NeoEdu
Giáo án Tin học 10 · Toàn bộ sách chính (đồ họa và Python)
Tin họcLớp 10Phần 2. Chủ đề 2. Mạng máy tính và Internet

Giáo án Bài 8. Mạng máy tính trong cuộc sống hiện đại

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được mạng cục bộ LAN kết nối các thiết bị trong phạm vi tương đối nhỏ và Internet kết nối nhiều mạng với nhau.
  • Giải thích được điện toán đám mây cung cấp tài nguyên, dịch vụ qua mạng; Internet vạn vật (IoT) kết nối các thiết bị có thu thập hoặc điều khiển dữ liệu.
  • Vận dụng được kiến thức để so sánh việc lưu và cùng sửa báo cáo trên máy lớp với dịch vụ đám mây, có kiểm tra quyền truy cập, điều kiện kết nối và bản sao lưu độc lập.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc nội dung bài, tự đối chiếu đáp án và tự rút ra kết luận về mạng, đám mây và IoT.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo nhóm 3 người, trao đổi phương án lưu và cùng sửa báo cáo, trình bày kết quả trước lớp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích nhu cầu cùng làm việc, so sánh các phương án và chọn giải pháp kèm sao lưu, có lí giải.

b) Năng lực đặc thù

  • Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: HS nêu đúng vai trò của máy tính, mạng LAN, Internet và dịch vụ đám mây trong việc lưu và cùng sửa tài liệu.
  • Ứng xử phù hợp trong môi trường số: HS nhận biết tệp đám mây không đồng nghĩa với công khai, biết giới hạn quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhóm.
  • Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: HS theo quy trình xác định nhu cầu, so sánh truy cập và quyền, chọn phương án có sao lưu.
  • Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: HS dùng phiếu học tập và trang bài học NeoEdu để tự kiểm tra kiến thức.
  • Hợp tác trong môi trường số: HS phân công vai trò trong nhóm, thống nhất phương án chung và chia sẻ kết quả qua phiếu học tập.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: HS nêu được việc giữ bản sao lưu độc lập và giới hạn quyền sửa theo đúng quy định, không chia sẻ mật khẩu chủ cho người ngoài nhóm.
  • Trung thực: HS ghi kết quả so sánh đúng với mô hình tham khảo, không sao chép đáp án mà tự lí giải lựa chọn của nhóm.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu, bảng phụ ghi quy trình 3 bước: xác định nhu cầu cùng làm, so cách truy cập và quyền, chọn phương án kèm sao lưu.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, tại neoedu.vn/learn/10/informatics/bai-8-mang-may-tinh-trong-cuoc-song-hien-dai.
  • Thang chấm nhiệm vụ nhóm (đã nêu trong phần Sản phẩm của hoạt động vận dụng).

2. Học sinh

  • Vở ghi, bút, SGK Tin học 10 (Kết nối tri thức với cuộc sống).
  • Điện thoại hoặc máy tính có kết nối Internet (dùng khi làm bài tập tương tác trên NeoEdu, theo hướng dẫn của GV).
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (do GV phát).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Làm việc cùng nhau qua mạng

a) Mục tiêu

HS nhận biết nhu cầu cùng làm và cùng sửa tài liệu qua mạng, từ đó xác định vấn đề cần giải quyết trong bài.

b) Nội dung

HS quan sát tình huống trên máy chiếu: nhóm 3 bạn cùng viết một báo cáo, có bạn ở lớp, có bạn ở nhà, cần sửa lần lượt và không được làm mất bản cũ. GV hỏi: (1) Các em đã dùng dịch vụ nào để cùng sửa một tài liệu? (2) Tài liệu đó được lưu ở đâu? (3) Nếu mất kết nối mạng hoặc bị xóa nhầm thì điều gì sẽ xảy ra?

c) Sản phẩm

  • HS nêu được 2 đến 3 ví dụ thực tế: lưu trên máy lớp, lưu trên dịch vụ đám mây, gửi qua thư điện tử hoặc ổ USB.
  • HS nhận ra: máy cá nhân hoặc máy lớp có thể làm việc không cần mạng nhưng khó cùng sửa từ xa; đám mây cho phép cộng tác nhưng cần kết nối và quyền truy cập phù hợp.
  • Vấn đề bài học: Làm thế nào để cùng sửa báo cáo của nhóm 3 người một cách an toàn, lưu trên máy lớp hay trên đám mây?

