ToánLớp 2Chủ đề 4. Phép cộng, phép trừ (có nhớ) trong phạm vi 100

Giáo án Bài 20. Phép cộng (có nhớ) số có hai chữ số với số có hai chữ số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Đặt tính và thực hiện được phép cộng có nhớ hai số có hai chữ số, tổng không quá 100.
Giải thích được vì sao phải viết chữ số đơn vị và nhớ 1 sang hàng chục khi tổng hàng đơn vị từ 10 trở lên.
Nhận biết được các tổng bằng số tròn chục và tổng bằng 100 khi cộng hai số có hai chữ số.
Vận dụng được phép cộng có nhớ để giải bài toán thực tế về trồng cây và cân nặng.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao hàng chục phải cộng thêm 1 đã nhớ và nhận ra lỗi quên nhớ trong bài làm mẫu.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán “Cả hai lớp trồng được bao nhiêu cây?” thành phép tính $38 + 25$ .
Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm kết quả phép cộng có nhớ và so sánh các tổng với 80, 40 để điền dấu đúng.
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng phép tính, dùng đúng từ “chục”, “đơn vị”, “nhớ 1” khi trình bày.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng que tính, thẻ chục và đơn vị để biểu diễn việc gộp và đổi 10 que thành 1 chục.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đặt tính, tự kiểm tra kết quả bằng cách tính lại hoặc dùng que tính, tự sửa lỗi quên nhớ của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp, nói được các bước cộng có nhớ bằng câu đầy đủ, nhận xét bài làm của bạn một cách lịch sự.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách đặt tính, cách dùng que tính hoặc cách nhẩm để tìm kết quả và giải được bài toán có lời văn.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bài tập đặt tính, kiểm tra lại từng hàng trước khi ghi kết quả.
Trách nhiệm: HS giữ gìn que tính, phiếu học tập và hợp tác đúng vai trong nhóm.
Trung thực: HS nhận lỗi quên nhớ của bản thân khi so sánh với kết quả đúng và sửa lại bài làm.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi đề bài “Trồng cây” và hình minh hoạ đặt tính $38 + 25$ (nguồn: học liệu sách giáo khoa).
Trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/2/math/bai-20-phep-cong-co-nho-so-co-hai-chu-so-voi-so-co-hai-chu-so (phần bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác để chiếu và cho HS làm kiểm tra nhanh).
Bộ thẻ chục và thẻ đơn vị (hoặc que tính) dùng chung cho cả lớp.
Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho từng nhóm.
Bảng nhóm (bảng con lớn) và bút dạ.

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Que tính hoặc thẻ chục, thẻ đơn vị (mỗi nhóm một bộ).
Vở Toán, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập theo nhóm.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Trò chơi “Tính nhanh qua thẻ”

Mục tiêu

Ôn lại phép cộng không nhớ trong phạm vi 20 và cộng số tròn chục để chuẩn bị cho cộng có nhớ.

Nội dung

GV tổ chức trò chơi “Tính nhanh”: GV giơ thẻ ghi phép tính như $6 + 3$ , $20 + 30$ , $5 + 4$ , $40 + 50$ và HS viết kết quả vào bảng con trong 5 giây. Nhóm trả lời đúng nhiều nhất được tuyên dương.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu nhanh được kết quả các phép cộng không nhớ và cộng số tròn chục; HS ghi đúng kết quả trên bảng con.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Hôm nay các em chơi trò Tính nhanh qua thẻ. Khi cô giơ thẻ, các em viết kết quả vào bảng con, không được nhìn bạn.” GV giơ lần lượt các thẻ $6 + 3$ , $20 + 30$ , $5 + 4$ , $40 + 50$ .
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con và bút.
Giáo viên
GV quan sát HS viết, giơ thẻ thứ hai: $8 + 5$ và hỏi: “Ai nhận thấy phép tính này khác các phép tính trước?”
Học sinh
HS viết kết quả. HS dự kiến trả lời: “Dạ, $8 + 5$ có tổng lớn hơn 10, phải nhớ thêm.”
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc kết quả, cả lớp kiểm tra lại. GV khen nhóm làm đúng nhiều nhất.
Học sinh
HS đọc đáp án: “ $6 + 3 = 9$ , $20 + 30 = 50$ , $5 + 4 = 9$ , $40 + 50 = 90$ .” HS giơ bảng để cả lớp kiểm tra.
Giáo viên
GV dẫn vào bài: “Phép tính $8 + 5$ có tổng hàng đơn vị bằng 13, lớn hơn 10. Hôm nay chúng ta học cách cộng số có hai chữ số khi có nhớ.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học: “Phép cộng có nhớ số có hai chữ số với số có hai chữ số.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đặt tính và tính $38 + 25$ bằng que tính

Mục tiêu

HS hiểu và thực hiện được cách đặt tính, cộng có nhớ từ hàng đơn vị sang hàng chục, giải được bài toán “Trồng cây”.

