Giáo án Bài 24 · THUD. Thực hành sao lưu dữ liệu

Tạo tình huống để HS xác định vấn đề: vì sao cần sao lưu, sao lưu cái gì và vì sao phải thử phục hồi trước khi tin vào bản sao.

GV nêu tình huống giả định: thư viện trường quản lí ba bảng DocGia, Sach và Muon. Một bạn đề nghị 'xuất tệp SQL là xong, cần gì thử lại'. HS trả lời hai câu hỏi: (1) Nên sao lưu cấu trúc, dữ liệu hay cả hai nếu muốn khôi phục đầy đủ thư viện? (2) Có tệp .sql trong tay thì đã chắc chắn khôi phục được chưa?

HS nêu được: nếu cần khôi phục đầy đủ phải sao lưu cả cấu trúc (bảng, khóa) và dữ liệu; tệp .sql chưa đủ để kết luận khôi phục thành công vì còn phụ thuộc nội dung tệp, phiên bản, quyền và cần thử thực tế. GV ghi nhận hai ý này lên bảng để làm mục tiêu cho cả tiết.

HS nêu được ba loại sao lưu và giải thích khi nào chọn loại nào, đồng thời hiểu vai trò của khóa chính và khóa ngoài trong bản sao.

HS làm việc cá nhân rồi cặp đôi, đọc mục Hiểu cách hoạt động và điền Phiếu học tập số 1 (phần A). Nhiệm vụ: so sánh ba loại sao lưu theo tiêu chí 'chứa gì' và 'khi nào dùng', đồng thời nêu vì sao bản sao phải giữ PK/FK và dữ liệu. Dùng ba bảng DocGia, Sach, Muon làm ví dụ.

HS điền được: (1) Chỉ sao lưu cấu trúc: có định nghĩa bảng, khóa, không có bản ghi, dùng khi cần dựng lại khung CSDL trống. (2) Chỉ sao lưu dữ liệu: có các dòng, không có định nghĩa bảng đầy đủ, chỉ dùng khi cấu trúc đã tồn tại đúng. (3) Cả hai: có cấu trúc và dữ liệu, dùng khi cần phục hồi đầy đủ như thư viện gốc. Kết luận: bản sao phải giữ khóa chính (PK) và khóa ngoài (FK) để liên kết DocGia, Sach, Muon vẫn đúng.

HS nêu được bốn bước quy trình sao lưu và kiểm chứng, giải thích vì sao phải đọc lệnh trong tệp trước khi nhập và không nhập vào hệ thật.

Theo cặp đôi, HS đọc phần Hiểu cách hoạt động và điền phần B của Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (a) Trước khi nhập tệp SQL, cần đọc những lệnh nào trong tệp? (b) Vì sao chọn CSDL thử trong giao diện là chưa đủ nếu tệp tự chuyển về tên gốc? (c) Sắp xếp đúng thứ tự: Xuất đúng phạm vi → Giữ bản an toàn → Nhập môi trường riêng → Đối chiếu mong đợi và ghi quan sát thật.

HS nêu được: (a) Đọc các lệnh CREATE DATABASE, USE, DROP và tên schema trong tệp để biết tệp sẽ tạo, chuyển sang hay xóa CSDL nào. (b) Nếu tệp có lệnh USE hoặc tên gốc thì dữ liệu vẫn có thể ghi vào CSDL thật, nên cần người có trách nhiệm kiểm tra đích. (c) Thứ tự đúng: Xuất đúng phạm vi → Giữ bản an toàn → Nhập môi trường riêng → Đối chiếu mong đợi và ghi quan sát thật. Kết luận: không chạy lệnh ghi đè hệ thật; tách biệt dự kiến và kết quả thực hành.

HS vận dụng kiến thức để trả lời các câu hỏi đối chiếu số dòng, tổng SoNgay, đánh giá điều kiện áp dụng và rút ra kết luận về bản sao.

Bộ dữ liệu mẫu: DocGia(MaDG, Ten) = (1, An), (2, Binh); Sach(MaSach, Tua) = (11, Vuon cay), (12, Bau troi); Muon(MaMuon, MaDG, MaSach, SoNgay) = (101, 1, 11, 7), (102, 2, 12, 5), (103, 1, 12, 3). Tất cả tên và giao dịch là giả định. HS làm lần lượt bài 2, 3, 4, 5, 6, 7 và 9 (nội dung và đáp án ghi trong phần product). Sau đó HS tự kiểm tra thêm bằng bài tương tác trên học liệu NeoEdu nếu còn thời gian. Lưu ý: mỗi bài dùng bản mẫu riêng, không kế thừa UPDATE hay DELETE của bài khác.

Bài 2: Tổng SoNgay gốc = $7+5+3=15$. Bài 3: Tổng số hàng ba bảng gốc = $2+2+3=7$. Bài 4: Đáp án A, CSDL riêng không ghi đè hệ thật (giảm nguy cơ ghi đè). Bài 5: Sai, có tệp .sql không bảo đảm khôi phục thành công mọi trường hợp; cần kiểm tra nội dung, phiên bản, quyền và thử thực tế. Bài 6: Đúng, sao lưu cấu trúc không giữ mọi bản ghi; phải chọn dữ liệu nếu cần phục hồi chúng. Bài 7: Thứ tự đúng: Xuất đúng phạm vi → Giữ bản an toàn → Nhập môi trường riêng → Đối chiếu mong đợi và ghi quan sát thật (tách dự kiến và kết quả thực hành). Bài 9: Chưa kết luận được bản sao đầy đủ; đủ số hàng không bảo đảm cấu trúc và toàn vẹn; cần khôi phục đúng định nghĩa khóa ngoài và thử trường hợp mã không tồn tại bị chặn trong môi trường mẫu (thang chấm: nhận thiếu 0,5; kiểm tra cấu trúc 0,5).

HS vận dụng toàn bộ quy trình để thực hiện nhiệm vụ nguyên bản: sao lưu bộ mẫu thư viện, phục hồi riêng và đối chiếu ba chỉ số; đồng thời đề xuất kế hoạch sao lưu cho một tình huống thực tế của lớp hoặc trường.

Nhiệm vụ nguyên bản (bài 8): sao lưu bộ mẫu thư viện gốc, thử phục hồi riêng và đối chiếu số dòng, tổng SoNgay và JOIN đúng ba hàng. Phần thực tế: HS đề xuất kế hoạch sao lưu cho sổ điểm hoặc danh sách mượn sách của lớp, nêu rõ chọn cấu trúc hay dữ liệu, nơi phục hồi thử, cách đặt tên và cách bảo vệ tệp. HS có thể hoàn thiện báo cáo ở nhà.

Sản phẩm: báo cáo ngắn gồm quy trình (bốn bước), kết quả mong đợi và ô trống để ghi quan sát thật. Thang chấm tham khảo: chọn cấu trúc và dữ liệu, giữ bản sao 0,25; kiểm tra đích SQL và phục hồi riêng 0,3; số dòng 15, JOIN 3 và khóa 0,3; phân biệt mong đợi và quan sát 0,15. Các chỉ số mong đợi là DocGia 2 hàng, Sach 2 hàng, Muon 3 hàng, tổng SoNgay 15 và JOIN đúng 3 hàng; không ghi 'Đạt thực nghiệm' khi chưa phục hồi thật. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải và an toàn.