ToánLớp 2Chủ đề 2. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20

Giáo án Bài 14. Luyện tập chung

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ: nếu $a + b = c$ thì $c - a = b$ và $c - b = a$ .
Thực hiện đúng phép cộng, phép trừ (qua 10) trong phạm vi 20 bằng cách tách số hoặc đếm thêm, đếm bớt.
Giải thích được vì sao một bài toán dùng phép cộng hoặc phép trừ, dựa vào việc xác định đề đang hỏi số lớn hay số bé.
Vận dụng được kiến thức để giải các bài toán về thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn trong phạm vi 20.
Tư duy và lập luận toán học: HS giải thích vì sao $9 + 7 = 16$ suy ra $16 - 7 = 9$ , vì sao $15 - 9 < 7$ và vì sao chọn phép cộng ở bài toán “nhiều hơn”.
Mô hình hoá toán học: HS chuyển tình huống “cửa hàng bán quạt” và “lấy trứng ra khỏi rổ” thành phép tính cộng hoặc trừ.
Giải quyết vấn đề toán học: HS xác định đề đang hỏi số lớn hay số bé để chọn đúng phép tính và trình bày lời giải.
Giao tiếp toán học: HS đọc và viết đúng phép tính, dấu so sánh, câu trả lời có đơn vị (cái, quả).

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự tính nhẩm, đối chiếu kết quả với đáp án và tự sửa lỗi sai của mình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc cặp đôi, trình bày cách tính và cách chọn phép tính với bạn và cả lớp.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích đề bài, chọn phép tính phù hợp và tự đặt được bài toán mới từ tình huống quen thuộc.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS tích cực tính nhẩm, hoàn thành đủ các câu trong phiếu học tập và bài luyện tập.
Trung thực: HS nhận xét đúng, sai kết quả của bản thân và của bạn, không sao chép đáp án.
Trách nhiệm: HS giữ trật tự khi làm việc nhóm, hoàn thành phần việc được giao trong cặp đôi.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi các phép tính luyện tập và bài toán thêm, bớt.
Bộ thẻ phép tính và thẻ dấu $>$ , $<$ , $=$ (mỗi nhóm một bộ) để tổ chức trò chơi.
Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/2/math/bai-14-luyen-tap-chung (dùng ở phần luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

Bảng con, bút viết bảng, khăn lau.
Vở bài tập Toán 2, bút chì, thước kẻ.
Thẻ số hoặc thẻ đáp án (nếu GV tổ chức chơi bằng thẻ).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Tính nhẩm nối tiếp

Mục tiêu

Khởi động, nhắc lại bảng cộng, bảng trừ qua 10 trong phạm vi 20 và tạo không khí học tập.

Nội dung

HS thi đua tính nhẩm các phép tính do GV đưa ra theo hình thức nối tiếp từng dãy: $9 + 6$ , $14 - 7$ , $8 + 5$ , $13 - 4$ , $6 + 9$ , $16 - 9$ .

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được kết quả đúng của các phép tính nhẩm và giải thích cách tính của mình (ví dụ: $14 - 7 = 7$ vì $14 - 4 = 10$ , $10 - 3 = 7$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi: mỗi dãy cử một bạn lên tính nhẩm, bạn sau nối tiếp bạn trước; GV ghi phép tính lên bảng phụ.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV đưa lần lượt các phép tính, quan sát và nhắc HS nói rõ cách tính.
Học sinh
HS tính nhẩm, ghi kết quả lên bảng con. Dự kiến HS trả lời: “ $9 + 6 = 15$ , vì $9 + 1 = 10$ , $10 + 5 = 15$ .”
Giáo viên
GV mời 2–3 HS đọc kết quả và cách tính; GV khen các nhóm tính nhanh, đúng.
Học sinh
HS đọc kết quả, nhận xét bài làm của bạn.
Giáo viên
GV chốt: khi tính qua 10, nên tách số để tính thuận tiện hơn.
Học sinh
HS nhắc lại cách tách số để tính nhẩm.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Hệ thống hoá mối quan hệ cộng trừ và bảng tính qua 10

Mục tiêu

Hệ thống hoá mối quan hệ giữa phép cộng và phép trừ; thực hiện đúng phép trừ qua 10 trong phạm vi 20.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: nhắc lại công thức “nếu $a + b = c$ thì $c - a = b$ , $c - b = a$ ”, lập đủ phép trừ từ mỗi phép cộng và tính phép trừ qua 10 bằng cách tách số, ví dụ $14 - 9 = 14 - 4 - 5 = 10 - 5 = 5$ .

Sản phẩm dự kiến

HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 và nêu được quy tắc: tổng trừ đi một số hạng thì được số hạng kia.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, nêu nhiệm vụ và thời gian thực hiện 4 phút.
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và thảo luận cùng bạn cặp đôi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp còn lúng túng; gợi ý: “Muốn tìm số hạng kia, em lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.”
Học sinh
HS điền phiếu. Dự kiến HS trả lời: “ $8 + 6 = 14$ nên $14 - 8 = 6$ và $14 - 6 = 8$ .”
Giáo viên
GV mời 2 cặp báo cáo kết quả; hỏi thêm: “Vì sao $14 - 9 = 5$ ? Em tính như thế nào?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến trả lời: “ $14 - 9 = 14 - 4 - 5 = 10 - 5 = 5$ .”
Giáo viên
GV chốt công thức và cách tính trừ qua 10; nhấn mạnh lấy tổng trừ đi một số hạng thì được số hạng kia.
Học sinh
HS ghi vào vở: $a + b = c$ thì $c - a = b$ , $c - b = a$ .

