NeoEdu
Giáo án Tin học 10 · Toàn bộ sách chính (đồ họa và Python)
Tin họcLớp 10Phần 4. Chủ đề 4. Ứng dụng tin học

Giáo án Bài 14. Làm việc với đối tượng đường và văn bản

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được đường gồm các nút và đoạn nối giữa các nút, và chỉnh nút hoặc tay nắm điều khiển sẽ làm thay đổi hình dạng đường.
  • Phân biệt được đường kín (có vùng tô) với đường hở (chỉ có viền) và giải thích được viền áp dụng theo đường, kể cả đường hở.
  • Nêu được văn bản có thể đặt phông, cỡ chữ, khoảng cách và bố trí theo đường; giải thích được chuyển chữ sang đường giữ nguyên hình dạng nhưng mất khả năng sửa nội dung như chữ thông thường.
  • Vận dụng được quy trình vẽ đường cong, vẽ lá từ đường kín, nhập chữ, đặt chữ theo đường và giữ bản văn bản trước khi chuyển đổi để tạo nhãn “Góc đọc”.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động thực hiện thao tác theo quy trình, tự đối chiếu kết quả với mô hình mẫu và tự kiểm tra sản phẩm của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp để thống nhất cách phân biệt đường kín, đường hở và trình bày kết quả trước lớp bằng thuật ngữ đúng (nút, đoạn, tay nắm, viền, tô).
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS lựa chọn cách bố trí chữ theo đường sao cho dễ đọc và đề xuất cách khắc phục khi phát hiện sai dấu sau khi chuyển chữ thành đường.

b) Năng lực đặc thù

  • NLa - Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: sử dụng đúng công cụ nút, tay nắm, công cụ văn bản và công cụ chuyển chữ thành đường trong phần mềm đồ họa vector.
  • NLc - Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: xác định nguyên nhân khi chữ bị sai sau khi chuyển thành đường và chọn cách khôi phục bằng bản văn bản đã giữ trước đó.
  • NLd - Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: dùng trang bài học số NeoEdu để xem ví dụ và làm bài tập tương tác ngay trong giờ.
  • NLe - Hợp tác trong môi trường số: chia sẻ tệp dự án, so sánh sản phẩm của bạn cùng cặp và góp ý cho nhau qua màn hình máy tính.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS kiên trì chỉnh nút, tay nắm và vị trí chữ cho đến khi nhãn “Góc đọc” đẹp và dễ đọc.
  • Trách nhiệm: HS luôn giữ bản văn bản trước khi chuyển chữ thành đường, không xóa nội dung gốc khi chưa chắc chắn về kết quả.
  • Trung thực: HS báo cáo đúng kết quả kiểm tra của sản phẩm, nêu rõ phần nào còn sai hoặc chưa làm được, không tự nhận đạt khi chưa kiểm tra.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính và máy chiếu, phần mềm đồ họa vector có công cụ vẽ đường bằng nút và tay nắm, công cụ nhập văn bản và công cụ đặt chữ theo đường.
  • Tệp mẫu “Góc đọc” đã hoàn thành (lá là đường kín tô xanh; nhãn đặt trên đường cong nhẹ) để trình chiếu làm mô hình đối chiếu.
  • Phiếu học tập số 1 đã in hoặc chiếu lên màn hình.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng để trình chiếu ví dụ và cho HS làm bài tập kiểm tra nhanh.
  • Thang chấm sản phẩm (Bài 7: lá và đường cong 0,3; chữ đúng theo đường 0,3; đọc được 0,2; giữ bản chữ trước chuyển đường 0,2).

