Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 15. Vần: ươc, ươt, ươm, ươp, ươn, ương, oa, oe

Giáo án Bài 73. ươn, ương

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cấu tạo của vần ươn (ươ + n) và vần ương (ươ + ng).
  • Đánh vần và đọc trơn được các tiếng, từ có vần ươn, ương: vườn rau, con lươn, mượn, vươn, trường học, gương, giường, con đường.
  • Phân biệt được vần ươn với vần ương qua cặp từ lươn – lương.
  • Đọc đúng đoạn văn "Trường em" và trả lời được các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.
  • Viết đúng các vần ươn, ương và các từ vườn rau, trường học theo đúng độ cao từng chữ.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng vần ươn, ương, đọc trơn các tiếng, từ và đoạn văn có vần mới; nghe nhận biết đúng tiếng có vần ương; viết đúng các vần và từ khoá; nói được một câu về trường em.
  • Năng lực văn học: cảm nhận được tình cảm yêu trường, yêu lớp qua đoạn văn "Trường em" và chia sẻ được điều em thích ở trường.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đánh vần tiếng khoá, tự kiểm tra cách viết trên bảng con và sửa lỗi sau khi so sánh với mẫu.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi khi đọc đoạn văn, chia sẻ kết quả với nhóm và lắng nghe bạn đọc.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận để chọn tiếng có vần ương, nối hình với từ, sắp xếp các tiếng thành câu và nói về trường của mình.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS luyện đọc, luyện viết đều đặn trên bảng con và vở ô li, không bỏ qua các nét râu của ư và ơ.
  • Trách nhiệm: HS nêu được việc làm nhỏ để giữ gìn vườn trường, sân trường (chăm cây, không bẻ cành, bỏ rác đúng nơi quy định).

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Thẻ chữ và thẻ tiếng: ươn, ương, v, tr, ươ, n, ng, huyền, vườn, trường, lươn, lương.
  • Tranh minh hoạ: vườn rau, con lươn, trường học, gương, giường, con đường, cây bàng.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi đoạn văn "Trường em" và mô hình đánh vần.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để phát tiếng "gương", "giường", "hương" (bài tập nghe).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-73-uon-uong (dùng ở hoạt động Khám phá 3 và Luyện tập 2).
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi cặp hoặc chiếu lên bảng).

2. Học sinh

  • Bảng con, phấn hoặc bút lông, khăn lau.
  • Vở Tiếng Việt 1, vở ô li, bút chì.
  • Bộ thẻ tiếng (nếu có) để ghép vần.
  • Sách Tiếng Việt 1, trang bài 73.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ghép thẻ tiếng nhanh

Mục tiêu

Ôn lại các vần ươm, ươp vừa học và tạo tâm thế vào bài mới cho HS.

Nội dung

GV đưa ra thẻ chữ ghép từ vần đã học (ươm, ươp): cầm chổi, đàn bướm... Hai dãy HS thi ghép nhanh thẻ tiếng với vần đã cho, sau đó đọc to tiếng vừa ghép.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các tiếng có vần ươm, ươp và sẵn sàng bước vào vần mới ươn, ương.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi "Ghép thẻ nhanh" và nêu luật: mỗi dãy cử 1 bạn lên ghép thẻ, các bạn còn lại đọc to cùng cô. GV hỏi: "Các con đã học vần nào có ươ đứng đầu?"

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi. Trả lời dự kiến: "Vần ươm và ươp ạ."

  2. Giáo viên

    GV đưa thẻ "ươm" kèm thẻ "t" hoặc "ch" để HS ghép tiếng; hướng dẫn cả lớp đánh vần: "tờ – ươm – tươm" và "cờ – ươp – cươp".

    Học sinh

    Đại diện hai dãy lên ghép thẻ. Cả lớp đánh vần cùng GV, sau đó đọc trơn: "tươm", "cướp".

  3. Giáo viên

    GV nhận xét nhanh số tiếng ghép đúng của mỗi dãy, khen HS đọc to, rõ.

    Học sinh

    HS đọc lại 2–3 tiếng vừa ghép để củng cố.

  4. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: "Hôm nay chúng ta học thêm hai vần mới có ươ đứng đầu, đó là ươn và ương."

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài: "ươn, ương".

Hoạt động 2.1: Khám phá · 8 phút

Nhận biết và đánh vần vần ươn

Mục tiêu

HS nhận biết cấu tạo vần ươn, đánh vần và đọc trơn tiếng khoá vườn, từ khoá vườn rau.

