Giáo án Toán 2
ToánLớp 2Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1

Giáo án Bài 34. Ôn tập hình phẳng

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được khái niệm ba điểm thẳng hàng và nhận biết ba điểm thẳng hàng trong hình vẽ.
  • Nêu được đường gấp khúc và cách tính độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng.
  • Đo được độ dài đoạn thẳng bằng thước có vạch 0 trùng đầu vật và trường hợp đầu vật không ở vạch 0.
  • Đếm được số hình tam giác, hình tứ giác trong hình ghép từ nhiều hình đơn.
  • Vận dụng được kiến thức để giải các bài toán về đường gấp khúc và hình phẳng.
  • Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao ba điểm thuộc cùng một đường thẳng thì thẳng hàng và vì sao độ dài đường gấp khúc là tổng các đoạn thẳng.
  • Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn độ dài đường gấp khúc bằng phép cộng, ví dụ 3+5+2+4=143 + 5 + 2 + 4 = 14 (cm).
  • Giải quyết vấn đề toán học: HS đếm được số hình tam giác và hình tứ giác trong hình phức tạp mà không đếm sót, đếm trùng.
  • Giao tiếp toán học: HS dùng đúng thuật ngữ (điểm, đoạn thẳng, đường thẳng, đường gấp khúc, thẳng hàng, hình tứ giác) khi trả lời và nhận xét.
  • Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thước thẳng có vạch chia xăng-ti-mét để đo độ dài đoạn thẳng và đường gấp khúc.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự ôn lại kiến thức đã học, tự kiểm tra kết quả bài làm của mình và sửa sai khi có đáp án đối chiếu.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày được cách đếm hình, cách đo và cách tính độ dài đường gấp khúc bằng câu nói đầy đủ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách đếm hình hợp lí (đếm hình đơn trước, rồi đếm hình ghép) và giải thích được lựa chọn của mình.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS tích cực ôn tập, hoàn thành đầy đủ các bài tập trong tiết học.
  • Trung thực: HS thực hiện đo đạc và ghi kết quả đúng với số liệu đo được, không ghi kết quả theo ý muốn.
  • Trách nhiệm: HS hợp tác với bạn trong nhóm, kiểm tra lại bài của nhau và góp ý một cách lịch sự.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide có hình vẽ các bài tập 2, 4, 5, 6, 8, 9 (hình đường gấp khúc, hình ghép tam giác và tứ giác, chiếc bút chì trên thước).
  • Thước thẳng có vạch chia xăng-ti-mét, phấn màu hoặc bút dạ để vẽ hình minh hoạ trên bảng.
  • Thẻ đáp án Đ/S và thẻ nối hình (in sẵn hoặc viết trên bảng phụ).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-34-on-tap-hinh-phang (dùng để chiếu bài tập tương tác ở hoạt động luyện tập và kiểm tra nhanh).

2. Học sinh

  • Sách Toán 2, vở ô li, bút chì, bút màu.
  • Thước kẻ có vạch chia xăng-ti-mét, mỗi nhóm có thêm một đoạn dây hoặc que tính để minh hoạ đường gấp khúc (nếu cần).
  • Phiếu học tập số 1 (đã in hoặc viết sẵn trên bảng phụ) để làm việc theo nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Trò chơi "Ai nhanh hơn" nhận biết hình

Mục tiêu

Gợi nhớ tên gọi các hình phẳng đơn giản và số cạnh của từng hình; tạo không khí vui vẻ trước giờ ôn tập.

Nội dung

GV đưa ra hình tam giác, hình tứ giác, hình tròn và hỏi HS về số cạnh của từng hình. HS giơ thẻ hoặc đứng lên trả lời nhanh. Sau đó GV vẽ lên bảng ba điểm A, B, C và hỏi: "Ba điểm này có nằm trên cùng một đường thẳng không?".

Sản phẩm dự kiến

HS nhớ được hình tam giác có 3 cạnh, hình tứ giác có 4 cạnh và bước đầu nhận biết được khái niệm ba điểm thẳng hàng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nói: "Hôm nay chúng ta cùng ôn tập hình phẳng. Trước hết, cô đố các em: Hình tam giác có mấy cạnh?". GV chiếu lần lượt hình tam giác, hình tứ giác, hình tròn và hỏi nhanh số cạnh.