Hoạt động 2.2: Khám phá · 6 phút

Nhận biết bài toán thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn

Mục tiêu

Xác định đúng đề bài đang hỏi số lớn hay số bé để chọn phép cộng hoặc phép trừ.

Nội dung

GV đưa hai bài toán: (1) Buổi sáng cửa hàng bán được 9 cái quạt. Buổi chiều bán nhiều hơn buổi sáng 3 cái. Hỏi buổi chiều bán được bao nhiêu cái quạt? (2) Trong rổ có 16 quả trứng, mẹ lấy ra 7 quả để làm bánh. Hỏi trong rổ còn lại bao nhiêu quả trứng? GV hướng dẫn HS tìm từ khoá và đối chiếu với đề bài.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được: bài (1) dùng phép cộng $9 + 3 = 12$ (cái); bài (2) dùng phép trừ $16 - 7 = 9$ (quả).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV trình bày hai bài toán trên bảng; đặt câu hỏi: “Đề bài đã cho những số nào? Đề hỏi số nào?”
Học sinh
HS đọc thầm đề bài, trả lời câu hỏi của GV.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS gạch chân số đã biết, từ chỉ hành động (nhiều hơn, lấy ra) và xác định số cần tìm; cho HS nháp phép tính trên bảng con.
Học sinh
HS thực hiện. Dự kiến trả lời: “Buổi chiều bán nhiều hơn nên số buổi chiều lớn hơn, ta lấy $9 + 3$ .” và “Lấy ra nghĩa là bớt đi nên ta trừ: $16 - 7$ .”
Giáo viên
GV mời HS giải thích vì sao chọn phép tính đó; GV nêu thêm câu hỏi: “Nếu đề hỏi buổi sáng bán ít hơn buổi chiều bao nhiêu cái thì ta phải tìm số nào?”
Học sinh
HS trình bày lập luận. Dự kiến trả lời: “Tìm số lớn khi biết số bé và phần hơn thì ta cộng.”
Giáo viên
GV chốt: không chỉ nhìn từ “nhiều hơn” hay “ít hơn”, cần xác định đề đang hỏi số lớn hay số bé; ghi lời giải có đơn vị.
Học sinh
HS ghi lời giải đầy đủ có đơn vị vào vở.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 8 phút

Tính nhẩm và đúng, sai

Mục tiêu

Củng cố bảng cộng, bảng trừ qua 10, phép trừ nhiều số và mối quan hệ giữa các phép tính.

Nội dung

HS làm bài tập 1 đến bài tập 5 trong sách hoặc trên học liệu NeoEdu: (1) Tính $14 - 9$ ; (2) Tính $7 + 9$ ; (3) Nối mỗi phép cộng với phép trừ lập được từ nó; (4) Tính $11 - 2 - 3$ và $11 - 5$ rồi điền số; (5) Đúng hay sai: a) $15 - 6 = 9$ ; b) $9 + 4 = 14$ ; c) $12 - 7 = 5$ ; d) $16 - 8 = 7$ .

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) $14 - 9 = 5$ ; (2) $7 + 9 = 16$ ; (3) $8 + 6 = 14$ nối với $14 - 8 = 6$ ; $9 + 3 = 12$ nối với $12 - 9 = 3$ ; $7 + 8 = 15$ nối với $15 - 7 = 8$ ; $5 + 6 = 11$ nối với $11 - 5 = 6$ ; (4) $11 - 2 - 3 = 6$ và $11 - 5 = 6$ ; (5) a) Đúng, b) Sai ( $9 + 4 = 13$ ), c) Đúng, d) Sai ( $16 - 8 = 8$ ).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu bài 1 đến 5; hướng dẫn HS tính nhẩm trên bảng con, sau đó mới ghi vào vở.
Học sinh
HS đọc yêu cầu và chuẩn bị bảng con.
Giáo viên
GV tổ chức trò chơi “Đúng hay sai”: GV đọc phép tính, HS giơ thẻ Đ hoặc S; với phép sai, GV yêu cầu HS sửa lại kết quả.
Học sinh
HS giơ thẻ và giải thích. Dự kiến trả lời: “ $9 + 4$ bằng $13$ chứ không phải $14$ vì $9 + 1 = 10$ , $10 + 3 = 13$ .”
Giáo viên
GV mời 3 HS báo cáo kết quả bài 3 và bài 4; nhận xét cách lập luận, nhấn mạnh quy tắc tổng trừ số hạng.
Học sinh
HS báo cáo, đối chiếu với đáp án và sửa lỗi nếu có.
Giáo viên
GV chốt đáp án; khuyến khích HS kiểm tra lại bằng cách làm ngược phép tính.
Học sinh
HS tự sửa bài và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 5 phút

Chọn số, so sánh và sắp xếp kết quả

Mục tiêu

Vận dụng bảng cộng, bảng trừ để chọn số thích hợp, so sánh và sắp xếp các kết quả từ bé đến lớn.

