ToánLớp 2Chủ đề 5. Làm quen với hình phẳng

Giáo án Bài 28. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết được điểm, đoạn thẳng, đường thẳng, ba điểm thẳng hàng, đường gấp khúc và hình tứ giác (4 cạnh, 4 đỉnh) trong hình vẽ và đồ vật quen thuộc.
Tính được độ dài đường gấp khúc bằng cách cộng độ dài các đoạn thẳng thành phần, có ghi đơn vị xăng-ti-mét (cm).
Đếm được số đoạn thẳng và số hình tứ giác trong hình đơn giản bằng cách đếm hình đơn trước, sau đó đếm các hình ghép.
Vận dụng được kiến thức về đường gấp khúc và đoạn thẳng để giải bài toán thực tế đơn giản.
Tư duy và lập luận toán học: Giải thích được vì sao ba điểm M, N, P thẳng hàng còn M, N, Q thì không; nêu được lí do khoanh đáp án hình tứ giác.
Giải quyết vấn đề toán học: Tìm được số đoạn thẳng, số hình tứ giác và độ dài đường gấp khúc trong các bài tập có nhiều bước đếm hoặc cộng.
Giao tiếp toán học: Dùng đúng thuật ngữ “ba điểm thẳng hàng”, “đường gấp khúc”, “hình tứ giác”, “đoạn thẳng” khi trình bày kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Sử dụng thước thẳng để kiểm tra điểm có thẳng hàng và đo độ dài các đoạn thẳng trong hình vẽ thực tế.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc hình, tự đếm và tự kiểm tra kết quả bài làm của mình trên bảng con và phiếu học tập.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc theo nhóm 4, trao đổi, nhận xét cách đếm hình và cách tính độ dài đường gấp khúc của bạn; diễn đạt kết quả bằng câu trọn vẹn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn cách đếm hình hợp lý (đếm từng hình đơn rồi đến hình ghép) và tìm cách tính độ dài đường gấp khúc trong tình huống thực tế.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Tích cực đếm hình, tính toán và hoàn thành đủ các bài tập trong phiếu học tập.
Trung thực: Tự nhận xét kết quả của mình và của bạn khách quan, không sao chép đáp án khi làm việc nhóm.
Trách nhiệm: Hoàn thành phần việc được giao trong nhóm và chủ động hoàn thành bài tập vận dụng ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Máy tính, máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu hình vẽ và bài tập.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-28-luyen-tap-chung (dùng để kiểm tra nhanh ở phần luyện tập).
Hình vẽ phóng to các bài tập 2, 3, 4, 5 trên giấy khổ A3 hoặc bảng phụ.
Bộ thẻ hình: hình tam giác, hình tròn, hình tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông bằng bìa màu.
Tranh ảnh hoặc ảnh chụp các đồ vật: mặt bàn học, viên gạch hoa, biển báo “Chú ý nguy hiểm”, mặt đồng hồ treo tường.
Bảng phụ ghi sẵn sơ đồ tư duy khung (chưa điền) và thẻ đúng – sai.

2. Học sinh

Vở Toán 2, bảng con, bút viết bảng và khăn lau.
Thước thẳng có vạch chia xăng-ti-mét, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập số 1 (in sẵn hoặc chép vào vở).
Giấy A4 hoặc tờ giấy nháp để nhóm vẽ sơ đồ tư duy.
Bộ thẻ “Đúng” và “Sai” bằng bìa (dùng cho hoạt động luyện tập).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 3 phút

Ghép hình với đồ vật quen thuộc

Mục tiêu

Ôn lại tên gọi và đặc điểm của hình tam giác, hình tứ giác, hình tròn, hình chữ nhật, hình vuông qua các đồ vật thật; tạo tâm thế hứng thú cho tiết học.

Nội dung

GV chiếu lần lượt bốn đồ vật: mặt bàn học, viên gạch hoa ô vuông, biển báo “Chú ý nguy hiểm” và mặt đồng hồ treo tường. HS nối từng đồ vật với hình dạng tương ứng trên bảng con. Trò chơi “Ai nhanh hơn”: GV giơ thẻ hình, HS giơ bảng con ghi số cạnh của hình đó.

