ToánLớp 2Chủ đề 7. Ôn tập học kì 1

Giáo án Bài 33. Ôn tập phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20, 100

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách tính nhẩm phép cộng, phép trừ qua 10 bằng cách tách số hoặc dùng bảng cộng, bảng trừ.
Thực hiện đúng phép cộng, phép trừ có nhớ trong phạm vi 100 bằng cách đặt tính thẳng cột, tính từ phải sang trái.
Thử lại được phép trừ bằng công thức: hiệu cộng số trừ bằng số bị trừ.
Giải thích được cách tìm số lớn, số bé và tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu trong bài toán về thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn.
Vận dụng được các phép tính đã học để so sánh, sắp xếp kết quả và giải bài toán thực tế.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao $16 - 9 = 7$ (vì $9 + 7 = 16$ ) và vì sao chọn phép tính đúng trong bài toán.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn thành phép cộng hoặc phép trừ phù hợp.
Giải quyết vấn đề toán học: HS lựa chọn cách tính (tách số qua 10, đặt tính có nhớ) để tìm kết quả nhanh và đúng.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng phép tính, dùng các dấu $>$ , $<$ , $=$ và trình bày đáp án bằng lời.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS dùng bảng con, thẻ số, que tính và bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra kết quả.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự nhớ lại bảng cộng, bảng trừ, tự kiểm tra kết quả bằng phép thử lại và tự sửa lỗi khi làm bài.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, nhóm 4, trình bày cách tính và nhận xét bài của bạn bằng câu đầy đủ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách tính nhanh phù hợp (tách số, đặt tính, thử lại) và tự đặt được bài toán thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực làm đủ các bài tập, luyện tính nhẩm thường xuyên.
Trách nhiệm: HS hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và tự kiểm tra lại bài làm của mình.
Trung thực: HS nhận ra lỗi sai của bản thân khi thử lại kết quả và báo cáo đúng kết quả đã làm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi bài tập 1 đến 10 và bảng cộng, bảng trừ qua 10
Thẻ số từ 0 đến 100, bộ thẻ phép tính cho trò chơi khởi động
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho từng cặp đôi)
Máy tính bảng hoặc máy chiếu để sử dụng học liệu số NeoEdu
Học liệu số NeoEdu: trang bài học tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-33-on-tap-phep-cong-phep-tru-trong-pham-vi-20-100 (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác)

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau
Vở Toán, bút chì, thước kẻ
Que tính (hoặc ô vuông rời) để tách số và đếm
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (do GV phát)

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai tính nhanh hơn

Mục tiêu

Ôn lại nhanh bảng cộng, bảng trừ qua 10 và tạo không khí sôi nổi cho tiết học.

Nội dung

Trò chơi: GV đọc lần lượt các phép tính nhẩm, HS giơ bảng con ghi kết quả.
Các phép tính: $8 + 5$ , $9 + 4$ , $13 - 6$ , $12 - 7$ , $6 + 7$ , $15 - 8$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu đúng kết quả các phép tính: 13, 13, 7, 5, 13, 7 và nói được cách tính nhẩm của một phép tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành 4 nhóm, phát bảng con cho từng HS và phổ biến luật chơi: GV đọc phép tính, HS giơ bảng con ghi kết quả, nhóm nào được nhiều điểm nhất thắng.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút viết.
Giáo viên
GV đọc lần lượt các phép tính. Hỏi: "Vì sao $8 + 5$ bằng $13$ mà các em tính nhanh được?"
Học sinh
HS tính nhẩm, giơ bảng con. Dự kiến HS trả lời: "Em tách $5 = 2 + 3$ , rồi $8 + 2 = 10$ , $10 + 3 = 13$ ."
Giáo viên
GV chốt: Khi tính qua 10, ta tách số thứ hai để thêm cho đủ 10 rồi cộng phần còn lại. GV dẫn vào bài: "Hôm nay chúng ta cùng ôn tập phép cộng, phép trừ."
Học sinh
HS nhắc lại cách tách số để được 10 và đọc tên bài học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Bảng cộng, bảng trừ qua 10

