Giáo án Bài 29. Thực hành: Phân tích ý nghĩa của phát triển kinh tế – xã hội đối với quốc phòng, an ninh ở Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên (Nam Trung Bộ)

HS nhận diện đúng phạm vi Nam Trung Bộ hiện hành và các câu hỏi cần trả lời khi phân tích ý nghĩa phát triển kinh tế – xã hội đối với quốc phòng, an ninh.

HS quan sát bản đồ Nam Trung Bộ và trả lời câu hỏi: (1) Phạm vi phân tích gồm những không gian nào? (2) Nếu chỉ tập trung vào ven biển thì bỏ sót điều gì? (3) Năm câu hỏi thực hành cần trả lời là gì?

HS nêu được phạm vi gồm đất liền (Tây Nguyên, vùng biên giới), dải duyên hải và không gian biển đảo; không thu hẹp bài vào kinh tế biển duyên hải cũ. HS nêu được các câu hỏi: giao thông, sinh kế, dịch vụ và bảo vệ tài nguyên hỗ trợ đời sống ra sao; hiện diện dân cư hợp pháp có tác động gì; cứu hộ và phối hợp quản lí diễn ra thế nào. HS ghi nhớ giới hạn: chỉ dùng bản đồ và nguồn công khai, không thu thập vị trí, hoạt động quân sự hoặc thông tin nhạy cảm.

HS phân biệt được sinh kế bền vững, hạ tầng kết nối và quốc phòng, an ninh; nhận biết quan hệ hai chiều giữa kinh tế – xã hội và an ninh.

HS làm việc cá nhân rồi cặp đôi với Phiếu học tập số 1: (a) ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt; (b) điền thuật ngữ vào chỗ trống trong mô tả; (c) chọn hai nhận định đúng về thực hành.

Ghép đúng: Sinh kế bền vững – nguồn sống hợp pháp lâu dài và có khả năng thích ứng; Hạ tầng kết nối – mạng phục vụ dân sinh, sản xuất và ứng cứu; Quốc phòng an ninh – điều kiện bảo vệ lãnh thổ, trật tự và ổn định.
Điền khuyết: {{1}} = Sinh kế bền vững; {{2}} = Hạ tầng kết nối.
Hai nhận định đúng: “Sinh kế và dịch vụ hỗ trợ ổn định xã hội” và “An ninh và kinh tế có quan hệ hai chiều”.
Kết luận HS rút ra: kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh tác động qua lại; không suy một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

HS sử dụng báo cáo mẫu làm chứng cứ để phân tích ý nghĩa của phát triển kinh tế – xã hội đối với quốc phòng, an ninh theo ba mảnh; biết nêu giới hạn kết luận.

Kĩ thuật mảnh ghép: lớp chia 3 nhóm chuyên gia, mỗi nhóm nhận một mảnh của Phiếu học tập số 2. Mảnh 1: liên kết đường từ cao nguyên ra biển, thương mại, tiếp cận y tế, ứng cứu thiên tai. Mảnh 2: chế biến nông sản, thủy sản hợp pháp, sinh kế và tính dễ tổn thương; bảo vệ rừng, nước, biển. Mảnh 3: giáo dục, y tế, thông tin, niềm tin và năng lực cộng đồng; quốc phòng, an ninh tạo môi trường ổn định cho kinh tế.

Mảnh 1: hạ tầng đường bộ kết nối cao nguyên với biển hỗ trợ thương mại và tiếp cận y tế, tạo năng lực ứng cứu khi thiên tai.
Mảnh 2: chế biến nông sản, thủy sản hợp pháp nâng sinh kế và giảm tính dễ tổn thương; bảo vệ rừng, nước, biển giữ nền sinh kế và giảm rủi ro.
Mảnh 3: giáo dục, y tế, thông tin tăng niềm tin và năng lực cộng đồng; quốc phòng, an ninh tạo môi trường ổn định để kinh tế phát triển.
Kết luận chung: phát triển kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh hỗ trợ nhau; kết luận chỉ đúng trong điều kiện có pháp luật, công bằng và quản trị tốt, không đồng nhất doanh thu cao với an ninh tự bảo đảm.

HS vận dụng kiến thức để đánh giá đúng sai các nhận định, sửa nhận định sai và tính được tỉ lệ phần trăm từ số liệu đề bài.

HS làm bài tập 1–3 trong phiếu hoặc trên bài tương tác NeoEdu: (1) Chọn hai nhận định đúng về thực hành; (2) Đánh giá từng nhận định a, b, c, d; (3) Tính tỉ lệ hộ tiếp cận khóa nghề trong mô hình hỗ trợ 200 hộ, trong đó 150 hộ tiếp cận khóa nghề.

Bài 1: Đáp án A và C. A – sinh kế và dịch vụ hỗ trợ ổn định xã hội (đúng); C – an ninh và kinh tế có quan hệ hai chiều (đúng). B và D sai vì doanh thu không tự bảo đảm an ninh tuyệt đối và báo cáo không cần thu thập dữ liệu quân sự nhạy cảm.
Bài 2: a) Sinh kế và dịch vụ hỗ trợ ổn định xã hội – Đ; b) An ninh và kinh tế có quan hệ hai chiều – Đ; c) Doanh thu tăng tự bảo đảm an ninh tuyệt đối – S; d) Báo cáo cần thu thập dữ liệu quân sự nhạy cảm – S.
Bài 3: $\dfrac{150}{200} \times 100 = 75\%$. Kết luận: 75% hộ được tiếp cận khóa nghề, nhưng chưa đủ để suy ra 150 hộ có việc làm ổn định.

HS vận dụng kiến thức để viết kết luận gồm ba luận điểm về kinh tế – xã hội và quốc phòng, an ninh, đồng thời sửa một nhận định sai và nêu giới hạn kết luận.

HS làm cá nhân bài 4 và bài 5: (4) Viết kết luận gồm ba luận điểm có cơ chế, chỉ dùng nguồn công khai; (5) Bác bỏ khẳng định “Doanh thu tăng tự bảo đảm an ninh tuyệt đối”, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn. HS có thể chọn một địa phương trong Nam Trung Bộ để minh họa.

Bài 4 (gợi ý): Sinh kế hợp pháp nâng đời sống và ổn định cư dân; hạ tầng dân sinh tăng kết nối và khả năng ứng cứu; dịch vụ và bảo vệ tài nguyên giảm tính dễ tổn thương. An ninh ngược lại tạo môi trường để đầu tư. Chỉ dùng nguồn công khai, không mô tả vị trí triển khai lực lượng hoặc suy an ninh từ doanh thu.
Bài 5 (gợi ý): Doanh thu tăng có thể tạo nguồn lực nhưng không tự bảo đảm an ninh tuyệt đối. Đời sống, việc làm hợp pháp, tiếp cận dịch vụ, công bằng, môi trường và thực thi pháp luật cùng ảnh hưởng đến ổn định xã hội. Ví dụ: một dự án tạo doanh thu nhưng làm cạn nguồn nước và giảm sinh kế địa phương có thể làm tăng xung đột xã hội.
Tiêu chí chấm: mỗi luận điểm đúng cơ chế được 0,25 điểm; nêu giới hạn và nguồn công khai được 0,25 điểm.