Giáo án Bài 15. Hoàn thiện hình ảnh đồ họa

HS nhận ra vì sao một áp phích hiệu quả cần thông điệp rõ, bố cục hợp lí và chữ tương phản với nền; từ đó xác định nhiệm vụ của bài.

GV chiếu hai hình áp phích minh họa: bản A có chữ nhỏ, nền nhiều chi tiết; bản B có tiêu đề lớn, chữ tương phản, bố cục cân đối. HS trả lời hai câu hỏi: (1) Bản nào người xem hiểu thông điệp nhanh hơn? (2) Bản đó khác bản kia ở những điểm nào?

Dự kiến HS trả lời: bản B hiểu nhanh hơn vì tiêu đề lớn, rõ; chữ tương phản với nền nên đọc được; bố cục sắp xếp hình và chữ có khoảng trống. HS ghi vào vở năm yêu cầu của sản phẩm đồ họa hoàn chỉnh: thông điệp rõ, bố cục, tương phản, cỡ chữ, quyền tư liệu.

HS giải thích được vì sao cần kiểm tra thiết kế ở kích thước sử dụng thật và vì sao cần giữ tệp nguồn vector; HS tính được kích thước khi thu theo hệ số $\dfrac{1}{2}$.

HS làm việc theo cặp, đọc mục "Hiểu cách hoạt động" trong bài học và điền Phiếu học tập số 1. Phiếu có ba nội dung: (a) Áp phích mẫu có kích thước $800 \times 600$; thu đều theo hệ số $\dfrac{1}{2}$ thì kích thước mới là bao nhiêu? (b) Vì sao phải xem chữ ở kích thước dùng thật thay vì chỉ phóng lớn? (c) Vì sao nên giữ tệp nguồn vector thay vì chỉ giữ ảnh xuất ra?

Kết quả phiếu: (a) $400 \times 300$, vì $800 \cdot \dfrac{1}{2} = 400$ và $600 \cdot \dfrac{1}{2} = 300$; tỉ lệ vẫn là $4:3$. (b) Phóng lớn có thể che những lỗi nhỏ như chữ khó đọc khi thu nhỏ; xem ở kích thước thật mới phát hiện đúng vấn đề. (c) Tệp vector giữ được đường nét và chữ, có thể sửa tiếp và xuất nhiều kích thước đúng tỉ lệ. Kiến thức HS rút ra: kiểm tra ở kích thước thật; giữ tệp nguồn vector; hiệu ứng không che được lỗi cấu trúc.

HS nêu được bốn bước của quy trình thiết kế và bốn tiêu chí tự kiểm tra (thông điệp, tương phản, phiên bản, quyền tư liệu); HS giải thích được vì sao mỗi tiêu chí cần thiết.

Nhóm 4 HS thực hiện kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS nhận một tiêu chí và ghi vào ô của mình trên khăn trải bàn. Nhóm thống nhất nội dung đối với bốn ô: (1) Thông điệp: người xem hiểu nội dung chính không? (2) Tương phản: chữ có phân biệt khỏi nền không? (3) Phiên bản: có thể truy lại bản chỉnh sửa không? (4) Quyền tư liệu: hình ảnh và dữ liệu có nguồn rõ, có quyền sử dụng không? Sau đó nhóm sắp xếp quy trình bốn bước: Phác thảo bố cục và thông điệp; Tạo hình sách và chữ có lớp/nhóm rõ; Căn chỉnh, kiểm tra tương phản và chính tả; Lưu SVG và xuất PNG $800 \times 600$ và $400 \times 300$.

Khăn trải bàn hoàn chỉnh gồm bốn tiêu chí và quy trình bốn bước. Ví dụ nội dung ghi: Thông điệp – người xem hiểu tiêu đề và hai ý chính; Tương phản – chữ màu sáng trên nền tối hoặc ngược lại, chữ đủ lớn; Phiên bản – giữ các lớp/nhóm có tên rõ và các bản lưu theo thứ tự; Quyền tư liệu – không dùng ảnh người thật hoặc hình có bản quyền khi chưa được phép; tự vẽ vẫn phải tránh thông tin cá nhân của người khác.

