NeoEdu
Giáo án Lịch sử 12
Lịch sửLớp 12Chủ đề 6. Hồ Chí Minh trong lịch sử Việt Nam

Giáo án Bài 15. Khái quát cuộc đời và sự nghiệp của Hồ Chí Minh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 2 tiết (90 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được những thông tin cơ bản về quê hương, gia đình, năm sinh (19–5–1890) và các tên gọi Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc gắn với từng giai đoạn của Hồ Chí Minh.
  • Trình bày được hành trình ra đi tìm đường cứu nước từ 5–6–1911 và các mốc chuẩn bị cách mạng: tham gia Đại hội Tua 1920, lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên 1925, chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản đầu 1930, trở về nước 1941.
  • Giải thích được vai trò của Hồ Chí Minh trong tổ chức và lãnh đạo cách mạng: thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, xây dựng Việt Minh, lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945, đọc Tuyên ngôn Độc lập ngày 2–9–1945.
  • Nêu được các giai đoạn từ 1945 đến 1969 và di sản tư tưởng của Người; phân biệt được quê hương hiện hành (xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An) với địa danh hành chính cũ (huyện Nam Đàn).
  • Vận dụng được kiến thức để nhận diện và tránh các quan niệm sai về tiểu sử Hồ Chí Minh (ví dụ: tên chiến dịch 1975 không chứng minh Người trực tiếp chỉ huy; Người mất năm 1969).

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc tài liệu, tự tra cứu và ghi chép mốc thời gian, địa danh hiện hành khi hoàn thành phiếu học tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, trao đổi thống nhất đáp án, trình bày kết quả và nhận xét lẫn nhau bằng lập luận có căn cứ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đặt cá nhân trong bối cảnh tổ chức, phong trào và nhân dân để giải thích vì sao cần nêu cả mốc cá nhân lẫn vai trò tập thể.

b) Năng lực đặc thù

  • Tìm hiểu lịch sử: khai thác thông tin từ bài học, phiếu tư liệu và học liệu số để xác định năm, địa điểm, sự kiện trong cuộc đời Hồ Chí Minh.
  • Nhận thức và tư duy lịch sử: sắp xếp trình tự thời gian các mốc 1890–1969, nhận biết mối quan hệ giữa cá nhân, tổ chức, bối cảnh và nhân dân trong quá trình cách mạng.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: lập dòng thời gian sáu mốc tiêu biểu, ghi chú địa danh hiện hành và nguồn tư liệu, nhận diện các nhận định sai về tiểu sử.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: bồi dưỡng tình cảm kính trọng, biết ơn đối với hành trình tìm đường cứu nước và công lao của Hồ Chí Minh cùng nhân dân.
  • Trách nhiệm: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và sản phẩm nhóm; nghiêm túc trong việc kiểm tra lại mốc thời gian, địa danh.
  • Trung thực: ghi nguồn rõ ràng, không tự tạo lời trích dẫn hay tư liệu chưa kiểm chứng; nhìn nhận đúng cả đóng góp cá nhân và tập thể.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Sách giáo khoa Lịch sử 12 (Kết nối tri thức với cuộc sống), Bài 15.
  • Máy chiếu, bảng phụ hoặc giấy A0 ghi sẵn dòng thời gian trống từ 1890 đến 1969.
  • Phiếu học tập số 1, số 2 (in cho từng nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/12/history/bai-15-khai-quat-cuoc-doi-va-su-nghiep-cua-ho-chi-minh (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách giáo khoa Lịch sử 12, vở ghi, bút màu.
  • Giấy A4 hoặc giấy nháp để ghi kết quả nhóm; bút dạ để viết lên giấy A0 (nếu cần).
  • Thiết bị có kết nối internet (điện thoại, máy tính bảng) để truy cập học liệu NeoEdu, nếu lớp có điều kiện.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 10 phút

