Giáo án Bài 12. Quyền bình đẳng giữa các tôn giáo

HS nhận ra dấu hiệu có thể là phân biệt đối xử theo tôn giáo trong một tình huống gần gũi; từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV trình chiếu tình huống giả định: cơ sở tuyển nhân viên trưởng thành theo kỹ năng và lịch làm. P đáp ứng yêu cầu nhưng bị loại vì theo tôn giáo khác người quản lí; chưa có xung đột lịch làm hay yêu cầu nghề nghiệp đặc thù. Q không theo tôn giáo được nhận dù thiếu kỹ năng công bố. Câu hỏi: Theo em, việc P bị loại và việc Q được nhận có phù hợp với bình đẳng không? Vì sao?

Mỗi cặp đôi nêu được ít nhất một nhận định có lập luận, ví dụ: việc loại P chỉ vì tôn giáo là chưa phù hợp vì P đáp ứng kỹ năng và lịch làm; việc nhận Q khi thiếu kỹ năng công bố cũng cho thấy tiêu chí chưa được áp dụng nhất quán. HS ghi câu hỏi cần giải đáp sau bài học vào vở.

HS nêu được nội dung bình đẳng tôn giáo trước pháp luật, phân biệt bình đẳng với đồng nhất về giáo lí, nghi lễ hay tổ chức.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm: (1) Nêu nội dung cốt lõi của bình đẳng tôn giáo trước pháp luật. (2) Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo hợp pháp được xử lí thế nào? (3) Phân loại các nhận định dưới đây thành “Hiểu đúng” hoặc “Hiểu sai”: bình đẳng nghĩa là mọi tôn giáo có cùng giáo lí; bình đẳng nghĩa là mọi tổ chức tôn giáo đều giống hệt nhau; bình đẳng nghĩa là không phân biệt trong hưởng quyền và nghĩa vụ.

Kết quả khăn trải bàn gồm các ý:

• Bình đẳng: các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật; công dân không bị phân biệt trong hưởng quyền, thực hiện nghĩa vụ vì theo tôn giáo khác nhau hoặc không theo tôn giáo.
• Hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo hợp pháp được tôn trọng, bảo hộ; mọi người phải tôn trọng quyền của người khác và không lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật.
• Hiểu đúng: bình đẳng không phụ thuộc tôn giáo theo nghĩa không phân biệt trong quyền và nghĩa vụ.
• Hiểu sai: bình đẳng nghĩa là giáo lí, nghi lễ phải giống nhau; bình đẳng nghĩa là mọi tổ chức có tư cách pháp lí giống hệt nhau.
• Khái niệm cần ghi: Bình đẳng tôn giáo là các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt công dân theo niềm tin.

HS giải thích cách tách niềm tin cá nhân, hoạt động hợp pháp và hành vi cụ thể gây hại; nêu cách giải quyết bất đồng mà không dùng bạo lực hay xúc phạm.

HS làm việc cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm: (1) Với tình huống P, nêu dữ kiện đã có và dữ kiện còn thiếu. (2) Với tình huống Q, nêu điểm nào cần đối chiếu với tiêu chí công bố. (3) Phân tích: đâu là niềm tin cá nhân, đâu là hoạt động hợp pháp, đâu là hành vi cụ thể có thể gây hại. (4) Nêu ba cách giải quyết bất đồng theo bài học.

Kết quả Phiếu học tập số 2:

• Tình huống P: dữ kiện có là P đáp ứng kỹ năng, bị loại vì tôn giáo khác người quản lí, chưa có xung đột lịch làm hay yêu cầu đặc thù; dữ kiện còn thiếu là thông báo tuyển và lý do từ chối chính thức. Dấu hiệu cần xem xét là phân biệt theo tôn giáo; không được tự thêm lý do công việc khác.
• Tình huống Q: được nhận dù thiếu kỹ năng công bố, cần đối chiếu xem tiêu chí có được áp dụng nhất quán không.
• Tách ba phần: niềm tin cá nhân (không bị phân biệt vì niềm tin); hoạt động hợp pháp (được tôn trọng, bảo hộ); hành vi cụ thể gây hại (xét theo hành vi, căn cứ và trách nhiệm cá nhân, không quy cho cả cộng đồng).
• Cách giải quyết bất đồng: đối thoại; dựa trên tiêu chí chung; thực hiện theo quy trình có thẩm quyền; không dùng bạo lực hoặc xúc phạm vật thiêng, người tin.

