ToánLớp 2Chủ đề 3. Làm quen với khối lượng, dung tích

Giáo án Bài 17. Thực hành và trải nghiệm với các đơn vị ki-lô-gam, lít

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được đơn vị ki-lô-gam (kg) dùng để đo khối lượng và đơn vị lít (l) dùng để đo lượng nước của đồ vật.
Ước lượng được một đồ vật quen thuộc nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg, và ước lượng được số lít nước mà một vật chứa được.
Cân, đo được khối lượng bằng cân và dung tích bằng chai 1 l, ghi kết quả đúng vào bảng.
Vận dụng được kg và l để giải các bài toán đơn giản về khối lượng và dung tích trong thực tế (ví dụ: cộng các số lít nước).
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích được vì sao một vật nặng hơn hoặc nhẹ hơn 1 kg dựa trên mốc đã biết (túi đường 1 kg, chai 1 l).
Mô hình hoá toán học: HS biểu diễn tình huống đổ nước nhiều lần thành phép cộng các số lít (ví dụ $5 + 5 + 5 = 15$ (l)).
Giao tiếp toán học: HS dùng đúng đơn vị kg, l và từ ngữ “nặng hơn”, “nhẹ hơn”, “khoảng” khi trình bày kết quả.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng đúng cân, quả cân 1 kg, chai 1 l để cân và đo.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự ước lượng trước khi cân, đo, rồi tự kiểm tra lại kết quả để rút kinh nghiệm cho lần sau.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo nhóm 4, trao đổi, nhận xét ước lượng của bạn và trình bày kết quả bằng câu nói đầy đủ (ví dụ: “Em đoán túi gạo nặng khoảng … kg”).
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn cách đo phù hợp (dùng cân, dùng chai 1 l đổ nhiều lần) để tìm số lít nước của một vật chứa.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực cân, đo và hoàn thành đủ các phần của phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS giữ gìn đồ dùng cân, đo; đổ nước đúng cách, không làm rơi vãi, lãng phí nước.
Trung thực: HS ghi đúng kết quả cân, đo thực tế, không sửa số liệu theo ý muốn của mình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Túi đường 1 kg, cân (cân đĩa hoặc cân đồng hồ), bộ quả cân 1 kg.
Chai nhựa 1 l, xô nhựa (hoặc thùng) để đựng nước, khăn lau.
Một số đồ vật thật: túi gạo nhỏ, quyển sách, bình nước, quả bưởi (nếu có).
Hình vẽ (hoặc bảng phụ) minh hoạ cân thăng bằng có bắp cải và 2 quả cân 1 kg; cân có quả dưa nặng hơn quả cân 2 kg.
Bảng phụ hoặc slide ghi bảng kết quả, phiếu học tập số 1 (in cho mỗi nhóm).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/2/math/bai-17-thuc-hanh-va-trai-nghiem-voi-cac-don-vi-ki-lo-gam-lit) dùng để chiếu bài tập 1–9 và kiểm tra đáp án.

2. Học sinh

Vở ô li, bút chì, bút màu, thước kẻ.
Bảng con và bút lông (dùng ghi đáp án khi luyện tập).
Phiếu học tập số 1 (theo nhóm).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ước lượng nhanh với túi đường 1 kg

Mục tiêu

Huy động kiến thức cũ về mốc 1 kg và 1 l; tạo hứng thú cho tiết học.

Nội dung

GV cầm túi đường 1 kg, cho HS cầm thử để cảm nhận “nặng 1 kg”. Sau đó GV đưa ra quyển sách, bình nước, quả bưởi (hoặc tranh vẽ) để HS đoán nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg.
Trò chơi “Nặng hay nhẹ?”: GV đưa vật, HS giơ thẻ “Nặng hơn 1 kg” hoặc “Nhẹ hơn 1 kg”.

Sản phẩm dự kiến

HS nhận biết được mốc 1 kg và biết đoán nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg của vật quen thuộc.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu: “Các em hãy cầm thử túi đường 1 kg, cảm nhận xem 1 kg nặng như thế nào. Khi cô đưa đồ vật, em hãy đoán nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg và giơ thẻ.”
Học sinh
HS lần lượt cầm thử túi đường 1 kg, chú ý cảm nhận trọng lượng.
Giáo viên
GV đưa lần lượt quyển sách, bình nước, quả bưởi và hỏi: “Quả bưởi này nặng hơn hay nhẹ hơn 1 kg?”
Học sinh
HS giơ thẻ và trả lời dự kiến: “Quả bưởi nặng hơn 1 kg.” “Quyển sách nhẹ hơn 1 kg.”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS nêu lý do đoán của mình, ví dụ: “Vì quyển sách cầm nhẹ hơn túi đường.”
Học sinh
HS trình bày ý kiến, các bạn khác nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: “Túi đường 1 kg là một mốc để so sánh. Vật nặng hơn túi đường thì nặng hơn 1 kg.”
Học sinh
HS nhắc lại mốc 1 kg và đơn vị kg.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Ước lượng và cân đồ vật bằng ki-lô-gam

Mục tiêu

HS ước lượng khối lượng đồ vật, dùng cân để kiểm tra và ghi kết quả vào bảng.