Nhận diện con người qua nhiều tên gọi

a) Mục tiêu

Gợi mở sự tò mò lịch sử, giúp HS nhận ra một nhân vật có nhiều tên gọi gắn với các giai đoạn khác nhau và xác định nhiệm vụ tìm hiểu cuộc đời Hồ Chí Minh.

b) Nội dung

GV viết lên bảng ba tên: Nguyễn Sinh Cung, Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc, rồi đặt câu hỏi: “Ba tên này có phải là ba người khác nhau không? Vì sao một người lại có nhiều tên như vậy?” Sau đó, GV nêu nhiệm vụ của bài: tìm hiểu các giai đoạn cuộc đời Hồ Chí Minh bằng mốc thời gian và hoạt động xác thực.

c) Sản phẩm

  • Câu trả lời dự kiến: Đó là cùng một người; tên thay đổi theo từng giai đoạn sống và hoạt động (tên khai sinh, tên thời thanh niên, tên hoạt động cách mạng quốc tế).
  • HS ghi vào vở câu hỏi định hướng bài học: Cuộc đời Hồ Chí Minh gồm những giai đoạn nào? Mỗi giai đoạn gắn với mốc thời gian và hoạt động nào?

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Viết ba tên gọi lên bảng, nêu câu hỏi gợi mở và yêu cầu HS suy nghĩ trong 1 phút trước khi trả lời.

    Học sinh

    Lắng nghe, suy nghĩ và chuẩn bị ý kiến cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Mời 2–3 HS phát biểu ý kiến; quan sát, gợi ý thêm nếu HS còn lúng túng bằng câu hỏi: “Tên thay đổi có làm thay đổi con người không?”

    Học sinh

    Trả lời theo suy nghĩ cá nhân, ví dụ: “Em nghĩ đó là một người vì đều liên quan đến quê Nghệ An” hoặc “Tên khác nhau theo thời kỳ hoạt động”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời một HS trình bày nhiệm vụ học tập và ghi câu hỏi định hướng lên bảng.

    Học sinh

    Đọc to câu hỏi định hướng; cả lớp ghi vào vở.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Chốt: Ba tên gọi là của cùng một người, gắn với các giai đoạn khác nhau. Bài học sẽ đi theo trình tự thời gian từ quê hương, tìm đường đến lãnh đạo cách mạng và di sản.

    Học sinh

    Ghi nhớ mục tiêu bài học.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Quê hương, gia đình và thời niên thiếu

a) Mục tiêu

Nêu được năm sinh, quê hương, gia đình và các tên gọi thời kỳ đầu; giải thích được vai trò của quê hương, gia đình và hoàn cảnh đất nước bị đô hộ trong việc hình thành ý chí cứu nước.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 người, đọc đoạn tư liệu trong bài học và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: xác định ngày sinh, quê hương hiện hành, tên khai sinh, thông tin về cha và mẹ, các yếu tố hình thành tình cảm và ý chí cứu nước; ghi chú “huyện Nam Đàn” là tên gọi trong tổ chức hành chính trước đây.

c) Sản phẩm

  • Ngày sinh: 19–5–1890; tên khai sinh Nguyễn Sinh Cung; sau dùng tên Nguyễn Tất Thành.
  • Quê hương hiện hành: xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An; Nam Đàn là huyện trong tổ chức hành chính trước đây, không phải cấp huyện hiện hành.
  • Gia đình: cha là Nguyễn Sinh Sắc (nhà nho); mẹ là Hoàng Thị Loan.
  • Yếu tố hình thành ý chí cứu nước: truyền thống gia đình, quê hương, cảnh đất nước bị đô hộ và đời sống nhân dân.
  • Kết luận nhóm: Yếu tố gia đình và quê hương chỉ là điều kiện; không quyết định toàn bộ lựa chọn về sau.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Chia lớp thành các nhóm 4 HS, phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu: “Đọc nhanh, gạch chân mốc thời gian và địa danh; chú ý phân biệt địa danh hiện hành với địa danh hành chính cũ.” Nhắc HS không suy diễn ngoài tư liệu.

