Giáo án Ôn tập chương I

Kích hoạt kiến thức đã học về vai trò, phương thức nuôi và tính bền vững của chăn nuôi; giúp HS nhận ra các quan niệm sai thường gặp.

GV đưa lần lượt 4 nhận định lên màn hình. HS giơ thẻ Đ hoặc S và giải thích ngắn lí do.

• Nhận định 1: Chỉ cần lắp cảm biến thì cơ sở mặc nhiên bền vững và có lợi nhuận.
• Nhận định 2: Nuôi chăn thả thì không cần quản lí sức khỏe và chất thải.
• Nhận định 3: Nuôi công nghiệp tự động thì an toàn tuyệt đối.
• Nhận định 4: Chăn nuôi chỉ có vai trò kinh tế, không liên quan đến môi trường và phúc lợi vật nuôi.

• Nhận định 1: Sai. Còn phải xét chi phí, phúc lợi, an toàn sinh học và xử lí chất thải; công nghệ không tự bảo đảm các kết quả này.
• Nhận định 2: Sai. Chăn thả vẫn có nguy cơ dịch bệnh, tác động môi trường và cần giám sát, giới hạn khu vực phù hợp.
• Nhận định 3: Sai. Tự động hóa không thay thế việc kiểm soát rủi ro; cần đánh giá điều kiện cụ thể.
• Nhận định 4: Sai. Chăn nuôi liên hệ trách nhiệm môi trường và phúc lợi, không chỉ là vai trò kinh tế.
• Kết luận HS rút ra: vai trò kinh tế gắn với trách nhiệm môi trường và phúc lợi; công nghệ cao không mặc nhiên bền vững.

HS hệ thống hoá vai trò của chăn nuôi (kinh tế, bền vững, thông minh) và phân loại theo nguồn gốc, sinh học, mục đích; biết không đồng nhất các vai trò.

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 1 (phần ghép khái niệm với vai trò và phần phân loại).
Câu hỏi GV đặt ra:

• Vai trò kinh tế của chăn nuôi là gì?
• Chăn nuôi bền vững khác chăn nuôi thông minh ở điểm nào?
• Một vật nuôi có thể thuộc nhiều cách phân loại cùng lúc không? Cho ví dụ.

Đáp án Phiếu học tập số 1:

• Vai trò kinh tế – Tạo sản phẩm, việc làm và nguồn thu từ chăn nuôi.
• Chăn nuôi bền vững – Cân bằng hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường.
• Chăn nuôi thông minh – Dùng dữ liệu, kết nối và tự động hóa hỗ trợ quản lí đàn.
  Kết luận HS rút ra: phân loại theo nguồn gốc, sinh học và mục đích có thể cùng áp dụng cho một vật nuôi; các vai trò không đồng nghĩa với nhau.

HS nêu được đặc điểm của chăn thả, nuôi công nghiệp, chăn nuôi bán công nghiệp và giải thích vì sao việc chọn phương thức phải dựa trên nguồn lực và khả năng kiểm soát.

HS làm việc theo nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 1 (phần phương thức nuôi) và thảo luận câu hỏi:

• Chăn thả và nuôi công nghiệp khác nhau ở điểm nào về không gian, thức ăn và mức kiểm soát?
• Vì sao không nên chọn phương thức chỉ theo tên gọi?
• Khi nào cần khắc phục điều kiện trước khi lựa chọn?

Đáp án phương thức nuôi:

• Chăn thả – Phương thức để vật nuôi sử dụng không gian và một phần nguồn thức ăn ngoài khu nuôi.
• Nuôi công nghiệp – Phương thức quản lí tập trung với kiểm soát đầu vào và điều kiện nuôi cao hơn.
• Chăn nuôi bán công nghiệp – Phương thức kết hợp chăn thả với nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lí theo hướng công nghiệp.
  Kết luận HS rút ra: chọn phương thức theo nguồn lực và khả năng kiểm soát; chăn thả hay nuôi công nghiệp đều không tự động an toàn.

Củng cố vai trò, phương thức nuôi và tính toán số liệu cơ bản của chương; giúp HS tự kiểm tra và sửa lỗi sai.

