Giáo án Bài 27 · THUD. Công cụ vẽ và một số ứng dụng

Kích hoạt kiến thức nền của HS và dẫn dắt vào vấn đề: làm thế nào để loại bỏ một chi tiết thừa mà vẫn giữ được nền xung quanh.

GV đưa ra ảnh nền chấm tự vẽ có một chấm thừa, hỏi: “Nếu chỉ được dùng một công cụ để xóa chấm này mà nền vẫn liền mạch, em sẽ lấy phần nào của ảnh để phủ lên chấm và vì sao?” HS trả lời nhanh, không cần đúng hoàn toàn.

Các ý kiến dự đoán của HS, ví dụ: “Lấy một vùng nền gần chấm rồi phủ lên chấm” hoặc “Dùng cọ tô màu giống nền”. GV ghi lại các ý kiến lên bảng để đối chiếu sau khi học xong.

Nêu được tác dụng của cọ vẽ, nhân bản và chữa lành; giải thích được cơ chế lấy mẫu của công cụ nhân bản và vai trò của kích thước, độ mềm, độ mờ của cọ.

HS tự đọc phần bài giảng về công cụ vẽ và nhân bản trên trang học liệu NeoEdu, sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1 theo nhóm 4 người. Nhóm cử một thư kí ghi kết quả, một bạn thao tác thử trên máy tính với một ảnh nền.

Kết quả điền Phiếu học tập số 1:

• Brush (cọ vẽ): vẽ theo nét cọ; kích thước quyết định phạm vi tô, độ mềm và độ mờ quyết định mức độ hòa trộn và đậm nhạt của mỗi lần vẽ.
• Clone (nhân bản): lấy mẫu từ vùng nguồn rồi tô sang vùng đích; cần chọn vùng nguồn trước khi tô.
• Chữa lành: có thể hòa trộn với vùng xung quanh tùy theo công cụ.
  Kết luận HS rút ra: cọ vẽ, nhân bản và sửa khuyết có tác dụng khác nhau, nên chọn công cụ theo mục tiêu cụ thể.

Nêu được các nguyên tắc minh bạch và an toàn khi chỉnh sửa ảnh; giải thích được vì sao không được dùng chỉnh sửa để bịa hiện trạng hoặc xóa bằng chứng.

GV đưa ra hai tình huống: (1) Một bạn muốn xóa vết bẩn trên ảnh chụp hiện trường để ảnh “đẹp hơn” khi nộp cho cô giáo. (2) Một bạn xóa chi tiết trong ảnh gốc rồi không ghi chú gì và chia sẻ ảnh như ảnh thật. HS thảo luận theo cặp: việc làm nào được chấp nhận, việc làm nào cần thay đổi và vì sao.

Ba nguyên tắc HS rút ra:

• Giữ bản gốc hoặc làm việc trên lớp riêng, không ghi đè mọi bản.
• Ghi chú rõ đã chỉnh sửa gì, đặc biệt khi ảnh dùng để trình bày sản phẩm.
• Không dùng công cụ để tạo hiện trạng giả hoặc xóa bằng chứng nhằm gây hiểu sai.
  Kết luận: tình huống (1) và (2) đều không phù hợp với mục tiêu học tập; cần minh bạch và không gây hiểu sai.

Củng cố kiến thức về công cụ vẽ, nhân bản, chữa lành, độ mờ, kích thước cọ và nguyên tắc minh bạch; nhận biết được công cụ phù hợp với mục tiêu.

HS làm nhanh các bài tập sau (ghi đáp án vào bảng con hoặc giơ thẻ A, B, C, D):
Bài 1. Clone cần gì trước tô? A. Vùng nguồn lấy mẫu; B. Chỉ chọn định dạng xuất; C. Chỉ đổi kích thước trang; D. Chỉ gộp hết lớp.
Bài 2. Cọ quá lớn có thể làm mất vùng muốn giữ. Đúng hay sai?
Bài 3. Độ mờ cọ ảnh hưởng gì? A. Mức tác động/pha trộn; B. Số lớp bắt buộc; C. Quyền tác giả; D. Tên máy.
Bài 4. Dùng công cụ chỉnh để giả chứng cứ là mục tiêu phù hợp bài học. Đúng hay sai?
Bài 5. Ghép công cụ: Brush, Clone, Eraser với các mô tả: vẽ theo nét cọ; lấy mẫu nguồn sao sang đích; xóa theo khả năng lớp.
Bài 6. Muốn có thể quay lại nên làm gì? A. Giữ bản gốc/lớp riêng; B. Ghi đè mọi bản; C. Xóa nguồn; D. Chỉ xuất ảnh nhỏ.

Đáp án:
Bài 1: A (Sao vùng nguồn sang đích.)
Bài 2: Đúng (Kích thước quyết định phạm vi tô.)
Bài 3: A (Tác động một lần vẽ có thể trong hơn hoặc đậm hơn.)
Bài 4: Sai (Cần minh bạch và không gây hiểu sai.)
Bài 5: Brush – vẽ theo nét cọ; Clone – lấy mẫu nguồn sao sang đích; Eraser – xóa theo khả năng lớp. Chọn công cụ theo mục tiêu cụ thể.
Bài 6: A (Không phá hủy tư liệu duy nhất.)

Vận dụng được quy trình chọn nguồn, chọn cọ, nhân bản và ghi chú chỉnh sửa để xử lí một chi tiết thừa trên ảnh nền tự tạo; biết kiểm tra rìa cọ và vệt lặp.

Trên lớp, nhóm thực hiện phần đầu của bài tập số 7: tạo ảnh nền tự vẽ, không dùng ảnh thật làm mẫu. Quy trình gồm bốn bước: tạo ảnh mẫu → chọn nguồn nền và cọ nhỏ phù hợp → tô lên chấm thừa trên bản sao → so chi tiết lặp và ghi đã chỉnh. Bài tập số 7 đầy đủ (lưu bản trước và bản sau, chú thích “Bài tập nhân bản nền tự tạo”) được giao về nhà. Nếu sau khi nhân bản xuất hiện vệt lặp rõ, HS trả lời bài tập số 8 để điều chỉnh (giảm cọ, chọn nguồn phù hợp, tô từng vùng nhỏ, so toàn ảnh và giữ ghi chú).

Sản phẩm trên lớp: một ảnh nền tự vẽ có chấm thừa đã được xử lí trên bản sao, kèm ghi chú bốn bước đã làm.
Tiêu chí tự kiểm: nguồn lấy mẫu là nền tự tạo; đã dùng cọ nhỏ; rìa cọ và mẫu lặp đã được kiểm tra; đã ghi rõ chỉnh sửa.
Bài tập số 8 gợi ý: chẩn đoán và điều chỉnh (0,7 điểm) gồm giảm cọ hoặc chọn nguồn phù hợp, tô từng vùng nhỏ và so toàn ảnh; minh bạch (0,3 điểm) gồm giữ ghi chú chỉnh sửa, không che bằng cách giảm chất lượng cả ảnh.