ToánLớp 2Chủ đề 3. Làm quen với khối lượng, dung tích

Giáo án Bài 18. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được ki-lô-gam (kg) dùng để đo độ nặng của đồ vật và lít (l) dùng để đo lượng chất lỏng.
Thực hiện được phép cộng, trừ với số đo có đơn vị kg, l (tính như với số rồi ghi đơn vị).
So sánh được các số đo cùng đơn vị kg hoặc l bằng dấu >, <, =.
Vận dụng được phép tính cộng, trừ với số đo để giải bài toán thực tế có đơn vị kg, l.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao một túi nặng hơn, nhẹ hơn hoặc bằng túi khác dựa vào kết quả cân.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển bài toán cửa hàng, thùng dầu thành phép tính cộng hoặc trừ có đơn vị kg, l.
Giải quyết vấn đề toán học: HS tìm được số lít cần đổ thêm để hai thùng dầu bằng nhau và số kg của bao muối.
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng số đo có đơn vị, dùng đúng dấu >, <, = khi so sánh.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng cân đĩa, quả cân và đồ đong để minh hoạ việc so sánh khối lượng và dung tích.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc đề, chọn đơn vị kg hoặc l phù hợp với đối tượng cần đo và tự kiểm tra kết quả bằng cách tính lại.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày được lý do chọn đơn vị và cách tính khi hỏi đáp trước lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống cân thăng bằng, so sánh khối lượng qua nhiều lần cân để tìm đáp án.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các câu trong phiếu học tập và tự sửa lỗi đơn vị trong bài làm.
Trách nhiệm: HS làm việc nhóm nghiêm túc, đổi phiếu kiểm tra cho bạn đúng quy định.
Trung thực: HS nêu đúng kết quả quan sát khi cân và đong, không tự ý sửa kết quả thực tế.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Cân đĩa có quả cân 1 kg, 2 kg và túi bột (hoặc tranh vẽ minh hoạ cân thăng bằng).
Chai nhựa 1 l, can nước 20 l hoặc hình vẽ có ghi số lít để minh hoạ đong chất lỏng.
Bảng phụ hoặc slide ghi các đề bài 1 đến 10 đã chọn để chữa bài.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp).
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-18-luyen-tap-chung.

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Thẻ đơn vị ghi kg và l.
Vở ô li, bút chì, thước kẻ.
Phiếu học tập số 1 (theo cặp).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Trò chơi Chọn đơn vị đúng

Mục tiêu

Gợi nhớ đơn vị kg đo độ nặng và l đo lượng chất lỏng, tạo không khí sôi nổi trước khi luyện tập.

Nội dung

GV đọc lần lượt các đối tượng: bao gạo, chai nước mắm, quả cam, can dầu ăn, bể nước, túi đường. HS giơ thẻ kg hoặc l tương ứng.

Sản phẩm dự kiến

HS chọn đúng đơn vị cho ít nhất 5 trên 6 đối tượng và nêu được lý do ngắn gọn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu trò chơi: "Cô đọc tên đồ vật, các em giơ thẻ kg nếu đo độ nặng, giơ thẻ l nếu đo lượng chất lỏng." GV đọc: bao gạo, chai nước mắm, can dầu ăn, túi đường, bể nước, quả cam.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, giơ thẻ kg hoặc l khi nghe tên đồ vật.
Giáo viên
GV quan sát các thẻ giơ lên, hỏi nhanh: "Vì sao bao gạo dùng đơn vị kg?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Vì bao gạo đo độ nặng nên dùng kg." / "Vì chai nước mắm chứa chất lỏng nên dùng l."
Giáo viên
GV mời 2 HS nêu đối tượng dùng kg và đối tượng dùng l mà các em tự nghĩ thêm.
Học sinh
HS nêu ví dụ, ví dụ: "Quả dưa hấu dùng kg." / "Bình sữa dùng l."
Giáo viên
GV chốt: kg dùng để đo độ nặng của đồ vật; l dùng để đo lượng chất lỏng. GV dẫn vào bài: "Hôm nay chúng ta ôn tập và thực hành các phép tính với kg, l."
Học sinh
HS nhắc lại: "kg đo độ nặng, l đo lượng chất lỏng."

