Giáo án Bài 23. Thực hành: Tìm hiểu sự phát triển một số ngành dịch vụ

Huy động hiểu biết nền, nhận diện quan niệm sai về xuất siêu và doanh thu; xác định nhiệm vụ của hai tiết học.

GV đưa nhận định: “Năm 2024 nước ta xuất siêu nên mọi doanh nghiệp đều có lãi.” HS trả lời hai câu hỏi: (1) Nhận định đúng hay sai, vì sao? (2) Nếu muốn so sánh doanh thu dịch vụ du lịch của hai năm, cần lưu ý điều gì? Sau đó HS nêu nhiệm vụ của hai tiết: thống nhất khái niệm, xử lí số liệu, phân tích dịch vụ địa phương và viết đoạn giới thiệu có nguồn.

HS nêu được: nhận định sai, vì xuất siêu hàng hóa chỉ so giá trị xuất và nhập của quốc gia, còn doanh nghiệp phải trang trải nguyên liệu, lao động, vận tải và chi phí khác. Khi so doanh thu hai năm phải loại yếu tố giá, không cộng doanh thu danh nghĩa để gọi là tăng lượng. GV ghi lên bảng ba nhiệm vụ: thống nhất khái niệm, xử lí số liệu, viết đoạn có nguồn.

Nêu được phạm vi thống kê, bản phát hành và kiến nghị; giải thích vì sao phải ghi rõ nguồn và thời điểm phát hành.

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1: ghép thẻ thuật ngữ với đặc trưng và trả lời câu hỏi về vai trò của bản phát hành. Đồng thời HS xác định nguồn, thời điểm phát hành và phạm vi tính của số liệu thông cáo tháng 1/2025.

Ghép đúng: Phạm vi thống kê – Đối tượng được tính trong chỉ tiêu; Bản phát hành – Phiên bản dữ liệu công bố tại thời điểm; Kiến nghị – Hành động đề xuất gắn bằng chứng. Kiến thức HS rút ra: khi trích số liệu phải ghi nguồn, thời điểm phát hành và phạm vi tính, vì số liệu có thể khác giữa các bản công bố. Phạm vi xuất nhập cần thống nhất trước khi so sánh.

Tính được nhập khẩu, cán cân và tỉ trọng; vẽ biểu đồ cột xuất–nhập có nhãn năm; nhận xét và nêu giới hạn kết luận.

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 2. Nhóm (a) tính nhập khẩu từ tổng và xuất khẩu; (b) tính cán cân; (c) tính tỉ trọng xuất, nhập so với tổng; (d) vẽ biểu đồ cột với đơn vị tỉ USD, ghi rõ năm 2024; (e) viết 2–3 câu nhận xét, 1 câu nêu giới hạn kết luận và 1 kiến nghị gắn bằng chứng. Nhóm không cộng doanh thu danh nghĩa giữa hai thời điểm.

Kết quả: nhập khẩu $786{,}29 - 405{,}53 = 380{,}76$ tỉ USD; cán cân $405{,}53 - 380{,}76 = 24{,}77$ tỉ USD; xuất chiếm khoảng 51,6%, nhập khoảng 48,4% tổng kim ngạch. Biểu đồ cột: xuất 405,53 tỉ USD, nhập 380,76 tỉ USD, năm 2024, đơn vị tỉ USD, gốc cột bắt đầu từ 0. Nhận xét mẫu: năm 2024 quy mô trao đổi hàng hóa lớn và xuất siêu hàng hóa khoảng 24,77 tỉ USD. Giới hạn: số liệu không đủ đánh giá toàn bộ cán cân thanh toán hay lợi ích mọi doanh nghiệp; cần thêm cơ cấu hàng và giá trị nội địa. Kiến nghị: đa dạng thị trường, nâng cao logistics và chất lượng hàng hóa.

Phân tích được vai trò của tài nguyên văn hóa, con người, tiếp cận, lưu trú và chất lượng phục vụ; nêu hướng phát triển bền vững và giới hạn của tài liệu công bố.

HS làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 3, đọc tóm tắt bài đăng ngày 05/03/2026 về Hội An. Nhóm trả lời: (a) kể tên hai đến ba tài nguyên hoặc sản phẩm du lịch được nêu; (b) vì sao cần thêm tiếp cận, hướng dẫn, lưu trú và chất lượng phục vụ để tiềm năng thành trải nghiệm; (c) nêu hướng phát triển đề xuất; (d) tài liệu này có thể và không thể kết luận điều gì?