    Học sinh

    Nhận phiếu, phân công người đọc, người ghi, người kiểm tra mốc thời gian, người báo cáo.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Theo dõi các nhóm, hỏi nhóm đang gặp khó khăn: “Vì sao tên ‘huyện Nam Đàn’ được ghi là cách gọi trước đây?” Gợi ý HS đối chiếu với thông tin về xã Kim Liên.

    Học sinh

    Đọc tư liệu, điền phiếu. Dự kiến: “Nhóm em thấy quê hương hiện nay là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An, còn Nam Đàn là tên huyện cũ.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời 2 nhóm trình bày kết quả; yêu cầu nhóm khác nhận xét, bổ sung bằng câu hỏi: “Yếu tố nào trong đời sống nhân dân thúc đẩy ý chí cứu nước?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; dự kiến: “Cảnh đất nước mất độc lập và truyền thống nhà nho yêu nước đã hình thành tình cảm cứu nước.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Chốt kiến thức: Hồ Chí Minh sinh 19–5–1890 tại Nghệ An, tên khai sinh Nguyễn Sinh Cung. Quê hương hiện hành là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An. Gia đình và hoàn cảnh đất nước là điều kiện hình thành ý chí cứu nước, không quyết định toàn bộ con đường về sau.

    Học sinh

    Ghi kết luận vào Phiếu học tập số 1 và vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Hành trình tìm đường cứu nước đến trở về nước năm 1941

a) Mục tiêu

Trình bày được hành trình ra đi năm 1911 và các mốc chuẩn bị cách mạng đến năm 1941; giải thích được vì sao trải nghiệm, lao động và phong trào quốc tế góp phần định hướng con đường cách mạng.

b) Nội dung

HS làm việc theo nhóm, dựa vào Phiếu học tập số 2, lập dòng thời gian gồm các mốc: 5–6–1911 rời bến Nhà Rồng (dùng tên Văn Ba khi lên tàu); năm 1919 tên Nguyễn Ái Quốc gắn bản yêu sách tới Véc-xai; năm 1920 tham gia Đại hội Tua, bước chuyển đến con đường cách mạng vô sản; năm 1925 lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên; đầu năm 1930 chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản và thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; năm 1941 trở về nước, lãnh đạo chuẩn bị giải phóng dân tộc, xây dựng Việt Minh.

c) Sản phẩm

  • Dòng thời gian nhóm: 1911 (ra đi tìm đường, dùng tên Văn Ba) → 1919 (bản yêu sách Véc-xai) → 1920 (Đại hội Tua, chuyển sang con đường cách mạng vô sản) → 1925 (lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên) → đầu 1930 (hợp nhất, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, soạn cương lĩnh đầu tiên) → 1941 (trở về nước, xây dựng Việt Minh).
  • Kết luận: Hành trình ra đi là quá trình tìm hiểu thế giới, trải nghiệm và lựa chọn con đường; không phải một hành trình đã có đường lối sẵn từ đầu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Phát Phiếu học tập số 2 cho nhóm. Nêu yêu cầu: “Sắp xếp các mốc theo đúng thứ tự thời gian và ghi một ý nhận xét về hoạt động ở mỗi mốc.”

    Học sinh

    Nhận phiếu, đọc kỹ các mốc, thảo luận cách sắp xếp trên giấy nháp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Đi kiểm tra các nhóm; hỏi: “Vì sao năm 1920 được coi là bước chuyển?” và “Tên Văn Ba có làm thay đổi tiểu sử không?” để HS suy nghĩ về tính liên tục của cuộc đời.

    Học sinh

    Thảo luận và hoàn thành dòng thời gian. Dự kiến: “Năm 1920 đánh dấu việc chọn con đường cách mạng vô sản; tên Văn Ba chỉ là tên dùng trong một bối cảnh, không phải một nhân vật khác.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời một nhóm trình bày dòng thời gian trên bảng; các nhóm khác bổ sung, phản biện nếu có mốc sai thứ tự.

