Giáo án Toán 2
ToánLớp 2Chủ đề 13. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 66. Chắc chắn, có thể, không thể

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được khả năng xảy ra của sự kiện bằng các từ chắc chắn, có thể, không thể.
  • Nhận ra được sự kiện chắc chắn, sự kiện có thể và sự kiện không thể xảy ra trong tình huống đơn giản như lấy bóng từ hộp, rút thẻ số, tung đồng xu.
  • Vận dụng được ba từ chắc chắn, có thể, không thể để mô tả khả năng xảy ra của một sự kiện trong đời sống hằng ngày.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao một sự kiện là chắc chắn, có thể hay không thể dựa trên số bóng hoặc số thẻ có trong hộp.
  • Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống lấy bóng, rút thẻ bằng hộp bóng và thẻ số để nhận ra khả năng xảy ra của sự kiện.
  • Giao tiếp toán học: HS dùng đúng các từ chắc chắn, có thể, không thể khi mô tả và nhận xét về sự kiện.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng hộp bóng, thẻ số và đồng xu để thực hành và kiểm chứng dự đoán.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự dự đoán kết quả, tự kiểm tra bằng cách lấy thử và đối chiếu với dự đoán của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp và nhóm, dùng đúng ba từ chỉ khả năng để trình bày ý kiến trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm cách thay đổi số bóng trong hộp để tạo được khả năng mong muốn (chắc chắn, có thể, không thể).

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực tham gia thực hành lấy bóng, rút thẻ và ghi chép kết quả đầy đủ.
  • Trung thực: HS ghi đúng kết quả thực tế khi lấy bóng, không sửa kết quả để khớp với dự đoán.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Ba hộp bóng minh hoạ (hộp A 4 bóng đỏ, hộp B 2 bóng đỏ và 2 bóng xanh, hộp C 4 bóng xanh) hoặc hình vẽ ba hộp trên bảng.
  • Bộ thẻ số 1, 2, 3, 4, 5 và 1 thẻ số 7 (dùng cho bài rút thẻ).
  • Một đồng xu và bảng phụ ghi ba từ: chắc chắn, có thể, không thể.
  • Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-66-chac-chan-co-the-khong-the (dùng để trình chiếu hình ba hộp và kiểm tra nhanh phần luyện tập).

2. Học sinh

  • Bảng con, bút viết bảng.
  • Bộ thẻ ghi ba từ chắc chắn, có thể, không thể.
  • Vở ô li, bút chì, bút màu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Dự đoán màu bóng trong hộp

Mục tiêu

HS nhớ lại trải nghiệm về việc có thể đoán trước kết quả hay không và làm quen với ý nghĩa sự việc chắc chắn, có thể, không thể.

Nội dung

GV đưa ra ba hộp bóng (hoặc hình vẽ) và hỏi HS: “Nếu nhắm mắt lấy một quả bóng từ hộp A thì lấy được bóng màu gì?”. Lần lượt hỏi với hộp B và hộp C. HS giơ bảng con hoặc giơ thẻ để trả lời.

Sản phẩm dự kiến

HS đưa ra được dự đoán đúng ban đầu cho hộp A (bóng đỏ), hộp C (bóng xanh) và nhận thấy hộp B có thể là đỏ hoặc xanh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu ba hộp bóng và nêu luật chơi: nhắm mắt lấy một quả bóng từ mỗi hộp, dự đoán màu trước khi lấy.

    Học sinh

    HS lắng nghe, quan sát ba hộp bóng và nhắc lại luật chơi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Lấy bóng từ hộp A thì chắc chắn được bóng màu gì?”; “Lấy bóng từ hộp B thì có thể được bóng màu gì?”.

    Học sinh

    HS trả lời bằng bảng con. Dự kiến: Hộp A chắc chắn được bóng đỏ; hộp B có thể được bóng đỏ hoặc bóng xanh.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đến 3 HS nêu dự đoán và lí do.

    Học sinh

    HS trình bày ngắn: “Hộp A toàn bóng đỏ nên lấy ra chắc chắn là đỏ.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học cách nói khả năng xảy ra của sự việc.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và nêu tên bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Lấy bóng và nhận biết khả năng xảy ra

Mục tiêu

HS nhận ra sự kiện chắc chắn, có thể, không thể qua hoạt động lấy bóng thực tế và so sánh với số bóng trong hộp.

Nội dung

Nhóm 4 HS nhận bộ ba hộp bóng (hoặc hình ba hộp trên Phiếu học tập số 1). Mỗi HS nhắm mắt lấy một quả bóng từ một hộp, ghi màu bóng và nhận xét. Nhóm hoàn thành bảng trong phiếu bằng cách ghi “chắc chắn”, “có thể” hoặc “không thể” cho từng sự việc.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1: hộp A – chắc chắn lấy được bóng đỏ; hộp B – có thể lấy được bóng đỏ, có thể lấy được bóng xanh; hộp C – không thể lấy được bóng đỏ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 và hướng dẫn: “Mỗi bạn nhắm mắt lấy một quả bóng, các bạn khác quan sát và ghi kết quả vào phiếu.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người lấy bóng, người ghi và người nhận xét.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, quan sát và hỏi: “Trong hộp B có mấy loại bóng? Vì sao có thể lấy được cả bóng đỏ và bóng xanh?”.

