ToánLớp 2Chủ đề 3. Làm quen với khối lượng, dung tích

Giáo án Bài 15. Ki-lô-gam

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết được vật nặng hơn, vật nhẹ hơn, hai vật nặng bằng nhau qua cân đĩa.
Nêu được đơn vị ki-lô-gam, viết tắt là kg, và đọc, viết được số đo khối lượng có đơn vị kg (ví dụ: 1 kg, 25 kg).
Thực hiện được phép cộng, phép trừ các số đo có đơn vị kg và viết đúng đơn vị kg vào kết quả, ví dụ $12 \text{ kg} + 5 \text{ kg} = 17 \text{ kg}$ .
Vận dụng được kiến thức về kg để giải bài toán có lời văn đơn giản về khối lượng.
Tư duy và lập luận toán học: HS so sánh khối lượng hai vật qua cân và giải thích kết luận dựa trên vị trí đĩa cân.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống “mua 3 kg cam và 5 kg khoai” thành phép tính $3 + 5 = 8$ (kg).
Giải quyết vấn đề toán học: HS suy luận để tìm khối lượng quả dưa khi cân thăng bằng có quả cân 1 kg.
Giao tiếp toán học: HS đọc, viết đúng số đo có đơn vị kg và nêu đúng cách đọc các số đo.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: HS sử dụng cân đĩa và các quả cân 1 kg, 2 kg, 5 kg để cân và đo khối lượng.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS chủ động quan sát cân, dự đoán, kiểm tra dự đoán và tự sửa lỗi khi ghi đơn vị kg.
Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo nhóm 4 khi cân các vật, nói đủ câu “Vật ... nặng hơn vật ... vì ...”.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS tìm cách sắp xếp ba vật theo thứ tự nặng nhẹ bằng hai lần cân; liên hệ kiến thức với tình huống mua bán ở chợ.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực cân, ghi kết quả đầy đủ vào phiếu học tập.
Trách nhiệm: HS giữ gìn cân và quả cân, sử dụng đúng cách, không làm rơi, va đập.
Trung thực: HS ghi đúng kết quả quan sát thực tế, không sao chép kết quả của bạn khi chưa cân.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Cân đĩa đồ chơi và bộ quả cân 1 kg, 2 kg, 5 kg.
Vật mẫu: quả cam, quả bưởi, quả bóng bay, túi đường (khoảng 1 kg), túi gạo, túi muối (đựng vật có sẵn khối lượng phù hợp).
Tranh cân đĩa ở chợ, hình minh hoạ cân thăng bằng trong bài học.
Bảng phụ hoặc slide ghi ba đề bài luyện tập và đáp án để đối chiếu.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/2/math/bai-15-ki-lo-gam). GV dùng trang này để chiếu hình cân đĩa, kiểm tra nhanh bài tập 1, 2, 6 ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

Vở Toán, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập số 1 và số 2 (phát theo nhóm và cá nhân).
Thẻ đúng/sai (hai mặt: Đ và S) cho mỗi cặp đôi.
Hộp đựng 2 đến 3 vật nhỏ nhẹ (bút, sách, hộp) để thực hành cân nhóm nếu có.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Quả nào nặng hơn?

Mục tiêu

Huy động vốn sống của HS về nặng, nhẹ và tạo tình huống để HS nhận ra không thể đoán khối lượng chỉ bằng kích thước.

Nội dung

GV giơ quả bưởi và quả bóng bay, hỏi HS quả nào nặng hơn và vì sao. Cả lớp giơ tay dự đoán, sau đó nêu lí do.