    Học sinh

    Đại diện trình bày; nhóm khác nhận xét và chỉnh sửa.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Chốt: Từ năm 1911 đến 1941, Nguyễn Ái Quốc vừa tìm hiểu thế giới, vừa tham gia tổ chức và chuẩn bị về mặt tư tưởng, tổ chức cho cách mạng. Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu 1930; năm 1941 Người trở về nước trực tiếp lãnh đạo chuẩn bị giải phóng dân tộc.

    Học sinh

    Hoàn thiện dòng thời gian trong vở.

Hoạt động 2.3: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Lãnh đạo cách mạng từ 1945 đến 1969 và di sản

a) Mục tiêu

Nêu được vai trò của Hồ Chí Minh trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945, công cuộc xây dựng và bảo vệ chính quyền đến năm 1969; nêu được các nội dung chính của di sản tư tưởng và đặt vai trò cá nhân trong bối cảnh tập thể, nhân dân.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, đọc đoạn tư liệu về giai đoạn 1945–1969 và di sản; trả lời hai câu hỏi: (1) Hồ Chí Minh đã làm gì trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945 và ngày 2–9–1945? (2) Vì sao khi đánh giá vai trò cá nhân phải đặt trong tổ chức, bối cảnh và sức mạnh nhân dân? Sau đó, HS nêu các nội dung di sản: độc lập, nhân dân, đoàn kết, đạo đức, giáo dục, văn hoá, phong cách làm việc.

c) Sản phẩm

  • Vai trò: tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945; ngày 2–9–1945 đọc Tuyên ngôn Độc lập và đứng đầu nhà nước mới.
  • Giai đoạn 1945–1969: cùng tập thể lãnh đạo và nhân dân xây dựng, bảo vệ chính quyền, kháng chiến chống Pháp, xây dựng miền Bắc, đấu tranh thống nhất đất nước.
  • Mốc kết thúc: Người qua đời ngày 2–9–1969, khi cuộc kháng chiến còn tiếp tục.
  • Di sản: tư tưởng về độc lập, nhân dân, đoàn kết, đạo đức, giáo dục, văn hoá và phong cách làm việc.
  • Kết luận: Vai trò cá nhân phải đặt trong tổ chức và sức mạnh nhân dân; không phủ nhận đóng góp tập thể và không quy mọi việc cho một người.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Chia cặp đôi, nêu hai câu hỏi trên và yêu cầu: “Trả lời bằng một câu ngắn có mốc thời gian, sau đó ghi thêm một ý về vai trò tập thể.”

    Học sinh

    Đọc tư liệu, trao đổi cặp đôi để chuẩn bị câu trả lời.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Đi quanh lớp, nghe các cặp trao đổi; gợi ý: “Trong Tổng khởi nghĩa, Người có làm một mình không? Vì sao?”

    Học sinh

    Trao đổi và thống nhất ý kiến. Dự kiến: “Người lãnh đạo, nhưng thắng lợi do tổ chức Việt Minh và nhân dân cả nước.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời 2 cặp trình bày; ghi nhanh các nội dung di sản lên bảng.

    Học sinh

    Trình bày câu trả lời; cả lớp bổ sung các nội dung di sản vào vở.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Chốt: Từ 1945 đến 1969, Hồ Chí Minh cùng tập thể lãnh đạo nhân dân xây dựng và bảo vệ chính quyền, kháng chiến. Di sản tư tưởng là kết quả của quá trình cả tập thể và cá nhân cùng đóng góp.

