ToánLớp 2Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Giáo án Bài 4. Hơn, kém nhau bao nhiêu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được số lớn hơn số bé bao nhiêu đơn vị và số bé kém số lớn bấy nhiêu đơn vị.
Giải thích được cách tìm số đơn vị hơn, kém nhau bằng cách lấy số lớn trừ số bé.
Vận dụng được phép trừ để giải bài toán thực tế về hơn, kém nhau bao nhiêu.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao phần thừa chính là hiệu của hai số và vì sao phải lấy số lớn trừ số bé.
Mô hình hoá toán học: HS dùng hai hàng đồ vật ghép tương ứng 1 – 1 để mô hình hoá bài toán hơn, kém.
Giải quyết vấn đề toán học: HS chọn phép tính và trình bày lời giải cho bài toán thực tế có lời văn.
Giao tiếp toán học: HS nói và viết đúng câu hơn, kém có đơn vị, ví dụ “Hàng trên hơn hàng dưới 3 ô vuông”.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng que tính, hình tròn hoặc ô vuông để xếp hai hàng và đếm phần thừa.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự quan sát mô hình, tự đếm phần thừa và tự rút ra cách tìm số hơn, kém nhau bao nhiêu.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, trình bày kết quả bằng câu nói đủ ý, ví dụ “Mai nhiều hơn Nam 3 bông hoa”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn đúng phép tính khi gặp các từ “hơn”, “kém” và tự đặt được bài toán ngắn theo tình huống lớp học.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tham gia xếp hình, đếm và hoàn thành đủ các câu hỏi trong phiếu học tập.
Trung thực: HS nói đúng kết quả đếm và kiểm tra lại bằng cách ghép tương ứng khi chưa chắc chắn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide vẽ 8 bông hoa hồng (hàng trên) và 5 bông hoa vàng (hàng dưới) xếp thẳng hàng để minh hoạ việc ghép 1 – 1.
Bộ thẻ số từ 0 đến 100 và thẻ dấu “hơn”, “kém”, “=”.
Bảng con, phấn hoặc bút dạ cho các nhóm.
Phiếu học tập số 1 đã in cho mỗi cặp đôi.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-4-hon-kem-nhau-bao-nhieu (dùng để chiếu ví dụ và kiểm tra nhanh phần luyện tập).

2. Học sinh

Que tính hoặc hình tròn rời, ô vuông giấy (khoảng 10 chiếc mỗi cặp).
Vở Toán, bút chì, bút màu hai màu (đỏ và xanh) để tô phần thừa.
Bảng con và bút viết bảng.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Hàng nào nhiều hơn?”

Mục tiêu

Gợi nhớ cách so sánh số lượng hai nhóm đồ vật và làm quen với từ “hơn”, “kém”.

Nội dung

GV giơ hai hàng chấm tròn trên bảng: hàng trên 9 chấm, hàng dưới 6 chấm. Lần lượt HS trả lời các câu hỏi: “Hàng nào nhiều hơn?”, “Nhiều hơn mấy chấm?”. Trò chơi được tổ chức theo hình thức hai dãy thi đua nhanh, mỗi dãy cử một bạn lên trả lời.

Sản phẩm dự kiến

HS nhận biết được hàng nhiều hơn, hàng ít hơn và biết dùng từ “hơn”, “kém” trong câu trả lời ngắn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cô có hai hàng chấm tròn. Các em quan sát xem hàng nào nhiều hơn?” Sau đó GV giơ bảng có 9 chấm tròn ở hàng trên và 6 chấm tròn ở hàng dưới.
Học sinh
HS quan sát hình và giơ tay phát biểu ý kiến.
Giáo viên
GV chia lớp thành hai dãy thi đua, lần lượt đưa ra câu hỏi: “Hàng trên có nhiều hơn hàng dưới không?”, “Hàng dưới kém hàng trên bao nhiêu chấm?” GV nhận xét nhanh.
Học sinh
Đại diện mỗi dãy trả lời. Dự kiến HS trả lời: “Hàng trên nhiều hơn.” và “Hàng dưới kém hàng trên 3 chấm.” HS có thể đếm trên bảng để kiểm tra.
Giáo viên
GV dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu cách tính số lớn hơn số bé bao nhiêu đơn vị.” GV ghi tên bài lên bảng.
Học sinh
HS lắng nghe và nhắc lại tên bài: “Hơn, kém nhau bao nhiêu”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Ai nhiều hoa hơn?