    Học sinh

    HS trả lời đồng thanh: "Hình tam giác có 3 cạnh", "Hình tứ giác có 4 cạnh", "Hình tròn không có cạnh".

  2. Giáo viên

    GV vẽ ba điểm A, B, C nằm trên cùng một đường thẳng và hỏi: "Ba điểm này có thẳng hàng không? Vì sao em biết?".

    Học sinh

    HS trả lời: "Ba điểm A, B, C thẳng hàng vì cùng nằm trên một đường thẳng." GV nhắc lại khái niệm ba điểm thẳng hàng trên bảng.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Hệ thống hoá điểm, đoạn thẳng, thẳng hàng và đường gấp khúc

Mục tiêu

HS nhắc lại và nêu được khái niệm điểm, đoạn thẳng, đường thẳng, ba điểm thẳng hàng, đường gấp khúc và cách tính độ dài đường gấp khúc.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Quan sát hình trên bảng phụ, xác định các điểm, đoạn thẳng, đường thẳng và đường gấp khúc có trong hình.
Nhiệm vụ 2: Nhóm đôi thảo luận: Ba điểm như thế nào thì thẳng hàng? Đường gấp khúc có độ dài bằng gì?
Nhiệm vụ 3: Dùng bài tập 8 làm ví dụ: đường gấp khúc ABCD với AB = 15 cm, BC = 26 cm, CD = 9 cm, tính độ dài đường gấp khúc.
GV dùng trang bài học NeoEdu để chiếu phần ghi nhớ và ví dụ minh hoạ nếu có điều kiện.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: ba điểm thẳng hàng là ba điểm cùng nằm trên một đường thẳng; độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng; ví dụ 15+26+9=5015 + 26 + 9 = 50 (cm).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: "Trên hình này có những đoạn thẳng nào? Có những điểm nào nằm trên cùng một đường thẳng?". GV chia lớp thành các nhóm đôi và giao nhiệm vụ 1 và 2.

    Học sinh

    HS quan sát hình, nêu tên các điểm và đoạn thẳng. Ví dụ: "Ba điểm E, G, H nằm trên cùng một đường thẳng nên thẳng hàng."

  2. Giáo viên

    GV hỏi: "Đường gấp khúc là gì? Muốn tính độ dài đường gấp khúc ta làm thế nào?". GV hướng dẫn HS nhìn vào ví dụ bài 8 và viết phép tính lên bảng.

    Học sinh

    HS trả lời: "Đường gấp khúc gồm nhiều đoạn thẳng nối tiếp nhau. Độ dài đường gấp khúc là tổng độ dài các đoạn thẳng." HS viết: 15+26+9=5015 + 26 + 9 = 50 (cm).

  3. Giáo viên

    GV chốt: Ba điểm thẳng hàng là ba điểm cùng nằm trên một đường thẳng; độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng. GV đọc phần ghi nhớ cho HS ghi vào vở.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và nhắc lại hai ý chính.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Đo độ dài đoạn thẳng và đếm hình

Mục tiêu

HS biết cách đo độ dài đoạn thẳng bằng thước và đếm được hình tam giác, hình tứ giác trong hình ghép.

Nội dung

Nhiệm vụ 1: Đo độ dài chiếc bút chì trên hình (bài 9): đặt vạch 0 trùng một đầu vật; nếu đầu vật không ở vạch 0 thì lấy số ở đầu kia trừ số ở đầu này.
Nhiệm vụ 2: Đếm hình theo cách: đếm hình đơn trước, rồi đếm các hình ghép từ 2, 3 hình đơn (bài 5 và bài 6).
HS làm việc theo nhóm bốn, dùng Phiếu học tập số 1 để ghi kết quả.