    Học sinh

    Ghi kết luận vào vở, đánh dấu mốc 2–9–1945 và 2–9–1969.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 10 phút

Trắc nghiệm nhanh các mốc và vai trò

a) Mục tiêu

Củng cố nhanh mốc thời gian, sự kiện và cách nhận diện đáp án đúng về cuộc đời Hồ Chí Minh.

b) Nội dung

HS làm 3 câu trắc nghiệm trên bảng hoặc học liệu NeoEdu (bài tập tương tác). Đề:

  1. Nguyễn Tất Thành rời bến Nhà Rồng tìm đường cứu nước khi nào? A. 19–5–1890; B. 3–2–1930; C. 28–1–1941; D. 5–6–1911.
  2. Mốc 1941 có ý nghĩa gì trong hoạt động Hồ Chí Minh? A. Tham gia thành lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên; B. Gửi bản yêu sách đến Hội nghị Véc-xai; C. Chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản; D. Trở về nước, trực tiếp lãnh đạo chuẩn bị giải phóng dân tộc.
  3. Chọn các yếu tố cần xét khi tìm hiểu sự hình thành ý chí cứu nước. A. Mọi chủ trương xuất hiện sẵn ngay ngày sinh; B. Gia đình, quê hương và hoàn cảnh mất độc lập; C. Trải nghiệm, lao động và tiếp xúc phong trào quốc tế; D. Chỉ một yếu tố dòng họ đủ quyết định mọi hoạt động.

c) Sản phẩm

  • Đáp án câu 1: D (5–6–1911 là mốc rời bến Nhà Rồng; các mốc khác không cùng loại sự kiện).
  • Đáp án câu 2: D (trở về nước 1941 gắn với xây dựng Việt Minh và chuẩn bị giải phóng dân tộc).
  • Đáp án câu 3: B, C (ý chí cứu nước hình thành qua tương tác giữa hoàn cảnh, gia đình, trải nghiệm và học tập; không quy về một yếu tố tất yếu).

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Trình chiếu hoặc ghi 3 câu trắc nghiệm lên bảng; yêu cầu HS giơ thẻ (hoặc ghi đáp án vào giấy nháp) trong 2 phút.

    Học sinh

    Đọc đề, suy nghĩ và chọn đáp án.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Quan sát đáp án của cả lớp; với câu nào nhiều HS chọn sai, hỏi: “Vì sao không chọn đáp án A?” để HS giải thích.

    Học sinh

    Giơ thẻ hoặc ghi đáp án; giải thích lựa chọn. Dự kiến: “Em chọn D vì 1941 là năm Người trở về nước.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Công bố đáp án, nêu nhanh lý do cho từng câu.

    Học sinh

    Đối chiếu đáp án, sửa lỗi nếu có.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Nhấn mạnh: Mốc 1941 là trở về nước; ý chí cứu nước hình thành từ nhiều yếu tố chứ không do một yếu tố duy nhất quyết định.

    Học sinh

    Ghi nhớ kết luận vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 10 phút

Đúng – sai, sắp xếp thời gian và ghép nội dung

a) Mục tiêu

Rèn kỹ năng đánh giá tính đúng sai của các mốc và cách kể lịch sử, sắp xếp đúng trình tự thời gian và ghép nội dung với đặc điểm.

b) Nội dung

HS làm việc cá nhân 4 phút, sau đó đổi chéo kiểm tra theo cặp. Đề:
4. Đánh giá các mốc và cách kể: a) Hồ Chí Minh sinh năm 1890; b) Hồ Chí Minh qua đời trước thắng lợi mùa Xuân 1975; c) Tên Nguyễn Ái Quốc gắn hoạt động quốc tế trước 1945; d) Có thể ghi Hồ Chí Minh trực tiếp chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh 1975. (Đúng/Sai)
5. Sắp xếp các sự kiện theo thời gian từ sớm đến muộn: Qua đời 1969; Trở về nước 1941; Ra đi tìm đường 1911; Tham gia Đại hội Tua 1920.
6. Ghép: Nguyễn Sinh Cung; Nguyễn Tất Thành; Nguyễn Ái Quốc với đặc điểm: (i) Tên gắn bản yêu sách 1919 và hoạt động cách mạng quốc tế; (ii) Tên khai sinh; (iii) Tên gắn thời thanh niên, dạy học ở Trường Dục Thanh năm 1910.