    Học sinh

    HS lấy bóng, ghi kết quả và trả lời. Dự kiến: Hộp B có hai màu nên lấy được cả đỏ và xanh; hộp A chỉ có một màu đỏ nên luôn lấy được đỏ.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày kết quả và chỉ vào hình trên bảng phụ.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: “Hộp C không có bóng đỏ nên không thể lấy được bóng đỏ.”

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: chắc chắn là luôn xảy ra; có thể là có lúc xảy ra, có lúc không; không thể là không bao giờ xảy ra.

    Học sinh

    HS nhắc lại ba khái niệm theo GV và ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Ba từ chỉ khả năng xảy ra

Mục tiêu

HS phân biệt được ý nghĩa của ba từ chắc chắn, có thể, không thể qua các ví dụ đời sống quen thuộc.

Nội dung

GV đưa ra các câu ví dụ: “Sau thứ Hai là thứ Ba.”, “Chiều nay trời mưa.”, “Một tuần có 9 ngày.” HS thảo luận theo cặp, chọn thẻ “chắc chắn”, “có thể” hoặc “không thể” và giải thích lí do.

Sản phẩm dự kiến

HS xếp đúng ba câu ví dụ vào ba nhóm: Sau thứ Hai là thứ Ba – chắc chắn; Chiều nay trời mưa – có thể; Một tuần có 9 ngày – không thể, kèm lời giải thích ngắn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa ra ba câu ví dụ trên bảng và yêu cầu HS cặp đôi thảo luận chọn thẻ phù hợp.

    Học sinh

    HS đọc câu, thảo luận với bạn bên cạnh và chọn thẻ.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Vì sao câu Chiều nay trời mưa là có thể?”; “Vì sao một tuần không thể có 9 ngày?”.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: Trời mưa hay không thì chưa biết trước nên có thể; một tuần có 7 ngày nên không thể có 9 ngày.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp HS lên gắn thẻ lên bảng và giải thích.

    Học sinh

    HS gắn thẻ và giải thích bằng lời của mình.

  4. Giáo viên

    GV chốt ba từ và dán bảng phụ ghi ba từ lên bảng. Nhấn mạnh: “Có thể” là khi kết quả có lúc xảy ra, có lúc không.

    Học sinh

    HS đọc theo GV ba từ chắc chắn, có thể, không thể.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 6 phút

Nhận biết khả năng qua hình vẽ và thẻ số

Mục tiêu

HS vận dụng ba từ chỉ khả năng để nhận xét sự kiện trong hình ảnh hộp bóng và thẻ số.

Nội dung

HS làm bài 1, 2, 3, 6, 7 và 8 trong SGK (quan sát hình, chọn đáp án A, B hoặc C). Làm miệng theo nhóm đôi, sau đó giơ bảng con đáp án.
Bài 1: Lấy một quả bóng trong hộp chỉ có bóng vàng, khả năng lấy được bóng vàng là: A. chắc chắn; B. có thể; C. không thể.
Bài 2: Hộp không có bóng xanh, khả năng lấy được bóng xanh là: A. chắc chắn; B. có thể; C. không thể.
Bài 3: Hộp có cả bóng đỏ và bóng xanh, khả năng lấy được bóng xanh là: A. chắc chắn; B. có thể; C. không thể.
Bài 6, 7, 8: Rút một tấm thẻ từ bộ thẻ số 1, 2, 3, 4, 5 (thẻ 7 không có trong bộ) để xét các khả năng.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1 – A (chắc chắn); Bài 2 – C (không thể); Bài 3 – B (có thể); Bài 6 – A (chắc chắn, các thẻ đều bé hơn 6); Bài 7 – C (không thể, không có thẻ số 7); Bài 8 – B (có thể, có một thẻ số 3 nhưng còn thẻ khác).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc treo hình các bài 1, 2, 3, 6, 7, 8 và nêu yêu cầu: “Quan sát hình, chọn khả năng đúng và giải thích.”

    Học sinh

    HS quan sát hình, thảo luận theo nhóm đôi.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Bài 3, vì sao không thể chọn chắc chắn?”; “Bài 8, vì sao không chọn không thể?”.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: Bài 3 có cả bóng đỏ nên không chắc chắn là bóng xanh; bài 8 có thẻ số 3 nên có thể rút được.

  3. Giáo viên

    GV yêu cầu HS giơ bảng con đáp án, sau đó gọi 2 HS giải thích một bài.

    Học sinh

    HS giơ bảng con và giải thích.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, chốt đáp án và nhấn mạnh cách nhận biết: nếu tất cả đều thuộc một khả năng thì là chắc chắn, nếu không có thì là không thể, nếu vừa có vừa không có thì là có thể.