Hoạt động 2.1: Khám phá · 6 phút

Hệ thống hoá đơn vị kg, l

Mục tiêu

HS nhớ lại và phân biệt được hai đơn vị kg, l cùng cách dùng của chúng qua các hoạt động cân và đong.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 theo kĩ thuật Trạm. Trạm 1: Cân thăng bằng (dùng cân đĩa, quả cân, túi bột) để nhận biết hai bên nặng bằng nhau. Trạm 2: Đong nước bằng chai 1 l để đếm số lần đong đủ 1 l. Mỗi nhóm ghi kết quả vào bảng con và đọc to kết luận.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm hoàn thành bảng con ghi đúng đơn vị và kết luận: kg đo độ nặng, l đo lượng chất lỏng, cân thăng bằng khi hai bên nặng bằng nhau.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành 4 nhóm, giao 2 trạm xoay vòng. Nhắc nhóm: "Trạm 1 cân đồ vật, trạm 2 đong nước. Ghi kết quả vào bảng con."
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người cân, người đong, người ghi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: "Khi nào thì cân thăng bằng?" và "Chai 1 l đong được mấy lần thì đầy can 3 l?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Khi hai đĩa cân bằng nhau thì hai bên nặng bằng nhau." / "Đong 3 lần chai 1 l thì được 3 l."
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đọc kết quả trạm 1 và trạm 2, nhận xét và sửa đơn vị nếu HS ghi sai.
Học sinh
Đại diện nhóm đọc: "Túi bột nặng 4 kg vì đĩa bên kia có 2 kg và hai quả 1 kg." / "Can có 3 l nước."
Giáo viên
GV chốt: kg đo độ nặng, l đo lượng chất lỏng; khi cân thăng bằng thì hai bên có khối lượng bằng nhau.
Học sinh
HS ghi vào vở: kg – độ nặng; l – lượng chất lỏng.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Tính và so sánh với số đo

Mục tiêu

HS nắm cách tính cộng, trừ với số đo có đơn vị và cách so sánh hai số đo cùng đơn vị.

Nội dung

Hoạt động cặp đôi. GV nêu tình huống: "Bao đường nặng 16 kg" và "Thùng có 9 l dầu". Cặp đôi thực hiện: (1) tính 35 kg + 12 kg; (2) tính 15 l − 7 l; (3) so sánh 8 kg + 5 kg với 12 kg bằng dấu >, <, =. Nhắc lại quy tắc: tính như với số rồi ghi đơn vị.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp viết đúng các phép tính: $35 + 12 = 47$ (kg), $15 - 7 = 8$ (l), $8 + 5 = 13$ kg > 12 kg, và giải thích được quy tắc tính với số đo.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết lên bảng: "35 kg + 12 kg = ?"; "15 l − 7 l = ?"; "8 kg + 5 kg … 12 kg". Yêu cầu cặp đôi tính và so sánh rồi viết vào vở.
Học sinh
HS đọc đề, thảo luận cặp đôi và làm bài.
Giáo viên
GV hỏi: "Vì sao ta chỉ cộng 35 và 12 rồi viết thêm đơn vị kg?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Vì 35 kg và 12 kg cùng đơn vị kg nên cộng số rồi ghi kg."
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, nhấn mạnh viết đủ đơn vị trong kết quả và trong ngoặc đơn sau phép tính.
Học sinh
HS trình bày: "35 + 12 = 47, viết 47 kg." / "8 + 5 = 13 kg, 13 kg lớn hơn 12 kg nên điền dấu >."
Giáo viên
GV chốt: với số đo cùng đơn vị, tính như với số rồi ghi đơn vị; so sánh như so sánh hai số. Lưu ý: không cộng, trừ số đo khác đơn vị.
Học sinh
HS ghi quy tắc vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 13 phút

Luyện tập với phiếu học tập

Mục tiêu

HS vận dụng cộng, trừ, so sánh số đo kg, l và nhận biết đơn vị phù hợp qua các bài tập đã chọn.

Nội dung

Cặp đôi làm Phiếu học tập số 1 gồm các bài 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 của sách. HS lần lượt làm, đổi vở kiểm tra chéo bài 4 và bài 5 sau khi GV chữa bài tập 3 và 9 trên bảng.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 2: $18 - 9 = 9$ (l). Bài 3: đáp án A, túi bột nặng 4 kg. Bài 4: $8 + 5 = 13$ kg > 12 kg; $15 - 7 = 8$ l, bằng 8 l; $20$ kg < $30 - 5 = 25$ kg. Bài 5: a) Đúng; b) Sai (đơn vị phải là kg); c) Đúng; d) Sai (lít đo lượng chất lỏng). Bài 6: đo độ nặng bao gạo – kg; đo lượng nước trong bể – l; đo chiều dài cái bàn – cm. Bài 7: $50 - 20 = 30$ (l). Bài 8: $16 - 7 = 9$ (kg). Bài 9: đáp án C, túi Vàng nhẹ nhất. Bài 10: $9 - 7 = 2$ (l), cần đổ thêm 2 l.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1 cho mỗi cặp, nêu yêu cầu: "Làm xong bài nào, đổi vở kiểm tra với bạn bên cạnh trước khi chữa bài." Chiếu đề bài 3 và bài 9 (hình cân) lên bảng.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc đề và làm bài theo cặp.
Giáo viên
GV hỏi bài 3: "Đĩa bên phải có những quả cân nào thì tổng là 4 kg?" Hỏi bài 9: "Vì sao túi Vàng là nhẹ nhất?" Hỏi bài 5b: "Vì sao $9 + 9 = 18$ l là sai?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Đĩa phải có quả cân 2 kg và hai quả 1 kg nên 2 + 1 + 1 = 4 kg." / "Cân 2 cho biết Đỏ nặng hơn Vàng, nên Vàng nhẹ nhất." / "Vì 9 kg + 9 kg là kg, không phải l."
Giáo viên
GV mời 3 cặp đọc đáp án bài 4, bài 5 và bài 10. GV chữa nhanh các lỗi về đơn vị bằng cách ghi lại phép tính đúng lên bảng.
Học sinh
Đại diện cặp đọc: "8 kg + 5 kg = 13 kg, 13 lớn hơn 12 nên điền dấu >." / "Thùng thứ nhất hơn thùng thứ hai 2 l, nên đổ thêm 2 l."
Giáo viên
GV chốt các lỗi thường gặp: quên ghi đơn vị, dùng sai kg với l, chọn sai đơn vị đo độ dài. Nhắc HS viết kết quả có đơn vị.
Học sinh
HS sửa lại bài làm của mình theo đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Đóng vai người bán hàng