HS vận dụng kiến thức về kích thước, tỉ lệ, tương phản, tệp nguồn và quyền tư liệu để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm và đúng/sai; HS đề xuất sửa đổi cho một nền nhiều chi tiết.

HS làm Phiếu học tập số 2 (câu 1 đến câu 7 và câu 9) trong 5 phút, sau đó đổi phiếu cho bạn cùng bàn để đối chiếu. HS có thể làm thêm các bài tương tác trên trang NeoEdu để tự kiểm tra. Đề phiếu gồm: (1) Áp phích mẫu $800 \times 600$ được thu đều theo hệ số $\dfrac{1}{2}$; chiều rộng sau thu là bao nhiêu? (2) Chiều cao sau thu là bao nhiêu? (3) Chữ nên kiểm tra ở kích thước dùng thật: Đúng hay Sai? (4) Bản nào nên giữ để sửa tiếp? A. Tệp nguồn vector; B. Chỉ ảnh chia sẻ nhỏ; C. Chỉ tên dự án; D. Chỉ ảnh chụp. (5) Tư liệu tự tạo vẫn có thể xâm phạm quyền nếu chứa dữ liệu người khác: Đúng hay Sai? (6) Ghép tiêu chí với nội dung: Thông điệp; Tương phản; Phiên bản. (7) Nền nhiều chi tiết làm chữ khó đọc, nêu hai cách sửa và cách kiểm tra.

Đáp án: (1) 400. (2) 300. (3) Đúng, vì phóng lớn có thể che vấn đề nhỏ khó đọc. (4) A, vì giữ được đối tượng và chữ để sửa tiếp. (5) Đúng, vì tự tạo không bỏ trách nhiệm riêng tư. (6) Thông điệp – người xem hiểu nội dung; Tương phản – chữ phân biệt khỏi nền; Phiên bản – truy lại bản chỉnh sửa. (7) Hai sửa đổi phù hợp: giảm chi tiết hoặc thêm vùng nền đơn sắc dưới chữ; đổi màu hoặc cỡ chữ để tăng tương phản. Cách kiểm tra: xuất bản dùng thật rồi xem từ khoảng cách đọc bình thường. Gợi ý chấm: câu 7 đạt 0,6 điểm cho hai sửa phù hợp và 0,4 điểm cho cách kiểm tra.

HS vận dụng quy trình bốn bước và bốn tiêu chí để thiết kế áp phích vector $800 \times 600$ gồm biểu tượng sách tự tạo và hai ý ngắn; HS xuất tệp đúng yêu cầu và trình bày được sản phẩm để GV kiểm tra.

Nhiệm vụ: thiết kế áp phích vector $800 \times 600$ với tiêu đề "Cùng đọc mỗi ngày", biểu tượng sách tự tạo và hai ý ngắn (gợi ý: "Chọn sách phù hợp" và "Chia sẻ điều hay"). Bố cục: sách ở bên trái, chữ ở bên phải, có khoảng trống đủ. Nộp: tệp SVG và mô tả hai bản PNG $800 \times 600$ và $400 \times 300$ (tỉ lệ $4:3$). Trong tiết học, HS phác thảo bố cục trên giấy và thực hiện nhanh bước tạo hình; phần còn lại hoàn thiện ở nhà. Không dùng ảnh người thật.

Sản phẩm mẫu để GV đối chiếu: tiêu đề "Cùng đọc mỗi ngày"; hai ý "Chọn sách phù hợp" và "Chia sẻ điều hay"; sách ở trái, chữ ở phải, khoảng trống đủ; hai bản xuất tỉ lệ $4:3$; SVG giữ đường và chữ; không dùng ảnh người thật. Thang chấm gợi ý (tổng 1 điểm): tiêu đề, hai ý và hình tự tạo 0,3; bố cục và tương phản 0,3; SVG và hai PNG đúng tỉ lệ 0,3; chính tả và quyền tư liệu 0,1. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.