Sản phẩm dự kiến

HS dự đoán được quả bưởi nặng hơn và nhận ra rằng quả to chưa chắc đã nặng hơn; nêu được ý kiến để vào bài học.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giơ quả bóng bay to và quả bưởi nhỏ hơn. Hỏi: “Quả nào nặng hơn? Vì sao em nghĩ như vậy?”
Học sinh
HS quan sát, giơ tay chọn. Dự kiến trả lời: “Quả bưởi nặng hơn vì nó đặc và chắc hơn.” Hoặc: “Quả bóng bay to nên nặng hơn.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS nêu lí do, không khẳng định ngay đúng sai.
Học sinh
HS nêu ý kiến cá nhân, lắng nghe bạn nhận xét.
Giáo viên
GV hỏi tiếp: “Quả bóng bay to như vậy có nặng không? Làm sao để biết chắc chắn quả nào nặng hơn?”
Học sinh
Dự kiến: “Phải cân lên đĩa cân mới biết chắc.”
Giáo viên
GV chốt: Để biết vật nào nặng hơn, ta phải dùng cân. Hôm nay chúng ta cùng học cách dùng cân và đơn vị ki-lô-gam.
Học sinh
HS nhắc lại tên bài: “Ki-lô-gam”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Nặng hơn, nhẹ hơn trên cân đĩa

Mục tiêu

HS nhận biết vật nặng hơn, nhẹ hơn, nặng bằng nhau qua thực hành cân đĩa theo nhóm.

Nội dung

Nhóm 4 HS dùng cân đĩa để cân cặp vật (quả cam và quả dưa, hai hộp đựng vật có khối lượng khác nhau). Quan sát đĩa cân “thấp xuống” hay “nhấc lên”, rồi điền kết quả vào Phiếu học tập số 1, phần 1. Quy ước: đĩa thấp xuống là vật nặng hơn; đĩa nhấc lên là vật nhẹ hơn; cân thăng bằng là hai vật nặng bằng nhau.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 phần 1 hoàn thành; HS nêu được: “Quả dưa nặng hơn quả cam, quả cam nhẹ hơn quả dưa.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia nhóm 4, phát cân đĩa và vật mẫu cho mỗi nhóm. Nêu nhiệm vụ: đặt từng cặp vật lên hai đĩa, quan sát và ghi kết quả. GV nhắc: “Đĩa thấp xuống nghĩa là bên đó nặng hơn.”
Học sinh
HS nhận đồ dùng, phân vai: người đặt vật, người quan sát, người ghi phiếu, người báo cáo.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỏi từng nhóm: “Đĩa nào đang thấp xuống? Vậy vật nào nặng hơn?” Gợi ý nếu nhóm lúng túng: “Hãy nhìn đĩa nào thấp hơn.”
Học sinh
HS cân và trao đổi. Dự kiến trả lời: “Đĩa bên quả dưa thấp xuống nên quả dưa nặng hơn.”
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày. Hỏi: “Khi cân thăng bằng thì hai vật thế nào với nhau?”
Học sinh
HS nói: “Hai vật nặng bằng nhau.” Các nhóm khác nhận xét.
Giáo viên
GV chốt: Đĩa thấp xuống thì vật trên đĩa đó nặng hơn; đĩa nhấc lên thì vật đó nhẹ hơn; cân thăng bằng thì hai vật nặng bằng nhau. Lưu ý: đĩa cân cao hơn không có nghĩa là nặng hơn.
Học sinh
HS ghi kết luận vào vở, nêu lại quy tắc bằng lời của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Đơn vị ki-lô-gam (kg)

Mục tiêu

HS nêu được đơn vị kg, đọc và viết đúng số đo khối lượng có đơn vị kg.