Sản phẩm dự kiến

HS đo được bút chì dài 5 cm (8−3=58 - 3 = 5 (cm)); đếm được 3 hình tam giác và 3 hình tứ giác. Kết quả được ghi vào Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn cách đo: "Đặt vạch 0 của thước trùng với đầu bút chì. Đầu bút kia nằm ở vạch mấy thì bút dài bằng số đó." GV hỏi thêm: "Nếu đầu bút không nằm ở vạch 0 thì làm thế nào?".

    Học sinh

    HS quan sát, nêu: "Bút bắt đầu ở vạch 3, kết thúc ở vạch 8, nên bút dài 8−3=58 - 3 = 5 (cm)."

  2. Giáo viên

    GV chiếu hình bài 5 và bài 6, hướng dẫn đếm: đếm hình đơn trước, sau đó đếm hình ghép. Yêu cầu nhóm điền kết quả vào Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS thảo luận nhóm, đếm: có 3 hình tam giác (hai tam giác nhỏ và một tam giác lớn); có 3 hình tứ giác (hình vuông, hình tứ giác xanh dương, hình chữ nhật vàng). HS ghi kết quả vào phiếu.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả và cách đếm. GV nhận xét, chốt đáp án và khen ngợi cách đếm có hệ thống.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: "Nhóm em đếm hình đơn trước rồi mới đếm hình ghép từ hai hình đơn để không bị đếm sót."

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập: Đúng hay sai, nối và tính độ dài

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để làm các bài tập về ba điểm thẳng hàng, số đoạn thẳng của đường gấp khúc, đếm hình và tính độ dài đường gấp khúc.

Nội dung

Bài 1: Hình có ba cạnh là hình gì? (A. Hình tam giác; B. Hình tứ giác; C. Hình tròn).
Bài 2: Quan sát hình, độ dài đường gấp khúc là bao nhiêu xăng-ti-mét? (các đoạn 3 cm, 5 cm, 2 cm, 4 cm).
Bài 3: Đường gấp khúc MNPQ có bao nhiêu đoạn thẳng?
Bài 4: Đúng hay sai: a) Ba điểm E, G, H thẳng hàng; b) Ba điểm G, H, K thẳng hàng; c) Ba điểm E, G, K thẳng hàng.
Bài 7: Nối hình với số cạnh, số đoạn thẳng.
Bài 10: Đường gấp khúc gồm 3 đoạn thẳng, mỗi đoạn dài 7 cm, tính độ dài đường gấp khúc.
GV dùng các bài tương tác trên trang NeoEdu để HS làm nhanh và kiểm tra kết quả ngay.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án:

  • Bài 1: A (Hình tam giác có 3 cạnh).
  • Bài 2: 14 cm (3+5+2+4=143 + 5 + 2 + 4 = 14 (cm)).
  • Bài 3: 3 đoạn thẳng (MN, NP, PQ).
  • Bài 4: a) Đ; b) S; c) S.
  • Bài 5 (đếm hình, đã làm ở hoạt động trước): 3 hình tam giác.
  • Bài 6 (đếm hình, đã làm ở hoạt động trước): 3 hình tứ giác.
  • Bài 7: Hình tam giác – 3 cạnh; Hình tứ giác – 4 cạnh; Đường gấp khúc ABCD – 3 đoạn thẳng; Đường gấp khúc ABCDE – 4 đoạn thẳng.
  • Bài 8: 50 cm (15+26+9=5015 + 26 + 9 = 50 (cm)).
  • Bài 9: A, bút chì dài 5 cm.
  • Bài 10: 21 cm (7+7+7=217 + 7 + 7 = 21 (cm)).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt bài 1, 2, 3, 4 và yêu cầu HS giơ thẻ hoặc làm vào vở nháp. Với bài 4, GV hỏi: "Vì sao ba điểm G, H, K không thẳng hàng?".

    Học sinh

    HS làm bài và trả lời: "Ba điểm E, G, H cùng nằm trên một đường thẳng nên thẳng hàng (Đ). Điểm K nằm ngoài đường thẳng đó nên G, H, K không thẳng hàng (S)."

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS nối bài 7 và yêu cầu HS giải bài 8, 10 vào vở. GV đi quanh lớp, quan sát và hỗ trợ nhóm còn lúng túng khi viết phép cộng.