Mục tiêu

HS mô hình hoá bài toán bằng cách ghép tương ứng hai nhóm đồ vật, đếm phần thừa và nêu được số hơn, số kém.

Nội dung

Bài toán: Mai có 8 bông hoa hồng, Nam có 5 bông hoa vàng. Hai bạn làm việc theo cặp đôi, dùng que tính xếp hàng của Mai 8 que, hàng của Nam 5 que, sao cho mỗi que của Nam nằm cạnh một que của Mai. Đếm số que thừa rồi điền vào Phiếu học tập số 1. Sau đó cặp đôi nói câu “Mai nhiều hơn Nam … bông hoa” và “Nam ít hơn Mai … bông hoa”.

Sản phẩm dự kiến

HS xếp đúng hai hàng, tìm được Mai nhiều hơn Nam 3 bông hoa; viết được phép tính $8 - 5 = 3$ và nói được câu có từ “hơn”, “kém”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đưa hình minh hoạ 8 bông hoa hồng và 5 bông hoa vàng, nêu bài toán và phát Phiếu học tập số 1. GV hướng dẫn: “Các em xếp mỗi bông của Nam cạnh một bông của Mai, xem còn thừa mấy bông.”
Học sinh
HS lắng nghe, lấy que tính và xếp hai hàng theo hướng dẫn của GV.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, kiểm tra cách ghép và gợi ý: “Bạn đã nối từng đôi một chưa? Phần nào còn thừa?” GV nhắc HS dùng bút màu tô phần thừa.
Học sinh
HS ghép hai hàng, đếm phần thừa và trả lời phiếu. Dự kiến HS trả lời: “Mai còn thừa 3 bông hoa.” và “8 hơn 5 là 3.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp đôi trình bày. GV hỏi: “Vì sao ta biết Mai nhiều hơn Nam 3 bông?” và “Nam ít hơn Mai mấy bông?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Vì sau khi ghép 1 – 1 thì còn thừa 3 bông của Mai.” và “Nam ít hơn Mai 3 bông.”
Giáo viên
GV chốt: “Số lớn hơn số bé bao nhiêu thì số bé kém số lớn bấy nhiêu. Ta viết $8 - 5 = 3$ .” GV ghi bảng: “Mai nhiều hơn Nam 3 bông hoa”, “Nam ít hơn Mai 3 bông hoa”.
Học sinh
HS ghi vở và nhắc lại câu kết luận.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Cách tìm số hơn, số kém

Mục tiêu

HS rút ra quy tắc lấy số lớn trừ số bé để tìm số đơn vị hơn, kém nhau và vận dụng với số có hai chữ số.

