ToánLớp 2Chủ đề 5. Làm quen với hình phẳng

Giáo án Bài 27. Thực hành gấp, cắt, ghép, xếp hình. Vẽ đoạn thẳng

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cách gấp đôi tờ giấy hình vuông theo đường chéo, cắt theo nếp gấp để được hai hình tam giác giống nhau.
Ghép được hai hình tam giác giống nhau theo cạnh dài nhất để có hình vuông, và nhận ra cách ghép khác cho hình tam giác lớn hơn hoặc hình tứ giác khác.
Vẽ được đoạn thẳng có độ dài cho trước (5 cm, 6 cm) bằng thước có vạch chia xăng-ti-mét theo đúng bốn bước: đặt thước, chấm hai đầu, nối, ghi tên và kiểm tra.
Vận dụng được phép cộng, trừ để tính độ dài đoạn thẳng khi điểm đầu không trùng vạch 0 hoặc khi kéo dài đoạn thẳng.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao hai hình tam giác ghép theo cạnh dài nhất thì tạo thành hình vuông, và vì sao độ dài đoạn thẳng bằng hiệu hai vạch đầu cuối.
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống xếp que tính và đoạn thẳng bằng hình vẽ, rồi dùng phép tính $4 + 4 = 8$ hoặc $9 - 2 = 7$ để tìm kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng thành thạo kéo, thước có vạch chia xăng-ti-mét, que tính để gấp, cắt, ghép và vẽ hình đúng yêu cầu.
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng thuật ngữ đoạn thẳng, điểm đầu, điểm cuối, hình vuông, hình tam giác và ghi tên điểm bằng chữ in hoa.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự thực hiện gấp, cắt, vẽ theo hướng dẫn trong phiếu và tự kiểm tra kết quả bằng cách đo lại bằng thước.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm 4 khi gấp, cắt, ghép hình và làm việc cặp đôi khi vẽ đoạn thẳng; HS nêu được kết quả và cách làm bằng lời ngắn gọn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm được nhiều cách ghép hai hình tam giác và xác định được độ dài đoạn thẳng khi đầu đoạn thẳng không ở vạch 0.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực thực hành, hoàn thành đủ các bước gấp, cắt, vẽ và các bài tập trong phiếu.
Trách nhiệm: HS giữ gìn kéo, thước, giấy và que tính; cẩn thận khi cắt theo nếp gấp để hình đẹp, đúng.
Trung thực: HS đo lại đoạn thẳng để kiểm tra và báo đúng kết quả của mình, không chép bài của bạn.
Nhân ái: HS biết giúp đỡ bạn trong nhóm khi cùng gấp, cắt, vẽ hình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Tờ giấy hình vuông lớn bằng bìa (làm mẫu), kéo, thước kẻ có vạch chia xăng-ti-mét (loại lớn để minh họa), phấn hoặc bút dạ.
Que tính, hình vẽ minh họa hai hình vuông rời nhau và hai hình vuông chung một cạnh, băng giấy xanh dài 6 cm, thanh gỗ dài từ vạch 2 đến vạch 9.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/cặp).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học Bài 27 (neoedu.vn/learn/2/math/bai-27-thuc-hanh-gap-cat-ghep-xep-hinh-ve-doan-thang) để chiếu bài giảng, hình minh họa và bài tập tương tác.

2. Học sinh

Mỗi nhóm 4 HS: 2 tờ giấy hình vuông cùng kích thước, kéo, bút chì, hồ dán.
Mỗi HS: thước có vạch chia xăng-ti-mét, bút chì, tẩy, que tính (khoảng 12 que), vở và bảng con.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (nếu được phát).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đoán hình qua que tính

Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức cũ về hình vuông, cạnh và đoạn thẳng; tạo hứng thú vào bài.