2. Học sinh

  • Máy tính có cài phần mềm đồ họa vector và tệp dự án trống.
  • Phiếu học tập số 1, bút chì, bút màu hoặc giấy nháp để ghi nhanh kết quả.
  • Điện thoại hoặc máy tính bảng có truy cập trang NeoEdu (nếu lớp có điều kiện) để làm bài tập tương tác.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Quan sát nhãn chữ cong

a) Mục tiêu

Gợi mở nhu cầu đặt chữ theo đường cong và xác định nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

GV chiếu tệp mẫu có nhãn “Góc đọc” nằm trên một đường cong nhẹ, bên cạnh có biểu tượng lá. HS quan sát và trả lời: Chữ nằm trên đường cong có gì khác với chữ viết thẳng? Biểu tượng lá được tạo bằng loại đường nào? Muốn làm được sản phẩm này cần biết những gì?

c) Sản phẩm

HS nêu được: chữ nằm theo đường cong, không thẳng hàng; lá là đường kín có vùng tô màu; cần biết cách vẽ và chỉnh đường, cách nhập và đặt chữ theo đường, cách giữ bản chữ để sửa sau này. GV ghi nhiệm vụ bài học lên bảng: “Tạo nhãn Góc đọc trên đường cong nhẹ, kèm biểu tượng lá từ đường kín tự vẽ.”

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tệp mẫu “Góc đọc”, nêu câu hỏi gợi mở và yêu cầu HS suy nghĩ trong 1 phút trước khi trả lời.

    Học sinh

    HS quan sát mẫu, suy nghĩ cá nhân về các câu hỏi GV đưa ra.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc HS chỉ vào vị trí chữ và biểu tượng lá trên màn hình để mô tả.

    Học sinh

    HS ghi nhanh câu trả lời ra giấy nháp. Ví dụ dự kiến: “Chữ nằm theo đường cong, không thẳng.” “Lá là hình khép kín có màu.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2–3 HS trả lời, sau đó ghi các ý chính lên bảng và dẫn dắt tới nhiệm vụ của bài.

    Học sinh

    HS lần lượt phát biểu. Dự kiến: “Cần vẽ được đường cong.” “Cần nhập chữ rồi đặt theo đường.” “Lá là đường kín nên tô được màu.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nêu nhiệm vụ: tạo nhãn “Góc đọc” trên đường cong nhẹ và lá từ đường kín tự vẽ, đồng thời giữ bản văn bản trước khi chuyển đổi. GV giới thiệu các phần kiến thức sẽ học: đường, viền và văn bản.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở và xác định các nội dung cần nắm trong tiết học.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Đường: nút, đoạn, đường kín và đường hở

a) Mục tiêu

Nêu được cấu tạo của đường; giải thích được vai trò của nút và tay nắm; phân biệt được đường kín và đường hở và viền áp dụng theo đường.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp trên máy tính: (1) Dùng công cụ vẽ đường để tạo một đường cong nhẹ có ít nhất ba nút; kéo tay nắm ở một nút để quan sát hình dạng thay đổi. (2) Vẽ một đường kín nối nút cuối về nút đầu để tạo lá, tô màu xanh; vẽ thêm một đường hở và quan sát có viền hay không. HS trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1: đường gồm những thành phần nào; hình dạng đường được chỉnh qua gì; đường kín khác đường hở ở điểm nào; đường hở có viền không.

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra:

  • Đường gồm các nút và đoạn nối giữa các nút; chỉnh nút hoặc tay nắm điều khiển cong làm thay đổi hình dạng đường.
  • Đường kín là đường có nút cuối nối về nút đầu, tạo đường bao đóng, có thể tô vùng bên trong.
  • Đường hở không có vùng tô kín nhưng vẫn có viền; viền áp dụng theo đường dù đường có kín hay không.
  • Hình học của đường là các nút và đoạn; chữ là đối tượng khác, sẽ học ở hoạt động sau.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ, hướng dẫn cặp đôi phân công: một bạn thao tác, một bạn ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1. GV trình chiếu nhanh trên NeoEdu một ví dụ về nút và tay nắm nếu cần.

    Học sinh

    HS đọc nhiệm vụ, thống nhất ai thao tác và ai ghi kết quả.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát các cặp, nhắc HS kéo tay nắm để thấy rõ đường thay đổi, và hỏi thêm: “Khi đường hở, viền còn hiện không?”