c) Sản phẩm

  • Câu 4: a) Đúng; b) Đúng (Người mất năm 1969); c) Đúng; d) Sai (tên chiến dịch mang tên tôn vinh không chứng minh sự chỉ huy trực tiếp của người đã mất).
  • Câu 5: 1911 → 1920 → 1941 → 1969.
  • Câu 6: Nguyễn Sinh Cung – (ii) tên khai sinh; Nguyễn Tất Thành – (iii) tên thời thanh niên, dạy học ở Dục Thanh; Nguyễn Ái Quốc – (i) tên gắn yêu sách 1919 và hoạt động quốc tế.
  • Lưu ý: Tên dùng khi lên tàu năm 1911 là Văn Ba; không lấy tên này để thay thế cho toàn bộ tiểu sử.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Phát đề hoặc chiếu ba câu hỏi; hướng dẫn HS làm cá nhân trong 4 phút rồi đổi chéo kiểm tra với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    Làm bài cá nhân; sau đó đổi vở, kiểm tra chéo.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Theo dõi, hỏi HS khi chọn “Đúng” cho câu d: “Tên chiến dịch cho ta biết điều gì và không cho ta biết điều gì?”

    Học sinh

    Trả lời; dự kiến: “Tên chiến dịch là cách tưởng nhớ, không phải bằng chứng về việc người đã mất trực tiếp chỉ huy.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời HS đọc đáp án từng câu; các HS khác nhận xét và chỉnh sửa.

    Học sinh

    Trình bày đáp án và lý do; cả lớp đối chiếu.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Chốt: Đây là cách kiểm tra mốc thời gian và cách kể tiểu sử; nhấn mạnh tránh suy diễn khi dùng tên gọi và chiến dịch tưởng nhớ làm bằng chứng lịch sử.

    Học sinh

    Sửa lỗi sai trong vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 15 phút

Lập dòng thời gian sáu mốc có chú thích nguồn

a) Mục tiêu

Vận dụng kiến thức đã học để lập dòng thời gian cuộc đời Hồ Chí Minh, kết hợp ghi chú địa danh hiện hành và nguồn tư liệu, rèn tính trung thực trong học tập lịch sử.

b) Nội dung

Mỗi HS (hoặc nhóm đôi) lập dòng thời gian gồm sáu mốc tiêu biểu: 1890, 1911, 1930, 1941, 1945, 1969. Với mỗi mốc, ghi một sự kiện và một chú thích nguồn (sách giáo khoa Lịch sử 12, Bài 15, hoặc trang bài học NeoEdu). Ở mốc 1890, ghi chú quê hương hiện hành là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An; Nam Đàn là huyện cũ. Không tự tạo lời trích dẫn hoặc ảnh tư liệu chưa kiểm chứng.

c) Sản phẩm

  • Dòng thời gian mẫu:
  • 1890: Sinh ngày 19–5–1890 tại Nghệ An (xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An là địa danh hiện hành; Nam Đàn là tên huyện cũ). Nguồn: SGK Lịch sử 12, Bài 15.
  • 1911: Rời bến Nhà Rồng ngày 5–6–1911 tìm đường cứu nước. Nguồn: SGK.
  • 1930: Đầu năm 1930, chủ trì hợp nhất các tổ chức cộng sản, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Nguồn: SGK.
  • 1941: Trở về nước, lãnh đạo chuẩn bị giải phóng dân tộc, xây dựng Việt Minh. Nguồn: SGK.
  • 1945: Ngày 2–9–1945 đọc Tuyên ngôn Độc lập. Nguồn: SGK.
  • 1969: Qua đời ngày 2–9–1969, khi kháng chiến còn tiếp tục. Nguồn: SGK.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    Nêu yêu cầu lập dòng thời gian sáu mốc, nhấn mạnh phải ghi chú nguồn và địa danh hiện hành; phát giấy A4 hoặc hướng dẫn HS mở vở.

