ToánLớp 2Chủ đề 13. Làm quen với yếu tố thống kê, xác suất

Giáo án Bài 64. Thu thập, phân loại, kiểm đếm số liệu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách phân loại các đối tượng theo một tiêu chí cho trước (loại, màu, hình dạng).
Giải thích được cách kiểm đếm bằng vạch: cứ 5 vạch thì vạch thứ năm gạch chéo qua 4 vạch trước để thành một nhóm 5.
Ghi được số liệu kiểm đếm vào bảng; đọc và nhận xét được nhóm có số lượng nhiều nhất, ít nhất.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích vì sao chọn tiêu chí phân loại và vì sao kết quả kiểm đếm là đúng.
Giao tiếp toán học: đọc bảng kiểm đếm và mô tả số liệu bằng câu như “Cam có 6 quả, nhiều nhất”.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống thực (giỏ quả, cổng trường, thời tiết) thành bảng số liệu có vạch.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: dùng vạch, bảng kiểm đếm và bộ thẻ hình để thu thập và ghi số liệu.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự quan sát, đếm và kiểm tra lại kết quả bằng cách cộng các số lượng đã đếm.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm 4, nói rõ tiêu chí phân loại và trình bày kết quả đếm bằng câu hoàn chỉnh.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn các tiêu chí khác nhau để phân loại cùng một nhóm đồ vật.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: đếm cẩn thận từng đồ vật và kiểm tra lại kết quả trước khi ghi vào bảng.
Trách nhiệm: hoàn thành phần việc của nhóm và hoàn thành bài khảo sát ở nhà đúng hạn.
Trung thực: ghi đúng số lượng quan sát được, không ghi theo cảm tính hay theo ý thích.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Giỏ quả (hoặc tranh) gồm cam, chuối, xoài; ba đĩa hoặc khay để phân loại.
Bảng kiểm đếm mẫu (cam 6, chuối 5, xoài 4) đã che phần số, viết sẵn trên bảng phụ hoặc chiếu lên màn hình.
Bộ thẻ hình khoảng 12 hình gồm tròn, tam giác, vuông với màu xanh lá, xanh dương, cam; thẻ ghi số từ 1 đến 10.
Bảng kiểm đếm xe qua cổng trường (xe máy 5 + 4 vạch, ô tô 4 vạch, xe đạp 5 + 1 vạch) và tranh các con vật gà, vịt, chó, mèo, ngỗng.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, địa chỉ neoedu.vn/learn/2/math/bai-64-thu-thap-phan-loai-kiem-dem-so-lieu (dùng để chiếu minh hoạ vạch và kiểm tra bài tập 3, 5, 9).

2. Học sinh

Sách Toán 2, vở ô li, bút chì, bút màu.
Một bộ thẻ hình hoặc đồ vật nhỏ cùng loại để phân loại theo nhóm 4 (do GV phát).
Phiếu học tập số 1 (do GV phát theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Giỏ quả bí ẩn

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức đã có về đếm và nhận biết các đồ vật cùng loại; dẫn dắt vào bài phân loại.

Nội dung

GV đưa giỏ quả gồm cam, chuối, xoài lên bàn và đặt câu hỏi gợi mở về các loại quả trong giỏ, sau đó hỏi cách làm để đếm dễ hơn.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được tên ba loại quả trong giỏ, đoán được loại nhiều hoặc ít và nêu được ý tưởng xếp riêng từng loại.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt giỏ quả lên bàn và hỏi: “Trong giỏ có những loại quả nào? Các em thử đoán xem có bao nhiêu quả cam?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Có cam, chuối và xoài ạ.” Dự kiến: “Có khoảng 6 quả cam ạ.”
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu muốn đếm từng loại cho dễ, các em sẽ làm thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: “Em sẽ xếp riêng cam, chuối, xoài ra từng đĩa ạ.”
Giáo viên
GV chốt: “Xếp riêng từng loại như vậy gọi là phân loại. Hôm nay chúng ta học cách phân loại, kiểm đếm và ghi số liệu vào bảng.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: “Thu thập, phân loại, kiểm đếm số liệu.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Phân loại theo tiêu chí

Mục tiêu

Nêu được khái niệm phân loại và nhận ra việc chọn tiêu chí quyết định cách chia nhóm.