    Học sinh

    HS vẽ đường cong, chỉnh tay nắm, vẽ lá đường kín và đường hở, ghi kết quả. Dự kiến: “Kéo tay nắm thì đường cong đổi, nút không đổi vị trí.” “Đường hở vẫn có viền nhưng không tô được vùng kín.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu các cặp khác bổ sung hoặc phản biện.

    Học sinh

    HS trình bày kết quả trên máy chiếu. Dự kiến: “Đường gồm nút và đoạn.” “Đường kín nối nút cuối về nút đầu.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: đường gồm nút và đoạn; nút và tay nắm điều khiển hình dạng; đường kín tạo vùng tô, đường hở vẫn có viền. Lưu ý: một số phần mềm tô đường hở bằng cách đóng ngầm, điều này không làm đường hở thành đường kín thật.

    Học sinh

    HS ghi kiến thức chốt vào vở và kiểm tra lại sản phẩm của mình.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Văn bản: đặt chữ theo đường và chuyển chữ thành đường

a) Mục tiêu

Nêu được các thuộc tính của văn bản; giải thích được chuyển chữ sang đường giữ hình dạng nhưng mất khả năng sửa; nêu được việc cần làm trước khi chuyển đổi.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp: (1) Dùng công cụ văn bản nhập chữ “Góc đọc”; thử đặt phông, cỡ chữ và khoảng cách. (2) Đặt chữ theo đường cong đã vẽ và chỉnh cho dễ đọc. (3) Thực hiện thử chuyển chữ sang đường trên một bản sao, quan sát hình dạng và thử gõ sửa. HS trả lời câu hỏi trong Phiếu học tập số 1: văn bản có những thuộc tính nào; chuyển chữ sang đường có sửa được chữ như trước không; trước khi chuyển nên làm gì.

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra:

  • Văn bản có phông, cỡ, khoảng cách và có thể bố trí theo đường.
  • Chuyển chữ sang đường giữ được hình dạng chữ nhưng đối tượng lúc đó là hình đường, không sửa nội dung như chữ thông thường.
  • Trước khi chuyển chữ thành đường phải giữ bản văn bản còn chỉnh được, để sửa chính tả sau này.
  • Nhãn “Góc đọc” còn sửa được trong bản dự án khi chưa chuyển đổi.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ, nhắc HS lưu tệp dự án trước khi thử chuyển đổi và nhắc không xóa chữ gốc trên bản chính.

    Học sinh

    HS đọc nhiệm vụ, lưu tệp dự án và thống nhất phân công trong cặp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hỏi các cặp: “Sau khi chuyển thành đường, thử gõ thêm một chữ, có được không?” GV yêu cầu HS ghi lại hiện tượng.

    Học sinh

    HS nhập chữ, đặt theo đường, thử chuyển sang đường trên bản sao và ghi kết quả. Dự kiến: “Chữ vẫn đúng hình nhưng không gõ sửa như trước được.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời đại diện cặp trình bày kết quả thử nghiệm và so sánh bản văn bản với bản đã chuyển thành đường.

    Học sinh

    HS trình bày. Dự kiến: “Chữ còn chỉnh được khi là văn bản, nhưng sau khi chuyển thì chỉ là hình.” “Nên giữ bản văn bản trước khi chuyển.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: văn bản có phông, cỡ, khoảng cách và theo đường; chuyển sang đường giữ hình dạng nhưng mất khả năng sửa nội dung; luôn giữ bản văn bản trước chuyển đổi và chỉ chốt nội dung rồi mới chuyển.

    Học sinh

    HS ghi kiến thức chốt và quy trình: nhập chữ → đặt theo đường → chỉnh dễ đọc → giữ bản → chuyển đổi (nếu cần).

