ToánLớp 2Chủ đề 2. Phép cộng, phép trừ trong phạm vi 20

Giáo án Bài 13. Bài toán về nhiều hơn, ít hơn một số đơn vị

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 1 tiết (35 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết được bài toán về nhiều hơn một số đơn vị và giải bằng phép cộng.
Nhận biết được bài toán về ít hơn một số đơn vị và giải bằng phép trừ.
Giải và trình bày được bài toán có một bước tính theo mẫu Bài giải, Đáp số.
Tư duy và lập luận toán học: giải thích được vì sao "nhiều hơn" thì cộng, "ít hơn" thì trừ.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống về kẹo, bi, tổ bạn thành bài toán có một bước tính.
Giải quyết vấn đề toán học: đọc kĩ ai hơn ai để chọn đúng phép tính trong các bài tập.
Giao tiếp toán học: nêu đầy đủ câu trả lời, trình bày bài giải đúng mẫu có đơn vị đo.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự đọc đề, xác định ai nhiều hơn, ai ít hơn trước khi chọn phép tính.
Giao tiếp và hợp tác: trao đổi cặp đôi, nêu lí do chọn phép cộng hoặc phép trừ.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: dùng que tính hoặc hình vẽ để mô phỏng tình huống rồi tìm kết quả.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: tích cực xếp que tính, làm đủ các bài trong phiếu học tập.
Trách nhiệm: làm việc nhóm nghiêm túc, kiểm tra lại kết quả của bạn trước khi chia sẻ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Slide hoặc bảng phụ vẽ hai tình huống: Mai và Hoa có kẹo; tổ 1 và tổ 2 có bạn.
Bộ thẻ phép tính $+$ , $-$ và thẻ số từ 0 đến 20.
Phiếu học tập số 1 in sẵn cho từng nhóm.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/2/math/bai-13-bai-toan-ve-nhieu-hon-it-hon-mot-so-don-vi (bài giảng, ví dụ, bài tập tương tác) để chiếu minh hoạ và cho HS luyện tập.

2. Học sinh

Bộ que tính hoặc hình chấm tròn rời.
Bảng con, bút viết bảng.
Vở ghi, bút chì, thước kẻ.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 4 phút

Đố bạn: ai nhiều hơn, ai ít hơn?

Mục tiêu

Ôn lại cách so sánh hai số và gợi mở ý nghĩa "nhiều hơn", "ít hơn" một số đơn vị.

Nội dung

GV chiếu hai hàng chấm: hàng trên 5 chấm, hàng dưới 3 chấm. GV hỏi: "Hàng nào nhiều hơn? Nhiều hơn mấy chấm?" Sau đó hỏi: "Nếu hàng dưới có 3 chấm và hàng trên nhiều hơn hàng dưới 2 chấm thì hàng trên có bao nhiêu chấm?"

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được hàng trên nhiều hơn hàng dưới 2 chấm và bước đầu dự đoán hàng trên có $3 + 2 = 5$ chấm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu hình hai hàng chấm, nêu câu hỏi thứ nhất và yêu cầu HS giơ tay trả lời.
Học sinh
HS quan sát, trả lời: "Hàng trên nhiều hơn. Nhiều hơn 2 chấm."
Giáo viên
GV nêu câu hỏi thứ hai, cho HS suy nghĩ 30 giây rồi nói cách làm.
Học sinh
HS nói: "Lấy 3 cộng 2 là 5." Một số HS có thể đếm trên hình để kiểm tra.
Giáo viên
GV nhận xét và dẫn vào bài: "Hôm nay chúng ta học cách giải bài toán về nhiều hơn, ít hơn một số đơn vị."
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học trên bảng con.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 7 phút

Bài toán về nhiều hơn một số đơn vị

Mục tiêu

Nhận biết bài toán "nhiều hơn" và giải bằng phép cộng qua tình huống kẹo của Mai và Hoa.

Nội dung

GV nêu bài toán: "Mai có 6 cái kẹo. Hoa có nhiều hơn Mai 3 cái kẹo. Hỏi Hoa có bao nhiêu cái kẹo?" HS xếp 6 que tính cho Mai, sau đó xếp số kẹo của Hoa gồm 6 que như Mai rồi thêm 3 que nữa, đếm và ghi kết quả. Cặp đôi thảo luận: vì sao phải cộng?