Nội dung

HS làm bài tập 6, 7, 8: (6) Số nào thích hợp với dấu ? trong $13 - ? = 4$ : A. 8; B. 9; C. 7. (7) Điền dấu $>$ , $<$ , $=$ : $9 + 7 \; ? \; 16$ ; $15 - 9 \; ? \; 7$ ; $8 + 5 \; ? \; 12$ . (8) Sắp xếp các phép tính $18 - 9$ , $6 + 5$ , $17 - 4$ , $8 + 7$ theo kết quả từ bé đến lớn.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (6) B. 9 vì $4 + 9 = 13$ nên $13 - 9 = 4$ ; (7) $9 + 7 = 16$ (=); $15 - 9 = 6 < 7$ (<); $8 + 5 = 13 > 12$ (>); (8) $18 - 9 = 9$ , $6 + 5 = 11$ , $17 - 4 = 13$ , $8 + 7 = 15$ ; thứ tự: $18 - 9$ , $6 + 5$ , $17 - 4$ , $8 + 7$ .

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu yêu cầu từng bài và cho HS làm nhanh trên bảng con.
Học sinh
HS đọc đề và làm bài.
Giáo viên
GV tổ chức chơi “Thẻ chọn”: GV đọc đề, HS giơ thẻ A, B, C hoặc thẻ dấu; GV hỏi lại lý do của những bạn chọn sai.
Học sinh
HS giơ thẻ và nêu lý do. Dự kiến trả lời: “ $15 - 9 = 6$ , mà $6$ bé hơn $7$ nên điền dấu $<$ .”
Giáo viên
GV mời HS đọc thứ tự sắp xếp của bài 8 và giải thích cách tính kết quả từng phép tính.
Học sinh
HS đọc kết quả: $9$ , $11$ , $13$ , $15$ và thứ tự tương ứng.
Giáo viên
GV chốt: muốn so sánh hoặc sắp xếp, cần tính đúng kết quả từng phép tính trước.
Học sinh
HS ghi đáp án vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Đóng vai người bán hàng và đặt bài toán

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức thêm, bớt, nhiều hơn, ít hơn vào tình huống thực tế quen thuộc.

Nội dung

HS đóng vai người bán hàng trong cặp đôi: một bạn đọc tình huống “Cửa hàng có 15 quả bưởi, buổi sáng bán 6 quả”, bạn kia hỏi và tính số bưởi còn lại. Sau đó mỗi cặp tự đặt một bài toán về thêm, bớt hoặc nhiều hơn, ít hơn từ đồ dùng trong lớp. Phần đặt bài toán có thể giao về nhà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp đọc được một bài toán hoàn chỉnh và lời giải đúng, ví dụ: “Cửa hàng có 15 quả bưởi, bán đi 6 quả. Còn lại bao nhiêu quả bưởi?” Lời giải: $15 - 6 = 9$ (quả).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống đóng vai và yêu cầu HS đặt thêm một bài toán tương tự.
Học sinh
HS nhận vai và đọc tình huống.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, gợi ý HS xác định đề hỏi số lớn hay số bé trước khi chọn phép tính.
Học sinh
HS đóng vai, hỏi và trả lời; dự kiến HS nêu: “Bán đi nghĩa là bớt nên ta trừ: $15 - 6 = 9$ (quả).”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày bài toán và lời giải trước lớp; nhận xét về cách chọn phép tính.
Học sinh
HS trình bày, các bạn nhận xét.
Giáo viên
GV tổng kết bài học và giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi bài tập về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Hoàn thành bảng sau với các phép cộng và phép trừ lập được từ cùng ba số.

Phép cộng: $8 + 6 = ?$ → Phép trừ: $14 - 8 = ?$ ; $14 - 6 = ?$
Phép cộng: $9 + 3 = ?$ → Phép trừ: $12 - 9 = ?$ ; $12 - 3 = ?$
Phép cộng: $7 + 8 = ?$ → Phép trừ: $15 - 7 = ?$ ; $15 - 8 = ?$
Câu hỏi thảo luận:
Vì sao $14 - 8 = 6$ ? Em dựa vào phép cộng nào?
Muốn tìm số hạng còn lại khi biết tổng và một số hạng, em làm thế nào?
Tính $14 - 9$ bằng cách tách số như thế nào?

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành các bài tập còn lại trong vở bài tập Toán 2, Bài 14.
Đặt một bài toán về thêm, bớt, nhiều hơn hoặc ít hơn dựa trên đồ dùng hoặc đồ chơi ở nhà, viết lời giải và đáp số có đơn vị.
Luyện tính nhẩm bảng cộng, bảng trừ qua 10 trong 5 phút mỗi ngày; có thể kiểm tra lại bằng bài tập tương tác trên trang NeoEdu bài 14.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.