Giáo án Bài 13. Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN)

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về ASEAN; xác định được vấn đề cần tìm hiểu: mục tiêu, mốc thời gian, cơ cấu và hình thức hợp tác của ASEAN.

GV chiếu lược đồ Đông Nam Á, yêu cầu HS trả lời nhanh ba câu hỏi:

• ASEAN được thành lập năm nào?
• Việt Nam gia nhập ASEAN năm nào?
• Theo em, vì sao các nước trong khu vực cần liên kết với nhau?

HS nêu được sơ bộ: ASEAN thành lập năm 1967; Việt Nam gia nhập năm 1995; các nước cần liên kết để hợp tác, giữ hòa bình và cùng phát triển. Kết quả: HS xác định được nhiệm vụ học tập của tiết học: tìm hiểu mục tiêu, tiến trình thời gian, ba trụ cột và các hình thức hợp tác của ASEAN.

HS nêu được mục tiêu thành lập ASEAN, các mốc thời gian chính và ba trụ cột của Cộng đồng ASEAN; biết cách ghi số liệu khi so sánh hai nguồn có mốc khác nhau.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc mục “Mục tiêu và tiến trình có mốc thời gian” trong SGK và hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Câu hỏi GV đặt ra:

• ASEAN được thành lập năm nào và nhằm mục tiêu gì?
• Việt Nam gia nhập năm nào?
• Vì sao SGK ghi 10 thành viên nhưng Niên báo ASEAN 2025 ghi 11 thành viên? Khi so sánh số liệu, cần giữ điều gì?
• Cộng đồng ASEAN có những trụ cột nào? Vì sao nói ASEAN không chỉ trao đổi hàng hóa?
  Sau đó, HS điền Phiếu học tập số 1.

Kết quả trên Phiếu học tập số 1:

• Thành lập năm 1967, nhằm thúc đẩy hợp tác, hòa bình, ổn định và phát triển khu vực.
• Việt Nam gia nhập năm 1995.
• SGK phản ánh giai đoạn có 10 thành viên; Niên báo ASEAN 2025 xác nhận Timor-Leste là thành viên thứ 11 trong năm 2025. Hai số liệu thuộc hai mốc thời gian khác nhau nên đều đúng trong phạm vi của nguồn; khi so sánh phải giữ nguyên phạm vi của từng bảng, không tự cộng nước mới vào số liệu cũ.
• Ba trụ cột: chính trị–an ninh, kinh tế, văn hóa–xã hội.
  Kiến thức HS rút ra: ASEAN là hiệp hội hợp tác đa chiều, không chỉ là khối thương mại.

HS nêu được các hình thức hợp tác ASEAN; giải thích được vì sao hội nhập kinh tế cần quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn và năng lực cạnh tranh, và đồng thuận khu vực không có nghĩa mọi nước có chính sách giống hệt nhau.

HS làm việc nhóm 4 theo kỹ thuật mảnh ghép, mỗi bạn đảm nhiệm một hình thức hợp tác trong Phiếu học tập số 2: hội nghị và hiệp định; dự án hạ tầng; trao đổi giáo dục và ứng phó thiên tai; liên kết thương mại. Sau đó, nhóm thảo luận ba câu hỏi chung:

• Hội nhập kinh tế hỗ trợ điều gì và cần đáp ứng yêu cầu nào?
• Đồng thuận và tôn trọng chủ quyền có nghĩa là mọi nước giống nhau về chính sách kinh tế không?
• ASEAN có bắt buộc các nước dùng chung tiền tệ không?

Kết quả trên Phiếu học tập số 2:

• Hội nghị, hiệp định: thống nhất định hướng và quy định chung của khu vực.
• Dự án hạ tầng: kết nối giao thông, năng lượng, thương mại giữa các nước.
• Trao đổi giáo dục, ứng phó thiên tai: nâng cao hiểu biết, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp khắc phục hậu quả.
• Liên kết thương mại: thúc đẩy giao thương, mở rộng mạng lưới cung ứng.
  Kiến thức HS rút ra: Hội nhập kinh tế hỗ trợ mạng lưới cung ứng nhưng cần thực hiện quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đồng thuận không có nghĩa mọi nước có chính sách kinh tế giống hệt nhau; ASEAN không phải là một quốc gia và không bắt buộc các nước dùng chung tiền tệ.