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: Hoa có bằng số kẹo của Mai và thêm 3 cái, nên làm phép $6 + 3 = 9$ (cái). Đáp số: 9 cái kẹo.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tình huống kẹo của Mai và Hoa, đọc đề, hỏi: "Ai có nhiều kẹo hơn? Hoa có bằng Mai và thêm mấy cái?"
Học sinh
HS đọc thầm đề, trả lời: "Hoa có nhiều kẹo hơn. Hoa có bằng Mai và thêm 3 cái."
Giáo viên
GV hướng dẫn cặp đôi xếp que tính, yêu cầu một bạn xếp kẹo của Mai, bạn còn lại xếp kẹo của Hoa rồi thêm 3 que. GV đi quan sát, hỏi: "Làm thế nào để biết Hoa có bao nhiêu cái?"
Học sinh
HS xếp 6 que cho Mai, xếp 6 que và thêm 3 que cho Hoa, đếm được 9. HS trả lời dự kiến: "Ta đếm tất cả là 9 cái, cũng là lấy 6 cộng 3."
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày, hỏi: "Vì sao em chọn phép cộng?"
Học sinh
HS trả lời: "Vì Hoa nhiều hơn Mai 3 cái nên phải thêm 3 cái vào số kẹo của Mai."
Giáo viên
GV hướng dẫn HS trình bày bài giải theo mẫu: Bài giải, câu lời giải, phép tính, đáp số. GV chốt: "Nhiều hơn thì làm phép cộng."
Học sinh
HS viết vào vở: Bài giải; Hoa có số cái kẹo là: $6 + 3 = 9$ (cái); Đáp số: 9 cái kẹo.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 7 phút

Bài toán về ít hơn một số đơn vị

Mục tiêu

Nhận biết bài toán "ít hơn" và giải bằng phép trừ qua tình huống tổ 1 và tổ 2.

Nội dung

GV nêu bài toán: "Tổ 1 có 12 bạn. Tổ 2 có ít hơn tổ 1 là 4 bạn. Hỏi tổ 2 có bao nhiêu bạn?" HS xếp 12 que tính cho tổ 1, bớt đi 4 que để được số bạn của tổ 2. Cả lớp thảo luận: vì sao phải trừ?

Sản phẩm dự kiến

HS giải thích được: Tổ 2 có số bạn bằng tổ 1 bớt đi 4, nên làm phép $12 - 4 = 8$ (bạn). Đáp số: 8 bạn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu tình huống hai tổ, đọc đề và hỏi: "Tổ nào có nhiều bạn hơn? Tổ 2 bằng tổ 1 bớt đi mấy bạn?"
Học sinh
HS trả lời: "Tổ 1 nhiều hơn. Tổ 2 bằng tổ 1 bớt đi 4 bạn."
Giáo viên
GV yêu cầu HS xếp 12 que tính, sau đó lấy đi 4 que, đếm số que còn lại. GV hỏi: "Số que còn lại chính là gì trong bài toán?"
Học sinh
HS xếp 12 que, bớt 4 que, đếm còn 8 que. HS trả lời: "Số que còn lại là số bạn của tổ 2."
Giáo viên
GV mời đại diện nhóm nêu cách làm và so sánh với phép cộng ở hoạt động trước, hỏi: "Khác nhau ở đâu?"
Học sinh
HS nói: "Bài trước là nhiều hơn nên cộng, bài này là ít hơn nên trừ."
Giáo viên
GV viết lên bảng bài giải mẫu và chốt: "Ít hơn thì làm phép trừ. Luôn đọc kĩ ai nhiều hơn ai."
Học sinh
HS viết vào vở: Tổ 2 có số bạn là: $12 - 4 = 8$ (bạn); Đáp số: 8 bạn.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Chọn phép tính và giải toán

Mục tiêu

Vận dụng cách nhận biết "nhiều hơn" – "ít hơn" để chọn đúng phép tính và trình bày bài giải.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi. Bài 1 và bài 2 chọn đáp án đúng; bài 3 và bài 4 giải bài toán và trình bày bài giải; bài 5 chọn đáp án cho bài đọc kĩ ai hơn ai. Sau đó, GV tổ chức trò chơi "Giơ bảng nhanh": GV đọc đề ngắn, HS giơ bảng con ghi phép tính.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án phiếu học tập số 1:

Bài 1: An có 8 quả bóng, Bình nhiều hơn An 4 quả, Bình có $8 + 4 = 12$ (quả). Đáp án A (12).
Bài 2: Hộp xanh có 15 cái bút, hộp đỏ ít hơn 6 cái, hộp đỏ có $15 - 6 = 9$ (cái). Đáp án A (9).
Bài 3: Tổ Hai có 9 bạn nữ, số bạn nam nhiều hơn 2 bạn, số bạn nam là $9 + 2 = 11$ (bạn).
Bài 4: Đàn gà có 16 con gà mái, gà trống ít hơn 9 con, số gà trống là $16 - 9 = 7$ (con).
Bài 5: Mai có 12 bông hoa, Mai nhiều hơn Lan 5 bông, nên Lan ít hơn Mai, Lan có $12 - 5 = 7$ (bông). Đáp án A (7).