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống nhóm 3 bạn cùng viết báo cáo và nêu ba câu hỏi gợi mở. GV yêu cầu HS suy nghĩ 1 phút rồi trả lời nhanh.

    Học sinh

    HS đọc tình huống, suy nghĩ cá nhân về các câu hỏi GV đưa ra.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, gợi ý nếu HS chưa nêu được ví dụ: Các em đã từng gửi file cho bạn rồi bạn sửa và gửi lại chưa?

    Học sinh

    HS trao đổi nhanh với bạn cùng bàn. Trả lời dự kiến: Em dùng Zalo gửi file rồi bạn sửa, sau đó gửi lại nên dễ bị nhiều bản khác nhau.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 HS trình bày, ghi nhanh các ý lên bảng và dẫn dắt đến vấn đề cần giải quyết.

    Học sinh

    HS trình bày ý kiến. Trả lời dự kiến: Lưu trên máy lớp thì không sửa từ xa được; lưu trên đám mây thì bạn ở nhà cũng sửa được nhưng phải có mạng.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nêu vấn đề bài học và mục tiêu tiết học. GV nhấn mạnh: cùng sửa từ xa cần mạng và quyền truy cập; đám mây không đồng nghĩa với công khai.

    Học sinh

    HS ghi tựa bài và vấn đề vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Mạng cục bộ LAN và Internet

a) Mục tiêu

HS nêu được khái niệm LAN và Internet, phân biệt phạm vi kết nối của hai loại mạng này.

b) Nội dung

HS đọc mục Hiểu cách hoạt động (phần LAN và Internet) trong SGK hoặc trên trang bài học NeoEdu, sau đó hoàn thành phần A của Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: nêu phạm vi kết nối của LAN; giải thích vì sao Internet được gọi là mạng của nhiều mạng; lấy một ví dụ LAN trong trường học.

c) Sản phẩm

  • LAN là mạng cục bộ, kết nối các thiết bị trong phạm vi tương đối nhỏ, ví dụ các máy tính trong một phòng học hoặc một tòa nhà.
  • Internet kết nối nhiều mạng với nhau, nên một thiết bị ở mạng này có thể trao đổi dữ liệu với thiết bị ở mạng khác.
  • Kiến thức ghi nhớ: Mạng cục bộ LAN kết nối thiết bị trong phạm vi tương đối nhỏ; Internet kết nối nhiều mạng.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu HS đọc phần LAN và Internet, hoàn thành phần A trong 5 phút. GV nhắc HS dùng từ khóa phạm vi và nhiều mạng.

    Học sinh

    HS đọc tài liệu, ghi câu trả lời vào phần A của phiếu học tập.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỗ trợ nhóm chưa hiểu khái niệm phạm vi kết nối bằng cách hỏi: Phòng máy của trường kết nối với nhau theo kiểu nào?

    Học sinh

    HS làm việc cá nhân rồi so sánh với bạn cùng bàn. Trả lời dự kiến: Phòng máy là LAN vì các máy nối với nhau trong một phòng.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV gọi 2 HS trình bày: một em nói về LAN, một em nói về Internet. GV hỏi thêm: Vì sao Internet không phải là một mạng đơn lẻ?

    Học sinh

    HS trình bày. Trả lời dự kiến: Internet nối nhiều mạng nhỏ lại với nhau, do đó phạm vi rất lớn.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: LAN kết nối thiết bị trong phạm vi tương đối nhỏ; Internet kết nối nhiều mạng. GV yêu cầu HS ghi phần Ghi nhớ vào vở.