Mục tiêu

HS hệ thống hoá cách cộng, trừ qua 10 bằng cách tách số và dùng bảng cộng, bảng trừ.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1, điền kết quả các phép tính: $8 + 7$ , $9 + 6$ , $7 + 8$ , $6 + 9$ ; $14 - 6$ , $12 - 5$ , $11 - 3$ , $15 - 9$ .
GV mở học liệu số NeoEdu để HS so sánh cách làm với phần ghi nhớ trong bài giảng.

Sản phẩm dự kiến

HS điền đúng Phiếu học tập số 1: $8 + 7 = 15$ ; $9 + 6 = 15$ ; $7 + 8 = 15$ ; $6 + 9 = 15$ ; $14 - 6 = 8$ ; $12 - 5 = 7$ ; $11 - 3 = 8$ ; $15 - 9 = 6$ . HS nêu được cách tách số để tính qua 10.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia cặp đôi, phát Phiếu học tập số 1 và yêu cầu: "Mỗi bạn tính một phép, nói cách tách số, sau đó kiểm tra chéo bằng bảng cộng, bảng trừ."
Học sinh
HS nhận phiếu, phân công ai làm phép cộng, ai làm phép trừ.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý khi HS lúng túng: "Để tính $8 + 7$ , em tách 7 thành mấy để thêm vào 8 cho đủ 10?"
Học sinh
HS làm bài và trao đổi. Dự kiến HS trả lời: " $8 + 7 = 8 + 2 + 5 = 10 + 5 = 15$ "; " $14 - 6 = 14 - 4 - 2 = 10 - 2 = 8$ ".
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày cách tính $11 - 3$ và $15 - 9$ . Sau đó chiếu bài tương tác trên NeoEdu để HS đối chiếu.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến HS nói: " $11 - 3 = 11 - 1 - 2 = 10 - 2 = 8$ "; " $15 - 9 = 15 - 5 - 4 = 10 - 4 = 6$ ".
Giáo viên
GV chốt Ghi nhớ 1: Cộng, trừ qua 10 thì tách số để được 10 hoặc dùng bảng cộng, bảng trừ. GV viết lên bảng: $8 + 7 = 8 + 2 + 5 = 15$ .
Học sinh
HS đọc lại cách tách số và tự sửa bài nếu sai.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Cộng, trừ có nhớ và thử lại phép trừ

Mục tiêu

HS nhớ cách đặt tính và tính phép cộng, phép trừ có nhớ trong phạm vi 100, biết thử lại phép trừ.

Nội dung

Nhóm 4 HS. Mỗi bạn đặt tính và tính một phép: $47 + 26$ , $82 - 35$ , $36 + 47$ , $70 - 28$ . Sau đó các bạn kiểm tra chéo; riêng phép $82 - 35$ cả nhóm thử lại bằng cách lấy hiệu cộng số trừ.
Ghi nhớ 2 và 3: đặt tính thẳng cột, tính từ phải sang trái, nhớ đúng; thử lại phép trừ: hiệu + số trừ = số bị trừ.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng: $47 + 26 = 73$ ; $82 - 35 = 47$ ; $36 + 47 = 83$ ; $70 - 28 = 42$ . HS thử lại đúng: $47 + 35 = 82$ . HS nêu được các bước đặt tính có nhớ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, giao nhiệm vụ: mỗi bạn làm một phép tính trên bảng con, sau đó kiểm tra chéo và thống nhất đáp án chung.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người làm, người kiểm tra, người thử lại, người ghi lại kết quả của nhóm.
Giáo viên
GV hướng dẫn nhanh: "Khi đặt tính, em viết các chữ số cùng hàng thẳng cột. Nếu cộng được 10 hoặc hơn 10 thì em viết số đơn vị và nhớ 1 sang hàng chục." GV theo dõi các nhóm thử lại phép trừ.
Học sinh
HS đặt tính và tính. Dự kiến HS nói: " $7 + 6 = 13$ , viết 3 nhớ 1; $4 + 2 + 1 = 7$ , vậy $47 + 26 = 73$ ." Khi thử lại: " $47 + 35 = 82$ nên $82 - 35 = 47$ là đúng."
Giáo viên
GV mời một nhóm trình bày cách đặt tính $82 - 35$ và cách thử lại. Yêu cầu nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày và nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Giáo viên
GV chốt Ghi nhớ 2 và 3: đặt tính thẳng cột, tính từ phải sang trái; thử lại phép trừ bằng công thức hiệu + số trừ = số bị trừ. GV nhắc HS luôn thử lại để tự kiểm tra.
Học sinh
HS ghi nhớ các bước đặt tính và công thức thử lại vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Bài toán về thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn

Mục tiêu

HS nhận biết dạng bài toán về nhiều hơn, ít hơn và chọn đúng phép tính để tìm số lớn, số bé, hai số hơn kém nhau bao nhiêu.

Nội dung

GV đưa ba tình huống để cả lớp cùng phân tích:
Tình huống 1: Hà có 25 quyển vở. Minh có ít hơn Hà 7 quyển vở. Hỏi Minh có bao nhiêu quyển vở?
Tình huống 2: Mai có 9 bông hoa. Lan nhiều hơn Mai 6 bông hoa. Hỏi Lan có bao nhiêu bông hoa?
Tình huống 3: Nhà bạn An có 30 con gà, nhà bạn Bình có 22 con gà. Hỏi nhà An nhiều hơn nhà Bình bao nhiêu con gà?
Ghi nhớ 4: Biết số bé và phần hơn, tìm số lớn thì cộng. Biết số lớn và phần hơn, tìm số bé thì trừ. Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu thì lấy số lớn trừ số bé.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng: Tình huống 1: $25 - 7 = 18$ (quyển vở); tình huống 2: $9 + 6 = 15$ (bông hoa); tình huống 3: $30 - 22 = 8$ (con gà). HS nêu được cách chọn phép tính cho từng dạng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc từng tình huống, hỏi: "Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì? Em nhận ra từ khoá nào?"
Học sinh
HS lắng nghe, tìm số đã biết, số cần tìm và từ khoá như "ít hơn", "nhiều hơn".
Giáo viên
GV hướng dẫn HS vẽ đoạn thẳng hoặc dùng que tính để biểu diễn, rồi chọn phép tính.
Học sinh
HS vẽ sơ đồ đoạn thẳng và chọn phép tính. Dự kiến HS nói: "Minh ít hơn Hà 7 quyển nên lấy 25 trừ 7 bằng 18 quyển."; "Lan nhiều hơn Mai 6 bông nên lấy 9 cộng 6 bằng 15 bông."
Giáo viên
GV chốt Ghi nhớ 4 bằng cách hỏi: "Khi biết số bé và phần hơn thì ta làm phép tính gì để tìm số lớn?" Sau đó chốt lại ba dạng bài.
Học sinh
HS trả lời và nêu lại quy tắc chọn phép cộng hoặc phép trừ cho từng dạng.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tính và giải các bài tập 1 đến 7

Mục tiêu

HS vận dụng cộng, trừ qua 10 và cộng, trừ có nhớ trong phạm vi 100 để làm bài tập; biết kiểm tra kết quả bằng phép thử lại.

