Giáo án Bài 9. Dịch vụ tín dụng

Huy động kinh nghiệm thực tế của HS, giúp HS nhận ra sự khác nhau giữa thanh toán bằng tiền tự có và sử dụng vốn có nghĩa vụ hoàn trả; nêu được vấn đề cần giải quyết trong bài.

GV đưa ba tình huống: (1) Bạn An mua điện thoại trả góp 12 tháng tại cửa hàng, hợp đồng ghi rõ số kỳ và lãi. (2) Chị Lan quẹt thẻ tín dụng để mua thiết bị gia dụng, kỳ sau mới phải trả tiền. (3) Bạn Minh dùng tiền tiết kiệm sẵn có để mua sách. Câu hỏi: Tình huống nào là sử dụng dịch vụ tín dụng? Vì sao? Tình huống nào chỉ là thanh toán bằng tiền có sẵn?

Dự kiến HS trả lời: (1) và (2) là sử dụng dịch vụ tín dụng vì được dùng vốn trước và có nghĩa vụ hoàn trả theo hợp đồng; (3) là thanh toán bằng tiền có sẵn, không phát sinh nghĩa vụ hoàn trả cho bên cung cấp vốn. HS nêu được: thẻ tín dụng không phải tiền được tặng, phải thanh toán theo hợp đồng.

Nêu được khái niệm dịch vụ tín dụng; phân biệt vay với thanh toán bằng tiền có sẵn; giải thích được bản chất của thẻ tín dụng.

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành câu hỏi: (a) Dịch vụ tín dụng có những hình thức nào? (b) Vì sao vay khác với thanh toán bằng tiền mình có? (c) Thẻ tín dụng là sử dụng gì và có nghĩa vụ gì? (d) Vì sao thẻ tín dụng không tự động là được miễn lãi mọi giao dịch?

Kiến thức HS rút ra: Dịch vụ tín dụng có nhiều hình thức và điều kiện, gồm vay tiêu dùng, vay phục vụ sản xuất, thẻ tín dụng và các dịch vụ hợp pháp khác. Vay là sử dụng vốn của bên cho vay, phải hoàn trả theo hợp đồng; thanh toán bằng tiền mình có không phát sinh nghĩa vụ này. Thẻ tín dụng là sử dụng hạn mức theo hợp đồng, có nghĩa vụ thanh toán; không tự động miễn lãi mọi giao dịch vì việc miễn lãi phụ thuộc điều kiện cụ thể trong hợp đồng.

Vận dụng được cách so tổng chi của hai phương án vay cùng điều kiện; biết cần tính cả lãi và phí liên quan, không chỉ so lãi suất.

Tình huống giả định: Hai phương án cho cùng 10 000 000 đồng trong 6 tháng. Phương án A: lãi đơn 10% một năm, phí 200 000 đồng; trả gốc và lãi, phí cuối kỳ. Phương án B: lãi đơn 12% một năm, không phí; trả gốc cuối kỳ. Các nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1: tính lãi, tổng chi và tổng số tiền phải trả cuối kỳ của A và B; so sánh chênh lệch; nêu điều kiện cần kiểm tra trước khi kết luận.

Kết quả tính: Phương án A: lãi 6 tháng = 10 000 000 × 10% × 6/12 = 500 000 đồng; phí 200 000 đồng; tổng chi = 700 000 đồng; tổng phải trả cuối kỳ = 10 000 000 + 700 000 = 10 700 000 đồng. Phương án B: lãi 6 tháng = 10 000 000 × 12% × 6/12 = 600 000 đồng; không phí; tổng chi = 600 000 đồng; tổng phải trả cuối kỳ = 10 600 000 đồng. Kết luận: B có tổng chi thấp hơn A 100 000 đồng trong điều kiện giả định. HS nêu: phải so tổng chi cùng điều kiện, không chỉ so lãi suất; kết quả chỉ đúng với các giả định nêu trên, không thay thế bảng hợp đồng thực.

Phân biệt được bốn nhóm dịch vụ tín dụng theo bên cấp vốn, quan hệ giao dịch và mục đích; nhận ra một khoản tín dụng có thể thuộc nhiều tiêu chí cùng lúc.