    Học sinh

    HS ghi phần Ghi nhớ vào vở và sửa lại phần A nếu cần.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Điện toán đám mây và Internet vạn vật

a) Mục tiêu

HS giải thích được điện toán đám mây và IoT, nêu được lợi ích cùng các điều kiện cần kiểm soát khi dùng đám mây.

b) Nội dung

HS đọc mục Hiểu cách hoạt động (phần đám mây và IoT), hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (1) Điện toán đám mây cung cấp gì qua mạng? (2) Có phải mọi tệp trên đám mây đều công khai không? (3) Kể tên một thiết bị IoT trong nhà và cho biết nó thu thập hay điều khiển dữ liệu gì. (4) Nêu một lợi ích và một điều kiện cần kiểm soát khi dùng đám mây.

c) Sản phẩm

  • Điện toán đám mây cung cấp tài nguyên và dịch vụ (lưu trữ, phần mềm, ứng dụng) qua mạng.
  • Tệp trên đám mây không bắt buộc công khai; quyền truy cập có thể được giới hạn theo từng người dùng.
  • IoT là các thiết bị có cảm biến hoặc bộ điều khiển, kết nối mạng để thu thập hoặc điều khiển dữ liệu; ví dụ cảm biến nhiệt độ, camera, đèn thông minh.
  • Lợi ích: truy cập thuận tiện từ nhiều nơi. Điều kiện kiểm soát: phụ thuộc kết nối mạng, quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chuyển sang phần B của Phiếu học tập số 1, nêu 4 nhiệm vụ và yêu cầu HS làm trong 6 phút, làm theo cặp đôi.

    Học sinh

    HS đọc nội dung, cùng bạn cặp đôi thảo luận và ghi đáp án vào phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi các cặp, nhắc HS phân biệt đám mây với việc công khai tệp. GV hỏi: Nếu em đặt tệp trên đám mây nhưng chỉ chia sẻ cho bạn trong nhóm thì tệp có công khai không?

    Học sinh

    HS trao đổi. Trả lời dự kiến: Không công khai, vì quyền truy cập chỉ cấp cho bạn trong nhóm.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp báo cáo, mỗi cặp một nội dung: đám mây và IoT. GV bổ sung các ý còn thiếu lên bảng.

    Học sinh

    HS báo cáo. Trả lời dự kiến: IoT như camera an ninh gửi hình ảnh về điện thoại, hoặc cảm biến độ ẩm gửi số đo về máy chủ.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Đám mây cung cấp tài nguyên, dịch vụ qua mạng và không đồng nghĩa với mọi tệp công khai; IoT kết nối thiết bị có thu thập hoặc điều khiển dữ liệu. GV nhấn mạnh lợi ích đi kèm phụ thuộc kết nối, quyền và bảo vệ dữ liệu.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chốt vào vở, nêu lại được hai khái niệm bằng lời của mình.

Hoạt động 3: Luyện tập · 10 phút

Phân biệt mạng, dịch vụ và thiết bị

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức đã học để trả lời đúng các câu hỏi trắc nghiệm, đúng sai và ghép nối về LAN, đám mây, IoT.

b) Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm bài 1 đến bài 6. HS có thể kiểm tra kết quả bằng các bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/10/informatics/bai-8-mang-may-tinh-trong-cuoc-song-hien-dai) theo hướng dẫn của GV.

c) Sản phẩm

Đề và đáp án:

  • Bài 1: LAN là gì? Đáp án A (mạng cục bộ, nối thiết bị trong phạm vi giới hạn).
  • Bài 2: Tệp trên đám mây bắt buộc công khai với tất cả? Đáp án: Sai, quyền truy cập có thể được giới hạn.
  • Bài 3: IoT gắn với điều gì? Đáp án A (thiết bị kết nối trao đổi dữ liệu).
  • Bài 4: Mất mạng có thể ảnh hưởng truy cập dịch vụ đám mây không? Đáp án: Đúng, tùy tính năng ngoại tuyến và đồng bộ.
  • Bài 5: Ghép ví dụ. LAN ghép với các máy trong phòng học; đám mây ghép với dịch vụ tài nguyên qua mạng; IoT ghép với cảm biến kết nối truyền số đo.
  • Bài 6: Nhóm 3 người sửa chung nên chọn quyền nào? Đáp án A (cấp sửa theo 3 tài khoản, đủ quyền cho mục tiêu).