Hoạt động 3: Luyện tập · 8 phút

Kiểm tra nhanh bằng trắc nghiệm và đúng sai

a) Mục tiêu

Củng cố phân biệt đường và văn bản, đường kín và đường hở, việc giữ bản trước khi chuyển đổi.

b) Nội dung

HS làm nhanh Bài tập 1 đến Bài tập 6 (có thể trên phiếu hoặc trên NeoEdu):

  1. Đường được chỉnh hình dạng qua gì? A. Nút và tay nắm; B. Chỉ tên tệp SVG; C. Chỉ khổ giấy in; D. Chỉ độ phân giải xuất PNG.
  2. Chuyển chữ sang đường có thể mất sửa như văn bản. Đúng hay sai?
  3. Muốn đường bao chiếc lá được đóng thật giữa nút cuối và nút đầu, chọn cấu trúc nào? A. Kín phù hợp; B. Luôn hở; C. Chỉ một điểm; D. Không có nút.
  4. Đường hở không thể có viền. Đúng hay sai?
  5. Ghép yếu tố: Node – ?; Handle – ?; Text – ?
  6. Trước chuyển chữ thành đường nên làm gì? A. Giữ bản chữ chỉnh được; B. Xóa nội dung gốc; C. Đổi mọi chữ thành số; D. Bỏ lưu.

c) Sản phẩm

Đáp án:

  1. A. Nút và tay nắm. Đó là thành phần hình học của đường.
  2. Đúng. Lúc đó đối tượng là hình đường.
  3. A. Kín phù hợp. Đường kín nối nút cuối về đầu tạo đường bao đóng. Một số phần mềm tô đường hở bằng cách đóng ngầm, điều đó không làm đường hở trở thành đường kín thật.
  4. Sai. Viền áp dụng theo đường dù không kín.
  5. Node – Nút; Handle – Tay nắm điều khiển cong; Text – Văn bản có thể chỉnh nội dung.
  6. A. Giữ bản chữ chỉnh được, để sửa chính tả sau này.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu hoặc phát các câu hỏi, nêu luật: làm cá nhân trong 4 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS đọc câu hỏi và làm cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, gợi ý HS nhớ lại phần vừa khám phá khi gặp câu khó.

    Học sinh

    HS làm bài và đối chiếu. Dự kiến: HS chọn A cho câu 1, đúng cho câu 2, A cho câu 3.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV đọc đáp án, hỏi thêm câu 4: “Vì sao đường hở vẫn có viền?”

    Học sinh

    HS đối chiếu, nêu đáp án và lí giải. Dự kiến: “Viền là thuộc tính áp dụng cho đường, không phụ thuộc đường kín hay hở.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, nhấn mạnh điểm HS hay nhầm: đường hở không có vùng tô kín nhưng vẫn có viền, và cần giữ bản chữ trước khi chuyển.

    Học sinh

    HS sửa lại những câu làm sai và ghi nhớ.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Tạo nhãn “Góc đọc” và kiểm tra sản phẩm

a) Mục tiêu

Vận dụng quy trình để tạo nhãn “Góc đọc” trên đường cong nhẹ với biểu tượng lá; kiểm tra điều kiện áp dụng và đề xuất cách khắc phục khi chữ sai dấu.

b) Nội dung

HS thực hiện nhiệm vụ: Tạo nhãn “Góc đọc” trên một đường cong nhẹ, kèm biểu tượng lá từ đường kín tự vẽ. Quy trình: Vẽ đường cong và lá bằng nút → Nhập chữ trên đối tượng văn bản → Đặt chữ theo đường và chỉnh dễ đọc → Giữ bản văn bản trước mọi chuyển thành đường. Sau đó trả lời câu hỏi: Nếu sau khi chỉ giữ bản đường phát hiện sai dấu, hạn chế là gì và khắc phục như thế nào? Nếu thời gian không đủ, GV giao phần hoàn thiện về nhà.