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 1, nêu yêu cầu: "Đọc kĩ đề, tìm ai nhiều hơn ai rồi mới chọn phép tính."
Học sinh
HS đọc đề theo cặp, xác định người nhiều hơn và người ít hơn.
Giáo viên
GV đi quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng; nhắc HS không chọn phép cộng vội chỉ vì thấy chữ "nhiều hơn" ở bài có người ít hơn.
Học sinh
HS làm phiếu, trao đổi và viết kết quả. Dự kiến HS chọn đáp án 17 ở bài 5 do cộng nhầm; GV yêu cầu HS giải thích lại.
Giáo viên
GV mời 3 cặp chia sẻ đáp án, hỏi: "Em làm phép tính gì? Vì sao?"
Học sinh
HS trả lời: "Em làm phép cộng vì Bình nhiều hơn An 4 quả." và các câu tương tự.
Giáo viên
GV nhận xét, chốt lỗi thường gặp và cho cả lớp giơ bảng con nhanh để kiểm tra.
Học sinh
HS giơ bảng con ghi phép tính, ví dụ: " $15 - 6 = 9$ ".

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 5 phút

Đố bạn bài toán từ đồ vật quanh em

Mục tiêu

Vận dụng bài toán nhiều hơn, ít hơn vào tình huống thực tế về độ dài và số lượng.

Nội dung

GV nêu tình huống: "Sợi dây xanh dài 17 cm. Sợi dây đỏ ngắn hơn sợi dây xanh 8 cm. Sợi dây đỏ dài bao nhiêu xăng-ti-mét?" HS giải và trình bày bài giải. Sau đó, mỗi HS tự đặt một bài toán "nhiều hơn" hoặc "ít hơn" từ đồ vật trong lớp và đổi bài cho bạn giải.

Sản phẩm dự kiến

HS giải đúng: sợi dây đỏ dài $17 - 8 = 9$ (cm). Đáp số: 9 cm. HS đặt được một bài toán có một bước tính và trình bày đúng mẫu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống sợi dây xanh và đỏ, yêu cầu HS nhận biết đây là bài toán "ngắn hơn" nên làm phép trừ.
Học sinh
HS nhận xét: "Sợi dây đỏ ngắn hơn nên phải trừ."
Giáo viên
GV hướng dẫn HS đặt đề toán từ đồ vật trong lớp, ví dụ bàn học, bút chì, thước kẻ, rồi đổi vở cho bạn giải.
Học sinh
HS đặt đề, ví dụ: "Bút chì dài 15 cm, bút mực ngắn hơn bút chì 3 cm", đổi vở và giải.
Giáo viên
GV nhận xét, nhấn mạnh: "Đọc kĩ đề, xác định ai hơn ai, rồi chọn cộng hoặc trừ." Giao bài về nhà.
Học sinh
HS ghi nhớ: nhiều hơn → cộng; ít hơn → trừ.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. An có 8 quả bóng bay. Bình có nhiều hơn An 4 quả bóng bay. Bình có bao nhiêu quả bóng bay?

A. 12
B. 4
C. 10

Bài 2. Hộp xanh có 15 cái bút. Hộp đỏ có ít hơn hộp xanh 6 cái bút. Hộp đỏ có bao nhiêu cái bút?

A. 9
B. 21
C. 11

Bài 3. Tổ Hai có 9 bạn nữ. Số bạn nam nhiều hơn số bạn nữ 2 bạn. Tổ Hai có bao nhiêu bạn nam? Viết bài giải đầy đủ.

Bài 4. Đàn gà có 16 con gà mái. Số gà trống ít hơn số gà mái 9 con. Đàn gà có bao nhiêu con gà trống? Viết bài giải đầy đủ.

Bài 5. Mai có 12 bông hoa. Mai có nhiều hơn Lan 5 bông hoa. Lan có bao nhiêu bông hoa?

A. 7
B. 17
C. 5

Gợi ý: Đọc kĩ xem ai nhiều hơn ai trước khi chọn phép tính.

Hướng dẫn về nhà

Tìm hai đồ vật trong nhà (ví dụ: hai quyển sách, hai cây bút) và đặt một bài toán "nhiều hơn" hoặc "ít hơn" một số đơn vị, sau đó giải và trình bày bài giải theo mẫu đã học.
Làm bài 6 trong SGK: đọc đề, chọn đúng hoặc sai cho từng câu, giải thích bằng một câu ngắn.
Vào trang bài học trên NeoEdu (neoedu.vn/learn/2/math/bai-13-bai-toan-ve-nhieu-hon-it-hon-mot-so-don-vi) xem lại ví dụ và làm bài tập tương tác để kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.