Nội dung

Bài toán: Lớp 2A trồng được 38 cây, lớp 2B trồng được 25 cây. Cả hai lớp trồng được bao nhiêu cây? HS dùng que tính biểu diễn $38$ và $25$ , gộp lại rồi đổi 10 que lẻ thành 1 chục để tìm kết quả. Sau đó HS đặt tính: viết 25 dưới 38 sao cho đơn vị thẳng đơn vị, chục thẳng chục; tính $8 + 5 = 13$ , viết 3 nhớ 1; tính $3 + 2 + 1 = 6$ , viết 6. Kết quả $38 + 25 = 63$ . HS làm theo Phiếu học tập số 1.

Sản phẩm dự kiến

HS đặt tính và tính đúng $38 + 25 = 63$ ; HS trả lời được câu hỏi của bài toán: “Cả hai lớp trồng được 63 cây”; HS điền đúng Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình ảnh học sinh trồng cây và đọc bài toán. GV hỏi: “Bài toán cho biết gì? Bài toán hỏi gì?” Sau đó GV phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm và bộ que tính.
Học sinh
HS quan sát tranh, trả lời: “Lớp 2A trồng 38 cây, lớp 2B trồng 25 cây. Bài toán hỏi cả hai lớp trồng bao nhiêu cây.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Các nhóm lấy 3 thẻ chục và 8 que lẻ biểu diễn 38, lấy 2 thẻ chục và 5 que lẻ biểu diễn 25. Gộp lại và xem có bao nhiêu que lẻ, bao nhiêu chục.” GV hỏi: “Có tất cả bao nhiêu que lẻ? Có thể đổi được mấy chục?”
Học sinh
HS gộp que tính: 8 que lẻ thêm 5 que lẻ là 13 que lẻ. HS dự kiến trả lời: “Có 13 que lẻ, đổi 10 que lẻ thành 1 chục, còn 3 que lẻ. Có tất cả 6 chục và 3 que lẻ.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cách đặt tính trên bảng: viết 38, viết 25 dưới 38 sao cho đơn vị thẳng cột với đơn vị, chục thẳng cột với chục. GV hỏi: “Vì sao phải viết các chữ số thẳng cột?”
Học sinh
HS đặt tính trên bảng con. HS dự kiến trả lời: “Vì để cộng đúng hàng đơn vị với hàng đơn vị, hàng chục với hàng chục.”
Giáo viên
GV hỏi: “Bạn nào nói rõ bước tính hàng đơn vị?” GV ghi lên bảng: $8 + 5 = 13$ , viết 3, nhớ 1. GV tiếp tục hỏi: “Hàng chục ta tính thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: “ $8 + 5 = 13$ , viết 3 nhớ 1. Hàng chục: $3 + 2 = 5$ , thêm 1 bằng 6, viết 6.” HS đọc kết quả: “ $38 + 25 = 63$ .”
Giáo viên
GV tổng kết: “Khi tổng hàng đơn vị từ 10 trở lên, ta viết chữ số hàng đơn vị và nhớ 1 sang hàng chục. Khi cộng hàng chục, nhớ phải cộng thêm 1.” GV viết kết luận lên bảng và yêu cầu HS ghi vào vở.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc, ghi vào vở: “Cộng từ phải sang trái; nếu được từ 10 trở lên thì viết chữ số đơn vị, nhớ 1; hàng chục cộng xong thì thêm 1.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Khám phá tổng tròn chục và tổng bằng 100

Mục tiêu

HS nhận ra các trường hợp tổng là số tròn chục hoặc bằng 100 qua việc tính và quan sát kết quả của các phép cộng cụ thể.