GV tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn” theo nhóm. Có thể dùng bài tương tác tại neoedu.vn/learn/11/technology/cn-on-tap-chuong-1 để kiểm tra nhanh đáp án.
Đề bài:

1. Trong vai trò và triển vọng của chăn nuôi, mô tả nào giải thích chính xác «Vai trò kinh tế»? A. Cân bằng hiệu quả kinh tế, trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường; B. Tạo sản phẩm, việc làm và nguồn thu từ chăn nuôi; C. Dùng dữ liệu, kết nối và tự động hóa hỗ trợ quản lí đàn.
2. Trong vật nuôi và phương thức chăn nuôi, mô tả nào giải thích chính xác «Chăn thả»? A. Phương thức quản lí tập trung với kiểm soát đầu vào và điều kiện nuôi cao hơn; B. Phương thức để vật nuôi sử dụng không gian và một phần nguồn thức ăn ngoài khu nuôi; C. Phương thức kết hợp chăn thả với nuôi dưỡng, chăm sóc và quản lí theo hướng công nghiệp.
3. Chỉ cần lắp cảm biến thì cơ sở mặc nhiên bền vững và có lợi nhuận. Đúng hay sai?
4. Nuôi chăn thả thì không cần quản lí sức khỏe và chất thải. Đúng hay sai?
5. Hồ sơ mô hình có doanh thu 120 triệu đồng, tổng chi phí 95 triệu đồng. Chênh lệch thu–chi là bao nhiêu triệu đồng?
6. Mô hình có 60 vật nuôi, 45 con thuộc nhóm sản xuất thịt. Nhóm thịt chiếm bao nhiêu phần trăm?

Đáp án:

1. B (Tạo sản phẩm, việc làm và nguồn thu từ chăn nuôi. Hai mô tả còn lại thuộc chăn nuôi bền vững và chăn nuôi thông minh.)
2. B (Phương thức để vật nuôi sử dụng không gian và một phần nguồn thức ăn ngoài khu nuôi. Hai mô tả còn lại thuộc nuôi công nghiệp và chăn nuôi bán công nghiệp.)
3. Sai. Còn phải xét chi phí, phúc lợi, an toàn sinh học và xử lí chất thải.
4. Sai. Chăn thả vẫn có nguy cơ dịch bệnh, tác động môi trường và cần giám sát.
5. $120 - 95 = 25$, tức 25 triệu đồng (đúng nếu 95 triệu đồng đã gồm mọi khoản chi trong phạm vi mô hình).
6. $\dfrac{45}{60}\times 100 = 75\%$ (phân loại theo mục đích sản xuất).

Vận dụng quy trình giải hồ sơ tổng hợp để phân tích hai hồ sơ có dữ liệu độc lập, nêu kết luận kèm bằng chứng và giới hạn an toàn.

HS làm việc theo nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 2 với hồ sơ giả định về đàn gà:

• Hồ sơ A: có diện tích ngoài trời nhưng thiếu hàng rào.
• Hồ sơ B: có khu nuôi kiểm soát nhưng thông khí kém.
  Câu hỏi GV đặt ra: Có thể chọn ngay phương thức chỉ theo tên gọi không? Cần bổ sung dữ liệu hoặc khắc phục gì trước khi lựa chọn? Hồ sơ này là giả định, không yêu cầu thực hiện thao tác vật lí.

Kết luận mẫu:

• Không chọn chỉ theo tên chăn thả hay công nghiệp.
• Hồ sơ A thiếu kiểm soát tiếp xúc (thiếu hàng rào); hồ sơ B thiếu điều kiện không khí (thông khí kém). Cả hai đều có vấn đề cụ thể cần khắc phục.
• Trước lựa chọn cần đánh giá nguồn thức ăn, phúc lợi và an toàn sinh học; khắc phục các điểm thiếu tiêu chí bắt buộc, không lấy điểm tốt của chỉ tiêu khác bù vào.
• Giới hạn: kết luận chỉ dựa trên hồ sơ giả định, chưa đủ căn cứ để kết luận chắc chắn về hiệu quả.