Giáo án Bài 6. Lưu trữ và chia sẻ tệp tin trên Internet

Tiết 1. HS nhận biết tình huống chia sẻ tệp dễ phát sinh rủi ro khi cấp quyền không đúng và xác định được vấn đề cần giải quyết trong bài.

GV chiếu tình huống: Lan tạo báo cáo nhóm trên dịch vụ lưu trữ trực tuyến và đặt liên kết “Bất kì ai có liên kết đều xem được”. Hai ngày sau, một bạn ngoài nhóm mở được tệp và gửi tiếp liên kết cho người khác. Lan cũng xóa tệp trên máy tính nhưng bản đồng bộ trên điện thoại vẫn bị mất.
Câu hỏi GV đặt ra:

• Vì sao người ngoài nhóm vẫn mở được tệp?
• Nếu bạn Minh chỉ cần góp ý thì nên cấp quyền nào?
• Vì sao xóa trên máy có thể làm mất cả bản đồng bộ?

Dự kiến HS nêu: liên kết công khai thì bất kì ai có liên kết đều truy cập và có thể gửi tiếp nên không chỉ người nhận đầu tiên mới xem được; nếu chỉ góp ý thì cấp quyền bình luận vì đủ để thực hiện nhiệm vụ; đồng bộ sao chép thao tác xóa sang các bản khác nên không thể coi đồng bộ là sao lưu.
Kết luận nhiệm vụ: cần chia sẻ đúng người, đúng quyền, kiểm tra lại được và có bản sao độc lập.

Tiết 1. HS phân biệt được các vai trò chia sẻ và nêu được quy trình chia sẻ báo cáo mẫu cho hai bạn sửa và một giáo viên góp ý, cấp đúng quyền tối thiểu.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Mỗi HS điền một ô trên khăn trải bàn (bảng quyền). Nhóm thảo luận và hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Nhiệm vụ: ghép quyền với vai trò tương ứng, sắp xếp đúng thứ tự bốn bước của quy trình chia sẻ, và giải thích vì sao không nên cấp sửa công khai.

Kết quả ghép quyền trong Phiếu học tập số 1:

• Xem, đọc: người xem.
• Bình luận, đưa góp ý: giáo viên góp ý.
• Sửa, thay nội dung: hai bạn sửa.
• Quản lí quyền, xóa tệp, mời người khác: chủ sở hữu.
  Quy trình đúng: tải bản mẫu không có dữ liệu riêng vào nơi được phép → cấp sửa cho hai tài khoản và cấp bình luận cho giáo viên → kiểm tra liên kết bằng quyền người nhận → xuất bản cuối và thu hồi quyền không còn cần.
  Kiến thức rút ra: cấp quyền tối thiểu đủ nhiệm vụ; người ngoài không được cấp quyền; liên kết công khai không phù hợp khi chỉ cần chia sẻ trong nhóm.

Tiết 1. HS giải thích được sự khác nhau giữa đồng bộ và sao lưu độc lập, nêu được cách thu hồi quyền và kiểm tra quyền bằng vai trò người nhận.

HS làm việc cặp đôi, thảo luận hai nội dung: (1) đồng bộ và sao lưu khác nhau thế nào khi xóa hoặc sửa tệp; (2) sau khi nộp báo cáo, làm thế nào để thu hồi quyền và kiểm tra liên kết bằng vai trò người nhận (mở liên kết bằng tài khoản không được cấp hoặc trong cửa sổ ẩn danh).
HS ghi kết quả vào mục ghi nhớ của Phiếu học tập số 1.

Đồng bộ: thao tác xóa hoặc sửa trên một thiết bị có thể được sao sang bản trên đám mây và các thiết bị khác, nên bản đồng bộ không phải là bản sao lưu độc lập.
Sao lưu độc lập: bản sao tách biệt, được lưu riêng theo quy định để khôi phục khi cần.
Thu hồi quyền: gỡ quyền của các tài khoản không còn cần sau khi nộp bản cuối.
Kiểm tra bằng quyền người nhận: mở liên kết bằng tài khoản không được cấp; nếu truy cập được khi không có quyền thì phải điều chỉnh lại thiết lập chia sẻ.
Kiến thức rút ra: đồng bộ không thay sao lưu; kiểm tra quyền là bước bắt buộc trước khi gửi liên kết.

