Giáo án Tin học 11 · Chung, Khoa học máy tính và Tin học ứng dụng
Tin họcLớp 11Phần 1. Chủ đề 1. Máy tính và xã hội tri thức · Chung

Giáo án Bài 5. Kết nối máy tính với các thiết bị số

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được vai trò của cổng kết nối và giao thức trong việc kết nối máy tính với các thiết bị số.
  • Phân biệt được mục đích sử dụng của USB, HDMI, Bluetooth và kết nối qua mạng.
  • Giải thích được vì sao cần kiểm tra tính tương thích, chiều cắm và xác nhận thiết bị trước khi kết nối.
  • Vận dụng được quy trình bốn bước (kiểm tra cổng và nguồn, nối hình, ghép đôi loa, phát tệp mẫu rồi ngắt an toàn) để kết nối máy chiếu và loa Bluetooth trong điều kiện lớp cho phép.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Chủ động đọc hướng dẫn kết nối, tự kiểm tra cổng và thiết bị theo danh mục, tự sửa lỗi khi kết nối không thành công.
  • Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp trong nhóm để phân công vai trò (người nối dây, người kiểm tra, người ghi chép), trình bày và phản biện quy trình kết nối.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Xử lí tình huống loa Bluetooth hiện hai thiết bị cùng tên bằng cách xác minh và bảo vệ dữ liệu, đề xuất phương án an toàn.

b) Năng lực đặc thù

  • NLa - Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: Chọn đúng cáp và cổng (HDMI, USB, Bluetooth), chọn đúng nguồn vào và chế độ hiển thị trên máy chiếu, quản lí việc ghép đôi thiết bị.
  • NLb - Ứng xử phù hợp trong môi trường số: Không ghép đôi với thiết bị lạ, không mở danh bạ hay tài khoản riêng khi thử, chỉ dùng trình điều khiển từ nguồn chính thức.
  • NLc - Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: Xác định nguyên nhân khi hình không lên hoặc loa không nhận, kiểm tra theo trình tự và thử lại có kiểm soát.
  • NLe - Hợp tác trong môi trường số: Cùng nhóm lập danh mục kiểm tra chung và thống nhất quy trình kết nối an toàn trước khi thực hiện.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: Thực hiện đúng quy định của lớp khi kết nối thiết bị, không ép cắm, không thử thiết bị ngoài danh sách được phép.
  • Trung thực: Ghi nhận đúng kết quả kiểm tra của nhóm, báo cáo trung thực khi kết nối không thành công và không tự ý bỏ qua bước xác minh.
  • Chăm chỉ: Hoàn thành đủ các bước của quy trình và phiếu thực hành, kiểm tra lại kết quả trước khi báo cáo.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính kết nối máy chiếu, máy chiếu có cổng HDMI, cáp HDMI, loa Bluetooth đã được lớp cho phép.
  • Bảng phụ hoặc máy chiếu hiển thị sơ đồ bốn bước và bảng so sánh các kiểu kết nối.
  • Thẻ Đúng/Sai cho mỗi nhóm (mặt xanh: Đúng, mặt đỏ: Sai).
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in sẵn cho mỗi nhóm.
  • Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/11/informatics/bai-5-ket-noi-may-tinh-voi-cac-thiet-bi-so).

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, thước.
  • Thiết bị có kết nối internet để truy cập trang bài học NeoEdu (dùng theo nhóm nếu lớp thiếu thiết bị).
  • Bút dạ và giấy A3 hoặc bảng nhóm để trình bày sản phẩm.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Tình huống kết nối thiết bị trong giờ thuyết trình

a) Mục tiêu

Huy động kiến thức sẵn có về các kiểu kết nối và nhận ra rằng không phải thiết bị nào cũng nối được ngay với nhau.

b) Nội dung

GV đưa tình huống: Nhóm em chuẩn bị thuyết trình, cần chiếu slide lên máy chiếu và phát âm thanh qua loa Bluetooth. Vì sao không phải lúc nào cắm vào là dùng được ngay? HS trả lời nhanh theo cặp, sau đó GV dẫn vào bài.