Nội dung

GV đưa một hình vuông bằng bìa và hỏi về số cạnh, độ dài các cạnh. Sau đó HS xếp 4 que tính thành hình vuông và trả lời nhanh các câu hỏi của GV.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được hình vuông có 4 cạnh bằng nhau và xếp được hình vuông bằng 4 que tính.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ tờ bìa hình vuông và hỏi: Hình này có mấy cạnh? Các cạnh có bằng nhau không?
Học sinh
HS quan sát và trả lời: Hình vuông có 4 cạnh và 4 cạnh đều bằng nhau.
Giáo viên
GV yêu cầu HS xếp 4 que tính thành hình vuông rồi hỏi: Mỗi que tính giống như đoạn thẳng nào trong hình vuông?
Học sinh
HS xếp hình vuông bằng que tính; trả lời: Mỗi que tính là một đoạn thẳng, là một cạnh của hình vuông.
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu kết quả và gọi HS khác nhận xét.
Học sinh
HS nêu kết quả, các bạn nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
GV chốt: Hôm nay chúng ta sẽ thực hành gấp, cắt, ghép hình và vẽ đoạn thẳng.
Học sinh
HS lắng nghe và ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Gấp, cắt, ghép hình từ giấy

Mục tiêu

HS thực hành gấp, cắt, ghép hình và nhận ra hai hình tam giác giống nhau ghép thành hình vuông.

Nội dung

Nhóm 4 HS thực hiện theo Phiếu học tập số 1: gấp đôi tờ giấy hình vuông theo đường chéo, cắt theo nếp gấp, ghép hai hình tam giác theo cạnh dài nhất, rồi thử ghép cách khác. Kỹ thuật khăn trải bàn: mỗi HS ghi kết quả vào ô của mình.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có 2 hình tam giác giống nhau, 1 hình vuông ghép lại và ít nhất 1 cách ghép khác (hình tam giác lớn hơn hoặc hình tứ giác).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV làm mẫu gấp đôi tờ giấy theo đường chéo, cắt theo nếp gấp và giao Phiếu học tập số 1 cho các nhóm.
Học sinh
HS quan sát GV làm mẫu và nhận nhiệm vụ trong nhóm.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm gấp thẳng nếp, cắt theo đường chéo và hỏi: Hai hình tam giác vừa cắt có giống nhau không?
Học sinh
HS gấp, cắt, ghép hình. Dự kiến trả lời: Hai hình tam giác giống nhau vì được cắt từ cùng một nếp gấp; ghép theo cạnh dài nhất thì được hình vuông.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày sản phẩm và cách ghép khác, hỏi: Vì sao ghép theo cạnh dài nhất thì được hình vuông?
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: Vì hai cạnh dài nhất ghép kín nhau tạo thành 4 cạnh bằng nhau và 4 góc vuông.
Giáo viên
GV chốt: Gấp đôi hình vuông theo đường chéo, cắt theo nếp gấp được hai hình tam giác giống nhau; ghép theo cạnh dài nhất được hình vuông.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Vẽ đoạn thẳng có độ dài cho trước

Mục tiêu

HS vẽ được đoạn thẳng AB dài 5 cm bằng thước có vạch chia xăng-ti-mét theo đúng các bước.