Nội dung

Làm các bài tập sau:

$8 + 7 = ?$
$16 - 9 = ?$
Nối phép tính với kết quả.
$47 + 26 = ?$
$82 - 35 = ?$
Tổng của 39 và 18 là ...; hiệu của 60 và 24 là ...
Đúng hay sai? a) $55 + 45 = 100$ ; b) $71 - 9 = 62$ ; c) $38 + 27 = 55$ ; d) $90 - 46 = 54$ .
HS làm bài tập trên bảng con hoặc vở, sau đó đổi vở kiểm tra chéo.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 1) 15; 2) 7; 3) $9 + 6$ nối với 15; $13 - 5$ nối với 8; $7 + 7$ nối với 14; $12 - 3$ nối với 9; 4) 73; 5) 47; 6) 57 và 36; 7) a) Đúng; b) Đúng; c) Sai (vì $38 + 27 = 65$ ); d) Sai (vì $90 - 46 = 44$ ). HS sửa được các lỗi sai của mình.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu từng bài và nhắc: "Với bài 4 và 5, nhớ đặt tính thẳng cột. Với bài 7, em phải tính lại trước khi kết luận đúng hay sai."
Học sinh
HS đọc đề và chuẩn bị bảng con hoặc vở.
Giáo viên
GV quan sát, kiểm tra nhanh bài tập 4 và 5 của một số HS, nhắc nhở HS quên nhớ 1.
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến HS nói ở bài 7c: " $38 + 27$ , $8 + 7 = 15$ , viết 5 nhớ 1; $3 + 2 + 1 = 6$ , vậy bằng 65, không phải 55."
Giáo viên
GV mời HS nêu kết quả từng bài, yêu cầu HS giải thích bài 7 và bài 3 bằng cách thử lại kết quả.
Học sinh
HS trình bày kết quả và nhận xét bài bạn.
Giáo viên
GV chốt những lỗi thường gặp (quên nhớ 1, nhầm dấu khi trừ) và nhắc HS luôn kiểm tra bằng phép thử lại.
Học sinh
HS sửa lại bài sai trong vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

So sánh, sắp xếp và điền số

Mục tiêu

HS so sánh kết quả các phép tính, tìm số thích hợp và sắp xếp kết quả theo thứ tự.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 và bài tương tác trên NeoEdu:
8. Điền dấu $>$ , $<$ , $=$ : $36 + 47$ ... $85$ ; $100 - 40$ ... $54 + 6$ ; $73 - 28$ ... $44$ .
9. Số nào thích hợp với dấu ?: $? + 26 = 52$ . A. 26; B. 78; C. 36.
10. Sắp xếp các phép tính theo kết quả từ bé đến lớn: $91 - 47$ ; $28 + 19$ ; $65 - 16$ ; $17 + 35$ .
GV chiếu bài tương tác trên NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 8) $36 + 47 < 85$ ; $100 - 40 = 54 + 6$ ; $73 - 28 > 44$ ; 9) A (26), vì $52 - 26 = 26$ và thử lại $26 + 26 = 52$ ; 10) $91 - 47$ (44), $28 + 19$ (47), $65 - 16$ (49), $17 + 35$ (52). HS nêu được cách so sánh và cách thử lại.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2, hướng dẫn HS tính kết quả trước rồi mới so sánh.
Học sinh
HS nhận phiếu và đọc yêu cầu từng bài.
Giáo viên
GV hỏi: "Muốn sắp xếp các phép tính, em phải làm gì trước?" và yêu cầu HS tính xong mới so sánh.
Học sinh
HS tính kết quả. Dự kiến HS nói: " $36 + 47 = 83$ , mà $83 < 85$ nên điền dấu $<$ ."
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày bài 8 và bài 10, sau đó cho HS dùng NeoEdu để kiểm tra bài 9.
Học sinh
HS trình bày và đối chiếu kết quả trên màn hình.
Giáo viên
GV chốt: muốn so sánh hay sắp xếp, em phải tính đúng từng kết quả trước. Với bài 9, nhắc HS dùng phép thử lại để kiểm tra.
Học sinh
HS ghi đáp án đúng vào Phiếu học tập số 2.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Đóng vai người thủ thư và bài toán thực tế

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng, phép trừ và các dạng bài nhiều hơn, ít hơn vào tình huống thực tế ở lớp học.