HS vận dụng kiến thức đã học để ghép biểu hiện với nội dung, đánh giá nhận định đúng sai và chọn phương án có căn cứ trong tình huống P, Q.

HS làm việc cặp đôi, thực hiện các bài tập sau (có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu nếu có thiết bị):

• Bài 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp: Xét kỹ năng theo tiêu chí công bố; Tôn trọng nghi lễ hợp pháp; Xử lí hành vi cụ thể có căn cứ với các nội dung: Bảo vệ cơ hội không do tôn giáo; Tôn trọng tự do tín ngưỡng; Không quy lỗi cả cộng đồng.
• Bài 3: Đánh giá hai nhận định: a) Tôn trọng tôn giáo khác không đòi cá nhân phải thay niềm tin của mình. b) Một người vi phạm khiến mọi người cùng tôn giáo phải chịu trách nhiệm thay.
• Bài 4: Trong tình huống P, dữ kiện nào chưa được cung cấp nên không được tự thêm? A. Xung đột lịch làm hay yêu cầu đặc thù liên quan công việc; B. P bị loại chỉ vì tôn giáo theo lời kể; C. Tiêu chí có yêu cầu kỹ năng; D. Q thiếu kỹ năng công bố theo mô hình.
• Bài 5: Một người nhân danh tôn giáo thực hiện hành vi gây hại thì xem xét thế nào? A. Miễn mọi trách nhiệm vì có niềm tin; B. Quy tội cho mọi người cùng đạo; C. Cấm mọi nghi lễ của tất cả tôn giáo; D. Xét hành vi, căn cứ, trách nhiệm cá nhân theo luật.

Đáp án:

• Bài 1: Xét kỹ năng theo tiêu chí công bố – Bảo vệ cơ hội không do tôn giáo; Tôn trọng nghi lễ hợp pháp – Tôn trọng tự do tín ngưỡng; Xử lí hành vi cụ thể có căn cứ – Không quy lỗi cả cộng đồng.
• Bài 3: a) Đúng. Tôn trọng tôn giáo khác không đòi cá nhân phải thay niềm tin của mình. b) Sai. Trách nhiệm dựa trên hành vi cụ thể của từng người, không quy cho cả nhóm cùng tôn giáo.
• Bài 4: Đáp án A. Tình huống không nêu xung đột lịch làm hay yêu cầu đặc thù; không được tự bịa lý do để hợp thức hóa phân biệt.
• Bài 5: Đáp án D. Bảo vệ niềm tin không là bao che hành vi gây hại; trách nhiệm được xét theo cá nhân và theo luật.

HS vận dụng kiến thức để đề xuất cách xử lí phản ánh của P không kết tội khi chưa xác minh và nêu nguyên tắc ứng xử tôn trọng người theo và không theo tôn giáo.

HS làm việc cá nhân trong 4 phút, sau đó chia sẻ theo cặp. Nhiệm vụ: (1) Đề xuất cách xử lí phản ánh của P mà không kết tội khi chưa xác minh. (2) Viết 2 nguyên tắc ứng xử để trong lớp học, mọi người theo hoặc không theo tôn giáo đều tham gia phù hợp.

Sản phẩm mẫu:

• Đề xuất: đối chiếu thông báo tuyển, hồ sơ, lý do từ chối và lịch làm; yêu cầu cơ sở giải trình và kiến nghị xem xét lại theo tiêu chí nếu có dấu hiệu phân biệt. Dữ kiện hiện có đủ nêu dấu hiệu, chưa đủ xác định chế tài hay kết tội người quản lí. P nên được bảo vệ thông tin cá nhân trong quá trình phản ánh.
• Nguyên tắc ứng xử: (a) Hoạt động chung có mục tiêu học tập rõ, không buộc tuyên xưng hay thực hành nghi lễ. (b) Không hỏi tôn giáo để xếp hạng, chia sẻ thông tin chỉ khi tự nguyện và có sự đồng ý.