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, yêu cầu HS làm bài 1 đến bài 6 trong 5 phút, sau đó kiểm tra nhanh bằng bài tập tương tác trên NeoEdu nếu có thiết bị.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, ghi đáp án vào phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc HS bài 2 và bài 6 cần lí giải bằng nguyên tắc quyền truy cập. GV hỏi: Vì sao đưa mật khẩu chủ cho cả nhóm là không phù hợp?

    Học sinh

    HS làm bài và trao đổi kết quả với bạn. Trả lời dự kiến: Mật khẩu chủ cho phép làm mọi việc nên dễ mất an toàn; cấp quyền theo tài khoản là đủ cho mục tiêu của nhóm.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV chiếu đáp án, mời HS đọc kết quả bài 5 (ghép nối) và giải thích ngắn gọn.

    Học sinh

    HS đối chiếu với bài làm của mình, nêu các câu chưa đúng và lí do.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: phân biệt rõ mạng (LAN, Internet), dịch vụ (đám mây) và thiết bị (IoT); nhấn mạnh quyền truy cập phải đủ cho mục tiêu, không mở công khai.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai trong phiếu, ghi chú lại các ý cần nhớ.

Hoạt động 4: Vận dụng · 12 phút

Chọn phương án lưu báo cáo cho nhóm 3 người

a) Mục tiêu

HS vận dụng quy trình 3 bước để so sánh lưu báo cáo trên máy lớp và trên dịch vụ đám mây cho nhóm 3 người cùng sửa, đồng thời nêu lí do cần bản sao độc lập.

b) Nội dung

Nhiệm vụ nhóm: So sánh lưu báo cáo trên máy lớp và dịch vụ đám mây được trường cho phép khi nhóm 3 người cùng sửa. Quy trình: (1) Xác định nhu cầu cùng làm; (2) So cách truy cập và quyền; (3) Chọn phương án kèm sao lưu. Trình bày sản phẩm hoặc quy trình đủ để GV kiểm tra. Câu hỏi bổ sung: Vì sao bản sao nằm trong cùng một tài khoản bị chiếm không đủ bảo đảm phục hồi?

c) Sản phẩm

Mô hình tham khảo (dữ liệu mẫu): Máy lớp có thể làm ngoại tuyến nhưng khó cùng sửa từ xa. Đám mây hỗ trợ cộng tác qua tài khoản, phân quyền và lịch sử; cần kết nối phù hợp và không bật công khai sửa. Phải giữ bản xuất sao lưu độc lập theo quy định.
Thang chấm nhóm (thang điểm 1): So sánh ngoại tuyến và cộng tác: 0,3; ba tài khoản và quyền phù hợp: 0,3; nêu phụ thuộc mạng: 0,2; bản sao độc lập và kiểm tra: 0,2. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.
Đáp án câu hỏi bổ sung: Rủi ro chung (kẻ xấu có thể xóa cả hai bản): 0,5; cần sao lưu độc lập và kiểm tra khả năng mở tệp: 0,5.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 3 người, phát bảng phụ ghi quy trình 3 bước và nhiệm vụ. GV nhắc: sản phẩm là bảng so sánh ngắn và kết luận của nhóm, không chấm thao tác phần mềm.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân vai: người ghi, người trình bày, người kiểm tra lại lí lẽ.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi qua các nhóm, gợi ý: Nếu một bạn sửa lúc máy lớp tắt thì sao? Nếu bị xóa nhầm thì phục hồi bằng cách nào?