c) Sản phẩm

Danh sách 3 nguyên nhân HS nêu được: cổng không khớp nhau (cổng hình, cổng âm thanh, cổng dữ liệu); cáp hoặc chuẩn kết nối không phù hợp; thiết bị chưa được ghép đôi hoặc chưa chọn đúng nguồn. Từ đó HS xác định nhiệm vụ: tìm hiểu cách kết nối đúng và an toàn.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống, nêu câu hỏi: Vì sao máy tính cắm vào máy chiếu hoặc loa chưa chắc đã chạy ngay? Yêu cầu HS suy nghĩ 30 giây rồi chia sẻ với bạn bên cạnh.

    Học sinh

    HS đọc tình huống, suy nghĩ cá nhân và trao đổi nhanh theo cặp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, gợi ý bằng câu hỏi: Các cổng trên máy tính và máy chiếu có giống nhau không? Thiết bị có cần ghép đôi trước khi dùng không?

    Học sinh

    HS dự kiến trả lời: Cổng không giống nhau nên cần đúng cáp; loa Bluetooth phải ghép đôi trước; phải chọn đúng nguồn trên máy chiếu.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 cặp trình bày, ghi nhanh các ý lên bảng.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày, ví dụ: Phải kiểm tra cổng trước khi cắm; loa Bluetooth phải ghép đúng tên mới phát được âm thanh.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Kết nối thành công cần cổng và giao thức tương thích, thao tác đúng và xác nhận thiết bị được phép. GV giới thiệu mục tiêu bài học.

    Học sinh

    HS ghi tên bài và nhiệm vụ học tập vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Các kiểu kết nối và điều kiện tương thích

a) Mục tiêu

Nêu được vai trò của cổng và giao thức; phân biệt được USB, HDMI, Bluetooth và kết nối mạng về mục đích sử dụng.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp, đọc phần Hiểu cách hoạt động trên trang bài học NeoEdu, sau đó điền Phiếu học tập số 1 gồm bảng bốn kiểu kết nối: kiểu kết nối dùng để làm gì, điều kiện cần để tương thích, thiết bị ví dụ. Câu hỏi trọng tâm: Vì sao cùng là cắm dây nhưng mỗi kiểu kết nối lại cần cáp, cổng hoặc cách thiết lập khác nhau?

c) Sản phẩm

Bảng kiến thức HS hoàn thiện:

  • USB: kết nối thiết bị ngoại vi và trao đổi dữ liệu; cần đúng chuẩn cổng và đúng chiều cắm.
  • HDMI: truyền hình ảnh và âm thanh số giữa máy tính và màn hình hoặc máy chiếu; cần chọn đúng nguồn vào và chế độ hiển thị.
  • Bluetooth: kết nối không dây giữa thiết bị ở gần; cần ghép đôi đúng tên hoặc mã của thiết bị.
  • Mạng: kết nối các thiết bị qua mạng; cần cấu hình và giao thức phù hợp.
    Kết luận: Cổng và giao thức phải tương thích; mỗi kiểu kết nối phục vụ một nhu cầu khác nhau.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các cặp, phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu đọc phần Hiểu cách hoạt động trên trang NeoEdu hoặc trong sách và hoàn thành bảng trong 6 phút.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, nhận nhiệm vụ và phân công người đọc, người ghi.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc: Kiểu nào cần chọn nguồn vào trên máy chiếu? Kiểu nào cần ghép đôi?

    Học sinh

    HS dự kiến trả lời: HDMI cần chọn đúng nguồn vào; Bluetooth cần ghép đôi đúng tên hoặc mã; USB cần đúng chuẩn cổng và chiều cắm.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày bảng của mình, các cặp khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày, ví dụ: HDMI dùng để truyền hình và âm thanh số; Bluetooth không cần dây nhưng phải ghép đôi đúng thiết bị.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt bảng chuẩn và nhấn mạnh: Cùng là kết nối, nhưng mỗi kiểu có điều kiện tương thích và thao tác riêng. Nhắc HS mở trang bài giảng NeoEdu để xem thêm ví dụ.