Nội dung

HS tính $47 + 33$ và $64 + 36$ theo cách đặt tính có nhớ. Nhóm quan sát: ở hàng đơn vị đều có tổng bằng 10, viết 0 và nhớ 1; hàng chục cộng xong thêm 1. Kết quả $47 + 33 = 80$ , $64 + 36 = 100$ . Nhóm thảo luận vì sao hàng đơn vị có tổng bằng 10 thì kết quả đơn vị bằng 0.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng $47 + 33 = 80$ và $64 + 36 = 100$ ; HS nêu được nhận xét: khi hàng đơn vị có tổng bằng 10 thì viết 0 và nhớ 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV ghi hai phép tính $47 + 33$ và $64 + 36$ lên bảng và giao nhiệm vụ: “Các nhóm đặt tính, tính kết quả và cùng quan sát xem có điều gì đặc biệt ở hàng đơn vị.”
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, chia việc trong nhóm: một bạn đặt tính, một bạn tính, một bạn ghi nhận xét.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra việc viết chữ số 0 và nhớ 1. GV hỏi nhóm nào làm xong: “Hai phép tính này có điểm gì giống nhau ở hàng đơn vị?”
Học sinh
HS tính: $7 + 3 = 10$ , viết 0 nhớ 1; $4 + 3 + 1 = 8$ ; kết quả 80. Với phép thứ hai: $4 + 6 = 10$ , viết 0 nhớ 1; $6 + 3 + 1 = 10$ ; kết quả 100. HS trả lời dự kiến: “Hàng đơn vị đều có tổng bằng 10.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày. GV hỏi thêm: “Vì sao kết quả hàng đơn vị lại là 0?” và gợi ý: “Tổng bằng 10 gồm 1 chục và 0 đơn vị.”
Học sinh
HS trình bày: “Tổng hàng đơn vị bằng 10 nên viết 0, nhớ 1 sang hàng chục. Kết quả $47 + 33 = 80$ , $64 + 36 = 100$ .”
Giáo viên
GV chốt: “Khi hai số có hàng đơn vị cộng lại bằng 10, kết quả sẽ có chữ số đơn vị bằng 0. Nếu tổng hai chục cũng đủ 10 chục thì kết quả là 100.” GV nhấn mạnh: đây là dấu hiệu giúp HS kiểm tra nhanh.
Học sinh
HS ghi vào vở: “ $47 + 33 = 80$ ; $64 + 36 = 100$ . Hàng đơn vị có tổng bằng 10 thì viết 0 và nhớ 1.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Thi đặt tính và sửa lỗi quên nhớ

Mục tiêu

HS vận dụng cách đặt tính và cộng có nhớ để làm đúng các bài tập; nhận biết và sửa lỗi quên thêm 1 ở hàng chục.

Nội dung

Bài 1: Đặt tính rồi tính $38 + 25$ ; $47 + 33$ (kết quả 63; 80). Bài 2: Tính $29 + 46$ theo Phiếu học tập số 2, điền các chỗ trống: viết 5, nhớ 1; hàng chục $2 + 4 = 6$ , thêm 1 bằng 7; $29 + 46 = 75$ . Bài 3: Bạn Bi đặt tính $57 + 26$ và được kết quả 73. Nhóm kiểm tra và chọn đáp án đúng trong A. 83; B. 73; C. 84 (đáp án A, 83). Bài 4: Đúng hay sai: $45 + 37 = 82$ (Đ); $26 + 18 = 34$ (S); $59 + 41 = 100$ (Đ); $33 + 49 = 72$ (S). HS chữa lỗi sai bằng cách tính lại.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: bài 1: 63 và 80; bài 2: 5, 7, 75; bài 3: A (83), giải thích: Bi quên thêm 1 đã nhớ; bài 4: Đ, S, Đ, S. HS chữa đúng các bài sai và nêu được lý do sai.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 cho nhóm và nêu luật: “Mỗi nhóm làm bài, nhóm xong trước giơ bảng; cả nhóm cùng kiểm tra bằng cách tính lại.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và thống nhất cách làm trong nhóm.
Giáo viên
GV chiếu bài tập tương tác trên trang NeoEdu để HS làm nhanh bài 1 và bài 4 trên bảng con. GV quan sát, hỏi HS đang làm: “Hàng đơn vị bạn tính thế nào? Hàng chục có cần thêm 1 không?”
Học sinh
HS đặt tính, tính trên bảng con. HS trả lời: “ $8 + 5 = 13$ , viết 3 nhớ 1; hàng chục $3 + 2 + 1 = 6$ .”
Giáo viên
GV hỏi bài 3: “Bạn Bi đã làm sai ở đâu?” Cho HS so sánh $57 + 26$ và kết quả 73. GV hỏi tiếp bài 4: “Vì sao $26 + 18$ không bằng 34?”
Học sinh
HS trả lời: “Bạn Bi quên cộng thêm 1 đã nhớ ở hàng chục, nên ra 73 thay vì 83.” Với bài 4: “ $26 + 18 = 44$ , bạn ghi 34 là do quên nhớ 1.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Lỗi hay gặp là quên thêm 1 đã nhớ ở hàng chục. Các em hãy kiểm tra lại bằng cách đọc to từng bước tính.” GV khen những nhóm không mắc lỗi.
Học sinh
HS chữa bài sai trong vở, nhắc lại cách kiểm tra: “Hàng đơn vị nhớ 1, hàng chục cộng thêm 1.”

