Giáo án Bài 10. Lập kế hoạch tài chính cá nhân

HS nhận ra việc chi tiêu không có kế hoạch khiến mục tiêu khó đạt, từ đó xác định vấn đề học tập của bài.

GV nêu tình huống giả định: Hà muốn mua sách 900000 đồng sau 3 tháng, hiện có 300000 đồng. Mỗi tháng Hà có 600000 đồng được phép lập kế hoạch, chi thiết yếu 350000 đồng, dự phòng 50000 đồng, không có khoản khác. HS trả lời nhanh: Hà cần thêm bao nhiêu tiền, và làm sao để biết chắc Hà đạt được mục tiêu? Lưu ý: tình huống chỉ là số liệu giả định, không dùng số tài khoản hay thu nhập thật của ai.

HS nêu được: Hà còn thiếu 600000 đồng (900000 − 300000), cần biết mỗi tháng để dành được bao nhiêu và kế hoạch cần có nguồn thu, chi, thời hạn, theo dõi. Từ đó GV dẫn vào bài: Kế hoạch tài chính cá nhân.

HS nêu được khái niệm kế hoạch tài chính cá nhân và phân biệt được các cặp khái niệm: mục tiêu ngắn hạn – dài hạn; thu chắc chắn – thu kỳ vọng; tiết kiệm – đầu tư có rủi ro.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc phần Khái niệm trong SGK và hoàn thành Phiếu học tập số 1: điền vào bảng phân biệt ba cặp khái niệm, sau đó trả lời câu hỏi: Vì sao kế hoạch phải được theo dõi và điều chỉnh? Vì sao không thể bảo đảm mọi lợi nhuận tương lai?

Bảng phân biệt đúng: (1) Mục tiêu ngắn hạn là mục tiêu thực hiện trong thời gian ngắn, mục tiêu dài hạn trong thời gian dài hơn; (2) Thu chắc chắn là khoản thu đã xác định, còn thu kỳ vọng là khoản thu mong đợi nhưng chưa chắc xảy ra; (3) Tiết kiệm là để dành an toàn, còn đầu tư có rủi ro có thể lỗ. Kết luận HS rút ra: Kế hoạch tài chính cá nhân là bản định hướng thu, chi, tiết kiệm và sử dụng nguồn lực theo mục tiêu/thời hạn; phải theo dõi và điều chỉnh vì thu chi thực tế có thể khác dự kiến, không ai bảo đảm được mọi lợi nhuận tương lai.

HS vận dụng được bốn bước lập kế hoạch: xác định mục tiêu, trạng thái tài chính và thời hạn; phân bổ thiết yếu, dự phòng, để dành; ghi thực chi và xem khoảng cách; điều chỉnh khi cần.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi HS điền phần của mình vào Phiếu học tập số 2 gồm bốn bước, sau đó thống nhất kết quả chung của nhóm. Nhiệm vụ: (a) Xác định mục tiêu, trạng thái tài chính và thời hạn của Hà; (b) Tính số tiền để dành mỗi tháng, biết chi thiết yếu 350000 đồng và dự phòng 50000 đồng từ mỗi tháng 600000 đồng; (c) Kiểm tra sau 3 tháng Hà có đủ 900000 đồng không; (d) Nêu cách theo dõi và điều chỉnh. Dùng số liệu giả định, không công khai số tài khoản hay thu nhập thật của gia đình.

Kết quả nhóm: (a) Mục tiêu: sách 900000 đồng; trạng thái: đã có 300000 đồng, còn thiếu 600000 đồng; thời hạn: 3 tháng. (b) Để dành mỗi tháng: $600\,000 - 350\,000 - 50\,000 = 200\,000$ đồng. (c) Sau 3 tháng: $300\,000 + 3 \times 200\,000 = 900\,000$ đồng, đủ mục tiêu với giả định thu chi ổn định và dự phòng chưa phải dùng. (d) Ghi thực chi hằng tháng, so với kế hoạch; nếu thiếu thì điều chỉnh mục tiêu, thời hạn hoặc nguồn lực hợp pháp, không cắt chi thiết yếu hay vay không có nguồn trả. Ghi nhớ: Xác định mục tiêu, trạng thái tài chính, thời hạn; phân bổ thiết yếu, dự phòng, để dành; ghi thực chi và xem khoảng cách.

HS vận dụng khái niệm và các bước lập kế hoạch để làm bài tập ghép nối, trắc nghiệm, đánh giá nhận định.

HS làm bốn bài tập trên tình huống của Hà: (1) ghép biểu hiện với nội dung phù hợp; (2) chọn đáp án đúng về việc Hà có đạt mục tiêu hay không; (3) đánh giá hai nhận định Đúng/Sai; (4) điền tên nội dung phù hợp với mô tả. HS làm cá nhân 4 phút, sau đó đối chiếu với nhóm bàn và kiểm tra trên học liệu NeoEdu nếu có thiết bị.

Đáp án: (1) Mục tiêu: sách 900000 đồng sau 3 tháng; tiền đã có: 300000 đồng; để dành mỗi tháng: 200000 đồng; cần thêm: 600000 đồng trong 3 tháng. (2) Đáp án C: để dành 200000 đồng mỗi tháng × 3 cộng 300000 đồng bằng 900000 đồng. (3) a) Đúng: kế hoạch cần nguồn thu, chi, thời hạn và theo dõi; b) Sai: chỉ ghi giá mục tiêu chưa phải kế hoạch đầy đủ, vì chưa có nguồn thu, chi, thời hạn, dự phòng và cách theo dõi. (4) Kế hoạch tài chính cá nhân.

HS vận dụng kiến thức để phân tích khi giá mục tiêu hoặc nguồn lực thay đổi, đề xuất điều chỉnh có căn cứ và lập báo cáo theo dõi cho một tháng.

Tình huống 1: giá sách tăng từ 900000 đồng lên 1080000 đồng, nguồn dành mục tiêu vẫn 200000 đồng mỗi tháng. Tình huống 2: nếu tháng 2 chỉ để dành 100000 đồng thì đến cuối 3 tháng Hà thiếu bao nhiêu? Đề xuất hướng xử lý. Nhiệm vụ về nhà: viết báo cáo theo dõi tháng 1 của Hà theo mẫu: thu 600000 đồng; thiết yếu 350000 đồng; dự phòng 50000 đồng; để dành 200000 đồng; thực chi so với kế hoạch; nhận xét và đề xuất điều chỉnh (nếu có).

Tình huống 1: $1\,080\,000 - 900\,000 = 180\,000$ đồng; Đáp án D: thiếu 180000 đồng, cần điều chỉnh mục tiêu hoặc thời hạn, nguồn hợp pháp; không tự vay hay bỏ chi thiết yếu. Tình huống 2: $300\,000 + 200\,000 + 100\,000 + 200\,000 = 800\,000$ đồng, thiếu $100\,000$ đồng so với mục tiêu 900000 đồng; đề xuất hoãn mua hoặc điều chỉnh mục tiêu có kiểm soát. Báo cáo tháng 1 mẫu: thu 600000 đồng; thiết yếu 350000 đồng; dự phòng 50000 đồng; để dành 200000 đồng; sau tháng 1, tổng để dành cộng 300000 đồng thành 500000 đồng, còn 400000 đồng cần để dành trong 2 tháng. Số liệu là giả định, khi áp dụng thực tế cần kiểm tra hóa đơn và số liệu thật.