Nội dung

Nhóm 4 HS làm Phiếu học tập số 1: phân loại bộ thẻ hình trước theo màu sắc, sau đó theo hình dạng, rồi nêu tiêu chí đã dùng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành; HS nêu được hai cách phân loại cùng một bộ thẻ và giải thích được tiêu chí.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát bộ thẻ hình và Phiếu học tập số 1 cho mỗi nhóm, nêu nhiệm vụ: “Hãy phân loại thẻ theo màu trước, rồi theo hình dạng. Tiêu chí là gì?”
Học sinh
HS nhận đồ dùng, đọc phiếu và thảo luận cách chia nhóm.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý: “Các em đã chọn tiêu chí nào trước? Vì sao?”
Học sinh
HS sắp xếp thẻ và trả lời. Dự kiến: “Chúng em xếp theo màu trước: nhóm màu cam, nhóm màu xanh dương ạ.”
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày và hỏi cả lớp: “Cùng bộ thẻ này, có thể phân loại theo cách khác không?”
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Cả lớp trả lời: “Có ạ, theo hình dạng: tròn, tam giác, vuông.”
Giáo viên
GV chốt: “Phân loại là chia các đối tượng thành nhóm theo một tiêu chí chung. Cùng một nhóm có thể phân loại theo nhiều cách khác nhau.”
Học sinh
HS ghi vào vở: Phân loại theo một tiêu chí; tiêu chí có thể là loại, màu sắc hoặc hình dạng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Kiểm đếm bằng vạch và ghi vào bảng

Mục tiêu

Biết kiểm đếm bằng vạch, nhóm 5 vạch có gạch chéo và ghi số liệu vào bảng; đọc được bảng số liệu.

Nội dung

GV hướng dẫn cách vạch 1 vạch cho mỗi đồ vật, gạch chéo khi đủ 5; sau đó HS điền số quả còn thiếu trong bảng kiểm đếm của cô bán hàng (cam 6, chuối 5, xoài 4) và nhận xét.

Sản phẩm dự kiến

Bảng kiểm đếm được điền đúng: cam 6, chuối 5, xoài 4; HS nhận xét cam nhiều nhất (6 quả), xoài ít nhất (4 quả) và tổng là 15 quả.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV vẽ lên bảng 7 vạch gồm một nhóm 5 vạch có gạch chéo và 2 vạch rời, hỏi: “Các vạch này biểu thị số mấy?”
Học sinh
HS đếm: “5, 6, 7. Các vạch biểu thị số 7 ạ.”
Giáo viên
GV chiếu bảng kiểm đếm còn trống, hỏi: “Cô bán hàng đếm được bao nhiêu quả cam? Ta vẽ vạch thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: “6 quả, vẽ một nhóm 5 vạch có gạch chéo và thêm 1 vạch ạ.” HS tự điền số cho chuối (5) và xoài (4) vào bảng con.
Giáo viên
GV hỏi: “Loại quả nào nhiều nhất? Loại nào ít nhất? Có tất cả bao nhiêu quả? Vì sao nên cộng lại?”
Học sinh
HS trả lời: “Cam nhiều nhất 6 quả; xoài ít nhất 4 quả; có 6 + 5 + 4 = 15 quả. Cộng lại để kiểm tra có bỏ sót quả nào không ạ.”
Giáo viên
GV nhấn mạnh: “Nhóm có gạch chéo là 5, không đếm thành 4. Đếm xong nên cộng lại để kiểm tra.”
Học sinh
HS ghi vào vở: Cứ 5 vạch thành một nhóm có gạch chéo; ghi số vào bảng rồi so sánh.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Đếm vạch và đọc bảng số liệu

Mục tiêu

Vận dụng đếm vạch, đọc bảng và so sánh số liệu qua các bài tập đã cho.