Kĩ thuật mảnh ghép: Mỗi nhóm chuyên sâu một nhóm dịch vụ (tín dụng ngân hàng, tín dụng thương mại, tín dụng tiêu dùng, tín dụng nhà nước). Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 2 phần chuyên sâu, sau đó chia sẻ với nhóm mảnh ghép. Các nhóm kiểm tra: Tín chấp, thế chấp, trả góp khác nhau thế nào?

Kiến thức HS rút ra: Tín dụng ngân hàng: ngân hàng cấp quyền sử dụng vốn theo điều kiện hợp pháp; có thể là vay tín chấp (không dựa vào tài sản thế chấp của người vay theo hình thức đang xét) hoặc thế chấp (gắn tài sản bảo đảm); trả góp là cách trả theo kỳ, không tự là một mức lãi. Tín dụng thương mại: mua bán chịu, trả chậm, trả góp hàng hóa giữa doanh nghiệp theo thỏa thuận. Tín dụng tiêu dùng: phục vụ nhu cầu cá nhân, hộ gia đình, qua ngân hàng, công ty tài chính hoặc thẻ tín dụng. Tín dụng nhà nước: huy động qua trái phiếu chính phủ và cho vay phục vụ mục tiêu chính sách, như tín dụng qua Ngân hàng Chính sách xã hội theo điều kiện. Một khoản vay tiêu dùng có thể do ngân hàng cung cấp; không phải mọi sản phẩm đều có cùng phí hay được bảo đảm lợi nhuận.

Vận dụng kiến thức đã học để nhận diện dịch vụ tín dụng, phân loại tín dụng và đánh giá các nhận định sai thường gặp.

Bài tập 1 đến 3, 5, 9, 10 trong bài học (đều xoay quanh tình huống hai phương án vay và các nhóm tín dụng). HS trả lời bằng thẻ Đúng/Sai hoặc thẻ A/B/C/D. Sau đó HS vào học liệu NeoEdu để tự kiểm tra.

Đáp án: (1) Lãi A 500 000 đồng; phí A 200 000 đồng; tổng chi A 700 000 đồng; tổng chi B 600 000 đồng. (2) Đáp án B: B có tổng chi thấp hơn A 100 000 đồng. (3) a) Đúng: chi phí dịch vụ cần tính cả lãi và phí liên quan. b) Sai: thẻ tín dụng là hạn mức sử dụng vốn theo hợp đồng, tạo nghĩa vụ thanh toán, không phải tiền được tặng. (5) Đáp án D: tín dụng thương mại, vì mua bán chịu, trả chậm giữa doanh nghiệp. (9) Ngân hàng cho cơ sở vay mua máy: tín dụng ngân hàng; doanh nghiệp bán nguyên liệu trả chậm: tín dụng thương mại; cá nhân vay công ty tài chính mua đồ gia đình: tín dụng tiêu dùng; Nhà nước phát hành trái phiếu chính phủ: tín dụng nhà nước. (10) Đáp án C: có tài sản dùng để bảo đảm theo điều kiện pháp luật; thế chấp không xóa nghĩa vụ trả gốc.

Phân tích tình huống thực tế và lựa chọn hành động có căn cứ, tôn trọng người khác; biết xác minh bên cung cấp, bảo mật thông tin và không nhận vay hộ.

Tình huống: Bạn Hoa nhận tin nhắn từ người tự xưng nhân viên tư vấn vay, hứa duyệt hồ sơ nhanh và yêu cầu gửi mã xác thực OTP cùng ảnh căn cước để hỗ trợ. Bạn Hoa còn được một người quen nhờ đứng tên vay hộ để họ mua xe. Nhóm thảo luận: Hoa cần làm gì? Vì sao? Nêu 3 bước xác minh bên cung cấp dịch vụ trước khi ký hợp đồng.

Dự kiến sản phẩm HS: Không đưa mã xác thực, mật khẩu cho bất kỳ ai; không nhận vay hộ vì phát sinh nghĩa vụ hoàn trả cho người khác và có thể bị ràng buộc pháp lí. Ba bước xác minh: (1) kiểm tra bên cung cấp có giấy phép hoạt động hợp pháp và thông tin liên hệ chính thức; (2) đọc kĩ phí, lãi, kỳ hạn, điều kiện miễn lãi và điều khoản bảo mật trong hợp đồng; (3) so tổng chi và cách trả theo quy trình trước khi quyết định. Nếu nghi bị lộ thông tin, cần báo người lớn và bên cung cấp có trách nhiệm, không tiếp tục đưa thông tin.