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

So sánh tổng và chọn phép tính tròn chục

Mục tiêu

HS so sánh kết quả các phép cộng có nhớ với một số cho trước và nhận biết phép tính có tổng là số tròn chục.

Nội dung

Bài 5: Điền dấu >, <, = vào chỗ trống: $37 + 45$ ... 80; $28 + 52$ ... 80; $19 + 19$ ... 40 (đáp án: >, =, <). Bài 6: Chọn các phép tính có tổng là số tròn chục: A. $27 + 13$ ; B. $35 + 26$ ; C. $48 + 22$ ; D. $59 + 17$ (đáp án A, C). HS làm theo cặp đôi.

Sản phẩm dự kiến

Bài 5: $37 + 45 = 82 > 80$ ; $28 + 52 = 80$ ; $19 + 19 = 38 < 40$ . Bài 6: đáp án A và C ( $27 + 13 = 40$ ; $48 + 22 = 70$ ). HS giải thích được vì sao chọn các đáp án đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành cặp đôi, giao bài 5 và bài 6. GV nêu: “Làm xong, bạn A đọc kết quả, bạn B kiểm tra bằng cách tính lại.”
Học sinh
HS ngồi cặp đôi, nhận nhiệm vụ và chia lượt đọc, kiểm tra.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi cặp đôi: “Tổng $37 + 45$ bằng bao nhiêu? So với 80 thì lớn hơn hay bé hơn?” GV hướng dẫn thêm: “Với bài 6, hãy tính nhanh từng tổng rồi xem tổng có tròn chục không.”
Học sinh
HS tính $37 + 45 = 82$ và trả lời: “82 lớn hơn 80.” HS dự kiến trả lời: “ $27 + 13 = 40$ là số tròn chục, $48 + 22 = 70$ cũng tròn chục.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả và giải thích. GV hỏi: “Vì sao $19 + 19$ lại nhỏ hơn 40?”
Học sinh
HS báo cáo: “ $19 + 19 = 38$ , mà 38 bé hơn 40 nên điền dấu <.” HS giải thích các đáp án bài 6 bằng cách nêu kết quả.
Giáo viên
GV chốt: “Muốn so sánh, các em tính xong rồi mới so sánh với số đã cho. Phép tính có tổng tròn chục thì hàng đơn vị của tổng là 0.”
Học sinh
HS ghi vào vở kết quả và quy tắc so sánh.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Giải bài toán thực tế về cân gạo và trồng cây

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng có nhớ để giải bài toán có lời văn gắn với đời sống, trình bày được câu trả lời đầy đủ.

