ToánLớp 2Chủ đề 14. Ôn tập cuối năm

Giáo án Bài 74. Ôn tập kiểm đếm số liệu và lựa chọn khả năng

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đọc được bảng số liệu đơn giản, tìm được tổng số và chênh lệch giữa hai số liệu.
Phân biệt được các khả năng chắc chắn, có thể, không thể khi lấy ngẫu nhiên một vật trong hộp.
Vận dụng được kiến thức đếm, cộng, trừ và khả năng xảy ra để giải các bài tập về kiểm đếm số liệu và lựa chọn khả năng.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao lấy được bóng đỏ là “chắc chắn” ở hộp chỉ có bóng đỏ, vì sao không thể lấy bóng vàng khi hộp không có bóng vàng.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống khảo sát thành bảng số liệu và phép tính cộng, trừ.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết và nói đúng các thuật ngữ “chắc chắn”, “có thể”, “không thể”, “tổng”, “chênh lệch”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng hộp bóng, bộ thẻ số và bảng số liệu để minh hoạ và kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc bảng số liệu, tự hoàn thành phiếu học tập và kiểm tra lại kết quả bằng cách đếm lại.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày được cách tìm tổng, chênh lệch và giải thích lí do chọn từ “chắc chắn”, “có thể”, “không thể”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đưa ra cách sắp xếp số liệu hoặc cách dự đoán khả năng khi gặp tình huống mới trong lớp học.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đầy đủ các bài tập trong phiếu và luyện đếm, tính đúng số liệu.
Trách nhiệm: HS thực hiện đúng nhiệm vụ nhóm, giữ gìn và sắp xếp lại đồ dùng học tập sau khi chơi.
Trung thực: HS báo cáo đúng kết quả đếm và kết quả rút bóng, không tự ý sửa số liệu.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bảng số liệu: cam 6 bạn, chuối 4 bạn, xoài 8 bạn.
Hộp A chỉ có bóng đỏ; hộp B có bóng đỏ và bóng xanh (có thể dùng bóng giấy hoặc bóng nhựa, che kín hộp).
Bộ thẻ số 1, 2, 3, 4, 5 để minh hoạ bài tập rút thẻ.
Phiếu học tập số 1, số 2 và bộ thẻ nhiệm vụ cho ba trạm luyện tập.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại trang neoedu.vn/learn/2/math/bai-74-on-tap-kiem-dem-so-lieu-va-lua-chon-kha-nang (dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu, thước kẻ.
Bảng con và bút dạ (nếu có).
Bộ thẻ số 1–5 hoặc que tính để đếm khi cần.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khảo sát nhanh trái cây yêu thích

Mục tiêu

Tạo không khí lớp học và gợi nhớ cách đếm mỗi bạn đúng một lần.

Nội dung

GV hỏi cả lớp về loại quả yêu thích; mỗi HS chỉ chọn một loại quả (cam, chuối hoặc xoài) và giơ tay. GV đếm nhanh số bạn giơ tay theo từng loại.

Sản phẩm dự kiến

Số bạn chọn mỗi loại quả được ghi nhanh lên bảng, HS nhận ra mỗi bạn chỉ được đếm một lần.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Các em hãy nghĩ xem loại quả nào mình thích nhất. Mỗi bạn chỉ chọn một loại thôi nhé.” GV nêu luật: mỗi bạn chỉ giơ tay một lần.
Học sinh
HS lắng nghe, suy nghĩ và chọn một loại quả yêu thích.
Giáo viên
GV hỏi: “Ai thích cam thì giơ tay? Các bạn khác đếm giúp cô số bạn giơ tay.” Lần lượt với chuối và xoài.
Học sinh
HS giơ tay theo lựa chọn; cả lớp đếm thầm và đọc số cùng GV. Dự kiến HS trả lời: “Lớp mình có khoảng vài bạn thích xoài, nhiều hơn cam.”
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu cộng số bạn của cả ba loại quả thì được bao nhiêu bạn?” và dẫn vào bài mới.
Học sinh
HS trả lời: “Cộng lại ta được tổng số bạn trong lớp đã tham gia khảo sát.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc bảng số liệu, tìm tổng và chênh lệch

Mục tiêu

HS đọc được bảng số liệu, tìm được tổng số và chênh lệch giữa hai số liệu bằng phép cộng và phép trừ.