Mục tiêu

HS vận dụng phép tính với kg, l vào tình huống mua bán gần gũi, đồng thời phát triển khả năng nói và đặt đề toán.

Nội dung

Trò chơi đóng vai theo nhóm 3. Một HS đóng vai người bán hàng, một HS đóng vai khách, một HS ghi bảng. Nhóm đặt và giải một bài toán về mua bán có đơn vị kg hoặc l, ví dụ: cửa hàng có 40 kg gạo, đã bán 15 kg. Hỏi còn lại bao nhiêu ki-lô-gam gạo?

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm đặt được một bài toán đúng đơn vị và giải đúng, ví dụ: $40 - 15 = 25$ (kg). Nhóm trình bày được cách làm và đơn vị kết quả.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ: "Mỗi nhóm đặt một tình huống mua bán có dùng kg hoặc l, đóng vai và giải bài toán." GV gợi ý tình huống: cửa hàng nước mắm, bán gạo, bán dầu ăn.
Học sinh
HS thảo luận nhóm, chọn tình huống và viết đề bài ra bảng con.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi: "Phép tính nào phù hợp với câu hỏi còn lại bao nhiêu?" và "Kết quả của em có đơn vị gì?"
Học sinh
HS trả lời dự kiến: "Còn lại là phép trừ." / "Kết quả là kg (hoặc l), vì gạo đo bằng kg."
Giáo viên
GV mời 2 nhóm đóng vai trước lớp, cả lớp nhận xét về đơn vị và phép tính.
Học sinh
Nhóm trình bày: "Cửa hàng có 40 kg gạo, bán 15 kg, còn lại $40 - 15 = 25$ (kg)."
Giáo viên
GV khen ngợi các nhóm có tình huống sáng tạo và nhắc: khi giải bài toán thực tế phải ghi đúng đơn vị vào đáp số.
Học sinh
HS lắng nghe và ghi nhớ cách viết đáp số có đơn vị.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Dùng cho hoạt động Luyện tập với phiếu học tập (cặp đôi).

Bài 2: Tính 18 l − 9 l = ?
Bài 3: Quan sát cân thăng bằng (đĩa bên phải có quả cân 2 kg và hai quả cân 1 kg). Túi bột cân nặng bao nhiêu? A. 4 kg; B. 3 kg; C. 2 kg.
Bài 4: Điền dấu >, <, =: 8 kg + 5 kg … 12 kg; 15 l − 7 l … 8 l; 20 kg … 30 kg − 5 kg.
Bài 5: Đúng hay sai? a) 45 l − 20 l = 25 l; b) 9 kg + 9 kg = 18 l; c) Ki-lô-gam dùng để đo độ nặng của đồ vật; d) Lít dùng để đo độ dài.
Bài 6: Nối mỗi việc với đơn vị đo thích hợp: đo độ nặng của bao gạo; đo lượng nước trong bể; đo chiều dài cái bàn. Đơn vị: ki-lô-gam, lít, xăng-ti-mét.
Bài 7: Cửa hàng có 50 l nước mắm, đã bán 20 l. Cửa hàng còn lại bao nhiêu lít nước mắm?
Bài 8: Bao đường nặng 16 kg. Bao muối nhẹ hơn bao đường 7 kg. Bao muối nặng bao nhiêu ki-lô-gam?
Bài 9: Cân 1: túi Xanh nặng hơn túi Đỏ. Cân 2: túi Đỏ nặng hơn túi Vàng. Túi nào nhẹ nhất? A. Túi Xanh; B. Túi Đỏ; C. Túi Vàng.
Bài 10: Thùng thứ nhất có 9 l dầu, thùng thứ hai có 7 l dầu. Cần đổ thêm vào thùng thứ hai bao nhiêu lít dầu để hai thùng bằng nhau?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành các bài tập 7, 8, 10 vào vở ô li, nhớ ghi đơn vị kg hoặc l trong đáp số.
Quan sát ở nhà một đồ vật đo bằng kg (ví dụ túi gạo, gói đường) và một đồ vật đo bằng l (ví dụ chai nước, can dầu), ghi lại tên đồ vật và đơn vị đo vào vở.
Cùng người thân đặt một bài toán cộng hoặc trừ có đơn vị kg hoặc l từ tình huống trong gia đình, giải và viết đáp số có đơn vị.
Truy cập học liệu NeoEdu tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-18-luyen-tap-chung để làm thêm các bài tập tương tác.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.