    Học sinh

    HS nối đúng các cặp, viết phép tính: "15+26+9=5015 + 26 + 9 = 50 (cm)", "7+7+7=217 + 7 + 7 = 21 (cm)".

  3. Giáo viên

    GV chiếu bài 9 và đáp án, yêu cầu HS đổi vở kiểm tra chéo bạn bên cạnh. GV chốt đáp án và các lỗi thường gặp (đo khi vạch 0 không trùng đầu vật).

    Học sinh

    HS đổi vở, kiểm tra và sửa lỗi cho nhau; nêu lại cách đo bút chì dài 5 cm.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Thực hành đo và tính độ dài đường gấp khúc

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về đo độ dài và tính độ dài đường gấp khúc vào tình huống thực tế quen thuộc.

Nội dung

Nhóm bốn HS dùng thước có vạch chia xăng-ti-mét đo ba cạnh liên tiếp của một hình (ví dụ: ba cạnh của quyển sách hoặc của bảng học tập, coi như một đường gấp khúc gồm 3 đoạn thẳng). Ghi số đo và tính độ dài đường gấp khúc bằng phép cộng. Về nhà: đo ba đoạn thẳng nối tiếp trên đồ vật trong gia đình (ví dụ: ba cạnh của chiếc khung tranh, của chiếc bàn) và tính độ dài đường gấp khúc đó.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có bảng ghi số đo ba đoạn thẳng và phép tính độ dài đường gấp khúc, ví dụ: 12+8+5=2512 + 8 + 5 = 25 (cm) (số liệu tuỳ theo vật thực tế đo được).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu tình huống: "Một bạn đi từ bàn đến cửa lớp theo đường gấp khúc gồm ba đoạn thẳng. Làm thế nào để biết quãng đường đó dài bao nhiêu xăng-ti-mét?" GV hướng dẫn nhóm chọn một vật thật (quyển sách, bảng nhóm) để đo.

    Học sinh

    HS thảo luận và chọn vật để đo, nêu: "Chúng em đo từng cạnh rồi cộng lại để có độ dài đường gấp khúc."

  2. Giáo viên

    GV quan sát các nhóm, nhắc HS đặt vạch 0 đúng chỗ và đọc số đúng. GV giao nhiệm vụ về nhà cho cả lớp.

    Học sinh

    Nhóm đo ba cạnh, ghi số đo và viết phép tính cộng. HS nhận nhiệm vụ về nhà: đo đồ vật trong gia đình và ghi lại kết quả.

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày kết quả và cho cả lớp nhận xét. GV khen ngợi những nhóm đo chính xác và trình bày rõ phép tính.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày: "Ba cạnh đo được là 12 cm, 8 cm và 5 cm, độ dài đường gấp khúc là 12+8+5=2512 + 8 + 5 = 25 (cm)."

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng trong hoạt động "Đo độ dài đoạn thẳng và đếm hình".

Phần A: Đo độ dài

  • Chiếc bút chì bắt đầu ở vạch: ...
  • Chiếc bút chì kết thúc ở vạch: ...
  • Độ dài chiếc bút chì: ... cm

Phần B: Đếm hình

  • Số hình tam giác: ...
  • Liệt kê các hình tam giác: ...
  • Số hình tứ giác: ...
  • Liệt kê các hình tứ giác: ...

Phần C: Nhận xét của nhóm

  • Cách đếm hình của nhóm em: đếm hình đơn trước, rồi đếm hình ghép từ ... hình đơn.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thành bài tập về nhà trong sách Toán 2 (Bài 34): nối hình, đếm hình và tính độ dài đường gấp khúc.
  • Đo ba đoạn thẳng nối tiếp trên một đồ vật trong gia đình (ví dụ: khung tranh, mép bàn) bằng thước có vạch chia xăng-ti-mét, ghi số đo và tính độ dài đường gấp khúc đó theo mẫu a+b+c=a + b + c = ... (cm).
  • Ôn lại khái niệm ba điểm thẳng hàng và đường gấp khúc; có thể luyện thêm các bài tương tác trên trang bài học NeoEdu tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-34-on-tap-hinh-phang.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.