    Học sinh

    HS sửa bảng của mình theo đáp án GV và ghi vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Quy tắc kết nối an toàn và xác nhận thiết bị

a) Mục tiêu

Giải thích được vì sao cần kiểm tra chiều cắm, xác nhận thiết bị ghép đôi và chỉ dùng trình điều khiển từ nguồn chính thức.

b) Nội dung

Trò chơi Đúng hay Sai bằng thẻ: GV đọc lần lượt các nhận định về kết nối; mỗi nhóm giơ thẻ, sau đó giải thích lí do. Các nhận định gồm: có thể ép đầu cắm không vừa; Bluetooth chỉ cần ghép với thiết bị cùng màu vỏ; nên lấy trình điều khiển từ nguồn chính thức; cắm cáp xong là chắc chắn đã chọn đúng nguồn trên máy chiếu.

c) Sản phẩm

Bốn quy tắc HS rút ra:

  • Không ép đầu cắm; phải kiểm tra loại cổng và chiều cắm (ép mạnh dễ làm hỏng cổng).
  • Bluetooth chỉ ghép đôi khi xác nhận đúng thiết bị và mã nếu có; không chấp nhận thiết bị lạ.
  • Trình điều khiển phải lấy từ nguồn chính thức được quản trị cho phép, không dùng tệp lạ hay trang hứa bẻ khóa.
  • Cắm cáp xong vẫn phải chọn đúng nguồn vào và chế độ hiển thị trên máy chiếu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phổ biến luật chơi: đọc từng nhận định, nhóm giơ thẻ Đúng hoặc Sai, sau đó một bạn giải thích ngắn gọn lí do.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật, chuẩn bị thẻ và thảo luận nhanh trong nhóm.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đọc 4 nhận định, theo dõi và ghi nhận đáp án của các nhóm.

    Học sinh

    HS giơ thẻ và giải thích, ví dụ: Sai vì ép đầu cắm có thể làm hỏng cổng; Sai vì Bluetooth phải xác nhận đúng tên hoặc mã; Đúng vì trình điều khiển cần lấy từ nguồn chính thức; Sai vì còn phải chọn nguồn vào trên máy chiếu.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm bất kì nêu lại lí do cho nhận định thứ tư, sau đó hỏi thêm: Nếu loa hiện hai thiết bị cùng tên thì em làm gì?

    Học sinh

    HS trả lời: Phải kiểm tra với giáo viên, không ghép ngẫu nhiên và không gửi dữ liệu riêng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt bốn quy tắc an toàn và nhấn mạnh: Kiểm tra trước khi thao tác là cách giảm rủi ro cho thiết bị và cho dữ liệu của mình và của người khác.

    Học sinh

    HS ghi bốn quy tắc vào vở và đánh dấu quy tắc quan trọng nhất theo ý kiến nhóm.

Hoạt động 3: Luyện tập · 12 phút

Đúng hay sai và sắp xếp các bước kết nối

a) Mục tiêu

Vận dụng được kiến thức về cổng, giao thức, ghép đôi và trình tự kiểm tra để trả lời các câu hỏi và sắp xếp đúng thao tác kết nối.

b) Nội dung

HS làm bài tập trắc nghiệm và đúng sai trong Phiếu học tập số 1 hoặc trên bài tập tương tác trang NeoEdu. Đề gồm các câu sau:

  1. HDMI thường phục vụ gì? A. Truyền hình/âm thanh số; B. Chỉ dữ liệu bàn phím; C. Chỉ kết nối mạng Ethernet; D. Chỉ sao chép tệp vào bộ nhớ USB.
  2. Có thể ép đầu cắm không vừa bằng lực mạnh. (Đúng/Sai)
  3. Bluetooth ghép đôi cần xác nhận gì? A. Đúng thiết bị và mã nếu có; B. Chỉ màu vỏ; C. Chỉ số quảng cáo; D. Mọi thiết bị cùng tên đều tin.
  4. Cáp nối xong chưa chắc đã chọn đúng nguồn trên máy chiếu. (Đúng/Sai)
  5. Sắp xếp thứ tự kết nối: Thử rồi ngắt theo hướng dẫn; Kiểm tra tương thích; Kết nối đúng hướng; Chọn nguồn hoặc chế độ.
  6. Cần cài driver, nên lấy ở đâu? A. Nguồn chính thức được quản trị cho phép; B. Tệp lạ gửi qua tin; C. Bất kì quảng cáo; D. Trang hứa bẻ khóa.