Nội dung

GV hướng dẫn trên học liệu NeoEdu và hình minh họa các bước vẽ đoạn thẳng AB dài 5 cm. Sau đó cặp đôi cùng vẽ đoạn thẳng MN dài 6 cm, đổi bài kiểm tra chéo bằng thước.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS vẽ được đoạn thẳng AB dài 5 cm, ghi tên hai đầu bằng chữ in hoa và đo lại đúng kết quả.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình đoạn thẳng AB dài 5 cm trên thước và hỏi: Điểm A nên đặt ở vạch nào? Điểm B nên đặt ở vạch nào?
Học sinh
HS trả lời: Điểm A đặt ở vạch 0, điểm B đặt ở vạch 5.
Giáo viên
GV làm mẫu 4 bước: đặt thước, chấm A ở vạch 0, chấm B ở vạch 5, nối A với B theo mép thước, ghi tên A, B và đo lại. Sau đó yêu cầu cặp đôi làm theo.
Học sinh
HS vẽ đoạn thẳng AB dài 5 cm vào vở, sau đó đo lại và kiểm tra bạn bên cạnh. Dự kiến lỗi: vẽ đoạn thẳng không đi qua hai vạch đã chấm; GV nhắc HS nối theo mép thước.
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày lại các bước vẽ và hỏi: Nếu điểm A đặt ở vạch 2, điểm B đặt ở vạch 9 thì đoạn thẳng dài bao nhiêu xăng-ti-mét?
Học sinh
HS trình bày các bước. Dự kiến trả lời: $9 - 2 = 7$ (cm).
Giáo viên
GV chốt ghi nhớ: Vẽ đoạn thẳng: chấm vạch 0, chấm vạch cần đo, rồi nối.
Học sinh
HS đọc lại ghi nhớ và ghi vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Quan sát hình, đếm que tính và đúng hay sai

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức gấp, ghép, vẽ đoạn thẳng để giải các bài tập về hình và độ dài.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 theo cặp hoặc trên học liệu NeoEdu, gồm các bài: ghép hai mảnh tam giác, sắp xếp các bước vẽ đoạn thẳng, đọc độ dài băng giấy, thanh gỗ, đếm que tính khi hai hình vuông chung một cạnh, đúng hay sai về hình và đoạn thẳng.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: (1) Ghép hai mảnh tam giác được hình vuông, đáp án A. (2) Thứ tự: đặt thước, chấm A ở vạch 0, chấm B ở vạch 5, nối A với B, ghi tên và đo lại. (3) Băng giấy xanh dài 6 cm. (4) Thanh gỗ dài 7 cm, đáp án A, vì $9 - 2 = 7$ (cm). (5) Hai hình vuông rời nhau dùng 8 que, vì $4 + 4 = 8$ (que). (6) Hai hình vuông chung một cạnh dùng 7 que, vì $8 - 1 = 7$ (que). (7) Đúng, đúng, đúng, sai, vì $6 < 9$ nên đoạn 6 cm ngắn hơn đoạn 9 cm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giao Phiếu học tập số 2 cho cặp đôi và nêu yêu cầu: Đọc kỹ đề, giải thích cách làm trước khi ghi đáp án.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và thảo luận cặp đôi.
Giáo viên
GV quan sát, hỏi gợi mở: Thanh gỗ bắt đầu ở vạch nào? Vì sao không đọc số 9 là độ dài?
Học sinh
HS làm bài. Dự kiến trả lời: Thanh gỗ bắt đầu ở vạch 2, kết thúc ở vạch 9, nên phải tính $9 - 2 = 7$ (cm).
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo đáp án bài 4 và bài 7, yêu cầu các cặp khác nhận xét.
Học sinh
HS báo cáo. Dự kiến: bài 7 ý d sai vì $6 < 9$ nên 6 cm ngắn hơn 9 cm.
Giáo viên
GV chốt đáp án, nhấn mạnh: đoạn thẳng có điểm đầu không ở vạch 0 thì phải lấy vạch cuối trừ vạch đầu.
Học sinh
HS sửa lỗi sai (nếu có) vào phiếu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 7 phút

Thợ vẽ tài ba

Mục tiêu

HS vận dụng kỹ năng vẽ đoạn thẳng và ghép hình vào tình huống thực tế, rèn tính cẩn thận khi đo.

Nội dung

Trò chơi Thợ vẽ tài ba: GV nêu tình huống làm khung ảnh bằng ba đoạn thẳng 6 cm, 5 cm và 6 cm. HS vẽ đoạn thẳng trên vở và kiểm tra bằng thước. Về nhà: làm bài 10 (vẽ đoạn thẳng dài 6 cm, ghi tên MN, chụp ảnh bài làm) và bài 8 (đếm số hình tam giác ghép thành ngôi nhà trong sách).