HS vận dụng kiến thức về mốc thời gian, số thành viên, ba trụ cột và các lĩnh vực hợp tác để làm bài tập nhanh, kiểm tra mức độ nắm bài.

HS làm nhanh các câu hỏi sau (cá nhân, sau đó đối chiếu cặp đôi):

1. Tư liệu có mốc: SGK mô tả giai đoạn ASEAN có 10 thành viên; Niên báo ASEAN 2025 xác nhận Timor-Leste là thành viên thứ 11 trong năm 2025. Không đổi tổng dữ liệu 2010–2020 theo thành viên 2025 khi chưa xây dựng lại toàn bộ bảng.
2. Cách ghi số thành viên đúng khi so hai nguồn là? A. Chọn một số và bỏ năm của cả hai; B. Sửa mọi số liệu 2020 thành tổng 11 nước mà giữ số cũ; C. Nêu 10 theo giai đoạn SGK và 11 theo niên báo 2025.
3. Ba trụ cột Cộng đồng ASEAN gồm? A. Chính trị–an ninh, kinh tế, văn hóa–xã hội; B. Tiền tệ chung, quân đội chung, quốc hội chung; C. Chỉ thương mại, dầu mỏ và du lịch.
4. Tham gia ASEAN đồng nghĩa mọi nước bắt buộc bỏ tiền tệ riêng. Đúng hay sai?
5. Ghép hoạt động với lĩnh vực: trao đổi học sinh và văn hóa; thuận lợi hóa thủ tục xuất nhập khẩu; đối thoại phòng ngừa xung đột.
6. Từ năm thành lập 1967 đến năm 2025 là bao nhiêu năm?
7. Từ Việt Nam gia nhập 1995 đến mốc 2025 là bao nhiêu năm?
   GV có thể cho HS kiểm tra thêm bằng bài tập tương tác trên học liệu NeoEdu nếu có thiết bị.

Đáp án:

1. Không đổi tổng dữ liệu 2010–2020 theo thành viên 2025; giữ nguyên phạm vi của bảng.
2. C. Nêu 10 theo giai đoạn SGK và 11 theo niên báo 2025 (khác mốc thời gian có thể giải thích khác số; phải giữ phạm vi của từng bảng).
3. A. Chính trị–an ninh, kinh tế, văn hóa–xã hội (hợp tác đa chiều, không phải nhà nước liên bang).
4. Sai: ASEAN không yêu cầu các nước bắt buộc bỏ tiền tệ riêng.
5. Trao đổi học sinh và văn hóa – Văn hóa–xã hội; Thuận lợi hóa thủ tục xuất nhập khẩu – Kinh tế; Đối thoại phòng ngừa xung đột – Chính trị–an ninh.
6. $2025-1967=58$ năm.
7. $2025-1995=30$ năm.

HS vận dụng kiến thức về hợp tác đa lĩnh vực của ASEAN để đề xuất một hoạt động ở trường, có sản phẩm cụ thể và bảo đảm bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư.

Nhóm 4 HS thảo luận và đề xuất một hoạt động trường học góp phần hợp tác ASEAN (ví dụ: làm áp phích song ngữ về giảm rác thải, trao đổi thư điện tử với trường bạn trong khu vực về phong tục địa phương). Nhóm ghi rõ: hoạt động cụ thể; sản phẩm và tiêu chí đánh giá; cách bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư (không đăng mặt, tên hay liên hệ cá nhân khi chưa được đồng ý; nêu nguồn và năm số liệu; không gán định kiến cho quốc gia).
Câu hỏi GV đặt ra: Hoạt động của nhóm thuộc lĩnh vực hợp tác nào? Sản phẩm sẽ giúp ích gì cho việc hiểu ASEAN?

Phiếu đề xuất của nhóm gồm:

• Tên hoạt động và lĩnh vực hợp tác (văn hóa–xã hội hoặc kinh tế, môi trường).
• Sản phẩm cụ thể và tiêu chí: rõ nội dung, có nguồn và năm số liệu, trình bày song ngữ nếu có.
• Cam kết bảo vệ dữ liệu: không đăng thông tin cá nhân; chỉ dùng số liệu được phép.
  Kiến thức HS vận dụng: hợp tác ASEAN diễn ra trên nhiều lĩnh vực, cần có sản phẩm, quy tắc và sự tôn trọng lẫn nhau.