Nội dung

GV dùng túi đường và quả cân 1 kg để cân. Cân thăng bằng nên túi đường nặng 1 kg. GV giới thiệu cách viết tắt kg (chữ k và chữ g viết thường), cách đọc 1 kg là một ki-lô-gam và 25 kg là hai mươi lăm ki-lô-gam. Các quả cân thường gặp: 1 kg, 2 kg, 5 kg.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng: “một ki-lô-gam”, “hai mươi lăm ki-lô-gam”; viết đúng đơn vị kg; nêu được túi đường nặng 1 kg.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đặt túi đường lên một đĩa cân, quả cân 1 kg lên đĩa kia. Hỏi: “Cân đang thăng bằng, túi đường nặng bao nhiêu?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Túi đường nặng 1 kg.”
Giáo viên
GV giới thiệu: ki-lô-gam viết tắt là kg, đọc là ki-lô-gam. GV viết lên bảng “1 kg” và “25 kg”, mời HS đọc: “một ki-lô-gam”, “hai mươi lăm ki-lô-gam”.
Học sinh
HS đọc theo cả lớp, sau đó đọc cá nhân. Dự kiến lỗi: đọc “hai mươi năm”. GV sửa: “Đọc là hai mươi lăm.”
Giáo viên
GV đưa ra thẻ số 7, 12, 30 và hỏi HS viết số đo kg tương ứng: “7 kg”, “12 kg”, “30 kg”. Nhắc viết kg sau số, cách một khoảng trống.
Học sinh
HS viết vào bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra.
Giáo viên
GV chốt: Đo khối lượng dùng đơn vị ki-lô-gam, viết tắt là kg. Các quả cân thường gặp là 1 kg, 2 kg, 5 kg.
Học sinh
HS nhắc lại đơn vị kg và ghi vào vở ghi nhớ.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Cộng, trừ số đo có đơn vị kg

Mục tiêu

HS thực hiện được cộng, trừ số đo có đơn vị kg và viết kg vào kết quả.

Nội dung

GV nêu ví dụ $12 \text{ kg} + 5 \text{ kg}$ và $20 \text{ kg} - 8 \text{ kg}$ . HS tính như tính với số, rồi thêm kg vào kết quả. Với tình huống cân: một túi gạo cân bằng với quả cân 2 kg và 1 kg thì nặng $2 + 1 = 3$ (kg). HS làm việc cặp đôi, dùng thẻ số để thực hành, sau đó điền Phiếu học tập số 1 phần 2.

Sản phẩm dự kiến

HS tính đúng: $12 + 5 = 17$ (kg); $20 - 8 = 12$ (kg); túi gạo nặng 3 kg. Phiếu số 1 phần 2 hoàn thành.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết $12 \text{ kg} + 5 \text{ kg}$ lên bảng và hỏi: “Ta tính như thế nào? Kết quả có đơn vị gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Lấy 12 cộng 5 bằng 17, viết thêm kg, được 17 kg.”
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi làm ví dụ $20 \text{ kg} - 8 \text{ kg}$ và bài toán túi gạo. Nhắc: phải viết kg vào kết quả.
Học sinh
Các cặp đôi làm vào phiếu, một bạn nêu phép tính, bạn kia kiểm tra. Dự kiến lỗi: viết “17” mà quên kg.
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả. Hỏi: “Vì sao túi gạo nặng 3 kg?”
Học sinh
HS giải thích: “Hai quả cân 2 kg và 1 kg cộng lại là 3 kg, cân thăng bằng nên túi gạo nặng 3 kg.”
Giáo viên
GV chốt: Cộng, trừ số đo như cộng, trừ số, rồi viết kg vào kết quả. Ghi nhớ: tính với số đo thì nhớ ghi đơn vị kg.
Học sinh
HS ghi phép tính mẫu vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Trạm luyện tập: đúng hay sai, nặng hay nhẹ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về nặng nhẹ, đọc viết kg và cộng trừ số đo kg để làm bài tập 1 đến 6.