    Học sinh

    HS sửa lại bài nếu sai và ghi đáp án vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 5 phút

Đúng hay sai và nối khả năng

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để nối sự việc với khả năng xảy ra và đánh giá đúng sai các nhận định về tung đồng xu.

Nội dung

HS làm bài 4, 5, 9, 10 trong SGK.
Bài 4: Nối các sự việc “Ngày mai mặt trời mọc”, “Chiều nay trời mưa”, “Tháng Hai có 35 ngày” với khả năng xảy ra.
Bài 5: Tung một đồng xu một lần. Đúng hay sai: a) Chắc chắn được mặt sấp; b) Có thể được mặt ngửa; c) Không thể vừa được mặt sấp vừa được mặt ngửa.
Bài 9: Hộp có 5 quả bóng đỏ. Muốn lấy một quả bóng thì “có thể” được bóng xanh, cần làm gì: A. Bỏ thêm 1 quả bóng xanh vào hộp; B. Bỏ hết bóng đỏ ra, thay bằng 5 quả bóng xanh; C. Bỏ thêm 2 quả bóng đỏ vào hộp.
Bài 10: Điền từ “chắc chắn”, “không thể”, “có thể” vào chỗ trống trong đoạn về thứ trong tuần và thời tiết.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 4 – Mặt trời mọc: chắc chắn; Chiều nay trời mưa: có thể; Tháng Hai có 35 ngày: không thể. Bài 5 – a) S; b) Đ; c) Đ. Bài 9 – A. Bài 10 – (1) chắc chắn; (2) không thể; (3) có thể.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu từng bài và giao cho cặp đôi thực hiện, mỗi bạn làm một phần rồi đối chiếu.

    Học sinh

    HS đọc đề, thảo luận và làm bài cá nhân rồi đối chiếu với bạn.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Tung đồng xu có chắc chắn được mặt sấp không? Vì sao?”; “Vì sao muốn có thể lấy được bóng xanh thì chỉ cần bỏ thêm 1 bóng xanh?”.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: Không chắc chắn vì đồng xu có thể rơi mặt ngửa; chỉ cần có bóng xanh trong hộp để vừa có đỏ vừa có xanh.

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc đáp án bài 10 và kiểm tra bài 4, 5, 9 trên học liệu số NeoEdu nếu có thời gian.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và tự sửa bài của mình.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và nhấn mạnh: cần chú ý đến số lượng từng loại trong hộp hoặc các khả năng có thể xảy ra trước khi kết luận.

    Học sinh

    HS sửa bài và ghi nhớ cách lập luận.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Tìm sự việc trong cuộc sống hằng ngày

Mục tiêu

HS vận dụng ba từ chắc chắn, có thể, không thể để nói về các sự việc quen thuộc trong cuộc sống.

Nội dung

Mỗi HS nêu một ví dụ cho mỗi khả năng: chắc chắn, có thể, không thể, rồi nói với bạn bên cạnh. Ví dụ gợi ý: “Mặt trời mọc vào buổi sáng” (chắc chắn), “Hôm nay bạn gặp cô giáo ở cổng trường” (có thể), “Con mèo biết nói tiếng người” (không thể).

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được ít nhất ba câu ví dụ, mỗi câu gắn đúng một khả năng xảy ra.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: “Hãy nghĩ 3 câu, mỗi câu thuộc một khả năng chắc chắn, có thể, không thể.”

    Học sinh

    HS suy nghĩ cá nhân trong 1 phút, sau đó nói với bạn bên cạnh.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ HS còn lúng túng bằng cách gợi ý theo tình huống trong lớp, trong nhà.

    Học sinh

    HS trao đổi với bạn và nêu ví dụ.

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS nêu ví dụ trước lớp.

    Học sinh

    HS trình bày ví dụ, ví dụ: “Sau buổi sáng là buổi trưa” (chắc chắn).

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi, tổng kết bài và giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS lắng nghe và ghi nhiệm vụ vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Nhắm mắt lấy một quả bóng từ mỗi hộp, ghi màu bóng lấy được và điền khả năng vào bảng dưới đây (chắc chắn, có thể hoặc không thể).

  • Hộp A (toàn bóng đỏ): lấy được bóng đỏ là ........
  • Hộp B (2 bóng đỏ, 2 bóng xanh): lấy được bóng đỏ là ........
  • Hộp C (toàn bóng xanh): lấy được bóng đỏ là ........
    Câu hỏi thảo luận:
  • Vì sao hộp B có thể lấy được cả bóng đỏ và bóng xanh?
  • Vì sao hộp C không thể lấy được bóng đỏ?

Hướng dẫn về nhà

  • Mỗi HS nêu với người thân 3 sự việc trong gia đình hoặc trên đường đi học, mỗi sự việc thuộc một khả năng chắc chắn, có thể hoặc không thể, và giải thích lí do.
  • Hoàn thành các bài tập trong vở bài tập Toán 2, bài 66 (nếu có), và tự kiểm tra bằng học liệu số NeoEdu tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-66-chac-chan-co-the-khong-the.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.