Giáo án Bài 3. Thực hành: Tìm hiểu về cơ hội, thách thức của toàn cầu hóa và khu vực hóa kinh tế

HS nhận ra một nhận định về hội nhập chỉ đáng tin khi có nguồn rõ ràng, có số liệu và có đối chứng; xác định nhiệm vụ của bài thực hành.

GV trình chiếu hai nhận định:

• Nhận định 1: Xưởng may xuất khẩu 60% doanh thu nên toàn cầu hóa đã làm xưởng tăng trưởng.
• Nhận định 2: Giao hàng nhanh hơn 5 ngày nhờ hiệp định khu vực.
  GV đặt câu hỏi: Nhận định nào cần kiểm tra thêm? Vì sao? Cần thông tin gì để kiểm chứng?

HS nhận ra: nhận định 1 chỉ là tỉ lệ, chưa biết cơ chế và chưa biết so với đâu; nhận định 2 thiếu đối chứng vì có thể do công nghệ hoặc tổ chức giao hàng thay đổi. Kiến thức HS rút ra: cần bảng nguồn, số liệu có phạm vi, cơ chế và đối chứng trước khi kết luận.

HS nêu được cách lập bảng nguồn đầy đủ thông tin và kiểm tra được độ tin cậy, phạm vi của tài liệu.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. GV cung cấp hai tài liệu có cơ quan công bố và ngày. HS điền bảng nguồn gồm: tác giả hoặc cơ quan, năm dữ liệu, chỉ tiêu, đơn vị, phạm vi, đường dẫn. Sau đó HS trả lời: tài liệu nào có thể dùng làm bằng chứng cho nhận xét về xuất khẩu, và thiếu thông tin gì để so sánh hai năm?

Bảng nguồn đầy đủ sáu mục cho hai tài liệu. Kiến thức HS rút ra: một tài liệu chỉ dùng được khi ghi rõ cơ quan, năm, đơn vị và phạm vi; thiếu năm hoặc phạm vi thì không so sánh được.

HS phân biệt được cơ hội, thách thức của toàn cầu hóa và khu vực hóa; mỗi nhận xét nêu được cơ chế, bằng chứng và đối tượng chịu tác động.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 2. Nhóm phân loại các nhận xét sau vào bốn ô: cơ hội toàn cầu hóa, thách thức toàn cầu hóa, cơ hội khu vực hóa, thách thức khu vực hóa.
Các nhận xét:

• Tiếp cận khách hàng ngoài nước.
• Rủi ro đứt nguồn nguyên liệu nhập.
• Giảm thủ tục giữa các thành viên.
• Cạnh tranh giá.
• Đòi quy tắc xuất xứ, chất lượng và chi phí tuân thủ.
• Liên kết vận tải và hạ tầng chung.
  Với mỗi nhận xét, nhóm ghi cơ chế, bằng chứng cần có và đối tượng hưởng lợi hoặc chịu tác động.

Bảng phân loại bốn ô. Ví dụ đáp án: Tiếp cận khách hàng ngoài nước là cơ hội toàn cầu hóa, cơ chế mở thị trường xuất khẩu, bằng chứng là tỉ trọng xuất khẩu, đối tượng là doanh nghiệp. Rủi ro đứt nguồn nguyên liệu nhập là thách thức liên kết chuỗi, cơ chế phụ thuộc đầu vào, đối tượng là doanh nghiệp và lao động. Giảm thủ tục giữa thành viên là cơ hội khu vực hóa, cơ chế giảm chi phí biên giới. Đòi quy tắc xuất xứ và chất lượng là thách thức khu vực hóa, cơ chế chi phí đáp ứng tiêu chuẩn. Kiến thức HS rút ra: phân loại theo cơ chế, không chỉ theo nhận xét tốt hay xấu.

HS tính được các tỉ lệ từ hồ sơ, nhận biết giới hạn bằng chứng và sắp xếp báo cáo hoàn chỉnh theo bốn mục.

HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2, phần B. Các em tính: tỉ trọng doanh thu xuất khẩu; số ngày và tỉ lệ giảm thời gian giao hàng. Sau đó HS trả lời: vì sao không thể khẳng định hiệp định là nguyên nhân duy nhất? Cuối cùng HS sắp xếp nội dung vào bốn mục: cơ hội toàn cầu, thách thức toàn cầu, cơ hội khu vực, thách thức khu vực.