Nội dung

Lớp chia 3 trạm, mỗi trạm 5 phút, luân chuyển. Trạm 1 (nặng nhẹ): bài 1 và bài 2 có hình cân đĩa. Trạm 2 (đọc viết kg): bài 3 và bài 6. Trạm 3 (tính với kg): bài 4 và bài 5. Bài 6 phần a đến d dùng thẻ Đ/S, HS giơ thẻ và giải thích ngắn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: A (quả bí nặng hơn). Bài 2: A (túi muối nặng 1 kg). Bài 3: kg. Bài 4: 3 (kg). Bài 5: $12 + 5 = 17$ ; $20 - 8 = 12$ , điền 17 và 12. Bài 6: a) Đ; b) Đ ( $5 + 3 = 8$ (kg)); c) S ( $15 - 6 = 9$ (kg)); d) Đ. HS hoàn thành đáp án đúng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu 3 trạm, nêu luật: mỗi nhóm làm xong một trạm thì đổi trạm, đánh dấu vào phiếu. Trình chiếu hoặc mở học liệu NeoEdu để HS đối chiếu hình khi cần.
Học sinh
HS nhận phiếu, di chuyển theo nhóm.
Giáo viên
GV quan sát các trạm, hỏi nhanh: “Đĩa nào thấp xuống? Vật nào nặng hơn?” Ở trạm 3, nhắc HS viết kg sau kết quả.
Học sinh
HS làm bài, thảo luận. Dự kiến: “Bài 6c sai vì $15 - 6 = 9$ , không phải 8.”
Giáo viên
GV đọc đáp án từng bài, mời HS giơ thẻ Đ/S ở bài 6 và giải thích.
Học sinh
HS đối chiếu, sửa lỗi nếu có.
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh lỗi thường gặp: quên ghi kg và nhầm đĩa cân cao với đĩa nặng.
Học sinh
HS sửa bài vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Giải bài toán có lời văn về kg

Mục tiêu

HS vận dụng phép cộng, trừ số đo kg để giải các bài toán về khối lượng, bài 7 đến 10.

Nội dung

Bài 7: Con lợn nặng 45 kg, con chó nặng 15 kg. Con lợn nặng hơn con chó bao nhiêu kg? Bài 8: Bao gạo cân nặng 25 kg. Bao ngô nặng hơn bao gạo 10 kg. Bao ngô cân nặng bao nhiêu kg? Bài 9: Sắp xếp ba hộp A, B, C theo thứ tự từ nhẹ đến nặng qua hai lần cân. Bài 10: Cân thăng bằng có quả cân 5 kg và (quả dưa + quả cân 1 kg), tính quả dưa. HS làm cá nhân, sau đó đổi chéo kiểm tra.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 7: A (45 - 15 = 30 kg). Bài 8: 35 (25 + 10 = 35 kg). Bài 9: C, B, A (C nhẹ nhất, A nặng nhất). Bài 10: A (5 - 1 = 4 kg, quả dưa nặng 4 kg). Phiếu học tập số 2 hoàn thành.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc đề bài 7 và 8, yêu cầu HS tóm tắt bằng lời: “Bài cho gì? Bài hỏi gì? Phép tính nào?”
Học sinh
HS tóm tắt, dự kiến: “Cho 45 kg và 15 kg, hỏi hơn bao nhiêu, dùng phép trừ.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS làm bài 7 đến 10 trong Phiếu số 2. Đi kiểm tra bài 9, gợi ý: “Cân thứ nhất cho biết hộp nào nặng hơn; cân thứ hai cho biết điều gì?”
Học sinh
HS làm cá nhân, sau đó đổi vở kiểm tra. Dự kiến lỗi bài 10: trừ nhầm, $5 + 1 = 6$ .
Giáo viên
GV mời HS trình bày bài 9 và bài 10, hỏi: “Vì sao quả dưa không phải 6 kg?”
Học sinh
HS giải thích: “Quả cân 1 kg nằm cùng phía với quả dưa nên quả dưa nhẹ hơn 5 kg, chỉ bằng 5 trừ 1, là 4 kg.”
Giáo viên
GV chốt: Nặng hơn thì cộng, nhiều hơn thì trừ số đo; ghi đơn vị kg. Trong cân thăng bằng, lấy tổng hai đĩa trừ đi phần đã biết.
Học sinh
HS ghi lại cách giải vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Mua hàng cùng mẹ ở chợ

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức kg vào tình huống mua bán thực tế và biết ước lượng, so sánh khối lượng các vật quen thuộc.

