Giáo án Bảng phiên âm

HS nhận ra việc nghe âm không đủ để xác định nhân vật và cần tra cứu bảng đối chiếu để đọc đúng tên riêng.

GV chiếu ba tên phiên âm: Giêm Oát, Lê-ô-na đờ Vanh-xi, Neo Am-strong. Câu hỏi: Nếu chỉ nghe âm, em có chắc chắn người này là ai không? Vì sao cần tra bảng để đọc đúng tên gốc?

HS nêu được: chỉ nghe âm có thể nhầm; tra bảng ra Giêm Oát là James Watt, Lê-ô-na đờ Vanh-xi là Leonardo da Vinci, Neo Am-strong là Neil Armstrong. Kết luận: tra cứu giúp đọc đúng tên riêng và tránh suy đoán.

HS nắm được quy trình ba bước tra cứu và vận dụng để tìm đúng tên gốc của các tên riêng trong bảng.

HS làm cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Yêu cầu: tìm tên đối chiếu cho sáu tên sau: A-lếch-xan-đơ Gra-ham Beo, Bin Ghết, Ga-li-lê-ô Ga-li-lê, Ác-si-mét, Ăng-co Vát, Bô-rô-bu-đua. Ba bước tra cứu: (1) tìm tên phiên âm trong cột trái; (2) ghi tên đối chiếu tương ứng; (3) kiểm tra xem tên đó có khớp với thời đại và thành tựu của đối tượng không.

Kết quả trên Phiếu số 1: A-lếch-xan-đơ Gra-ham Beo là Alexander Graham Bell; Bin Ghết là Bill Gates; Ga-li-lê-ô Ga-li-lê là Galileo Galilei; Ác-si-mét là Archimedes; Ăng-co Vát là Angkor Wat; Bô-rô-bu-đua là Borobudur. HS rút ra quy trình ba bước và nguyên tắc: không suy danh tính chỉ từ âm gần giống.

HS vận dụng bảng đối chiếu kết hợp thẻ ngữ cảnh để xác định tên gốc, thời đại và thành tựu của bốn nhân vật.

HS làm nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Mỗi nhóm nhận bốn thẻ ngữ cảnh: Giêm Oát, Lê-ô-na đờ Vanh-xi, Neo Am-strong, Ni-cô-lai Cô-péc-ních. Nhóm điền vào ô trên khăn: tên phiên âm, tên gốc, thành tựu hoặc thuyết gắn với nhân vật. Câu hỏi thảo luận: Mốc năm 1969 của Neo Am-strong khác mốc nào và vì sao không được nhầm?

Khăn trải bàn hoàn chỉnh gồm bốn dòng: Giêm Oát – James Watt – cải tiến máy hơi nước, gắn với cách mạng công nghiệp lần thứ nhất; Lê-ô-na đờ Vanh-xi – Leonardo da Vinci – nghệ sĩ Phục hưng; Neo Am-strong – Neil Armstrong – người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng năm 1969, khác mốc vệ tinh nhân tạo đầu tiên năm 1957; Ni-cô-lai Cô-péc-ních – Nicolaus Copernicus – gắn với thuyết Nhật tâm.

HS củng cố khả năng đọc đúng tên riêng qua bài tập trắc nghiệm dựa trên bảng và thẻ ngữ cảnh.

HS làm cá nhân Phiếu học tập số 2 gồm bốn câu hỏi trắc nghiệm (bài 2 đến bài 5 của bài học). Mỗi câu có bốn lựa chọn: A. James Watt; B. Leonardo da Vinci; C. Neil Armstrong; D. Nicolaus Copernicus. Câu 1: Theo bảng, Giêm Oát tương ứng với mục nào? Câu 2: Lê-ô-na đờ Vanh-xi tương ứng với mục nào? Câu 3: Neo Am-strong tương ứng với mục nào? Câu 4: Cô-péc-ních tương ứng với mục nào?

Đáp án: Câu 1 – A (Giêm Oát tương ứng James Watt). Câu 2 – B (Lê-ô-na đờ Vanh-xi tương ứng Leonardo da Vinci). Câu 3 – C (Neo Am-strong tương ứng Neil Armstrong; năm 1969 là người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng, không nhầm với mốc vệ tinh nhân tạo năm 1957). Câu 4 – D (Cô-péc-ních tương ứng Nicolaus Copernicus).

HS vận dụng bảng đối chiếu để viết hai câu trong ngữ cảnh lịch sử đã học và giải thích cách tra cứu tránh nhầm.

HS chọn một trong bốn mục: Giêm Oát, Lê-ô-na đờ Vanh-xi, Neo Am-strong hoặc Cô-péc-ních. Viết hai câu trong một ngữ cảnh lịch sử đã học, dùng đúng tên phiên âm kèm tên gốc, sau đó giải thích cách tra cứu để không nhầm. Tiêu chí chấm: dùng đúng tên và đối chiếu (4 điểm), ngữ cảnh đúng (4 điểm), lưu ý tra cứu rõ ràng (2 điểm).

Ví dụ câu viết đạt yêu cầu: Giêm Oát, tức James Watt, có vai trò cải tiến máy hơi nước trong cách mạng công nghiệp lần thứ nhất. Động lực hơi nước góp phần thay đổi bố trí nhà máy nhưng không tự giải quyết mọi điều kiện lao động. Tra cứu: dùng tên gốc để tìm đúng người, không gán cho ông việc phát minh mọi dạng máy hơi nước. HS được chấp nhận diễn đạt khác nếu đúng tên gốc, đúng ngữ cảnh và có lưu ý tra cứu.