Nội dung

Bài 3: vạch kiểm đếm biểu thị số nào (A. 7; B. 6; C. 2). Bài 5–7: bảng kiểm đếm xe qua cổng trường (xe máy 5 + 4 vạch, ô tô 4 vạch, xe đạp 5 + 1 vạch). Bài 9: phân loại con vật theo số chân (gà, vịt, chó, mèo, ngỗng). GV có thể chiếu bài tập tương tác trên trang NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Bài 3: A (7). Bài 5: A, xe máy (9 chiếc). Bài 6: 5 chiếc ( $9 - 4 = 5$ ). Bài 7: 19 chiếc ( $9 + 4 + 6 = 19$ ). Bài 9: a) Đúng, b) Sai, c) Đúng (hai chân có 3 con, bốn chân có 2 con).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu vạch ở bài 3 và đặt câu hỏi: “Vạch nào là nhóm 5? Biểu thị số mấy?”
Học sinh
HS quan sát, đếm thầm rồi giơ thẻ đáp án A, B hoặc C.
Giáo viên
GV chiếu bảng kiểm đếm xe qua cổng trường, hỏi: “Loại xe nào đi qua nhiều nhất? Số xe máy nhiều hơn ô tô bao nhiêu chiếc? Trong 10 phút có tất cả bao nhiêu chiếc?”
Học sinh
HS đếm vạch và trả lời: “Xe máy nhiều nhất, 9 chiếc; hơn ô tô 5 chiếc; có 19 chiếc ạ.”
Giáo viên
GV đưa tranh con vật, hỏi: “Có mấy con vật hai chân? Mấy con bốn chân? Nhận xét nào đúng, nhận xét nào sai?”
Học sinh
HS trả lời: “Hai chân có gà, vịt, ngỗng là 3 con; bốn chân có chó, mèo là 2 con. Câu a đúng, câu b sai, câu c đúng ạ.”
Giáo viên
GV nhận xét và nhắc lỗi thường gặp: đếm nhóm có gạch chéo thành 4 hoặc bỏ sót vạch.
Học sinh
HS điều chỉnh kết quả nếu sai và ghi lại đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Khảo sát môn thể thao yêu thích

Mục tiêu

Thu thập, phân loại và kiểm đếm số liệu từ thực tế của lớp, gia đình.

Nội dung

Mỗi HS hỏi 3 bạn hoặc người thân về môn thể thao yêu thích (bóng đá, cầu lông, bơi, nhảy dây…), ghi câu trả lời bằng vạch và điền vào bảng kiểm đếm ở nhà.

Sản phẩm dự kiến

Một bảng kiểm đếm môn thể thao có đủ số liệu và một câu nhận xét, ví dụ: “Môn bơi có nhiều bạn thích nhất.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ khảo sát, hướng dẫn cách hỏi và ghi bằng vạch, nhắc nhóm đủ 5 vạch thì gạch chéo.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở và chuẩn bị bảng kiểm đếm trống.
Giáo viên
GV quan sát HS thực hiện nhanh tại lớp: “Các em hỏi bạn bên cạnh và ghi lại câu trả lời bằng vạch nhé.”
Học sinh
HS hỏi nhau và ghi vạch. Dự kiến: “Bạn Nam thích bóng đá, em ghi thêm một vạch ạ.”
Giáo viên
GV hỏi: “Môn nào có nhiều bạn thích nhất? Làm sao em biết?” GV khen ngợi và nhắc hoàn thành ở nhà.
Học sinh
HS trả lời: “Nhìn vào số vạch nhiều nhất ạ.”

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Nhóm em hãy phân loại bộ thẻ hình theo hai tiêu chí và điền kết quả vào bảng.

Lần 1: Phân loại theo màu sắc. Tiêu chí: ........................
Nhóm màu cam có ........ thẻ; nhóm màu xanh dương có ........ thẻ; nhóm màu xanh lá có ........ thẻ.
Lần 2: Phân loại theo hình dạng. Tiêu chí: ........................
Hình tròn có ........ thẻ; hình tam giác có ........ thẻ; hình vuông có ........ thẻ.
Câu hỏi: Cùng một bộ thẻ có thể phân loại theo cách nào khác? Nêu một cách.

Hướng dẫn về nhà

Thực hiện khảo sát môn thể thao yêu thích: hỏi 3 bạn hoặc người thân, ghi câu trả lời bằng vạch và điền vào bảng kiểm đếm.
Quan sát các loại xe hoặc đồ vật quanh nhà trong 5 phút, phân loại theo một tiêu chí em chọn rồi kiểm đếm bằng vạch.
Kiểm tra lại bảng của mình: cộng các số lượng để xem có bằng tổng số đồ vật đã đếm không, rồi ghi kết quả vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.