Nội dung

GV nêu tình huống: Mẹ mua 3 kg cam và 5 kg khoai. Hỏi mẹ mua tất cả bao nhiêu kg? Sau đó, HS đóng vai người bán và người mua hàng, nói câu hỏi, câu trả lời có số đo kg. Bài về nhà: ước lượng và cân một vật ở nhà (ví dụ túi gạo nhỏ, hộp đường) bằng cân nhà, ghi kết quả vào vở.

Sản phẩm dự kiến

HS giải được $3 + 5 = 8$ (kg), đáp số: 8 kg; đóng vai được đoạn hội thoại có số đo kg; ghi được kết quả cân ở nhà.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc tình huống mua hàng ở chợ, yêu cầu HS nêu phép tính và đáp số.
Học sinh
HS giơ tay, trả lời: “ $3 + 5 = 8$ (kg). Đáp số: 8 kg.”
Giáo viên
GV chia nhóm 4 đóng vai người mua, người bán, người cân. Yêu cầu nói đủ câu có đơn vị kg.
Học sinh
HS đóng vai. Dự kiến lời thoại: “Cô cho cháu 2 kg cam ạ.” “Cân được 2 kg, cháu mua thêm không?”
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình diễn, nhận xét về cách dùng đơn vị kg và cách ghi kết quả.
Học sinh
HS trình diễn, lắng nghe nhận xét của bạn.
Giáo viên
GV giao bài về nhà và tổng kết: Kiến thức về ki-lô-gam giúp chúng ta mua bán và đo đạc trong đời sống.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào sổ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần 1: Nặng hơn, nhẹ hơn

Cặp 1: Quả cam và quả dưa. Đĩa bên ... thấp xuống. Vật nặng hơn là ...
Cặp 2: Hộp A và hộp B. Kết quả cân: ...
Cặp 3: Hai vật bằng nhau. Cân thăng bằng: Có / Không.

Phần 2: Cộng, trừ số đo có đơn vị kg

$12 \text{ kg} + 5 \text{ kg} =$ ...
$20 \text{ kg} - 8 \text{ kg} =$ ...
Túi gạo cân bằng với quả cân 2 kg và 1 kg, túi gạo nặng ... kg.

Phiếu học tập số 2

Bài 7. Con lợn nặng 45 kg, con chó nặng 15 kg. Con lợn nặng hơn con chó bao nhiêu kg?
Khoanh vào chữ cái đúng: A. 30 kg; B. 60 kg; C. 20 kg.

Bài 8. Bao gạo cân nặng 25 kg. Bao ngô nặng hơn bao gạo 10 kg. Bao ngô cân nặng ... kg.

Bài 9. Ba hộp A, B, C. Cân thứ nhất: hộp A nặng hơn hộp B. Cân thứ hai: hộp B nặng hơn hộp C. Sắp xếp từ nhẹ đến nặng: ... → ... → ...

Bài 10. Cân thăng bằng: một đĩa có quả dưa và quả cân 1 kg, đĩa kia có quả cân 5 kg. Quả dưa cân nặng bao nhiêu kg?
Khoanh vào chữ cái đúng: A. 4 kg; B. 6 kg; C. 5 kg.

Hướng dẫn về nhà

Ước lượng xem vật nào trong nhà nặng hơn (ví dụ: quyển sách, chai nước, túi gạo nhỏ). Dùng cân nhà (nếu có) để cân và ghi kết quả vào vở theo mẫu: “... nặng ... kg”.
Hoàn thành bài tập về nhà trong vở: viết đúng đơn vị kg khi tính $25 \text{ kg} + 10 \text{ kg}$ và $30 \text{ kg} - 9 \text{ kg}$ .
Xem lại trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-15-ki-lo-gam), luyện bài tập tương tác để củng cố cách đọc, viết kg.
Chuẩn bị: nhờ người lớn kể một tình huống mua bán có số đo kg để chia sẻ ở tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.