Tiết 2. HS vận dụng kiến thức về quyền chia sẻ, đồng bộ và thu hồi quyền để làm đúng các câu hỏi trắc nghiệm và đúng sai.

HS làm bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu, sau đó làm các câu hỏi sau (làm cá nhân 10 phút, sau đó đối chiếu trong cặp 5 phút):

1. Chỉ góp ý cần quyền nào? A. Bình luận; B. Chủ sở hữu; C. Sửa công khai; D. Mật khẩu chủ.
2. Đồng bộ luôn thay thế mọi bản sao lưu. Đúng hay sai?
3. Hai người sửa và một người góp ý có mấy tài khoản nhận ngoài chủ sở hữu?
4. Kết thúc dự án nên làm gì với quyền thừa? A. Thu hồi theo nhu cầu; B. Giữ công khai mãi; C. Chia mật khẩu; D. Bỏ kiểm tra.
5. Liên kết công khai có thể bị gửi tiếp. Đúng hay sai?
6. Ghép quyền: Xem – ?; Bình luận – ?; Sửa – ? (chọn từ: Đọc, Đưa góp ý, Thay nội dung).

Đáp án:

1. A. Bình luận, vì quyền tối thiểu đủ để góp ý.
2. Sai. Xóa hoặc sửa có thể đồng bộ sang cả hai bản.
3. 3 tài khoản (2 + 1).
4. A. Thu hồi theo nhu cầu, để giảm rủi ro truy cập sau khi mục tiêu đã đạt.
5. Đúng. Không chỉ người nhận đầu tiên mới xem được.
6. Xem – Đọc; Bình luận – Đưa góp ý; Sửa – Thay nội dung.
   Kết quả đúng sẽ được GV chiếu và HS tự chấm, ghi số câu đúng vào vở.

Tiết 2. HS tạo được kế hoạch chia sẻ báo cáo mẫu cho hai bạn sửa và một giáo viên góp ý, giải thích được kết quả, kiểm tra điều kiện áp dụng và đề xuất hướng khôi phục khi xóa nhầm.

HS làm việc nhóm 4, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm:

• Nhiệm vụ: tạo kế hoạch chia sẻ báo cáo mẫu cho 2 bạn sửa và 1 giáo viên góp ý, không cấp sửa công khai.
• Tình huống: một bạn xóa nhầm tệp và bản đồng bộ cũng mất. Nêu hướng khôi phục và giới hạn.
  Mỗi nhóm trình bày kế hoạch hoặc quy trình để GV kiểm tra. Nếu có tài khoản thật, nhóm điền liên kết thật sau khi tạo tệp; không dùng URL giả.

Kế hoạch mẫu (đáp án gợi ý, chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải và an toàn):

• Bảng quyền: chủ sở hữu quản lí; hai bạn sửa được cấp quyền sửa; giáo viên được cấp quyền bình luận để gửi góp ý; người ngoài không được truy cập.
• Bản mẫu không chứa dữ liệu cá nhân; lưu phiên bản trước khi gộp; giữ bản sao độc lập.
• Kiểm tra: mở liên kết bằng quyền người nhận; điền liên kết thật sau khi tạo.
• Xuất bản cuối và thu hồi quyền không còn cần.
  Thang điểm gợi ý: hai bạn sửa và giáo viên bình luận 0,4 điểm; người ngoài không được cấp 0,2 điểm; kiểm quyền và phiên bản 0,2 điểm; sao lưu và thu hồi 0,2 điểm.
  Khôi phục khi xóa nhầm: kiểm tra thùng rác hoặc lịch sử phiên bản của dịch vụ; dùng bản sao độc lập theo quy định; nhờ chủ sở hữu hoặc quản trị hỗ trợ. Giới hạn: không chắc chắn phục hồi được nếu quá thời hạn lưu trữ hoặc không có bản sao độc lập.