Nội dung

Hoạt động nhóm 4 với Phiếu học tập số 1. Mỗi nhóm chọn ít nhất 2 đồ vật (túi gạo, quyển sách, bình nước, quả bưởi). Nhóm đoán khối lượng (kg), cân bằng cân rồi ghi kết quả vào bảng.
Câu hỏi GV đặt ra: “Trước khi cân, em đoán vật này nặng khoảng bao nhiêu kg? Vì sao em đoán như vậy?”

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 phần khối lượng được điền đầy đủ: ước lượng và kết quả cân của từng đồ vật.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và nêu nhiệm vụ: đoán trước, cân sau, ghi kết quả. GV làm mẫu một đồ vật.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, phân công người cân, người ghi, người nhận xét.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỏi từng nhóm: “Vì sao em nghĩ túi gạo này nặng hơn 1 kg?”
Học sinh
HS đoán và cân. Câu trả lời dự kiến: “Em nghĩ túi gạo nặng hơn 1 kg vì cầm thấy nặng hơn túi đường.”
Giáo viên
GV mời 1–2 nhóm báo cáo kết quả, so sánh ước lượng với kết quả cân và hỏi: “Ước lượng của em có gần đúng không?”
Học sinh
Đại diện nhóm đọc kết quả, ví dụ: “Em đoán quyển sách nặng khoảng 1 kg, cân được … kg.”
Giáo viên
GV chốt: “Ước lượng xong phải cân để kiểm tra lại. Ghi kết quả đúng với số đo thực tế.”
Học sinh
HS sửa lại phiếu nếu cần và ghi nhớ cách làm.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Ước lượng và đo dung tích bằng lít

Mục tiêu

HS dùng chai 1 l đo lượng nước của xô, đếm số lần đổ và ước lượng số lít.

Nội dung

Nhóm dùng chai 1 l đổ nước vào xô, mỗi lần đổ đếm một lần, đến khi đầy xô thì đếm được số lít. Ghi kết quả vào phần dung tích của Phiếu học tập số 1.
Câu hỏi GV đặt ra: “Xô chứa được khoảng bao nhiêu lít? Em đã đổ mấy chai 1 l?”

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 phần dung tích được điền đầy đủ; HS nêu được số lít nước xô chứa được theo cách đếm số lần đổ.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV làm mẫu: đổ chai 1 l vào xô, vừa đổ vừa đếm “một, hai, ba…”. Nhắc HS đổ cẩn thận, không để nước tràn ra ngoài.
Học sinh
HS quan sát và nhắc lại cách làm.
Giáo viên
GV hỏi: “Nếu xô chứa 10 l thì cần đổ mấy chai 1 l?”
Học sinh
HS thực hành đổ nước, đếm số lần. Trả lời dự kiến: “Cần đổ 10 chai 1 l thì đầy xô.”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm báo cáo số lần đổ và số lít xô chứa được.
Học sinh
Đại diện nhóm nêu: “Nhóm em đổ … lần nên xô chứa khoảng … l.”
Giáo viên
GV chốt: “Muốn biết vật chứa được bao nhiêu lít, ta có thể đổ đầy bằng chai 1 l rồi đếm số lần.”
Học sinh
HS nhắc lại cách đo dung tích bằng chai 1 l.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Luyện tập: chọn đáp án đúng và giải bài toán ngắn về kg, l

Mục tiêu

Củng cố ước lượng khối lượng và dung tích; vận dụng phép cộng để giải bài toán về lít nước.