Nội dung

GV đưa bảng số liệu của nhóm khảo sát: cam 6 bạn, chuối 4 bạn, xoài 8 bạn. HS làm Phiếu học tập số 1: (1) tìm tổng số bạn; (2) tìm loại quả được chọn nhiều nhất và ít nhất; (3) tìm số bạn chọn xoài nhiều hơn chuối bao nhiêu bạn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ: tổng 18 bạn; xoài được chọn nhiều nhất, chuối ít nhất; xoài nhiều hơn chuối 4 bạn ( $8 - 4 = 4$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng số liệu và hỏi: “Bảng này cho biết điều gì? Có mấy loại quả?” GV giao Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi.
Học sinh
HS đọc bảng, trả lời: “Bảng cho biết số bạn chọn mỗi loại quả; có ba loại quả: cam, chuối, xoài.”
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý: “Muốn biết tất cả có bao nhiêu bạn, em làm phép tính gì?” và “Muốn tìm chênh lệch thì lấy số nào trừ số nào?”
Học sinh
Các cặp làm phép tính $6 + 4 + 8 = 18$ (bạn); so sánh 8, 6, 4 và chọn xoài là loại nhiều nhất, chuối là ít nhất; tính $8 - 4 = 4$ (bạn). Dự kiến HS nói: “Chênh lệch là lấy số lớn trừ số bé.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày kết quả, yêu cầu nói rõ phép tính và lí do.
Học sinh
HS trình bày: “Có tất cả 18 bạn. Xoài nhiều nhất vì 8 lớn hơn 6 và 4. Xoài nhiều hơn chuối 4 bạn.” Các cặp khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: tổng là phép cộng các số liệu; chênh lệch là phép trừ số lớn cho số bé. GV ghi bảng công thức ngắn gọn để HS ghi vở.
Học sinh
HS ghi vở: tổng số bạn $6 + 4 + 8 = 18$ (bạn); chênh lệch $8 - 4 = 4$ (bạn).

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Chắc chắn, có thể hay không thể?

Mục tiêu

HS phân biệt được chắc chắn, có thể, không thể khi lấy ngẫu nhiên một vật trong hộp, qua quan sát và lập luận.

Nội dung

GV dùng hộp A (chỉ có bóng đỏ) và hộp B (có bóng đỏ và bóng xanh). Một HS lấy thử một quả bóng khi không nhìn vào hộp. HS làm Phiếu học tập số 2: điền từ “chắc chắn”, “có thể”, “không thể” vào các câu tình huống.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 được hoàn thành: lấy bóng đỏ từ hộp A là chắc chắn; lấy bóng xanh từ hộp B là có thể; lấy bóng vàng từ hộp không có bóng vàng là không thể.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu hộp A và hộp B. Hỏi: “Nếu lấy một quả bóng từ hộp A thì có chắc lấy được bóng đỏ không?”
Học sinh
HS quan sát, trả lời: “Trong hộp A chỉ có bóng đỏ nên chắc chắn lấy được bóng đỏ.”
Giáo viên
GV cho một HS lên lấy thử bóng từ hộp B, các bạn khác dự đoán màu trước khi lấy. GV hỏi: “Có thể lấy được bóng xanh không? Vì sao?”
Học sinh
HS dự đoán và lấy thử. Dự kiến HS trả lời: “Có thể lấy được bóng xanh vì trong hộp có bóng xanh, nhưng không chắc vì cũng có bóng đỏ.”
Giáo viên
GV mời các cặp báo cáo đáp án Phiếu học tập số 2, yêu cầu giải thích ngắn gọn cho từng ý.
Học sinh
HS báo cáo: “Lấy bóng đỏ từ hộp A là chắc chắn; lấy bóng xanh từ hộp B là có thể nhưng không chắc chắn; lấy bóng vàng từ hộp không có bóng vàng là không thể.”
Giáo viên
GV chốt: “Chắc chắn” khi mọi vật đều thuộc loại đó; “có thể” khi có vật thuộc loại đó nhưng không phải tất cả; “không thể” khi không có vật nào thuộc loại đó. “Có thể” không có nghĩa là lần nào cũng xảy ra.
Học sinh
HS nhắc lại ba khả năng và ghi vào vở bằng ví dụ của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Luyện tập theo ba trạm