Kết quả tính: xuất khẩu chiếm $\dfrac{60}{100}\times 100\% = 60\%$ doanh thu; thời gian giao giảm 20 − 15 = 5 ngày, tức $\dfrac{5}{20}\times 100\% = 25\%$. Giới hạn: không có dữ liệu đối chứng, công nghệ và thị trường cũng có thể thay đổi. Báo cáo gồm bốn mục đã sắp xếp. Kiến thức HS rút ra: báo cáo hoàn chỉnh vừa có số liệu, vừa nêu giới hạn bằng chứng.

HS vận dụng kiến thức để trả lời đúng các câu hỏi về bằng chứng, tỉ lệ và kết luận của hồ sơ.

HS làm bài tập theo cặp đôi, GV dùng trò chơi Ai nhanh hơn để kiểm tra kết quả. Đề gồm:

1. Bằng chứng nào trực tiếp hỗ trợ tính tỉ trọng doanh thu xuất khẩu? A. 20 ngày trước và 15 ngày sau; B. 60 tỉ xuất khẩu và 100 tỉ doanh thu; C. 35 tỉ nhập nguyên liệu và 15 ngày giao.
2. Từ hồ sơ, xuất khẩu chiếm bao nhiêu % doanh thu?
3. Thời gian giao hàng giảm bao nhiêu ngày? Giảm bao nhiêu % so với ban đầu?
4. Hồ sơ đã đủ chứng minh toàn bộ cải thiện do hiệp định khu vực không?
5. Phân loại: tiếp cận khách hàng ngoài nước; rủi ro đứt nguồn nguyên liệu nhập; giảm thủ tục giữa thành viên.
6. Viết đoạn kết luận 4–6 câu có hai lợi ích, hai rủi ro và giới hạn bằng chứng.
7. Đặt ba chỉ tiêu theo dõi hội nhập của xưởng và nêu cách bảo vệ thông tin.

Đáp án:

1. B. Tỉ trọng là phần xuất khẩu chia tổng doanh thu cùng phạm vi.
2. 60%, vì $\dfrac{60}{100}\times 100\% = 60\%$.
3. Giảm 5 ngày; giảm 25%, vì $\dfrac{5}{20}\times 100\% = 25\%$; 15/20 = 75% là phần thời gian còn lại.
4. Sai. Chưa có đối chứng hay kiểm soát công nghệ, nhu cầu và tổ chức giao hàng.
5. Tiếp cận khách hàng ngoài nước là cơ hội toàn cầu hóa; rủi ro đứt nguồn nguyên liệu nhập là thách thức liên kết chuỗi; giảm thủ tục giữa thành viên là cơ hội khu vực hóa.
6. Gợi ý kết luận: Xưởng có cơ hội bán hàng quốc tế và rút ngắn thời gian giao nhờ hợp tác quy trình; xuất khẩu chiếm 60% và thời gian giao giảm 25% trong mô hình. Cạnh tranh giá và phụ thuộc nguyên liệu là rủi ro. Tuy nhiên chưa có đối chứng nên không quy mọi biến đổi cho một hiệp định; cần đo tỉ lệ hàng lỗi, chi phí tuân thủ và tình trạng lao động. Thang điểm: hai lợi ích 0,4; hai rủi ro 0,4; giới hạn 0,2.
7. Gợi ý: tỉ lệ đơn đúng hẹn (%), tỉ lệ hàng lỗi (%), chi phí logistics/doanh thu (%), cùng quý và cùng nhóm hàng; mỗi chỉ tiêu 0,2; bảo vệ thông tin 0,4. Chỉ dùng số tổng hợp được phép, không công khai khách hàng, lương cá nhân hay hợp đồng thật.

HS vận dụng quy trình lập bảng nguồn, phân loại và cấu trúc báo cáo vào một tình huống mới, có tính thực tế.

HS làm việc cá nhân, lập khung hồ sơ mini gồm bảng nguồn (ít nhất hai nguồn công bố có năm), bốn mục báo cáo và ba chỉ tiêu theo dõi cho một doanh nghiệp hư cấu hoặc một nhóm ngành địa phương. Không phỏng vấn hay thu thập thông tin đơn hàng của doanh nghiệp thật khi chưa được đồng ý; chỉ dùng số liệu công bố.

Khung hồ sơ mini gồm: bảng nguồn đủ sáu mục; bốn mục báo cáo (cơ hội toàn cầu, thách thức toàn cầu, cơ hội khu vực, thách thức khu vực), mỗi mục có ít nhất một nhận xét kèm cơ chế; ba chỉ tiêu theo dõi và cách bảo vệ thông tin. Kiến thức HS vận dụng: báo cáo phải phân biệt được tác động của toàn cầu hóa và khu vực hóa, và nêu giới hạn bằng chứng.