Giáo án Bài 6. Ý tưởng, cơ hội kinh doanh và các năng lực cần thiết của người kinh doanh

Huy động kinh nghiệm của HS về việc nảy ra ý tưởng kinh doanh nhỏ và nhận ra rằng ý tưởng cần được kiểm tra trước khi thành cơ hội.

GV đưa tình huống: “Bạn A nhận thấy nhiều bạn trong lớp làm hỏng cặp, bạn muốn mở dịch vụ sửa cặp giờ nghỉ trưa.” GV đặt câu hỏi: 1) Theo em, ý tưởng này xuất phát từ đâu? 2) Điều gì cần biết trước khi bạn A bắt tay vào làm? 3) Nếu chỉ có ý tưởng mà không có khách, điều gì sẽ xảy ra?

Danh sách 3 câu hỏi HS nêu ra cần kiểm tra trước khi triển khai, ví dụ: có bao nhiêu bạn thực sự cần sửa cặp; chi phí vật tư và thời gian là bao nhiêu; có đủ chỗ và dụng cụ không. GV ghi các câu này lên bảng để dùng lại cuối tiết 1.

Nêu được khái niệm ý tưởng và cơ hội kinh doanh, phân biệt hai khái niệm và nhận diện bốn tiêu chí xét một ý tưởng.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 1: (1) Ghi định nghĩa ý tưởng kinh doanh và cơ hội kinh doanh theo đọc hiểu SGK. (2) Liệt kê bốn nguồn có thể sinh ra ý tưởng. (3) Dùng bốn tiêu chí hữu ích, khác biệt, khả thi, khả năng duy trì để đánh giá ý tưởng sửa cặp. (4) Nêu một lí do vì sao ý tưởng hấp dẫn vẫn chưa phải là cơ hội tốt.

Bảng phân biệt hai khái niệm: Ý tưởng kinh doanh là dự kiến sáng tạo về sản phẩm, dịch vụ và cách tạo giá trị cho khách hàng; Cơ hội kinh doanh là điều kiện thuận lợi có thể khai thác bằng ý tưởng và nguồn lực phù hợp. Bốn nguồn ý tưởng: lợi thế bản thân, nhu cầu chưa được đáp ứng, thay đổi công nghệ, cải thiện sản phẩm cũ. Bốn tiêu chí: hữu ích, khác biệt, khả thi, khả năng duy trì. Kết luận: ý tưởng hấp dẫn chưa tự thành cơ hội nếu thiếu khách có nhu cầu, nguồn lực, thời điểm và khả năng thực hiện.

Vận dụng được cách tính phần góp bù cố định, số lượt hòa vốn và kết quả tháng; nhận diện giả định cần kiểm tra bằng khảo sát tự nguyện, thử nghiệm nhỏ và thu – chi.

Tình huống giả định: mô hình nhóm người trưởng thành dự kiến sửa cặp học sinh, giá 60 nghìn đồng/lần, vật tư 20 nghìn/lần, chi phí cố định thuê chỗ và dụng cụ 2 triệu đồng/tháng; có 70 khách dự kiến nhưng chưa đặt chắc; năng lực tối đa 100 lượt/tháng; giả định chưa xét thuế và mọi chi phí khác. GV hướng dẫn HS tính theo đơn vị nghìn đồng: (1) Phần góp bù cố định mỗi lượt. (2) Số lượt hòa vốn. (3) Kết quả khi có 70 lượt. (4) Liệt kê giả định cần kiểm tra.

Phần góp bù cố định mỗi lượt: $60-20=40$ nghìn đồng. Số lượt hòa vốn: $2000/40=50$ lượt/tháng, đây là hòa vốn của mô hình, không phải ngưỡng cho mọi cơ sở thật. Kết quả khi có 70 lượt: $70 \times 60=4200$; vật tư $70 \times 20=1400$; kết quả $4200-1400-2000=800$ nghìn đồng theo mô hình. Giả định cần kiểm tra: khách chưa đặt chắc, chưa xét thuế và chi phí khác, chất lượng sửa chưa được kiểm chứng.

Nêu được bảy năng lực của người kinh doanh và giải thích được vì sao phải đánh giá năng lực bằng hành động, không chỉ bằng việc tự nhận mình dám nghĩ.