Nội dung

GV nêu ví dụ: 70 hơn 40 bao nhiêu? Và 40 kém 70 bao nhiêu? Cặp đôi thảo luận, đưa ra phép tính $70 - 40$ , tìm kết quả. Sau đó GV nêu ví dụ 19 kém 25 bao nhiêu? HS đếm thêm từ 19 đến 25 để kiểm tra, rồi so với phép tính $25 - 19$ . Kỹ thuật: Suy nghĩ – Chia sẻ – Kết luận.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc: hai số hơn, kém nhau bao nhiêu thì lấy số lớn trừ số bé; tính đúng $70 - 40 = 30$ và $25 - 19 = 6$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng: “70 hơn 40 là bao nhiêu?” và “40 kém 70 là bao nhiêu?” GV yêu cầu HS suy nghĩ một phút rồi trao đổi với bạn cùng bàn.
Học sinh
HS suy nghĩ, trao đổi cặp đôi và viết kết quả ra bảng con.
Giáo viên
GV gợi ý: “Số nào là số lớn, số nào là số bé? Ta làm phép tính gì?” Sau đó GV đưa tiếp ví dụ 19 kém 25 và hướng dẫn HS đếm thêm từ 19 đến 25.
Học sinh
HS lập phép tính $70 - 40 = 30$ , trả lời “70 hơn 40 là 30; 40 kém 70 là 30.” HS đếm thêm: 20, 21, 22, 23, 24, 25 và được 6 bước.
Giáo viên
GV mời một số HS nêu cách làm và kiểm tra bằng phép trừ $25 - 19 = 6$ . GV hỏi: “Vì sao không lấy số bé trừ số lớn?”
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến HS nói: “Vì số lớn hơn thì phải trừ đi số bé để còn lại phần hơn.”
Giáo viên
GV chốt quy tắc: “Muốn biết hai số hơn, kém nhau bao nhiêu, ta lấy số lớn trừ số bé.” GV yêu cầu HS ghi vở.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và đọc lại cùng GV.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập: Thử tài hơn kém

Mục tiêu

HS vận dụng quy tắc hơn, kém để làm các bài tập trắc nghiệm, đúng sai và bài toán có lời văn đơn giản.

Nội dung

Cả lớp làm bài tập trên bảng con, sau đó làm nhanh Phiếu học tập số 1 phần luyện tập. Các câu hỏi: (1) 15 hơn 10 bao nhiêu đơn vị? (2) 40 kém 70 bao nhiêu đơn vị? (3) Đúng hay sai: a) 9 hơn 6 là 3; b) 50 kém 80 là 20; c) 44 hơn 41 là 3; d) 12 kém 21 là 9. (4) Lớp 2A có 32 học sinh, lớp 2B có 30 học sinh. Lớp 2A nhiều hơn lớp 2B bao nhiêu học sinh? (5) Năm nay bà 68 tuổi, mẹ 38 tuổi. Mẹ kém bà bao nhiêu tuổi? A. 20 tuổi; B. 30 tuổi; C. 31 tuổi. (6) Hà có 24 nhãn vở, Hà nhiều hơn Lan 4 nhãn vở. Lan có bao nhiêu nhãn vở?

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) 5; (2) 30; (3) a) Đúng, b) Sai (vì 80 − 50 = 30), c) Đúng, d) Đúng; (4) 2 học sinh; (5) Chọn B, 30 tuổi; (6) 20 nhãn vở ( $24 - 4 = 20$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc lần lượt câu (1), (2), (3) và yêu cầu HS viết đáp án ra bảng con, giơ bảng khi có kết quả.
Học sinh
HS đọc đề, suy nghĩ và viết đáp án ra bảng con.
Giáo viên
GV quan sát, sửa lỗi cộng thay vì trừ hoặc lấy số bé trừ số lớn. Với câu (3)b, GV hỏi: “50 kém 80 bao nhiêu? Vì sao 20 là sai?”
Học sinh
HS làm bài và giải thích. Dự kiến HS trả lời: “80 trừ 50 bằng 30 nên đáp án 20 là sai.”
Giáo viên
GV chuyển sang câu (4), (5), (6) là bài toán có lời văn. GV yêu cầu HS nêu phép tính và đáp số. GV có thể chiếu bài tập tương tác trên NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.
Học sinh
HS viết phép tính: $32 - 30 = 2$ ; $68 - 38 = 30$ , chọn B; $24 - 4 = 20$ . HS đối chiếu kết quả với bài tập tương tác.
Giáo viên
GV nhận xét, khen những HS làm đúng và nhắc lại: “Hơn, kém nhau bao nhiêu thì lấy số lớn trừ số bé.”
Học sinh
HS sửa lại bài làm chưa đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Đố bạn: Lớp em hơn kém nhau

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế của lớp học, tự đặt bài toán hơn, kém và giải.