Nội dung

Quan sát vần ươn (ươ + n), đánh vần tiếng khoá "vườn" theo mô hình v – ươn – vươn – huyền – vườn; đọc từ khoá "vườn rau" và các từ mượn, vươn, con lươn.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được cấu tạo vần ươn, đánh vần đúng tiếng vườn và đọc trơn từ vườn rau, mượn, vươn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh vườn rau, hỏi: "Trong tranh có gì? Các con thấy vần ươn gồm những âm nào?" GV viết vần ươn lên bảng và gạch chân ươ, n.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời dự kiến: "Có rau, có cây, có vườn ạ." HS nhận biết: "Vần ươn gồm ươ và n ạ."

  2. Giáo viên

    GV làm mẫu đánh vần: "v – ươn – vươn – huyền – vườn". Yêu cầu cả lớp đánh vần theo cô hai lần, sau đó HS đánh vần cá nhân. GV đọc mẫu từ "vườn rau", chỉ tay từng tiếng.

    Học sinh

    HS đánh vần đồng thanh, sau đó 2–3 HS đánh vần cá nhân: "v – ươn – vươn – huyền – vườn". Cả lớp đọc trơn: "vườn rau".

  3. Giáo viên

    GV đưa thẻ từ mượn, vươn, con lươn, yêu cầu HS đọc trơn; sửa lỗi cho HS đọc nhầm ươn với ương.

    Học sinh

    HS đọc trơn cá nhân, rồi đọc đồng thanh các từ trên bảng.

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt: "Vần ươn là ươ cộng n. Khi đánh vần, chúng ta đọc tiếng vườn có dấu huyền."

    Học sinh

    HS nhắc lại: "Vần ươn gồm ươ và n."

Hoạt động 2.2: Khám phá · 8 phút

Nhận biết vần ương và so sánh với ươn

Mục tiêu

HS nhận biết vần ương (ươ + ng), đánh vần tiếng khoá trường, phân biệt được ươn với ương qua cặp từ lươn – lương.

Nội dung

Đánh vần tiếng khoá "trường" theo mô hình tr – ương – trương – huyền – trường; đọc từ khoá "trường học", gương, giường, con đường; so sánh lươn – lương để tránh nhầm lẫn.

Sản phẩm dự kiến

HS đánh vần đúng tiếng trường, đọc trơn các từ trường học, gương, giường, con đường và phân biệt được vần ươn, ương.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: "Vần ương khác vần ươn ở chỗ nào?" GV viết vần ương lên bảng, gạch chân ng ở cuối và yêu cầu HS so sánh.

    Học sinh

    HS quan sát, trả lời dự kiến: "Vần ương kết thúc bằng ng, còn ươn kết thúc bằng n ạ."

  2. Giáo viên

    GV làm mẫu đánh vần "tr – ương – trương – huyền – trường". HS đánh vần theo nhóm bàn, rồi cá nhân. GV đưa tranh trường học, gương, giường, con đường để HS đọc trơn.

    Học sinh

    HS đánh vần đồng thanh, sau đó cá nhân đánh vần "trường học". HS đọc trơn các từ gương, giường, con đường.

  3. Giáo viên

    GV viết cặp từ lươn – lương lên bảng, hỏi: "Con lươn sống ở đâu? Tiền lương là gì?" GV chốt: lươn có vần ươn, lương có vần ương.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Con lươn sống ở ruộng ạ." "Tiền lương là tiền công người ta nhận được ạ." HS đọc phân biệt hai tiếng.

  4. Giáo viên

    GV nhấn mạnh: "n là ươn, ng là ương. Đọc ng thì miệng mở và giữ âm mũi lâu hơn." Yêu cầu HS đọc lại cặp từ.

    Học sinh

    HS đọc lại: "lươn – lương", "vườn – trường", nêu được sự khác nhau ở âm cuối n và ng.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Đọc hiểu đoạn văn Trường em

Mục tiêu

HS đọc trơn, đúng đoạn văn có vần ươn, ương và hiểu nội dung đoạn văn về trường em.

Nội dung

HS đọc thầm, đọc nối tiếp và đọc cả đoạn văn "Trường em" (3 câu đoạn đầu và đoạn cuối). Dùng học liệu NeoEdu để xem bài giảng và đọc theo mẫu. Sau khi đọc, HS trả lời các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng đoạn văn; trả lời được các câu hỏi: trường em ở gần đâu, sân trường có cây gì, em và các bạn làm gì ở vườn trường.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu tranh và đoạn văn "Trường em" lên bảng. Hỏi: "Bức tranh vẽ gì? Các con thấy trường mình có những gì?" GV mở học liệu NeoEdu để HS xem phần bài giảng.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời dự kiến: "Có cây bàng, có vườn rau, có sân trường ạ."