Nội dung

Tình huống: Thư viện lớp có 45 quyển sách thiếu nhi. Buổi sáng có 18 quyển được mượn. Buổi chiều có 12 quyển được trả lại.
Câu hỏi gợi ý: Thư viện còn bao nhiêu quyển sách? Bạn Lan mượn nhiều hơn bạn Nam 9 quyển, Nam mượn 7 quyển thì Lan mượn bao nhiêu quyển?
HS đóng vai thủ thư và bạn mượn sách, nói và làm trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng: $45 - 18 + 12 = 39$ (quyển sách còn lại); Lan mượn $7 + 9 = 16$ quyển. HS đóng vai và giải thích được phép tính đã chọn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống, chia lớp thành cặp đôi, mỗi cặp đóng vai thủ thư và bạn mượn sách, yêu cầu nói rõ phép tính.
Học sinh
HS đọc tình huống, phân vai và chuẩn bị lời nói.
Giáo viên
GV đi quan sát, nhắc HS dùng câu đầy đủ khi giải thích: "Vì ... nên em làm phép tính ...".
Học sinh
HS đóng vai và tính. Dự kiến HS nói: "Còn lại $45 - 18 = 27$ quyển, rồi thêm 12 quyển trả lại là $27 + 12 = 39$ quyển."
Giáo viên
GV mời 2 cặp lên đóng vai trước lớp, cả lớp nhận xét cách nói và cách tính.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày và các bạn nhận xét.
Giáo viên
GV nhận xét, khen ngợi cách giải thích rõ ràng và nhắc lại: các bài toán nhiều hơn, ít hơn cần xác định số lớn, số bé trước khi chọn phép tính.
Học sinh
HS lắng nghe và rút ra cách chọn phép tính cho bài toán thực tế.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Điền kết quả các phép tính (làm cùng bạn trong cặp đôi):

$8 + 7 =$ ...
$9 + 6 =$ ...
$7 + 8 =$ ...
$6 + 9 =$ ...
$14 - 6 =$ ...
$12 - 5 =$ ...
$11 - 3 =$ ...
$15 - 9 =$ ...
Nêu cách tách số để tính qua 10 với phép tính $8 + 7$ và phép tính $15 - 9$ .
Đáp án: 15; 15; 15; 15; 8; 7; 8; 6.

Phiếu học tập số 2

Câu 1. Điền dấu $>$ , $<$ hoặc $=$ vào chỗ chấm:

$36 + 47$ ... $85$
$100 - 40$ ... $54 + 6$
$73 - 28$ ... $44$
Câu 2. Số nào thích hợp với dấu ?: $? + 26 = 52$ . Khoanh vào chữ cái đúng: A. 26; B. 78; C. 36. Thử lại bằng phép cộng.
Câu 3. Sắp xếp các phép tính theo kết quả từ bé đến lớn: $91 - 47$ ; $28 + 19$ ; $65 - 16$ ; $17 + 35$ .
Đáp án: Câu 1: $<$ ; $=$ ; $>$ . Câu 2: A (26). Câu 3: $91 - 47$ , $28 + 19$ , $65 - 16$ , $17 + 35$ .

Hướng dẫn về nhà

Luyện tính nhẩm: tính nhanh các phép tính qua 10, ví dụ $9 + 5$ , $14 - 8$ , $6 + 7$ , $13 - 9$ và tự kiểm tra bằng bảng cộng, bảng trừ.
Làm bài tập đặt tính: $58 + 34$ , $71 - 26$ , $45 + 37$ , $83 - 47$ . Với mỗi phép trừ, thử lại bằng cách lấy hiệu cộng số trừ.
Giải bài toán thực tế: Trong nhà em có 36 quyển truyện, bố mua thêm 25 quyển. Sau đó em cho bạn mượn 14 quyển. Hỏi nhà em còn bao nhiêu quyển truyện? Viết phép tính và đáp số vào vở.
Trò chuyện cùng người thân: đặt một bài toán về nhiều hơn, ít hơn từ đồ dùng trong nhà (ví dụ: số bát, số đôi đũa) rồi đố người thân giải.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.