Nội dung

GV chiếu các câu hỏi trên học liệu số NeoEdu hoặc trên bảng. HS làm bảng con rồi giơ bảng.
Câu 1: Đồ vật nào nặng khoảng 1 kg? A. Một túi đường loại 1 kg; B. Một cái bút chì; C. Một chiếc xe máy.
Câu 2: Bạn Nam học lớp 2 cân nặng khoảng bao nhiêu? A. 25 kg; B. 3 kg; C. 90 kg.
Câu 3: Cái xô nhựa để lau nhà chứa được khoảng bao nhiêu nước? A. 10 l; B. 1 l; C. 100 l.
Câu 4: Bố đổ 3 can nước vào bể, mỗi can có 5 l. Bố đã đổ vào bể bao nhiêu lít nước?
Câu 5: Đúng hay sai? a) Một quả trứng gà nặng khoảng 1 kg. b) Một bao gạo lớn có thể nặng 50 kg. c) Một cốc nước uống chứa khoảng 1 l. d) Bể cá nhỏ trong nhà có thể chứa 20 l nước.
Câu 6: Mẹ cần 6 l nước để nấu. Mẹ dùng một cái ca 1 l. Mẹ phải múc đầy bao nhiêu ca? A. 6 ca; B. 5 ca; C. 1 ca.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Câu 1: A (túi đường 1 kg; bút chì nhẹ hơn 1 kg rất nhiều; xe máy nặng hơn 1 kg rất nhiều). Câu 2: A (học sinh lớp 2 thường nặng khoảng 20 kg đến 30 kg). Câu 3: A (xô to hơn nhiều chai 1 l, chứa khoảng 10 l). Câu 4: $5 + 5 + 5 = 15$ (l). Bố đã đổ 15 l nước. Câu 5: a) S; b) Đ; c) S; d) Đ. Câu 6: A (mỗi ca 1 l, cần 6 l nên múc 6 ca).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật: “Cô đọc câu hỏi, các em suy nghĩ 30 giây rồi giơ bảng con đáp án.”
Học sinh
HS lắng nghe, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV chiếu từng câu, yêu cầu HS giải thích lựa chọn. Với câu 4 hỏi: “Ba can, mỗi can 5 l, em làm phép tính gì?”
Học sinh
HS giơ bảng con. Trả lời dự kiến câu 4: “Em làm phép cộng $5 + 5 + 5 = 15$ , bố đổ được 15 l.”
Giáo viên
GV kiểm tra nhanh bảng con, nhận xét, sửa các câu sai và hỏi: “Vì sao bể cá nhỏ chứa được 20 l mà một cốc chỉ chứa ít hơn 1 l?”
Học sinh
HS giải thích, các bạn nhận xét. Trả lời dự kiến: “Bể cá to hơn nhiều so với cốc nên chứa được nhiều nước hơn.”
Giáo viên
GV chốt đáp án và nhấn mạnh mốc: 1 kg (túi đường), 1 l (chai nước lớn), 10 l (xô lau nhà).
Học sinh
HS sửa bài (nếu sai) và ghi nhớ các mốc.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 6 phút

Kể đồ vật quanh em và thực hành ở nhà

Mục tiêu

HS vận dụng kg và l vào đồ vật thật ở nhà và ở chợ; hình thành thói quen ước lượng trước khi đo.

Nội dung

GV nêu nhiệm vụ: “Hãy kể tên hai đồ vật ở nhà em nặng hơn 1 kg và hai đồ vật nhẹ hơn 1 kg, sau đó nói một vật chứa được khoảng bao nhiêu lít.”
Câu hỏi GV đặt ra: “Em chọn đồ vật nào để so sánh với 1 kg? Vì sao em biết nó nặng hơn 1 kg?”

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nêu được 2 đồ vật nặng hơn 1 kg và 2 đồ vật nhẹ hơn 1 kg, kèm 1 vật chứa được khoảng bao nhiêu lít.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu nhiệm vụ và hướng dẫn HS suy nghĩ 1 phút.
Học sinh
HS lắng nghe, nhớ lại đồ vật ở nhà.
Giáo viên
GV mời 3–4 HS trình bày, gợi ý khi HS lúng túng: “Cái ghế có nặng hơn túi đường không?”
Học sinh
HS trình bày. Trả lời dự kiến: “Cái ghế nặng hơn 1 kg. Cái thìa nhẹ hơn 1 kg. Cái xô ở nhà chứa khoảng 10 l.”
Giáo viên
GV nhận xét, khen những HS nêu đúng và giải thích được lý do.
Học sinh
HS lắng nghe, tự đánh giá.
Giáo viên
GV tổng kết: “Trước khi cân, đo hãy ước lượng rồi kiểm tra lại. Về nhà, các em cùng người thân thực hành.”
Học sinh
HS nhắc lại ghi nhớ của bài.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ 1: Cân khối lượng đồ vật.

Ghi tên đồ vật nhóm chọn cân.
Em đoán khối lượng: … kg.
Kết quả cân: … kg.

Nhiệm vụ 2: Đo dung tích bằng chai 1 l.

Tên vật chứa: …
Số lần đổ chai 1 l đầy vật chứa: … lần.
Vật chứa chứa được khoảng: … l.

Bảng kết quả của nhóm:

Đồ vật | Em đoán | Kết quả cân/đo.
Túi gạo | … kg | … kg.
Cái xô | … l | … l.

Câu hỏi thảo luận: Vì sao em đoán như vậy? Ước lượng của nhóm có gần đúng không?

Hướng dẫn về nhà

Cùng người thân ra chợ hoặc trong nhà, chọn 3 đồ vật và đoán khối lượng (kg) hoặc dung tích (l) trước khi cân, đo. Ghi kết quả vào vở theo mẫu: Đồ vật | Em đoán | Kết quả cân/đo.
Hoàn thành câu 10 trong sách: kể tên hai đồ vật ở nhà nặng hơn 1 kg và hai đồ vật nhẹ hơn 1 kg; mỗi đồ vật nêu đúng được 0,5 điểm.
Học thuộc các mốc: túi đường 1 kg, chai nước lớn 1 l, xô lau nhà khoảng 10 l, học sinh lớp 2 nặng khoảng 20 kg đến 30 kg.
Ôn lại bài tập 4 và 6 trong Bài 17; tự kiểm tra lại đáp án trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-17-thuc-hanh-va-trai-nghiem-voi-cac-don-vi-ki-lo-gam-lit).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.