dự kiến: câu thứ nhất giơ thẻ BỚT vì số kẹo giảm đi; câu thứ hai giơ thẻ THÊM vì số cam tăng lên.
Giáo viên
GV hỏi: “Vì sao em giơ thẻ BỚT ở câu này?” GV nhận xét và dẫn: “Hôm nay chúng ta sẽ học cách giải bài toán về thêm và bớt.”
Học sinh
Một vài HS trả lời. Dự kiến: “Vì Lan cho bạn kẹo nên số kẹo ít đi.”
Giáo viên
GV ghi tên bài lên bảng: “Bài 9. Bài toán về thêm, bớt một số đơn vị”.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài và mở vở ghi bài.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Bài toán về thêm (phép cộng)

Mục tiêu

HS nhận biết bài toán về thêm, làm phép cộng và trình bày được bài giải.

Nội dung

Quan sát tranh 7 con chim đậu trên cành, 4 con chim bay đến; đọc đề bài “Trên cành có 7 con chim, có thêm 4 con chim bay đến. Hỏi trên cành có tất cả bao nhiêu con chim?”; xác định từ “thêm”; viết bài giải vào bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được bài giải: “Trên cành có tất cả số con chim là: $7 + 4 = 11$ (con). Đáp số: 11 con chim.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tranh trên bài giảng NeoEdu và hỏi: “Trên cành lúc đầu có mấy con chim? Có thêm mấy con bay đến?”
Học sinh
HS quan sát tranh và trả lời. Dự kiến: “Lúc đầu có 7 con chim, có thêm 4 con bay đến.”
Giáo viên
GV hỏi: “Bài toán hỏi gì? Từ nào cho biết số chim nhiều lên?” Sau đó GV hỏi: “Thêm thì ta làm phép tính gì?” GV viết $7 + 4 = 11$ và hỏi: “Vì sao phải ghi (con) sau số 11?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Bài hỏi có tất cả bao nhiêu con chim; từ thêm cho biết số chim nhiều lên; làm phép cộng.” “Ghi (con) để biết số 11 là số con chim.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS viết bài giải vào bảng con, sau đó gọi 2 HS đọc to bài giải của mình. GV đưa bài giải mẫu lên bảng phụ để đối chiếu.
Học sinh
HS viết bài giải và đọc. Dự kiến: “Trên cành có tất cả số con chim là: 7 + 4 = 11 (con). Đáp số: 11 con chim.”
Giáo viên
GV chốt: “Bài giải có ba phần: câu lời giải, phép tính có đơn vị trong ngoặc, đáp số. Có từ thêm thì làm phép cộng.” GV chỉ vào bảng phụ cho HS nhắc lại.
Học sinh
HS nhắc lại cấu trúc bài giải và ghi nhớ “thêm → cộng” vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Bài toán về bớt (phép trừ)

Mục tiêu

HS nhận biết bài toán về bớt, làm phép trừ và trình bày được bài giải có đơn vị và đáp số.

Nội dung

Đọc đề “Đĩa có 17 cái bánh, cả nhà ăn bớt 5 cái. Hỏi đĩa còn lại bao nhiêu cái bánh?”; tìm từ “bớt”; làm việc theo nhóm đôi, viết bài giải vào bảng con rồi đổi chéo kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

HS viết được bài giải: “Đĩa còn lại số cái bánh là: $17 - 5 = 12$ (cái). Đáp số: 12 cái bánh.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài và hỏi: “Đề bài cho biết gì? Hỏi gì?”
Học sinh
HS lắng nghe và trả lời. Dự kiến: “Đĩa có 17 cái bánh, ăn bớt 5 cái; hỏi còn lại bao nhiêu cái bánh.”
Giáo viên
GV hỏi: “Từ nào cho biết số bánh ít đi? Bớt thì làm phép tính gì?” GV viết $17 - 5 = 12$ và nhấn mạnh: “Nhiều bạn quên ghi đơn vị, hãy ghi (cái) trong ngoặc.”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: “Từ bớt cho biết số bánh giảm đi; làm phép trừ.”
Giáo viên
GV yêu cầu nhóm đôi cùng viết bài giải vào bảng con, sau đó đổi bảng cho nhau kiểm tra đơn vị và đáp số. GV mời 1 cặp trình bày trước lớp.
Học sinh
HS viết và kiểm tra chéo. Dự kiến: “Đĩa còn lại số cái bánh là: 17 - 5 = 12 (cái). Đáp số: 12 cái bánh.”
Giáo viên
GV chốt: “Bớt một số đơn vị thì làm phép trừ. Khi làm bài, các em đọc kĩ để nhận biết thêm hay bớt.” GV nhấn mạnh lỗi thường gặp: viết $17 - 5 = 12$ cái mà không có ngoặc.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc “bớt → trừ” và sửa bài của mình nếu thiếu đơn vị.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Luyện tập theo Phiếu học tập số 1

Mục tiêu

HS vận dụng việc chọn phép tính và trình bày bài giải với các bài tập về thêm, bớt.

