Giáo án Bài 7. Thực hành tìm kiếm thông tin trên Internet

Giúp HS nhận ra vai trò của từ khóa rõ và ngoặc kép trong việc giới hạn kết quả, đồng thời nhận thấy đoạn trích trong kết quả có thể thiếu ngữ cảnh.

GV nêu tình huống: “Em cần tìm hướng dẫn sao lưu tệp học tập để khôi phục phiên bản cũ. Em sẽ gõ từ khóa nào?”. HS thử gõ hai truy vấn: (1) sao lưu tệp học tập khôi phục phiên bản; (2) “sao lưu tệp học tập” khôi phục phiên bản. HS so sánh số lượng và mức độ liên quan của hai danh sách kết quả, đọc thử một đoạn trích và trả lời: đoạn trích đã đủ để kết luận chưa?

• HS nêu được: ngoặc kép giúp công cụ tìm cụm từ chính xác, kết quả thường sát hơn.
• HS nêu được: đoạn trích có thể thiếu điều kiện, phiên bản hoặc hệ điều hành, nên cần mở trang đích để đọc.
• Kết luận của lớp: tìm đúng bắt đầu từ từ khóa rõ; đọc đoạn trích chỉ là bước đầu.

Giải thích được cú pháp tìm nâng cao cơ bản, bộ lọc theo nguồn hoặc loại và vì sao phải đọc trang đích, ghi truy vấn để lặp lại nghiên cứu.

Cặp đôi thực hiện hai truy vấn mẫu: (1) sao lưu tệp học tập khôi phục phiên bản; (2) “File History” “restore files”. Với mỗi truy vấn, HS chọn một kết quả thuộc nhà cung cấp chính thức, mở trang đích và tìm: nội dung về sao lưu, cách phục hồi phiên bản, phạm vi hệ điều hành và giới hạn. Nếu công cụ có bộ lọc theo nguồn hoặc loại (ví dụ: trang hỗ trợ, tài liệu), HS thử dùng và ghi lại cách lọc. HS ghi truy vấn đầy đủ vào Phiếu học tập số 1 để có thể lặp lại.

• Truy vấn (2) với “File History” đưa về tài liệu hỗ trợ của Microsoft có mô tả sao lưu tệp vào ổ ngoài hoặc vị trí mạng được cấu hình và phục hồi phiên bản, có thể chọn Restore to... để tránh ghi đè (đây là nội dung nguồn mô tả, HS tóm tắt bằng lời của mình).
• Kiến thức HS rút ra: ngoặc kép cho cụm chính xác; bộ lọc theo nguồn hoặc loại khi công cụ có hỗ trợ; đọc trang đích để thấy phạm vi và giới hạn; ghi truy vấn để nghiên cứu có thể lặp lại.
• Câu trả lời mẫu cho câu hỏi GV: “Vì sao phải ghi truy vấn?” – Để người khác hoặc chính mình tìm lại đúng nguồn và kiểm tra kết luận khi cần.

Giải thích được tiêu chí đánh giá nguồn (tác giả, ngày, bằng chứng, phạm vi) và phân biệt nguồn độc lập với các trang chép cùng nội dung.

Nhóm 4 HS dùng Phiếu học tập số 1, phần B, để đánh giá hai nguồn: Microsoft Support (Backup and restore with File History) và Apple Support (Back up your Mac with Time Machine). Mỗi nhóm điền bốn tiêu chí: tác giả, ngày đọc, bằng chứng/nội dung chính, phạm vi và giới hạn. Nhóm trả lời câu hỏi: “Hai trang chép lại cùng một bài có phải là hai nguồn độc lập không? Vì sao?”

• Nguồn 1 (Microsoft Support): tác giả là Microsoft Support; ngày đọc 03/11/2026; nội dung sao lưu tệp hoặc thư viện vào ổ ngoài hoặc vị trí mạng, phục hồi phiên bản và có thể chọn Restore to...; phạm vi Windows 10/11 theo nguồn, Windows 10 thông thường đã kết thúc hỗ trợ ngày 14/10/2025; không mặc định máy trường có quyền bật tính năng.
• Nguồn 2 (Apple Support): tác giả là Apple Support; ngày đọc 03/11/2026; nội dung dùng thiết bị lưu trữ ngoài, thiết lập đĩa sao lưu, tạo bản tự động, kiểm tiến trình trước khi tháo đĩa; phạm vi macOS, không áp nút tương tự cho Windows; thiết lập có thể yêu cầu xóa đĩa nên HS không tự làm với đĩa có dữ liệu.
• Đáp án câu hỏi: Không; phải xét nguồn gốc dữ liệu, vì hai trang có thể cùng sao chép từ một nguồn gốc.