Sản phẩm dự kiến

HS nối đúng 4 cặp: mặt bàn học – hình chữ nhật; viên gạch ô vuông – hình vuông; biển báo nguy hiểm – hình tam giác; mặt đồng hồ – hình tròn. HS nêu được số cạnh của từng hình.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu ảnh bốn đồ vật và giới thiệu trò chơi “Ai nhanh hơn”. GV nêu yêu cầu: “Hãy nối mỗi đồ vật với hình dạng của nó vào bảng con.”
Học sinh
HS quan sát ảnh, lắng nghe luật chơi và chuẩn bị bảng con, bút viết.
Giáo viên
GV quan sát, nhắc HS nhìn kĩ đặc điểm: “Mặt bàn dài hơn rộng thì là hình gì? Biển báo có mấy cạnh?”
Học sinh
HS nối trên bảng con. Dự kiến: “Mặt bàn học là hình chữ nhật vì có 2 cạnh dài và 2 cạnh ngắn.” “Biển báo có 3 cạnh nên là hình tam giác.”
Giáo viên
GV giơ thẻ hình tứ giác hỏi: “Hình này có mấy cạnh, mấy đỉnh?”, gọi 2–3 HS trả lời và đưa bảng con lên kiểm tra.
Học sinh
HS giơ bảng con và trả lời. Dự kiến: “Hình tứ giác có 4 cạnh và 4 đỉnh.”
Giáo viên
GV chốt: “Hình tứ giác có 4 cạnh, 4 đỉnh. Hình tam giác có 3 cạnh. Hình tròn không có cạnh.” Dẫn vào bài luyện tập.
Học sinh
HS nhắc lại kiến thức vừa ôn và lắng nghe nội dung tiết học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Hệ thống hoá kiến thức về điểm, đoạn thẳng, đường thẳng và hình tứ giác

Mục tiêu

Hệ thống hoá các kiến thức: ba điểm thẳng hàng, đoạn thẳng, đường thẳng, đường gấp khúc và hình tứ giác; biết cách diễn đạt đúng bằng lời.

Nội dung

Làm việc nhóm 4. Mỗi nhóm nhận một tờ giấy A4 và hoàn thành sơ đồ tư duy có 4 nhánh: (1) Ba điểm thẳng hàng; (2) Đoạn thẳng và đường thẳng; (3) Đường gấp khúc và cách tính độ dài; (4) Hình tứ giác. Mỗi nhánh nhóm vẽ một hình minh hoạ và viết một câu kết luận ngắn.

Sản phẩm dự kiến

Sơ đồ tư duy của mỗi nhóm có 4 nhánh đúng, kèm hình minh hoạ và câu kết luận. Ví dụ nhánh (3): “Độ dài đường gấp khúc bằng tổng độ dài các đoạn thẳng.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu khung sơ đồ tư duy có 4 nhánh và nêu nhiệm vụ: “Các nhóm vẽ hình minh hoạ và viết kết luận cho từng nhánh trong 4 phút.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người vẽ, người viết, người kiểm tra trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi gợi mở: “Ba điểm thẳng hàng thì phải nằm trên đâu?”, “Đường gấp khúc gồm những gì?”, “Hình tứ giác có bao nhiêu cạnh?”
Học sinh
HS thảo luận và hoàn thiện sơ đồ. Dự kiến: “Ba điểm thẳng hàng là ba điểm cùng nằm trên một đường thẳng.” “Đường gấp khúc gồm nhiều đoạn thẳng nối tiếp nhau.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm treo sơ đồ lên bảng và trình bày; các nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Nhóm em vẽ ba điểm M, N, P nằm trên cùng một đường thẳng nên thẳng hàng.” Các nhóm khác góp ý: “Nên ghi rõ đường gấp khúc gồm 3 đoạn thì phải cộng 3 số đo.”
Giáo viên
GV chốt bốn nội dung: ba điểm thẳng hàng là cùng nằm trên một đường thẳng; độ dài đường gấp khúc là tổng độ dài các đoạn thẳng; hình tứ giác có 4 cạnh, 4 đỉnh; giữa hai điểm luôn vẽ được một đoạn thẳng.
Học sinh
HS ghi nhanh 4 kết luận vào vở hoặc sơ đồ tư duy của nhóm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 5 phút

Quy tắc đếm hình và tính độ dài đường gấp khúc

Mục tiêu

Nắm được quy tắc đếm hình (đếm hình đơn trước, rồi đếm hình ghép) và cách tính độ dài đường gấp khúc có nhiều đoạn.

Nội dung

GV hướng dẫn quy tắc đếm hình qua một hình minh hoạ: đếm các hình đơn, sau đó đếm các hình ghép từ 2 hình liền nhau, rồi đến hình ghép nhiều hình hơn. Với đường gấp khúc, GV lấy ví dụ đường gấp khúc gồm 3 đoạn dài 2 cm, 3 cm và 1 cm, hướng dẫn HS viết phép tính $2 + 3 + 1 = 6$ (cm).