Nội dung

Cặp đôi tự đếm số bạn nam và số bạn nữ trong lớp (hoặc số bạn của hai tổ), đặt một bài toán “hơn, kém nhau bao nhiêu” rồi đổi cho bạn giải. Về nhà: HS hỏi người thân tuổi của hai người trong gia đình, viết một bài toán hơn, kém và đem đến lớp chia sẻ.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp viết được một bài toán thực tế và lời giải đúng; HS nêu được ít nhất một bài toán hơn, kém từ tình huống gia đình hoặc lớp học.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: “Các em đếm số bạn nam và số bạn nữ trong lớp, đặt một câu hỏi hơn hoặc kém rồi đổi cho bạn giải.”
Học sinh
HS đếm, viết đề toán ngắn vào bảng con.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp đôi viết lời giải đúng: phép tính, đáp số và câu trả lời.
Học sinh
HS đổi bài cho nhau, giải bằng phép trừ. Dự kiến đề: “Lớp có 18 bạn nữ, 15 bạn nam. Bạn nữ nhiều hơn bạn nam mấy bạn?” Lời giải: $18 - 15 = 3$ , bạn nữ nhiều hơn bạn nam 3 bạn.
Giáo viên
GV mời 2 cặp chia sẻ bài toán và cách giải, nhận xét về cách dùng từ “hơn”, “kém” trong câu trả lời.
Học sinh
HS đọc đề, nêu phép tính và đáp số trước lớp.
Giáo viên
GV tổng kết bài học, giao bài tập về nhà và nhắc HS đọc lại ghi nhớ.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần 1: Ai nhiều hoa hơn?

Mai có 8 bông hoa hồng, Nam có 5 bông hoa vàng.
Xếp mỗi bông của Nam cạnh một bông của Mai. Số bông hoa của Mai còn thừa là: ........ bông.
Điền vào chỗ trống: Mai nhiều hơn Nam ........ bông hoa. Nam ít hơn Mai ........ bông hoa.
Phép tính: $8 - 5 =$ ........

Phần 2: Luyện tập

Câu 1: 15 hơn 10 là ........ đơn vị.
Câu 2: 40 kém 70 là ........ đơn vị.
Câu 3: Đúng (Đ) hay Sai (S)?
a) 9 hơn 6 là 3. ........
b) 50 kém 80 là 20. ........
c) 44 hơn 41 là 3. ........
d) 12 kém 21 là 9. ........
Câu 4: Lớp 2A có 32 học sinh, lớp 2B có 30 học sinh. Lớp 2A nhiều hơn lớp 2B ........ học sinh.
Câu 5: Năm nay bà 68 tuổi, mẹ 38 tuổi. Mẹ kém bà bao nhiêu tuổi?
A. 20 tuổi; B. 30 tuổi; C. 31 tuổi.
Câu 6: Hà có 24 nhãn vở. Hà nhiều hơn Lan 4 nhãn vở. Lan có ........ nhãn vở.

Hướng dẫn về nhà

Hỏi người thân tuổi của hai người trong gia đình (ví dụ bố và em, bà và mẹ), viết một bài toán hơn, kém nhau bao nhiêu tuổi và tự giải.
Hoàn thành các bài tập 1, 2, 3 trong vở bài tập Toán 2, bài 4, trang tương ứng.
Ôn lại quy tắc: muốn biết hai số hơn, kém nhau bao nhiêu, lấy số lớn trừ số bé.
Có thể luyện thêm bằng bài tập tương tác trên trang NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/math/bai-4-hon-kem-nhau-bao-nhieu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.