  2. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả đoạn 1 lần, sau đó hướng dẫn HS đọc thầm. Tổ chức đọc nối tiếp theo cặp: mỗi bạn đọc một câu, đổi lượt. GV theo dõi, sửa lỗi phát âm ươn/ương.

    Học sinh

    HS nghe GV đọc mẫu, sau đó đọc thầm. Các cặp đọc nối tiếp, đổi vai đến khi đọc trơn cả đoạn.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: "Trường em ở gần đâu?" "Sân trường có cây gì?" "Em và các bạn làm gì ở vườn trường?" GV nhận xét câu trả lời và khen những HS đọc rõ ràng.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Trường em ở gần con đường lớn ạ." "Sân trường có cây bàng to ạ." "Em và các bạn chăm cây ở vườn trường ạ."

  4. Giáo viên

    GV đọc lại câu cuối "Em yêu trường em lắm." và hỏi: "Qua đoạn văn, các con thấy bạn nhỏ cảm thấy thế nào về trường?"

    Học sinh

    HS trả lời: "Bạn nhỏ rất yêu trường của mình ạ."

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Viết vần và từ khoá trên bảng con

Mục tiêu

HS viết đúng vần ươn, ương và các từ vườn rau, trường học đúng độ cao, đúng vị trí dấu thanh.

Nội dung

GV làm mẫu viết ươn, ương, vườn rau, trường học trên bảng lớp; hướng dẫn HS nối nét ư sang ơ rồi sang n hoặc ng, nhớ nét râu trên ư và ơ; chữ h, g cao 5 li; chữ t cao 3 li; chữ r cao hơn 2 li một chút; dấu huyền đặt trên chữ ơ. Sau đó HS viết vào bảng con và vở ô li.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng và đẹp các vần ươn, ương và từ vườn rau, trường học; thực hiện đúng quy định về độ cao chữ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: "Hôm nay chúng ta viết ươn, ương, vườn rau, trường học. Các con để ý độ cao các chữ nhé." GV chỉ dẫn bằng thước ly trên bảng lớp.

    Học sinh

    HS chuẩn bị bảng con, bút, ngồi đúng tư thế, lắng nghe hướng dẫn.

  2. Giáo viên

    GV viết mẫu từng chữ, vừa viết vừa nói quy trình: "ư viết nối sang ơ, rồi viết n." Với chữ h, g: "cao 5 li." Với chữ t: "cao 3 li." Với dấu huyền: "đặt trên chữ ơ." Yêu cầu HS viết vào bảng con, GV đi quanh lớp quan sát.

    Học sinh

    HS viết vần ươn, ương, sau đó viết từ vườn rau, trường học vào bảng con. Cả lớp đọc to từng chữ khi viết.

  3. Giáo viên

    GV giơ bảng mẫu của vài HS và nhận xét: chỗ đúng, chỗ chưa đúng (ví dụ quên nét râu, viết t quá cao). GV yêu cầu HS sửa ngay trên bảng con.

    Học sinh

    HS giơ bảng con, đối chiếu với bạn và tự sửa lỗi. Trả lời dự kiến: "Em viết thiếu nét râu ở ơ ạ, em sẽ viết lại."

  4. Giáo viên

    GV nhắc HS viết tiếp vào vở ô li một dòng mỗi vần và một dòng mỗi từ về nhà, chú ý giữ đúng độ cao chữ.

    Học sinh

    HS ghi nhớ quy định độ cao và vị trí dấu thanh, hoàn thành bài viết trên vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 14 phút

Luyện tập đọc và làm bài tập trắc nghiệm

Mục tiêu

HS củng cố nhận biết vần ươn, ương qua nghe, nối hình, chọn đáp án, sắp xếp câu và đúng sai.