Nội dung

Làm nhanh bài 1 và bài 4 cùng GV (chọn đáp án). Sau đó làm Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi, gồm bài 5, 6, 7, 8; đổi phiếu kiểm tra. Nếu còn thời gian, GV dùng bài tập tương tác NeoEdu để kiểm tra bài 6.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1 là A (7 + 4); bài 4 là B (16 - 4 = 12); bài 5 là 8 + 7 = 15 (con); bài 6 nối đúng các cặp: 12 lá cờ cắm thêm 3 lá với 12 + 3 = 15, 12 lá cờ cất bớt 2 lá với 12 - 2 = 10, 9 lá cờ cắm thêm 3 lá với 9 + 3 = 12, 19 lá cờ cất bớt 9 lá với 19 - 9 = 10; bài 7 là a Đ, b Đ, c S; bài 8 là 14 - 3 = 11 (bạn).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 và nói: “Cả lớp cùng làm bài 1 và bài 4. Sau đó các cặp đôi làm bài 5 đến bài 8, làm xong đổi phiếu kiểm tra.”
Học sinh
HS nhận phiếu và lắng nghe yêu cầu.
Giáo viên
GV đọc đề bài 1 và bài 4, gọi HS giơ bảng chọn đáp án và giải thích. Trong lúc cặp đôi làm phiếu, GV đi quan sát và hỗ trợ những nhóm hay nhầm phép tính.
Học sinh
HS giơ bảng con và giải thích. Dự kiến: bài 1 chọn A vì có thêm chim; bài 4 chọn B vì biếu bà 4 quả nên số cam bớt đi, làm $16 - 4 = 12$ . Các cặp đôi làm bài 5 đến 8.
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày bài 5 và bài 8 trên bảng. Cả lớp nhận xét và GV sửa lỗi nếu có.
Học sinh
HS trình bày và nhận xét. Dự kiến: bài 5 là “Dưới ao có tất cả số con vịt là: 8 + 7 = 15 (con)”; bài 8 là “Trên sân còn lại số bạn là: 14 - 3 = 11 (bạn)”.
Giáo viên
GV nhận xét chung và chốt hai lỗi hay gặp: đọc không kĩ từ thêm hay bớt; ghi đơn vị sai chỗ. Yêu cầu HS sửa phiếu theo đáp án đúng.
Học sinh
HS sửa bài trong phiếu và tự chấm điểm bài làm của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Em đặt đề toán thêm, bớt

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về thêm, bớt để đặt đề và giải bài toán gắn với đồ dùng thực tế của lớp học.

Nội dung

Mỗi nhóm 4 HS dùng que tính hoặc đồ dùng học tập trong lớp để đặt một đề toán về thêm và một đề toán về bớt, ví dụ: “Trong hộp có 9 cái bút màu, mẹ mua thêm 6 cái.” Nhóm đổi đề cho nhóm bạn, viết đầy đủ bài giải.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có 2 đề toán hoàn chỉnh và bài giải đầy đủ gồm câu lời giải, phép tính có đơn vị và đáp số.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Mỗi nhóm đặt một đề toán thêm và một đề toán bớt từ đồ dùng trong lớp, sau đó đổi đề cho nhóm bạn giải.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, lấy que tính hoặc đồ dùng để đặt đề.
Giáo viên
GV đi quan sát các nhóm, gợi ý: “Đề toán cần có từ thêm hoặc bớt và có hỏi gì.”
Học sinh
HS đặt đề và viết bài giải vào bảng nhóm. Dự kiến: “Trên bàn có 12 viên bi, bạn Nam cho thêm 5 viên; hỏi trên bàn có tất cả bao nhiêu viên bi? Bài giải: 12 + 5 = 17 (viên). Đáp số: 17 viên bi.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc đề và bài giải. Cả lớp kiểm tra phép tính và đơn vị.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc to đề, trình bày bài giải và nhận xét bài của nhóm bạn.
Giáo viên
GV khen ngợi các nhóm đặt đề đúng tình huống và trình bày bài giải đẹp. GV nhắc lại: “Thêm thì cộng, bớt thì trừ, bài giải có đủ ba phần.”
Học sinh
HS ghi lại một đề toán hay vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: ……………………………
Lớp: 2…

Bài 5. Ao có 8 con vịt, có thêm 7 con vịt xuống ao. Điền dấu và số thích hợp vào bài giải:

Dưới ao có tất cả số con vịt là: 8 ... 7 = ... (con).
Đáp số: ... con vịt.

Bài 6. Nối mỗi bài toán với phép tính đúng:

Có 12 lá cờ, cắm thêm 3 lá.
Có 12 lá cờ, cất bớt 2 lá.
Có 9 lá cờ, cắm thêm 3 lá.
Có 19 lá cờ, cất bớt 9 lá.
Các phép tính để nối: 12 + 3; 12 - 2; 9 + 3; 19 - 9.

Bài 7. Bể có 8 con cá, bố thả thêm 6 con cá vào bể. Đúng hay sai?

a) Phép tính đúng là 8 + 6.
b) Trong bể có tất cả 14 con cá.
c) Đáp số: 2 con cá.

Bài 8. Trên sân có 14 bạn đang chơi, sau đó 3 bạn vào lớp. Trên sân còn lại bao nhiêu bạn? Viết bài giải đầy đủ (câu lời giải, phép tính, đáp số).

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 9 và bài 10 trong sách Toán 2, trang bài 9. Với bài 9, viết bài giải đầy đủ vào vở, nhớ ghi đơn vị trong ngoặc.
Kể cho người thân nghe một bài toán về thêm và một bài toán về bớt, sau đó cùng viết bài giải vào vở.
Truy cập trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-9-bai-toan-ve-them-bot-mot-so-don-vi) để làm các bài tập tương tác và kiểm tra đáp án.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.