Nội dung

Bài toán 1: Bao thứ nhất có 45 kg gạo. Bao thứ hai nặng hơn bao thứ nhất 18 kg. Bao thứ hai nặng bao nhiêu ki-lô-gam? (Đáp án: $45 + 18 = 63$ kg.) Bài toán 2 (cả lớp cùng làm): Lớp 2A trồng 38 cây, lớp 2B trồng 25 cây. Cả hai lớp trồng bao nhiêu cây? (Đáp án: $38 + 25 = 63$ cây.) HS trình bày bài giải theo mẫu: câu lời giải, phép tính, đáp số.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng bài toán 1: bao thứ hai nặng 63 kg; HS trình bày đầy đủ bài giải có lời giải, phép tính và đơn vị.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài toán 1, hỏi: “Bài toán cho biết gì? Hỏi gì? Nặng hơn thì ta làm phép tính gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Bao thứ nhất 45 kg, bao thứ hai nặng hơn 18 kg. Hỏi bao thứ hai nặng bao nhiêu. Nặng hơn nên ta cộng.”
Giáo viên
GV hướng dẫn HS viết bài giải mẫu lên bảng: “Bao thứ hai nặng số ki-lô-gam là: $45 + 18 = 63$ (kg). Đáp số: 63 kg.” GV yêu cầu HS đặt tính và tính rồi viết bài giải vào vở.
Học sinh
HS đặt tính $45 + 18$ , tính $5 + 8 = 13$ , viết 3 nhớ 1; $4 + 1 + 1 = 6$ ; kết quả 63. HS viết bài giải vào vở.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc bài giải, cả lớp so sánh với bài của mình. GV hỏi: “Đáp số có đơn vị gì?”
Học sinh
HS đọc: “Bao thứ hai nặng 63 kg.” HS trả lời: “Đáp số có đơn vị là ki-lô-gam.”
Giáo viên
GV chốt: “Bài toán có lời văn cần đọc kỹ, xác định phép tính rồi trình bày bài giải đầy đủ. Về nhà các em hãy giải thêm bài toán về cửa hàng hoặc vườn trường.”
Học sinh
HS nhắc lại các bước giải bài toán và ghi nhớ đáp số có đơn vị.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đề bài: Lớp 2A trồng được 38 cây, lớp 2B trồng được 25 cây. Cả hai lớp trồng được bao nhiêu cây?

Câu 1: Dùng que tính biểu diễn 38 và 25, gộp lại rồi đổi 10 que lẻ thành 1 chục. Điền số: có ... chục và ... que lẻ.
Câu 2: Đặt tính rồi tính $38 + 25$ $38 + 25$ .
- Hàng đơn vị: $8 + 5 =$ ..., viết ..., nhớ ...
- Hàng chục: ... $+ 2 +$ ... $=$ ...
Câu 3: Vậy $38 + 25 =$ ...
Câu 4: Trả lời: Cả hai lớp trồng được ... cây.

Phiếu học tập số 2

Bài 1: Đặt tính rồi tính: $38 + 25$ ; $47 + 33$ .
Bài 2: Tính $29 + 46$ . Điền vào chỗ trống:

$9 + 6 = 15$ , viết ..., nhớ ...
$2 + 4 = 6$ , thêm 1 bằng ...
Vậy $29 + 46 =$ ...
Bài 3: Bạn Bi đặt tính rồi tính $57 + 26$ và được kết quả 73. Chọn đáp án đúng:
A. 83
B. 73
C. 84
Giải thích vì sao bạn Bi sai.
Bài 4: Đúng hay sai?
a) $45 + 37 = 82$
b) $26 + 18 = 34$
c) $59 + 41 = 100$
d) $33 + 49 = 72$
Bài 5: Điền dấu >, <, = vào chỗ trống:
$37 + 45$ ... 80
$28 + 52$ ... 80
$19 + 19$ ... 40
Bài 6: Chọn các phép tính có tổng là số tròn chục: A. $27 + 13$ ; B. $35 + 26$ ; C. $48 + 22$ ; D. $59 + 17$ .

Hướng dẫn về nhà

Giải bài toán: Bao thứ nhất có 45 kg gạo. Bao thứ hai nặng hơn bao thứ nhất 18 kg. Bao thứ hai nặng bao nhiêu ki-lô-gam? (Đáp số: 63 kg).
Đặt tính rồi tính: $56 + 29$ ; $47 + 33$ ; $64 + 36$ . Kiểm tra lại từng hàng đơn vị và hàng chục để tránh quên nhớ.
Cùng người thân tìm một tình huống thực tế có phép cộng có nhớ (ví dụ: số bút của hai bạn, số trang sách đã đọc), viết thành bài toán và giải vào vở.
Ôn lại quy tắc cộng có nhớ: cộng từ phải sang trái; nếu hàng đơn vị từ 10 trở lên thì viết chữ số đơn vị và nhớ 1; hàng chục cộng xong thêm 1.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.