    Học sinh

    Nhận nhiệm vụ, chọn cách trình bày.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    Đi kiểm tra từng nhóm, nhắc HS kiểm tra lại năm sinh, năm mất và địa danh; hỏi: “Nguồn em ghi có kiểm chứng được không?”

    Học sinh

    Lập dòng thời gian, kiểm tra lại mốc và ghi chú nguồn.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    Mời 2–3 HS hoặc nhóm trình bày; các bạn đối chiếu với tư liệu bài học.

    Học sinh

    Trình bày sản phẩm; nhận xét về tính chính xác và đầy đủ của nguồn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    Nhận xét sản phẩm, nhấn mạnh tính trung thực trong ghi nguồn và cách phân biệt địa danh hiện hành với địa danh cũ; nêu mối liên hệ giữa cá nhân và tập thể trong tiến trình lịch sử.

    Học sinh

    Hoàn thiện dòng thời gian, nộp sản phẩm hoặc lưu vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1: Quê hương, gia đình và thời niên thiếu

Đọc tư liệu trong bài học và điền thông tin:

  • Ngày sinh: ........................
  • Tên khai sinh: ........................
  • Tên gọi sau này (trước khi ra đi tìm đường): ........................
  • Quê hương hiện hành (xã, tỉnh): ........................
  • Địa danh hành chính cũ được nhắc đến (huyện): ........................
  • Cha: ........................; Mẹ: ........................
  • Các yếu tố hình thành tình cảm và ý chí cứu nước (nêu ít nhất 2): ........................
  • Kết luận của nhóm: Vì sao gia đình và quê hương chỉ là điều kiện, không quyết định toàn bộ lựa chọn về sau?

Phiếu học tập số 2: Hành trình tìm đường đến năm 1941

Bước 1: Sắp xếp các mốc theo thứ tự thời gian từ sớm đến muộn:

  • Trở về nước (1941)
  • Lập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên (1925)
  • Rời bến Nhà Rồng (5–6–1911)
  • Tham gia Đại hội Tua (1920)
  • Thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (đầu 1930)
  • Bản yêu sách gửi Hội nghị Véc-xai (1919)

Bước 2: Với mỗi mốc, ghi một nhận xét ngắn về hoạt động của Nguyễn Ái Quốc (hoặc Nguyễn Tất Thành, tùy mốc).

Bước 3: Trả lời: Vì sao năm 1920 được coi là bước chuyển sang con đường cách mạng vô sản? Tên Văn Ba dùng khi lên tàu năm 1911 có làm thay đổi tiểu sử của Hồ Chí Minh không?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện dòng thời gian sáu mốc (1890, 1911, 1930, 1941, 1945, 1969) theo mẫu đã làm trên lớp, mỗi mốc ghi một sự kiện và một chú thích nguồn (SGK Lịch sử 12, Bài 15 hoặc trang bài học NeoEdu).
  • Kiểm tra lại địa danh: ghi quê hương hiện hành là xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An; chú thích Nam Đàn là tên huyện trong tổ chức hành chính trước đây. Không dùng Nam Đàn như cấp huyện hiện hành.
  • Viết đoạn văn ngắn (khoảng 8–10 câu) trả lời câu hỏi: Vì sao khi đánh giá vai trò Hồ Chí Minh cần đặt trong tổ chức, bối cảnh và sức mạnh nhân dân? Nêu một ví dụ mốc năm 1941 hoặc 1945 để minh họa.
  • Ôn lại các mốc chính của bài, ghi nhớ kết luận: Cuộc đời 1890–1969 gắn tìm đường, tổ chức, lãnh đạo cách mạng và xây dựng đất nước; cần đúng niên đại, địa danh hiện hành và vai trò tập thể.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.