Giáo án Bài 9. Liên minh châu Âu – Một liên kết kinh tế khu vực lớn

Tạo tình huống có vấn đề, kích thích HS nhận thức về sự khác nhau giữa liên kết thị trường và đồng tiền chung, từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV chiếu tình huống: Một doanh nghiệp ở Đức bán hàng cho đối tác ở Pháp và ở Đan Mạch. Cả ba nước đều thuộc EU nhưng không phải nước nào cũng dùng cùng một đồng tiền. GV đặt câu hỏi: (1) Theo em, điều gì giúp hàng hóa đi giữa ba nước không bị đánh thuế nhập khẩu? (2) Nước nào trong ba nước vẫn giữ đồng tiền riêng? (3) Đồng tiền chung có làm mất hết chi phí kinh doanh không? Sau đó GV dẫn dắt vào bài 9.

HS nêu được dự đoán ban đầu: EU có thị trường chung cho phép hàng hóa lưu chuyển tự do; Đan Mạch giữ đồng tiền riêng theo ngoại lệ; đồng tiền chung không xóa bỏ mọi chi phí. Từ đó HS xác định ba nội dung cần tìm hiểu: thị trường chung và các cơ quan của EU, đồng tiền euro và phạm vi thành viên, hợp tác phát triển và thách thức.

HS nêu được EU là liên kết khu vực có thị trường chung với bốn dòng lưu chuyển; phân biệt được vai trò của ba cơ quan Hội đồng châu Âu, Ủy ban châu Âu và Nghị viện châu Âu.

HS làm việc nhóm (4–5 HS) với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (1) Kể tên bốn dòng lưu chuyển trong thị trường chung. (2) Nêu một ví dụ về mỗi dòng lưu chuyển. (3) Điền vai trò của từng cơ quan: Hội đồng châu Âu, Ủy ban châu Âu, Nghị viện châu Âu. (4) Giải thích vì sao không nên coi các cơ quan này là tên khác của một ngân hàng.

Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 với nội dung đúng: thị trường chung có bốn dòng lưu chuyển gồm hàng hóa, dịch vụ, con người và vốn, theo khuôn khổ pháp lí của liên minh. Hội đồng châu Âu định hướng chính trị; Ủy ban châu Âu đề xuất và thực thi chính sách; Nghị viện châu Âu tham gia lập pháp. Các cơ quan này là bộ máy của liên minh, không phải một ngân hàng; ghi nhớ: EU là liên kết khu vực có mức hợp tác sâu, gồm thị trường chung với tự do lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, con người và vốn theo khuôn khổ pháp lí của liên minh.

HS phân tích được số liệu 27 thành viên và 21 nước dùng euro (nguồn EU cập nhật 12/01/2026); giải thích được thành viên EU không đồng nghĩa với khu vực euro; nêu được lợi ích và giới hạn của đồng tiền chung.

HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2 và bản đồ châu Âu. Nhiệm vụ: (1) Ghi số thành viên EU và số nước dùng euro theo nguồn cập nhật 12/01/2026. (2) Tính số nước thành viên chưa dùng euro. (3) Xác định trên bản đồ: Đức, Pháp dùng euro; Đan Mạch giữ đồng tiền riêng. (4) Nêu hai thuận lợi và một giới hạn của euro đối với doanh nghiệp giao dịch giữa các nước dùng euro.

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: EU có 27 thành viên, 21 nước dùng euro (tại thời điểm 12/01/2026); số nước chưa dùng euro là $27-21=6$ nước. Đức và Pháp dùng euro; Đan Mạch là ngoại lệ, giữ đồng tiền riêng. Thuận lợi: giảm chi phí đổi tiền và dễ so sánh giá. Giới hạn: giá, thuế, chi phí vận tải và quy định vẫn khác nhau, không bảo đảm mọi giao dịch có lãi. Kết luận: thành viên EU không tự đồng nghĩa với thành viên khu vực euro, và euro không xóa bỏ mọi chi phí kinh doanh.

HS nêu được các lĩnh vực hợp tác (sản xuất, chuyển đổi số, nghiên cứu, năng lượng, môi trường) và các thách thức (chênh lệch vùng, già hóa, cạnh tranh quốc tế, an ninh năng lượng, phối hợp chính sách); nhận biết phát triển bền vững cần đo hiệu quả và phân phối.