c) Sản phẩm

Đáp án:

  1. A (HDMI là giao diện đa phương tiện, truyền hình và âm thanh số).
  2. Sai (dễ hỏng; phải kiểm tra loại và hướng cắm).
  3. A (tránh ghép nhầm hoặc ghép với thiết bị lạ).
  4. Đúng (còn phải chọn nguồn vào và chế độ hiển thị).
  5. Kiểm tra tương thích → Kết nối đúng hướng → Chọn nguồn/chế độ → Thử rồi ngắt theo hướng dẫn.
  6. A (giảm rủi ro mã độc).
    HS đạt yêu cầu khi trả lời đúng từ 5/6 câu trở lên.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu đề bài tập, nêu yêu cầu: Làm cá nhân 6 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn. Với câu 5 phải sắp xếp đúng thứ tự.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân vào vở hoặc phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, hỗ trợ HS gặp khó với câu 5 bằng cách hỏi: Trước khi cắm, em phải làm gì đầu tiên?

    Học sinh

    HS dự kiến làm đúng câu 1, 3, 6; có thể nhầm câu 4 và câu 5 nếu không nhớ bước chọn nguồn.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV đọc đáp án và mời HS giơ tay nêu lí do của câu 5 và câu 2.

    Học sinh

    HS trả lời, ví dụ: Phải kiểm tra tương thích trước; ép đầu cắm có thể làm hỏng cổng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh trình tự kiểm tra trước thao tác và yêu cầu HS sửa các câu sai.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa câu sai và ghi chú lí do vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Thực hành kết nối máy chiếu và loa Bluetooth trong điều kiện an toàn

a) Mục tiêu

Vận dụng được quy trình bốn bước để kết nối máy chiếu và loa Bluetooth; giải thích kết quả và kiểm tra điều kiện áp dụng.

b) Nội dung

Nhiệm vụ: Mỗi nhóm 4 HS lập và trình bày quy trình kết nối máy chiếu bằng cổng hình phù hợp và loa Bluetooth đã được lớp cho phép; thử không có dữ liệu riêng. Nhóm điền Phiếu học tập số 2 gồm các bước: kiểm tra cổng và nguồn; nối hình bằng cáp phù hợp; ghép đôi loa đúng thiết bị và xác nhận; phát tệp mẫu rồi ngắt an toàn. Thời gian trình bày 3 phút cho mỗi nhóm.

c) Sản phẩm

Sản phẩm là quy trình có kiểm tra gồm các ý sau (theo thang chấm của GV):

  • Cổng, cáp và nguồn vào, chế độ hiển thị đúng với yêu cầu (0,35 điểm).
  • Ghép đúng loa theo tên hoặc mã, âm lượng vừa phải (0,3 điểm).
  • Thử bằng tệp mẫu hoặc tiêu đề lớp mẫu, không mở danh bạ hay tài khoản riêng (0,2 điểm).
  • Ngắt kết nối an toàn, tuân thủ quyền và quy định của lớp (0,15 điểm).
    Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải và an toàn.
    Kết quả mô hình đúng: Máy chiếu nhận đúng nguồn HDMI hoặc chuẩn có sẵn; loa ghép đúng tên hoặc mã, âm lượng vừa; trang thử chỉ có tiêu đề lớp mẫu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu nhiệm vụ và thang chấm, nhắc nhóm không dùng dữ liệu riêng khi thử.

    Học sinh

    Nhóm nhận phiếu, phân vai và lập quy trình trong 4 phút.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh các nhóm, hỏi: Nếu loa hiện hai thiết bị cùng tên thì nhóm sẽ làm gì? Vì sao không được chọn ngẫu nhiên?