Vận dụng được kiến thức về cú pháp tìm kiếm, đọc trang đích, đánh giá nguồn và quy trình nghiên cứu qua các câu hỏi nhanh.

GV đưa lần lượt sáu câu hỏi (dùng bài tập 1–6 trong Bài 7). HS giơ thẻ A, B, C, D hoặc Đúng, Sai. Câu 5 yêu cầu xếp bốn bước nghiên cứu theo thứ tự. Sau mỗi câu, GV yêu cầu một HS giải thích ngắn lí do.

1. Ngoặc kép trong nhiều công cụ tìm kiếm thường nhằm gì? A. Tìm cụm chính xác; B. Tự xác minh sự thật; C. Xóa quảng cáo chắc chắn; D. Mã hóa mật khẩu.
2. Đoạn trích kết quả có thể thiếu ngữ cảnh. Đúng hay Sai?
3. Hai trang chép cùng bài có chắc là hai nguồn độc lập không? A. Không; B. Có luôn; C. Chỉ khi khác màu; D. Chỉ khi khác tên.
4. Ngày đọc và ngày xuất bản là hai thông tin khác nhau. Đúng hay Sai?
5. Xếp các bước nghiên cứu theo thứ tự: Tổng hợp ghi bằng chứng; Đặt câu hỏi; Đọc đối chiếu nguồn; Tìm và điều chỉnh truy vấn.
6. Không xác minh được một khuyến nghị thì nên? A. Nêu chưa xác minh; B. Khẳng định chắc; C. Lấy lượt thích thay chứng cứ; D. Tạo trích dẫn.

• Câu 1: A (cú pháp phụ thuộc công cụ nhưng thường giới hạn cụm từ).
• Câu 2: Đúng (cần mở nguồn để đọc đầy đủ).
• Câu 3: A (phải xét nguồn gốc dữ liệu).
• Câu 4: Đúng (một ngày là lúc truy cập, một ngày là lúc tạo nội dung).
• Câu 5: Đặt câu hỏi → Tìm và điều chỉnh truy vấn → Đọc đối chiếu nguồn → Tổng hợp ghi bằng chứng (tổng hợp sau khi đọc).
• Câu 6: A (không bịa nguồn, nêu rõ phần chưa xác minh).

Vận dụng được quy trình nghiên cứu để lập phiếu nguồn hoàn chỉnh, đánh giá sản phẩm theo tiêu chí và kiểm tra điều kiện áp dụng trước khi kết luận.

Nhóm 4 HS chọn một chủ đề: tìm hướng dẫn sao lưu tệp học tập từ hai nguồn có trách nhiệm (ưu tiên tài liệu của nhà cung cấp phần mềm hoặc hệ điều hành). Nhóm ghi hai truy vấn, một bảng nguồn có tác giả, ngày đọc, phạm vi, tổng hợp bằng lời mình và kết luận. Kết luận phải nêu: chọn cơ chế đúng hệ điều hành và quyền của trường; giữ bản sao lưu độc lập; kiểm thử phục hồi một tệp mẫu vào nơi riêng rồi đối chiếu trước khi dựa vào nó; đồng bộ đơn thuần chưa đủ để tin là có sao lưu; tệp sao lưu không đảm bảo phục hồi chắc chắn. Nhóm không thao tác bật sao lưu hay khôi phục trên máy của nhà trường.
Tiêu chí chấm (thang 1,0): hai truy vấn 0,2; hai nguồn trực tiếp có ngày và phạm vi 0,35; tổng hợp và giới hạn 0,25; kiểm phục hồi và bảo vệ đích 0,2. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải và an toàn.

• Phiếu nguồn hoàn chỉnh (Phiếu học tập số 2) gồm: hai truy vấn đã dùng; bảng hai nguồn có tác giả, URL, ngày đọc, tổng hợp bằng lời mình, phạm vi và giới hạn; kết luận nêu rõ cách chọn cơ chế, kiểm phục hồi tệp mẫu vào thư mục riêng, giữ bản độc lập.
• Đây là phiếu đọc nguồn, không phải báo cáo đã bật sao lưu hoặc phục hồi trên máy thực.
• Điều kiện an toàn: giáo viên hoặc người quản lí duyệt thiết bị và đích phục hồi; mọi thao tác có nguy cơ ghi đè hoặc xóa phải được duyệt trước.