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS vẽ được ít nhất một đoạn thẳng đúng độ dài theo yêu cầu, ghi đúng tên hai đầu đoạn thẳng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: Bạn Nam làm khung ảnh cần vẽ đoạn thẳng AB dài 6 cm. Hãy vẽ giúp bạn.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, lấy thước và vở.
Giáo viên
GV hỏi: Chấm điểm nào ở vạch 0, điểm nào ở vạch 6? Sau khi vẽ xong, em kiểm tra thế nào?
Học sinh
HS vẽ đoạn thẳng AB dài 6 cm, đo lại bằng thước. Dự kiến trả lời: Chấm A ở vạch 0, B ở vạch 6, đo lại thấy đúng 6 cm.
Giáo viên
GV mời 3 HS giơ vở, các bạn kiểm tra nhanh độ dài đoạn thẳng.
Học sinh
HS giơ vở và nhận xét lẫn nhau.
Giáo viên
GV khen ngợi, giao bài về nhà và nhắc HS cẩn thận khi đo.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………
Nhiệm vụ 1: Gấp đôi tờ giấy hình vuông theo đường chéo. Cắt theo nếp gấp.
Nhiệm vụ 2: Ghép hai hình tam giác theo cạnh dài nhất.
Câu hỏi:

Hai hình tam giác vừa cắt có giống nhau không?
Ghép theo cạnh dài nhất, em được hình gì?
Hãy thử ghép theo cách khác. Em được hình tam giác lớn hơn hay hình tứ giác khác?
Bảng cần điền:
Cách ghép: ………
Hình nhận được: ………
Số cạnh của hình nhận được: ………

Phiếu học tập số 2

Họ và tên: ……… Lớp: ………
Bài 1. Ghép hai mảnh tam giác như hình thì được hình gì? A. Hình vuông; B. Hình tam giác; C. Hình tròn.
Bài 2. Sắp xếp các bước vẽ đoạn thẳng AB dài 5 cm (ghi số 1, 2, 3, 4):

Nối A với B theo mép thước
Đặt thước, chấm điểm A trùng vạch 0
Ghi tên điểm và đo lại để kiểm tra
Chấm điểm B trùng vạch 5
Bài 3. Băng giấy xanh dài bao nhiêu xăng-ti-mét? (Đầu băng ở vạch 0, cuối băng ở vạch 6.)
Bài 4. Thanh gỗ bắt đầu ở vạch 2, kết thúc ở vạch 9. Thanh gỗ dài bao nhiêu xăng-ti-mét? A. 7 cm; B. 9 cm; C. 2 cm.
Bài 5. Xếp que tính thành 2 hình vuông rời nhau, mỗi hình dùng 4 que. Cần tất cả bao nhiêu que tính?
Bài 6. Hai hình vuông chung nhau một cạnh. Cần bao nhiêu que tính?
Bài 7. Đúng hay sai?
a) Hai hình tam giác giống nhau có thể ghép thành một hình tứ giác.
b) Vẽ đoạn thẳng dài 8 cm: điểm đầu ở vạch 0 thì điểm cuối ở vạch 8.
c) Gấp đôi tờ giấy hình vuông theo đường chéo được hình tam giác.
d) Đoạn thẳng dài 6 cm dài hơn đoạn thẳng dài 9 cm.

Hướng dẫn về nhà

Làm bài 10 trong sách: vẽ một đoạn thẳng dài 6 cm, ghi tên hai đầu đoạn thẳng bằng chữ in hoa (ví dụ M, N), chụp ảnh bài làm và gửi cho cô giáo theo hướng dẫn.
Đếm xem ngôi nhà trong bài 8 được ghép từ mấy hình tam giác (có mái nhà và lá cờ trên đỉnh).
Dùng giấy để gấp đôi một tờ giấy hình vuông theo đường chéo, cắt theo nếp gấp rồi ghép lại thành hình vuông; ghi lại cách làm vào vở.
Ôn lại bốn bước vẽ đoạn thẳng và đọc to cho người thân nghe ghi nhớ của bài.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.