GV tổ chức hoạt động cá nhân kết hợp chia sẻ nhanh theo bàn. HS đọc mục "Hợp tác phát triển và thách thức", trả lời: (1) Kể hai lĩnh vực hợp tác giúp tăng năng lực kinh tế của EU. (2) Nêu ba thách thức. (3) Ví dụ hư cấu: doanh nghiệp đặt thiết kế ở một nước và linh kiện ở nước khác; lưu chuyển thuận lợi có xóa được yêu cầu lao động, môi trường, tiêu chuẩn dữ liệu không?

HS nêu được: hợp tác sản xuất, chuyển đổi số, nghiên cứu, năng lượng và môi trường giúp tăng năng lực kinh tế; thách thức gồm chênh lệch vùng, già hóa, cạnh tranh quốc tế, an ninh năng lượng, phối hợp chính sách. Ví dụ: lưu chuyển thuận lợi không xóa yêu cầu về lao động, môi trường và tiêu chuẩn dữ liệu. Phát triển bền vững cần đo hiệu quả và phân phối, không chỉ dựa vào tổng GDP hoặc kim ngạch xuất khẩu.

HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời đúng các câu hỏi về thị trường chung, đồng tiền euro và tính toán tỉ lệ, số lượng thành viên.

HS làm bài tập cá nhân (3 phút) rồi đối chiếu cặp đôi (2 phút). Các câu hỏi: (1) Bốn dòng lưu chuyển của thị trường chung gồm nhóm nào? A. Hàng hóa, dịch vụ, con người và vốn; B. Chỉ hàng hóa và khoáng sản; C. Chỉ con người và tiền giấy euro. (2) Theo nguồn EU cập nhật 12/01/2026, mô tả nào đúng? A. Số nước dùng euro luôn bằng mọi nước châu Âu; B. 21 trong 27 thành viên dùng euro; C. Mọi thành viên EU đều dùng euro. (3) Đan Mạch có thể là thành viên EU mà chưa dùng euro: đúng hay sai? (4) Ghép: giảm chi phí đổi tiền – sử dụng đồng tiền chung trong khu vực euro; phân công sản xuất – liên kết chuỗi trong thị trường chung; hỗ trợ vùng khó khăn – phối hợp chính sách phát triển. (5) Trong mô hình 120 doanh nghiệp, 90 doanh nghiệp tham gia chuỗi nội khối, tỉ lệ là bao nhiêu phần trăm? (6) Với 27 thành viên và 21 nước dùng euro, có bao nhiêu thành viên chưa dùng euro?

Đáp án: (1) A; (2) B (phải nêu thời điểm; nguồn ghi 21/27, không đồng nhất EU với châu Âu); (3) Đúng (nguồn EU nêu ngoại lệ tiền tệ của Đan Mạch); (4) Giảm chi phí đổi tiền – sử dụng đồng tiền chung trong khu vực euro; Phân công sản xuất – liên kết chuỗi trong thị trường chung; Hỗ trợ vùng khó khăn – phối hợp chính sách phát triển; (5) $\dfrac{90}{120}\times 100 = 75\%$ (đây là tình huống mô hình, không phải thống kê EU); (6) $27-21=6$ nước. HS có thể luyện thêm trên trang bài tập tương tác NeoEdu.

HS vận dụng kiến thức về phạm vi và thời điểm của số liệu để phản biện một cách làm thiếu chính xác và đề xuất cách sửa.

GV nêu tình huống: Một biểu đồ về EU năm 2020 được sửa tổng số thành viên theo năm 2026 nhưng giữ nguyên số GDP cũ. Nhóm thảo luận 3 phút với hai nhiệm vụ: (1) Chỉ ra điểm sai về phạm vi và năm. (2) Đề xuất cách sửa và cách ghi nguồn. Phần nhiệm vụ về nhà: Lập sơ đồ tư duy về thị trường chung, đồng tiền euro và thách thức để nộp vào buổi học sau.

Gợi ý đáp án: (1) Sai ở chỗ trộn hai mốc thời gian và hai phạm vi, làm tỉ trọng và so sánh mất nghĩa. (2) Giữ nguyên bảng lịch sử kèm chú thích năm, hoặc xây dựng lại toàn bộ chuỗi số liệu cùng phạm vi từ nguồn phù hợp; luôn ghi rõ nguồn và thời điểm. Sản phẩm nhóm: một đoạn nhận xét ngắn (3–4 câu) có nêu sai và cách sửa.