c) Sản phẩm

Sản phẩm: tệp dự án có nhãn “Góc đọc” nằm trên đường cong nhẹ, kèm lá là đường kín tô xanh; chữ đúng theo đường và đọc được; có bản văn bản được giữ trước khi chuyển.
Thang chấm: lá và đường cong bằng nút 0,3; chữ đúng theo đường 0,3; đọc được 0,2; giữ bản chữ trước chuyển đường 0,2. Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.
Đáp án câu hỏi mở: Hạn chế (0,4): không sửa trực tiếp như chữ được sau khi đã chuyển thành đường. Khắc phục (0,4): khôi phục bản trước nếu có, hoặc gõ lại chữ đúng và bố trí lại theo đường. Bài học (0,2): luôn giữ bản văn bản/dự án có phiên bản trước khi chuyển đổi.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ và thang chấm, nhắc HS lưu tệp dự án nhiều lần và giữ bản văn bản trước khi chuyển đổi.

    Học sinh

    HS đọc nhiệm vụ và thang chấm, bắt đầu thực hiện theo quy trình.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, kiểm tra nhanh từng cặp: lá đã là đường kín chưa, chữ đã theo đường chưa, bản văn bản đã được giữ chưa.

    Học sinh

    HS vẽ đường cong và lá, nhập chữ “Góc đọc”, đặt theo đường, giữ bản trước khi chuyển. Dự kiến HS trả lời: “Sau khi chuyển thì không sửa được chữ nữa, phải khôi phục bản trước.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV chiếu một vài sản phẩm, yêu cầu HS tự đánh giá theo thang chấm và nêu hạn chế gặp phải.

    Học sinh

    HS trình bày sản phẩm, tự chấm điểm và trả lời câu hỏi về sai dấu. Dự kiến: “Hạn chế là không sửa trực tiếp được; khắc phục bằng cách mở lại bản văn bản đã giữ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét sản phẩm, chốt đáp án câu hỏi mở và nhấn mạnh bài học về giữ bản dự án có phiên bản. GV giao HS hoàn thiện sản phẩm (nếu chưa xong) và tìm thêm ví dụ về nhãn chữ trên bao bì hoặc biển chỉ dẫn ngoài đời.

    Học sinh

    HS ghi nhận xét, sửa sản phẩm nếu cần và ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phần A - Đường và viền

  • Đường gồm những thành phần nào?
  • Hình dạng đường được chỉnh qua những gì?
  • Đường kín khác đường hở ở điểm nào?
  • Đường hở có viền không? Vì sao?

Phần B - Văn bản và chuyển đổi

  • Văn bản có những thuộc tính nào?
  • Sau khi chuyển chữ thành đường, có sửa được nội dung như chữ thông thường không?
  • Trước khi chuyển chữ thành đường, nên làm gì? Vì sao?

Phần C - Ghi kết quả thực hành

  • Đường cong có bao nhiêu nút? Kéo tay nắm thì hình dạng thay đổi thế nào?
  • Lá có phải là đường kín không? Có tô màu được không?
  • Chữ “Góc đọc” đã đặt theo đường chưa? Có đọc được không?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện nhãn “Góc đọc” trên đường cong nhẹ kèm biểu tượng lá từ đường kín tự vẽ theo đúng quy trình: vẽ đường cong và lá bằng nút → nhập chữ → đặt chữ theo đường và chỉnh dễ đọc → giữ bản văn bản trước khi chuyển đổi.
  • Tự chấm sản phẩm theo thang chấm (lá và đường cong 0,3; chữ đúng theo đường 0,3; đọc được 0,2; giữ bản chữ trước chuyển đường 0,2) và ghi lại một hạn chế gặp phải cùng cách khắc phục.
  • Ôn lại các khái niệm nút, tay nắm, đường kín, đường hở, viền và văn bản; làm lại Bài tập 1 đến Bài tập 6 trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/10/informatics/bai-14-lam-viec-voi-doi-tuong-duong-va-van-ban.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.