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được quy tắc đếm hình theo thứ tự hình đơn – hình ghép và viết được phép tính cộng các đoạn thẳng để tính độ dài đường gấp khúc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình minh hoạ gồm ba hình tứ giác liền nhau và nêu câu hỏi: “Muốn đếm đủ các hình tứ giác, em đếm theo thứ tự nào?”
Học sinh
HS quan sát và suy nghĩ, trả lời theo ý hiểu của mình.
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Trước tiên đếm từng hình đơn, sau đó đếm hình ghép 2 hình liền nhau, cuối cùng đếm hình ghép cả 3 hình.” GV dùng bộ thẻ hình để ghép minh hoạ.
Học sinh
HS quan sát thao tác, đếm theo nhóm và nhắc lại. Dự kiến: “Hình đơn có 3 hình, ghép 2 hình có 2 hình, ghép cả 3 hình có 1 hình.”
Giáo viên
GV hỏi: “Đường gấp khúc gồm 3 đoạn dài 2 cm, 3 cm và 1 cm thì độ dài là bao nhiêu?” Gọi 2 HS trả lời và ghi phép tính lên bảng.
Học sinh
HS trả lời: “ $2 + 3 + 1 = 6$ (cm).” HS khác nhận xét: “Đúng, phải cộng tất cả các đoạn.”
Giáo viên
GV chốt: “Đếm hình đơn trước rồi đến hình ghép. Độ dài đường gấp khúc là tổng độ dài các đoạn thẳng, nhớ ghi đơn vị cm.”
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở và thực hiện một ví dụ nhỏ trên bảng con.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 7 phút

Nhận biết hình và đếm hình

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về ba điểm thẳng hàng, hình tứ giác, đếm đoạn thẳng và đếm hình để làm bài tập trong Phiếu học tập số 1.

Nội dung

HS làm bài tập trong Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi: bài 1 (chọn hình có 4 cạnh), bài 3 (đúng hay sai về ba điểm thẳng hàng và đoạn thẳng), bài 4 (đếm đoạn thẳng), bài 5 (đếm hình tứ giác). Sau đó đổi phiếu kiểm tra chéo và chữa bài trên bảng tương tác.

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 với đáp án: bài 1: B (hình tứ giác); bài 3: a) Đúng, b) Sai, c) Đúng; bài 4: 6 đoạn thẳng; bài 5: C (6 hình tứ giác).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, chiếu hình vẽ phóng to và nêu yêu cầu: “Làm cặp đôi, đọc kĩ từng câu, dùng thước kiểm tra khi cần.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và phân công bạn A đếm, bạn B kiểm tra.
Giáo viên
GV theo dõi các cặp. Gợi ý: “Hình đơn là hình nhỏ nhất, em đã đếm hết chưa?” “Dùng thước để kiểm tra xem ba điểm có nằm trên một đường thẳng không.”
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến: bài 3c: “Hai điểm bất kì luôn nối được bằng một đoạn thẳng nên đúng.” Bài 4: “Trên đường nằm ngang có 3 đoạn AB, BC, AC; từ D có 3 đoạn DA, DB, DC, tổng là 6 đoạn.”
Giáo viên
GV mời 3 cặp trình bày đáp án bài 3 và bài 5, yêu cầu giải thích lí do. GV dùng thẻ Đúng – Sai để cả lớp giơ khi chữa.
Học sinh
Đại diện cặp trình bày. Dự kiến bài 5: “Hình đơn có 3, ghép 2 hình liền nhau có 2, ghép cả 3 hình có 1; tổng là 6 hình.”
Giáo viên
GV nhận xét, chốt đáp án và lưu ý lỗi thường gặp: quên đếm hình ghép, nhầm đường thẳng với đoạn thẳng.
Học sinh
HS sửa lại bài làm (nếu sai) và đối chiếu với đáp án.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Tính độ dài đường gấp khúc và giải bài toán có lời văn

Mục tiêu

Vận dụng cộng các đoạn thẳng để tính độ dài đường gấp khúc, tìm độ dài đoạn thẳng và sắp xếp đường gấp khúc theo độ dài.

