Giáo án Bài 12. Phần mềm thiết kế đồ họa

Tạo tình huống để HS nhận ra sự khác nhau giữa ảnh điểm ảnh và đối tượng vector, từ đó xác định vấn đề bài học.

GV chiếu lần lượt một ảnh chụp và một logo vector, phóng to cùng tỉ lệ rồi hỏi HS: “Vì sao cùng được phóng to, một hình thì nhìn thấy các ô vuông, còn hình kia vẫn sắc nét?”. HS dự đoán nguyên nhân và ghi vào vở.

Dự đoán ban đầu của HS, ví dụ: ảnh chụp được tạo từ lưới điểm có kích thước cố định nên phóng to thì thấy từng ô; logo được mô tả bằng hình học và thuộc tính nên có thể vẽ lại ở kích thước mới. GV ghi nhận các dự đoán đúng để làm cơ sở cho phần hình thành kiến thức.

HS nêu được đặc điểm của đồ họa điểm ảnh và đồ họa vector, giải thích được vì sao vector thay đổi kích thước linh hoạt.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc phần Hiểu cách hoạt động trong bài học (trang NeoEdu hoặc sách giáo khoa) và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Kĩ thuật: cặp đôi kết hợp “phòng tranh” để trình bày kết quả.

Bảng so sánh hoàn chỉnh: Đồ họa điểm ảnh mô tả hình bằng lưới điểm, có kích thước cố định, phóng to dễ bị vỡ, ví dụ ảnh chụp, ảnh từ máy ảnh. Đồ họa vector mô tả đối tượng bằng thuộc tính và hình học, có thể thay đổi kích thước linh hoạt, ví dụ biểu tượng, logo, hình vẽ kĩ thuật. Kết luận: vector có thể thay kích thước linh hoạt vì hình được tính lại từ thuộc tính và hình học, không phải từ các điểm cố định.

HS nêu được quy trình làm việc với Inkscape và phân biệt được tệp SVG với tệp PNG khi lưu, xuất sản phẩm.

GV demo trực tiếp trên Inkscape: tạo trang, vẽ hai hình chữ nhật, đặt tô (Fill) và viền (Stroke), căn cân đối, lưu SVG, xuất PNG. HS quan sát và ghi lại quy trình. Trọng tâm: SVG là định dạng vector thường dùng và giữ đối tượng; xuất PNG tạo ảnh điểm ảnh, dùng để chia sẻ. Ảnh PNG tạo từ phần mềm vector vẫn là ảnh điểm ảnh.

Quy trình 4 bước: Tạo trang và hai đối tượng → Đặt tô/viền và căn cân đối → Lưu SVG để giữ đối tượng → Xuất PNG và đối chiếu kết quả. Kiến thức rút ra: SVG giữ đối tượng vector để chỉnh sửa sau này; PNG là ảnh điểm ảnh, không phải tệp vector dù được tạo từ phần mềm vector. Thuộc tính Fill là màu vùng trong; Stroke là màu đường viền; Object là đối tượng được chọn.

HS vận dụng kiến thức để trả lời đúng các câu hỏi trắc nghiệm, đúng sai, ghép thuật ngữ, tính tỉ lệ và đề xuất cách đổi màu một đối tượng mà không làm thay đổi đối tượng khác.

HS làm bài tập 1–6 và bài 8 trên trang bài tập tương tác NeoEdu (hoặc trên phiếu in), làm cá nhân trong 4 phút, sau đó đối chiếu theo cặp đôi. Đề bài: (1) Vector mô tả hình chủ yếu bằng gì? A. Đối tượng và thuộc tính hình học; B. Chỉ lưới điểm ảnh ở kích thước cố định; C. Chỉ ảnh chụp đã gộp các phần; D. Chỉ kết quả nén mất dữ liệu. (2) Bản giữ đối tượng vector phù hợp là gì? A. SVG; B. JPEG đã gộp; C. PNG đã kết xuất; D. Ảnh chụp màn hình. (3) Xuất PNG từ SVG làm PNG trở thành tệp vector. Đúng hay sai? (4) Tô và viền có thể chỉnh riêng không? (5) Ghép: Fill, Stroke, Object với Tô trong, Viền, Đối tượng. (6) Trang 800×600 có tỉ lệ rộng : cao là 4 : x, tìm x. (8) Muốn đổi màu một trang sách nhưng giữ trang kia, chọn thế nào?

Đáp án: (1) A. Hình có cấu trúc đối tượng. (2) A. SVG hỗ trợ mô tả vector. (3) Sai, PNG vẫn là ảnh điểm ảnh. (4) Đúng, màu vùng trong và đường biên khác nhau nên chỉnh riêng được. (5) Fill – Tô trong; Stroke – Viền; Object – Đối tượng. (6) x = 3, vì $800 : 600 = 4 : 3$. (8) Chọn riêng đúng đối tượng hoặc tách nhóm nếu cần, rồi đổi Fill; không chọn toàn trang. Sau đó lưu thành phiên bản mới và kiểm tra hai màu. Thang điểm bài 8: chọn đúng 0,6 điểm; kiểm tra và lưu 0,4 điểm.

HS vận dụng toàn bộ quy trình để tạo một sản phẩm cụ thể, lưu đúng hai dạng tệp và tự đánh giá sản phẩm theo tiêu chí.

Nhiệm vụ: tạo biểu tượng sách bằng hai hình chữ nhật trên trang 800×600, tô xanh, viền đậm; lưu SVG và xuất PNG. Trong giờ, HS làm đến bước đặt tô/viền và căn cân đối, sau đó hoàn thiện ở nhà. Chỉ dùng hình tự vẽ, không cần tìm ảnh có bản quyền. Tiêu chí đánh giá: hai hình trên trang 800×600 (0,3 điểm); tô, viền và căn cân đối (0,3 điểm); SVG giữ đối tượng (0,2 điểm); PNG đúng kích thước và mở kiểm tra được (0,2 điểm). Chấp nhận phương án tương đương đúng, có lí giải.

Sản phẩm gồm tệp SVG giữ hai đối tượng và tệp PNG 800×600 là bản chia sẻ. Mô tả đúng sản phẩm: hai trang sách hình chữ nhật có mép giữa, góc và cỡ cân đối, tô xanh nhạt, viền xanh đậm. SVG giữ hai đối tượng để chỉnh sửa, PNG là bản chia sẻ. Không gọi PNG là vector chỉ vì được tạo từ phần mềm vector.