Dự kiến: (a) phố cổ, làng nghề, ẩm thực, dịch vụ homestay, hoạt động kể chuyện văn hóa; (b) tài nguyên văn hóa và con người tạo sản phẩm, nhưng khách cần được tiếp cận, hướng dẫn và lưu trú phù hợp mới có trải nghiệm đời sống địa phương; (c) giữ bản sắc, bảo tồn không gian sống, dùng dịch vụ có trách nhiệm, phân chia lợi ích cho cư dân; (d) đây là tài liệu công bố, không phải quan sát thực tế của HS, nên không kết luận về giá, lịch mở cửa hay hiệu quả kinh tế của từng cơ sở.

Vận dụng đúng khái niệm và phép tính trên số liệu thương mại 2024; kiểm tra nhanh mức độ nắm kiến thức.

HS làm bài tập 5, 6, 7 (đề và đáp án ghi trong phần sản phẩm), có thể làm trên học liệu số NeoEdu. HS làm cá nhân, sau đó đổi vở kiểm tra chéo với bạn cùng bàn.

Bài 5: Phạm vi thống kê – Đối tượng được tính trong chỉ tiêu; Bản phát hành – Phiên bản dữ liệu công bố tại thời điểm; Kiến nghị – Hành động đề xuất gắn bằng chứng. Bài 6: Đối tượng được tính trong chỉ tiêu là Phạm vi thống kê; phiên bản dữ liệu công bố tại thời điểm là Bản phát hành. Bài 7: Đề “Theo thông cáo 2024 tổng 786,29 tỉ USD, xuất 405,53. Nhập bao nhiêu tỉ USD?” Đáp án: $786{,}29 - 405{,}53 = 380{,}76$ tỉ USD.

Nhận diện đúng nhận định về thực hành; bác bỏ quan niệm sai bằng quan hệ hoặc định nghĩa đã học.

HS làm bài tập 2, 3, 4 và trả lời bài tập 9 bằng 2–3 câu. Bài 4: đánh giá từng nhận định a), b), c), d). Bài 9: sửa nhận định “Xuất siêu chứng minh mọi doanh nghiệp lãi”, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

Bài 2: Đáp án D (xuất hàng hóa và nhập cả hàng lẫn dịch vụ là hai phạm vi không tương thích; phải đối chiếu hàng với hàng). Bài 3: Đáp án A và C (cần thống nhất phạm vi xuất nhập; cán cân hàng không phải cán cân thanh toán). Bài 4: a) Đ; b) Đ; c) S; d) S. Bài 9: Sửa thành “Xuất siêu hàng hóa không chứng minh mọi doanh nghiệp có lợi nhuận.” Giải thích: số liệu quốc gia chỉ so giá trị xuất và nhập hàng; doanh nghiệp còn chi phí nguyên liệu, lao động, vận tải. Ví dụ: doanh nghiệp thu xuất khẩu 10 tỉ đồng nhưng chi phí 11 tỉ đồng thì lỗ 1 tỉ đồng.

Viết được đoạn 5–7 câu giới thiệu dịch vụ du lịch Hội An, sử dụng chi tiết có nguồn và nêu điều kiện tham quan có trách nhiệm.

HS viết cá nhân một đoạn 5–7 câu theo yêu cầu: sử dụng ít nhất hai chi tiết đã có nguồn (phố cổ, làng nghề, ẩm thực, homestay); giới thiệu giá trị trải nghiệm của dịch vụ, không biến đoạn văn thành bảng số liệu thương mại; nêu một điều kiện tham quan có trách nhiệm; không ghi giá hay lịch mở cửa không có trong tài liệu. Sau đó HS đổi chéo và đối chiếu theo tiêu chí. Có thể hoàn thiện đoạn văn ở nhà.

Đoạn văn 5–7 câu, có liên kết; đáp ứng bốn tiêu chí: (1) ít nhất hai chi tiết khớp nguồn, ví dụ phố cổ, làng nghề, ẩm thực, homestay; (2) giới thiệu rõ giá trị trải nghiệm văn hóa của dịch vụ; (3) có một điều kiện tham quan có trách nhiệm, ví dụ tôn trọng nơi ở của cư dân, giữ vệ sinh, không gây ồn ở không gian sinh hoạt; (4) không bịa giá, lịch mở cửa hay cam kết dịch vụ. Điểm tối đa 1 điểm, mỗi tiêu chí 0,25 điểm.