Giáo án Bài 22. Thương mại và du lịch

Huy động kiến thức nền về trao đổi hàng hóa và du lịch; xác định vấn đề cần giải quyết trong bài.

GV trình chiếu số liệu thông cáo 2024: xuất 405,53 tỉ USD, nhập 380,76 tỉ USD. GV đặt câu hỏi: (1) Xuất nhiều hơn nhập có nghĩa là mọi doanh nghiệp đều có lãi không? (2) Năm 2024 có gần 17,6 triệu lượt khách quốc tế, có phải là 17,6 triệu người khác nhau không? (3) Tăng số khách du lịch có tự động tăng phúc lợi cho địa phương không?

HS nêu được: Xuất siêu là phần xuất khẩu vượt nhập khẩu trong cùng phạm vi, không phải tổng lợi nhuận; lượt khách là số lần đi du lịch, không phải số người duy nhất; tăng khách chưa chắc tăng phúc lợi nếu môi trường xuống cấp và chi phí cộng đồng tăng. Từ đó, HS xác định nhiệm vụ: tìm hiểu nội thương, ngoại thương, du lịch và cách đọc số liệu.

Nêu được nội dung cốt lõi của nội thương, ngoại thương; phân biệt và tính được tổng kim ngạch, cán cân xuất nhập khẩu cùng phạm vi.

HS hoạt động theo nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (1) So sánh nội thương và ngoại thương theo phạm vi trao đổi và vai trò trong chuỗi toàn cầu. (2) Đọc khái niệm tổng kim ngạch, cán cân và tính với số liệu 2024. (3) Nêu vai trò của thương mại số và các điều kiện cần có.

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh: Nội thương phục vụ trao đổi trong nước, phát triển theo thu nhập, thị trường, hạ tầng và mạng bán hàng. Ngoại thương nối với chuỗi toàn cầu. Tổng kim ngạch: 405,53 + 380,76 = 786,29 tỉ USD. Cán cân hàng hóa: 405,53 − 380,76 = 24,77 tỉ USD (xuất siêu). Thương mại số cần logistics, bảo vệ người tiêu dùng và truy xuất nguồn gốc. HS rút ra: tổng kim ngạch là cộng, cán cân là trừ, cùng phạm vi và đơn vị; số liệu này là hàng hóa, không gộp dịch vụ.

Giải thích được sự phân hóa du lịch theo điểm và khu du lịch; nêu được khái niệm sức chứa và điều kiện phát triển bền vững.

HS hoạt động theo kĩ thuật trạm với 3 trạm, hoàn thành Phiếu học tập số 2. Trạm 1: tài nguyên và sản phẩm du lịch (di sản, cảnh quan biển, núi, đô thị, văn hóa cộng đồng). Trạm 2: số liệu lượt khách quốc tế 2024 và cách hiểu lượt khách. Trạm 3: sức chứa du lịch, nước, rác, bảo tồn và lợi ích địa phương.

Trạm 1: Di sản, cảnh quan biển, núi, đô thị và văn hóa cộng đồng tạo ra các sản phẩm du lịch khác nhau; sự phân hóa phụ thuộc tài nguyên, hạ tầng, dịch vụ và thị trường. Trạm 2: Gần 17,6 triệu lượt khách quốc tế là số lượt, không phải 17,6 triệu cá nhân duy nhất. Trạm 3: Sức chứa du lịch là mức hoạt động phù hợp với giới hạn môi trường và xã hội mà cơ quan quản lí đặt ra; phát triển bền vững cần kiểm soát nước, rác, bảo tồn và chia sẻ lợi ích với địa phương. Kết luận: tăng khách không tự tăng phúc lợi khi môi trường xuống cấp và chi phí cộng đồng tăng.

Củng cố khái niệm, tránh quan niệm sai về xuất siêu và tính bền vững; ghép đúng thuật ngữ với đặc trưng.