    Học sinh

    HS dự kiến trả lời: Xác minh mã hoặc nhận diện với giáo viên; không ghép ngẫu nhiên; không gửi dữ liệu riêng để bảo vệ thông tin.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày; nhóm khác nhận xét theo thang chấm và đặt một câu hỏi phản biện.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày quy trình, nêu lí do từng bước và kết quả thử; các nhóm khác góp ý.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, chốt quy trình chuẩn và nhắc lại: Kết nối đúng cần kiểm tra trước, thao tác theo quyền và ngắt an toàn sau khi thử.

    Học sinh

    HS sửa phiếu theo nhận xét, ghi quy trình chuẩn vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Hoàn thành bảng sau sau khi đọc phần Hiểu cách hoạt động.

  • Cột 1: Kiểu kết nối (USB, HDMI, Bluetooth, mạng).
  • Cột 2: Dùng để làm gì?
  • Cột 3: Điều kiện cần để tương thích (cổng, giao thức, ghép đôi, cấu hình).
  • Cột 4: Lưu ý khi kết nối.
    Câu hỏi thảo luận: Vì sao cùng là cắm dây nhưng mỗi kiểu kết nối cần thao tác khác nhau?
    Bài tập nhanh:
  • HDMI thường phục vụ gì? A. Truyền hình/âm thanh số; B. Chỉ dữ liệu bàn phím; C. Chỉ kết nối mạng Ethernet; D. Chỉ sao chép tệp vào bộ nhớ USB.
  • Có thể ép đầu cắm không vừa bằng lực mạnh. (Đúng/Sai)
  • Bluetooth ghép đôi cần xác nhận gì? A. Đúng thiết bị và mã nếu có; B. Chỉ màu vỏ; C. Chỉ số quảng cáo; D. Mọi thiết bị cùng tên đều tin.
  • Cáp nối xong chưa chắc đã chọn đúng nguồn trên máy chiếu. (Đúng/Sai)
  • Sắp xếp: Thử rồi ngắt theo hướng dẫn; Kiểm tra tương thích; Kết nối đúng hướng; Chọn nguồn hoặc chế độ.
  • Cần cài driver, nên lấy ở đâu? A. Nguồn chính thức được quản trị cho phép; B. Tệp lạ gửi qua tin; C. Bất kì quảng cáo; D. Trang hứa bẻ khóa.

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ nhóm: Kết nối máy chiếu bằng cổng hình phù hợp và loa Bluetooth đã được lớp cho phép; thử không có dữ liệu riêng.
Bước 1. Kiểm tra cổng và nguồn thiết bị theo hướng dẫn: ..........
Bước 2. Nối hình bằng cáp phù hợp (loại cáp, cổng máy tính, cổng máy chiếu): ..........
Bước 3. Ghép đôi loa đúng thiết bị và xác nhận tên hoặc mã: ..........
Bước 4. Phát tệp mẫu rồi ngắt an toàn: ..........
Kết quả cần ghi: Nguồn vào trên máy chiếu là ..........; chế độ hiển thị là ..........; loa đã ghép đúng tên/mã là ..........; âm lượng ..........
Kiểm tra an toàn (đánh dấu v):

  • Không ép đầu cắm.
  • Không ghép với thiết bị lạ.
  • Không mở danh bạ hoặc tài khoản riêng khi thử.
  • Trình điều khiển (nếu cần) lấy từ nguồn chính thức.
    Tình huống: Loa hiện hai thiết bị cùng tên. Nhóm sẽ xử lí thế nào? ........

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện quy trình kết nối máy chiếu và loa Bluetooth của nhóm theo ý kiến góp ý trên lớp, viết lại thành 4 bước ngắn gọn kèm lưu ý an toàn.
  • Viết đoạn văn ngắn (5 đến 7 câu) giải thích vì sao khi loa Bluetooth hiện hai thiết bị cùng tên thì không nên chọn ngẫu nhiên và phải xác minh với giáo viên; nêu cách bảo vệ dữ liệu khi thử kết nối.
  • Truy cập trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/11/informatics/bai-5-ket-noi-may-tinh-voi-cac-thiet-bi-so), làm bài tập tương tác và ghi lại các câu còn băn khoăn để trao đổi ở tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.