Mục tiêu

HS vận dụng được cách đọc bảng số liệu, tìm tổng, chênh lệch và phân biệt chắc chắn, có thể, không thể qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Lớp chia 3 nhóm, luân phiên qua 3 trạm. Trạm 1 (bài 1, 2, 3, 4, 10): đọc bảng số liệu, tìm tổng, chênh lệch, số bạn không chọn xoài và số bạn chọn cầu lông. Trạm 2 (bài 5, 6, 7): phân biệt chắc chắn, có thể, không thể với hộp bóng. Trạm 3 (bài 8, 9): đúng hay sai và nối sự kiện với khả năng bằng bộ thẻ số. Sau cùng, GV mở học liệu số NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án các bài luyện tập: (1) 18 bạn; (2) C – Xoài; (3) 4 bạn; (4) 10 bạn; (5) A – Chắc chắn; (6) C – Không thể; (7) C – Có thể nhưng không chắc chắn; (8) a) S, b) Đ, c) Đ; (9) rút thẻ số 6 là không thể, rút thẻ số nhỏ hơn 6 là chắc chắn, rút thẻ số 3 là có thể nhưng không chắc chắn; (10) 5 bạn chọn cầu lông ( $20 - 15 = 5$ ). Phiếu ghi đáp án của nhóm được nộp cho GV.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm, giới thiệu nhiệm vụ mỗi trạm và thời gian mỗi trạm 8 phút. Nhắc: đọc kĩ đề, tính xong mới ghi đáp án.
Học sinh
HS nhận thẻ nhiệm vụ, chọn nhóm trưởng và bắt đầu đi đến trạm đầu tiên.
Giáo viên
GV quan sát, hỗ trợ từng trạm. Gợi ý ở trạm 1: “Số bạn không chọn xoài là bao nhiêu? Em có thể tính bằng $18 - 8$ hoặc $6 + 4$ .” Ở trạm 2: “Hộp này có màu nào? Có màu nào không có thể không?”
Học sinh
HS thảo luận, làm bài và ghi đáp án. Dự kiến HS trả lời: “Bạn không chọn xoài có $18 - 8 = 10$ bạn, cũng bằng $6 + 4 = 10$ bạn.”; “Hộp chỉ có bóng đỏ nên lấy bóng đỏ là chắc chắn.”
Giáo viên
GV mời đại diện mỗi trạm báo cáo một câu trả lời khó; cả lớp kiểm tra bằng học liệu số NeoEdu hoặc nhận xét trực tiếp.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày đáp án và giải thích. Ví dụ bài 8c: “Có hai màu bi thì không chắc lấy màu nào, nhưng bảng số liệu giúp so sánh số lượng.” Cả lớp nhận xét, sửa sai (nếu có).
Giáo viên
GV chốt đáp án đúng, nhấn mạnh các lỗi thường gặp: nhầm “có thể” với “chắc chắn”; quên phép trừ khi tìm chênh lệch. GV mở bài tương tác trên NeoEdu để HS tự kiểm tra thêm nếu còn thời gian.
Học sinh
HS đối chiếu đáp án với bài làm của nhóm, sửa lỗi bằng bút màu khác và ghi lại vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Khảo sát và dự đoán trong lớp học

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đọc bảng số liệu và khả năng xảy ra vào một tình huống thực tế trong gia đình hoặc lớp học.