Nội dung

Bài 2: tính độ dài đường gấp khúc ABCD (các đoạn 6 cm, 8 cm, 5 cm). Bài 6: đường gấp khúc gồm 4 đoạn, mỗi đoạn 5 cm. Bài 8: con sâu bò theo đường gấp khúc gồm hai đoạn 26 cm và 38 cm. Bài 9: đoạn thẳng AB dài 9 cm, đoạn thẳng CD dài hơn AB 3 cm. Bài 10: sắp xếp bốn đường gấp khúc từ ngắn đến dài. HS làm bảng con, sau đó chữa chung.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 2: 19 cm ( $6 + 8 + 5 = 19$ (cm)); bài 6: 20 cm ( $5 + 5 + 5 + 5 = 20$ (cm)); bài 8: 64 cm ( $26 + 38 = 64$ (cm)); bài 9: đáp án A, 12 cm ( $9 + 3 = 12$ (cm)); bài 10: đường gấp khúc (2 cm, 3 cm, 1 cm) 6 cm → (4 cm, 4 cm) 8 cm → (5 cm, 2 cm, 2 cm) 9 cm → (3 cm, 3 cm, 4 cm) 10 cm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu lần lượt các bài 2, 6, 8, 9, 10 và nêu yêu cầu: “Viết phép tính rồi ghi kết quả vào bảng con, nhớ ghi đơn vị cm.”
Học sinh
HS đọc đề, xác định yêu cầu và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV gợi ý: “Bài 9, CD dài hơn AB thì phải làm phép cộng hay trừ?” “Bài 10, hãy tính tổng từng đường gấp khúc rồi so sánh.”
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến: bài 9: “CD dài hơn nên lấy 9 + 3 = 12 (cm).” Bài 10: “Tính được 6 cm, 8 cm, 9 cm, 10 cm nên xếp theo thứ tự đó.”
Giáo viên
GV gọi HS đưa bảng con lên, kiểm tra nhanh; nếu sai, GV hỏi lại cách làm để cả lớp cùng sửa.
Học sinh
HS giơ bảng con và trình bày cách làm. Dự kiến: “Đường gấp khúc gồm 4 đoạn, mỗi đoạn 5 cm nên 5 + 5 + 5 + 5 = 20 (cm).”
Giáo viên
GV chốt: “Độ dài đường gấp khúc là tổng các đoạn thẳng. Khi so sánh độ dài, phải tính tổng trước rồi mới so sánh.”
Học sinh
HS ghi lại các phép tính đúng vào vở và tự sửa lỗi.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 4 phút

Đo đường gấp khúc trong thực tế

Mục tiêu

Gắn kiến thức đường gấp khúc và hình tứ giác với các đồ vật và tình huống trong lớp học và cuộc sống.

Nội dung

GV đưa tình huống: “Bạn An vẽ trên giấy một đường gấp khúc gồm 3 đoạn dài 4 cm, 5 cm và 7 cm. Hỏi đường gấp khúc dài bao nhiêu xăng-ti-mét?” Sau đó GV yêu cầu HS quan sát lớp học, kể tên 2 đồ vật có dạng hình tứ giác và nêu số cạnh của chúng.

Sản phẩm dự kiến

HS tính được độ dài đường gấp khúc: $4 + 5 + 7 = 16$ (cm); kể đúng ít nhất 2 đồ vật có dạng hình tứ giác (ví dụ: mặt bảng, khung cửa sổ, mặt bàn giáo viên).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống của bạn An và yêu cầu HS quan sát lớp học để tìm đồ vật hình tứ giác.
Học sinh
HS lắng nghe đề bài, quan sát xung quanh lớp.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết phép tính và kiểm tra: “Đường gấp khúc có 3 đoạn, phải cộng cả 3 đoạn.”
Học sinh
HS làm bài vào bảng con và chỉ ra đồ vật hình tứ giác. Dự kiến: “Mặt bảng là hình chữ nhật, cũng là hình tứ giác vì có 4 cạnh.”
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày kết quả và đồ vật vừa tìm được.
Học sinh
HS trình bày: “ $4 + 5 + 7 = 16$ (cm).” “Khung cửa sổ có 4 cạnh nên là hình tứ giác.”
Giáo viên
GV khen ngợi và giao bài tập về nhà. Nhắc HS: “Vận dụng cộng độ dài các đoạn để tính đường gấp khúc trong thực tế.”
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Hình nào có 4 cạnh?

A. Hình tam giác
B. Hình tứ giác
C. Hình tròn

Bài 3. Quan sát hình (ba điểm M, N, P, Q). Đúng hay sai?

a) Ba điểm M, N, P thẳng hàng.
b) Ba điểm M, N, Q thẳng hàng.
c) Có thể vẽ một đoạn thẳng nối M với Q.

Bài 4. Quan sát hình (ba điểm A, B, C thẳng hàng; điểm D nằm ngoài đường thẳng đó). Có bao nhiêu đoạn thẳng?
Trả lời: ........ đoạn thẳng.

Bài 5. Quan sát hình. Có bao nhiêu hình tứ giác?

A. 3
B. 5
C. 6

Gợi ý khi làm bài: Đếm hình đơn trước, sau đó đếm hình ghép 2 hình liền nhau, rồi đến hình ghép cả 3 hình.

Hướng dẫn về nhà

Vẽ một đường gấp khúc gồm 3 đoạn thẳng có độ dài bất kì (ghi số đo bằng cm), sau đó viết phép tính và kết quả độ dài đường gấp khúc đó.
Tìm trong nhà 2 đồ vật có dạng hình tứ giác, nêu số cạnh và số đỉnh của mỗi đồ vật.
Hoàn thành lại bài 4 và bài 5 trong Phiếu học tập số 1; có thể xem thêm bài giảng và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-28-luyen-tap-chung.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.