HS hoạt động cặp đôi: mỗi cặp chọn một năng lực trong bảy năng lực (nhận biết cơ hội, chuyên môn, tổ chức và lãnh đạo, quản lí nguồn lực, giao tiếp, liên kết, học hỏi) và tìm một hành động cụ thể trong tình huống sửa cặp để minh họa. Sau đó trả lời câu hỏi: “Vì sao chỉ nói mình dám nghĩ là chưa đủ?”

Bảng ghi bảy năng lực với hành động minh họa, ví dụ: nhận biết cơ hội là nhìn ra nhu cầu sửa cặp thay vì bỏ cặp; quản lí nguồn lực là ghi chép vật tư và chi phí; giao tiếp là báo trước giá và ngày trả cho khách. Kết luận: năng lực được chứng minh qua hành động và kết quả kiểm chứng được.

Vận dụng công thức phần góp bù cố định, hòa vốn và kết quả tháng để giải các bài tập tính toán.

HS làm việc nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm các câu 2, 4, 5, 8 của bài tập. Cả lớp theo dõi đề và tự kiểm tra kết quả, nhóm nào xong trước giải thích cách làm cho nhóm khác.

Đề và đáp án: Câu 2. Số lượt hòa vốn theo đúng giả định là bao nhiêu? Đáp án C: 50 lượt/tháng vì $2000/(60-20)=50$. Câu 4. Ở mức 70 lượt, kết quả mô hình là bao nhiêu? Đáp án C: 800 nghìn đồng/tháng, vì $4200-1400-2000=800$. Câu 5. Nếu giá 50, vật tư 20 nghìn/lượt và cố định 2000 nghìn, ít nhất bao nhiêu lượt để bù đủ? Đáp án B: 67 lượt, vì $2000/30 \approx 66{,}67$, 66 lượt chưa đủ, 67 lượt dư. Câu 8. Nếu giá chỉ thu được 50 nghìn/lượt, chi phí khác giữ nguyên, số lượt hòa vốn tối thiểu nguyên là 67 lượt; tại 66 lượt phần góp 1980 chưa đủ 2000.

Phân tích nhận định về ý tưởng và cơ hội, chọn đúng/sai có căn cứ và rèn kĩ năng nhận diện quan niệm sai.

HS làm bài tập trắc nghiệm đúng/sai và ghép nối trên học liệu số NeoEdu hoặc bảng thẻ. Bài tập gồm: ghép biểu hiện với nội dung phù hợp (nhìn ra nhu cầu sửa thay vì bỏ cặp – nhận biết vấn đề của khách; lập lịch nhận và trả cặp – tổ chức hoạt động; tính phần góp, hòa vốn – quản lí tài chính cơ bản); đánh giá hai nhận định a) và b) dưới đây.

Đáp án ghép: nhìn ra nhu cầu sửa thay vì bỏ cặp – nhận biết vấn đề của khách; lập lịch nhận và trả cặp – tổ chức hoạt động; tính phần góp, hòa vốn – quản lí tài chính cơ bản. Nhận định a) Một ý tưởng cần kiểm tra nhu cầu và nguồn lực trước khi xem là cơ hội phù hợp: Đúng. Nhận định b) Có 70 khách dự kiến đồng nghĩa chắc chắn thu tiền đủ từ cả 70 người: Sai, vì khách chưa đặt chắc, đây là quan niệm sai cần tránh.

Đề xuất được cách thử nghiệm nhỏ có chỉ tiêu, cách bảo vệ khách và cách đối chiếu chi phí, năng lực, phản hồi trước khi mở rộng.

Nhóm HS (4–5 em) chọn một ý tưởng kinh doanh nhỏ trong trường học, dựa trên mô hình sửa cặp, và viết đề xuất thử nghiệm: thử nhận khoảng 10 khách tự nguyện, báo trước loại dịch vụ, giá và ngày trả; ghi lại thời gian, vật tư, lỗi cần làm lại và mức độ hài lòng; không công bố tên người tham gia. Nhiệm vụ này có thể giao về nhà để hoàn thiện.

Đề xuất thử nghiệm gồm: mục tiêu, số khách thử (ví dụ 10 khách tự nguyện), quy trình báo trước giá và ngày trả, các chỉ số ghi chép (thời gian, vật tư, lỗi làm lại, mức hài lòng), cách đối chiếu chi phí với năng lực và phản hồi, và điều kiện để quyết định mở rộng. Đề xuất không tự nhận thử nghiệm đã thực hiện hay đảm bảo lợi nhuận.