HS làm cá nhân bài 2, 3, 4, 5, 6 (chọn đáp án, đánh giá nhận định, ghép thuật ngữ, điền thuật ngữ). Sau đó đối chiếu theo cặp; GV dùng học liệu số NeoEdu để HS kiểm tra thêm bài tập tương tác. Đề bài 3: Chọn hai nhận định đúng: A. Lượt khách khác số người duy nhất; B. Xuất siêu hàng bằng lợi nhuận mọi doanh nghiệp; C. Du lịch cần lợi ích cộng đồng và bảo tồn; D. Mọi điểm có khách đều bền vững.

Bài 2: C (Xuất hàng trừ nhập hàng). Bài 3: A, C (lượt khách khác số người duy nhất; du lịch cần lợi ích cộng đồng và bảo tồn). Bài 4: a) Đ; b) Đ; c) S; d) S. Bài 5: Tổng kim ngạch – xuất khẩu cộng nhập khẩu cùng phạm vi; Cán cân – xuất khẩu trừ nhập khẩu cùng phạm vi; Sức chứa du lịch – mức hoạt động phù hợp giới hạn môi trường xã hội quản lí. Bài 6: {{1}} = Tổng kim ngạch; {{2}} = Cán cân.

Vận dụng công thức tính cán cân; nêu được cách bác bỏ nhận định và đưa ra giải thích bằng định nghĩa.

HS làm cá nhân bài 7 và bài 9. Bài 7: Theo thông cáo 2024, xuất 405,53 và nhập 380,76 tỉ USD. Xuất siêu bao nhiêu tỉ USD? Bài 9: Một bạn khẳng định “Xuất siêu hàng bằng lợi nhuận mọi doanh nghiệp”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

Bài 7: 405,53 − 380,76 = 24,77 tỉ USD. Bài 9 (đáp án mẫu): Nhận định sửa lại: Xuất siêu hàng hóa là phần xuất khẩu vượt nhập khẩu hàng hóa trong cùng phạm vi, không phải tổng lợi nhuận của doanh nghiệp. Giải thích: lợi nhuận từng cơ sở phụ thuộc giá bán, chi phí, thuế và các hoạt động khác. Ví dụ: năm 2024 xuất siêu 24,77 tỉ USD hàng hóa nhưng vẫn có doanh nghiệp lỗ vì chi phí cao hoặc giá bán thấp.

Vận dụng kiến thức về sức chứa, tài nguyên nước và lợi ích cộng đồng để phân tích đánh đổi, đề xuất phương án và nêu giới hạn của kết luận.

Tình huống: Một khu du lịch biển thiếu nước mùa khô muốn mở rộng. Nhóm 4 HS phân tích hai đánh đổi và đề xuất phương án. Gợi ý: mở rộng có lợi ích gì, tác động gì đến nước, chất thải, sinh cảnh ven bờ và cư dân; cần đánh giá điều kiện nào trước khi mở rộng; kết luận có giới hạn nào (thiếu số liệu về nguồn nước, sức chứa cụ thể).

Đánh đổi thứ nhất: doanh thu và việc làm tăng khi có thêm khách, nhưng cạnh tranh nước ngọt giữa cơ sở du lịch và cư dân tăng trong mùa khô. Đánh đổi thứ hai: mở rộng lưu trú và dịch vụ làm tăng chất thải và sức ép lên sinh cảnh ven bờ, làm giảm chính tài nguyên thu hút khách. Phương án: đánh giá nguồn nước và sức chứa trước khi mở rộng; tổ chức đặt chỗ theo ngưỡng phù hợp; tiết kiệm nước nhưng bảo đảm vệ sinh; xử lí nước thải; chia sẻ lợi ích cho cộng đồng. Theo dõi cả tổng nước dùng và lượng nước trên mỗi đêm khách, không chỉ doanh thu. Giới hạn kết luận: thiếu số liệu cụ thể về nguồn nước và sức chứa nên phương án cần được kiểm chứng trước khi áp dụng.