    Học sinh

    HS thảo luận theo 3 bước, ghi kết luận. Trả lời dự kiến: Lưu trên máy lớp khó cùng sửa; đám mây cho phép cộng tác nhưng cần mạng; cần có bản sao độc lập để phục hồi.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét theo thang chấm. GV hỏi thêm: Vì sao không nên dùng cùng một tài khoản để giữ cả bản gốc và bản sao?

    Học sinh

    Nhóm trình bày, nhóm khác nhận xét. Trả lời dự kiến: Nếu tài khoản bị chiếm thì kẻ xấu có thể xóa cả hai bản nên không phục hồi được.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án theo thang chấm và nêu phương án mẫu: dùng đám mây cho cộng tác với 3 tài khoản có quyền sửa, không công khai, kết hợp bản xuất sao lưu độc lập. GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi kết luận của nhóm và phương án chốt vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A: LAN và Internet

  • Câu 1: Mạng cục bộ LAN kết nối các thiết bị trong phạm vi như thế nào?
  • Câu 2: Vì sao Internet được gọi là mạng của nhiều mạng?
  • Câu 3: Nêu một ví dụ LAN trong trường học.

Phần B: Điện toán đám mây và Internet vạn vật

  • Câu 1: Điện toán đám mây cung cấp gì qua mạng?
  • Câu 2: Tệp trên đám mây có bắt buộc công khai không? Vì sao?
  • Câu 3: Kể tên một thiết bị IoT và cho biết nó thu thập hay điều khiển dữ liệu gì.
  • Câu 4: Nêu một lợi ích và một điều kiện cần kiểm soát khi dùng đám mây.

Phiếu học tập số 2

Bài 1: LAN là gì?

  • A. Mạng cục bộ
  • B. Mạng diện rộng WAN
  • C. Toàn bộ Internet
  • D. Một dịch vụ lưu trữ đám mây

Bài 2: Tệp trên đám mây bắt buộc công khai với tất cả. Đúng hay sai? Vì sao?

Bài 3: IoT gắn với điều gì?

  • A. Thiết bị kết nối trao đổi dữ liệu
  • B. Chỉ máy tính không kết nối đang đọc tệp
  • C. Chỉ một tệp nén lưu ngoại tuyến
  • D. Chỉ cấu trúc trang văn bản

Bài 4: Mất mạng có thể ảnh hưởng truy cập dịch vụ đám mây. Đúng hay sai?

Bài 5: Ghép ví dụ với khái niệm.

  • LAN: ...
  • Đám mây: ...
  • IoT: ...
    Các lựa chọn: (a) Các máy trong phòng học; (b) Dịch vụ tài nguyên qua mạng; (c) Cảm biến kết nối truyền số đo.

Bài 6: Nhóm 3 người cùng sửa, quyền nào phù hợp?

  • A. Cấp sửa theo 3 tài khoản
  • B. Mọi người trên mạng sửa
  • C. Chia mật khẩu chủ
  • D. Không kiểm tra quyền

Hướng dẫn về nhà

  • Viết đoạn văn ngắn (khoảng 8 đến 10 câu) so sánh cách lưu và cùng sửa một tài liệu học tập trên máy cá nhân với trên dịch vụ đám mây mà em đã dùng, nêu rõ điều kiện kết nối, quyền truy cập và cách sao lưu.
  • Thực hành ở nhà: Liệt kê 3 thiết bị IoT trong gia đình (nếu có) và cho biết mỗi thiết bị thu thập hay điều khiển dữ liệu gì; nêu một rủi ro về bảo vệ dữ liệu cá nhân và cách giảm rủi ro.
  • Ôn lại bài 8 trên trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/10/informatics/bai-8-mang-may-tinh-trong-cuoc-song-hien-dai), làm các bài tập tương tác và ghi lại câu chưa chắc để hỏi GV trong tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.