Nội dung

GV giao nhiệm vụ về nhà: hỏi 10 người trong gia đình hoặc bạn bè về một loại trái cây yêu thích (mỗi người chọn một loại), ghi kết quả vào bảng, tính tổng và tìm loại được chọn nhiều nhất. Đồng thời, dùng 5 vật (ví dụ 3 viên bi đỏ và 2 viên bi xanh trong hộp) để nêu một câu “chắc chắn”, một câu “có thể”, một câu “không thể”.

Sản phẩm dự kiến

Bảng khảo sát ghi kết quả, tổng số người và kết luận về loại quả được chọn nhiều nhất; 3 câu mô tả chắc chắn, có thể, không thể bằng hộp đồ vật ở nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ, hướng dẫn HS cách ghi bảng khảo sát đơn giản gồm ba cột: tên loại quả, số người chọn, ghi chú.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở và hỏi lại nếu chưa rõ.
Giáo viên
GV đặt câu hỏi gợi mở: “Nếu trong hộp chỉ có bóng xanh thì lấy bóng đỏ là gì?” và “Tổng số người khảo sát có bằng tổng các loại quả không?”
Học sinh
HS trả lời: “Lấy bóng đỏ là không thể.”; “Tổng bằng số người khảo sát vì mỗi người chọn đúng một loại.”
Giáo viên
GV yêu cầu một vài HS đọc kết quả khảo sát ở tiết sau và nhận xét về cách đếm.
Học sinh
HS báo cáo kết quả và chia sẻ cách kiểm tra lại số liệu bằng phép cộng.
Giáo viên
GV khen ngợi những bài làm cẩn thận, nhắc lại: đếm đúng, cộng đúng, và phân biệt đúng các khả năng xảy ra.
Học sinh
HS ghi nhận và hoàn thiện bảng khảo sát tại nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm khảo sát chọn quả yêu thích, mỗi bạn chọn đúng một loại. Kết quả:

Cam: 6 bạn
Chuối: 4 bạn
Xoài: 8 bạn

Em hãy làm các việc sau:

Tìm tổng số bạn tham gia khảo sát: ........................
Loại quả được nhiều bạn chọn nhất là: ........................
Loại quả được ít bạn chọn nhất là: ........................
Số bạn chọn xoài nhiều hơn số bạn chọn chuối là: ........................
Số bạn không chọn xoài là: ........................

Phiếu học tập số 2

Hộp A chỉ có bóng đỏ. Hộp B có bóng đỏ và bóng xanh, không có bóng vàng. Không nhìn vào hộp, em lấy một quả bóng.

Lấy bóng đỏ từ hộp A là: ........................
Lấy bóng xanh từ hộp A là: ........................
Lấy bóng đỏ từ hộp B là: ........................
Lấy bóng vàng từ hộp B là: ........................

Hãy chọn một trong ba từ: chắc chắn, có thể, không thể. Sau đó giải thích ngắn gọn lí do cho mỗi ý.

Hướng dẫn về nhà

Hỏi 10 người trong gia đình hoặc bạn bè về loại trái cây yêu thích (mỗi người chọn đúng một loại). Ghi kết quả vào bảng gồm tên loại quả và số người chọn.
Từ bảng vừa làm, tính tổng số người được hỏi và tìm loại quả được chọn nhiều nhất, ít nhất; tính chênh lệch giữa hai loại quả bất kì.
Lấy một hộp (hoặc túi) có ít nhất hai loại vật khác màu, ví dụ bút chì đỏ và xanh. Viết một câu về khả năng “chắc chắn”, một câu “có thể”, một câu “không thể” khi lấy một vật, rồi giải thích lí do.
Truy cập học liệu số NeoEdu bài 74 để ôn lại các bài tập tương tác; ghi lại các câu em còn băn khoăn để hỏi GV ở tiết học sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.