Nội dung

Bài tập 1: chọn tiếng có vần ương (vườn, trường, gương, lươn, giường). Bài tập 2: nghe âm thanh và chọn tiếng (gương, giường, hương). Bài tập 3: điền vần vào chỗ trống "vườn trường". Bài tập 4: nối hình với từ. Bài tập 6–8: đọc hiểu đoạn "Trường em". Bài tập 9: sắp xếp tiếng thành câu. Bài tập 10: đúng hay sai. Dùng Phiếu học tập số 1 và số 2 để làm việc nhóm.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: Bài 1: B, C, E (trường, gương, giường). Bài 2: C (gương). Bài 3: vườn. Bài 4: 🏫 – trường học; 🪞 – gương; 🛏️ – giường. Bài 6: B (con đường lớn). Bài 7: C (cây bàng). Bài 8: A (chăm cây). Bài 9: Sân trường có cây bàng to. Bài 10: a) S; b) Đ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và số 2. Nêu yêu cầu: "Các nhóm đọc kỹ câu hỏi, thảo luận và ghi đáp án vào phiếu." GV nhắc các nhóm đọc thầm trước khi thảo luận.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, cử nhóm trưởng và thư ký, đọc thầm đề bài.

  2. Giáo viên

    GV phát âm thanh bài 2 (tiếng "gương"), yêu cầu HS nghe và chọn. Tiếp theo, GV tổ chức trò chơi nối hình với từ trên bảng; mời 2 nhóm lên nối nhanh. GV dùng học liệu NeoEdu để HS luyện thêm bài tập tương tác nếu còn thời gian.

    Học sinh

    HS nghe, thảo luận nhóm. Trả lời dự kiến: "Tiếng nghe được là gương ạ, vì có âm g và vần ương." HS nối: "Hình chiếc giường – giường, hình cái gương – gương."

  3. Giáo viên

    GV đọc các câu hỏi bài 6, 7, 8, yêu cầu nhóm trình bày đáp án và giải thích bằng cách đọc câu có chứa đáp án. GV hỏi thêm: "Vì sao tiếng lươn không có vần ương?"

    Học sinh

    Các nhóm trả lời, đọc câu gốc để làm rõ. Trả lời dự kiến: "Lươn có vần ươn vì kết thúc bằng n ạ."

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án bài 9 và 10: "Sân trường có cây bàng to." "Tiếng vươn có vần ươn – đúng; tiếng đường có vần ương – sai với ươn." GV khen nhóm làm tốt.

    Học sinh

    HS đối chiếu phiếu với đáp án của GV, sửa lỗi (nếu có) và đọc lại câu hoàn chỉnh.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 13 phút

Em yêu trường em

Mục tiêu

HS vận dụng vần ươn, ương vào nói và viết câu về trường học; nêu được việc làm giữ gìn vườn trường.

Nội dung

Mỗi HS vẽ hoặc chỉ tranh về trường em, sau đó nói 1–2 câu về trường bằng các từ có vần mới (trường học, vườn trường, con đường). Các nhóm chia sẻ việc làm để giữ gìn vườn trường. Giao bài về nhà: viết 1 câu về trường em vào vở và đọc cho người thân nghe.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được 1–2 câu có từ chứa vần ươn, ương về trường em; nêu được ít nhất một việc làm giữ gìn vườn trường; hoàn thành bài viết về nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ: "Các con vẽ hoặc chỉ tranh về trường em, rồi nói 1–2 câu có từ trường học, vườn trường hoặc con đường." GV làm mẫu: "Trường em có vườn rau xanh mát."

    Học sinh

    HS lắng nghe, chuẩn bị bút màu hoặc chỉ vào tranh vẽ trên vở.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức chia sẻ theo nhóm 4. Yêu cầu mỗi bạn nói câu của mình và chỉ vào tranh; các bạn khác nhận xét. GV đi quanh lớp hỗ trợ HS yếu.

    Học sinh

    HS nói trong nhóm. Trả lời dự kiến: "Trường em có cây bàng và sân trường rất rộng ạ." "Em và các bạn chăm vườn rau ở vườn trường ạ."

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đại diện chia sẻ trước lớp. Hỏi: "Để giữ vườn trường đẹp, em và các bạn có thể làm gì?"

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: "Em tưới cây ạ." "Em không bẻ cành cây ạ." "Em bỏ rác đúng nơi quy định ạ."

  4. Giáo viên

    GV khen những HS nói rõ ràng và dùng từ đúng. Dặn HS về nhà viết 1 câu về trường em vào vở và đọc cho người thân nghe. GV kết luận: "Chúng ta cùng yêu trường, giữ trường sạch đẹp nhé."

    Học sinh

    HS ghi nhớ nhiệm vụ về nhà, nhắc lại việc làm giữ gìn trường lớp.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài 1. Khoanh vào chữ cái trước các tiếng có vần ương:

  • A. vườn
  • B. trường
  • C. gương
  • D. lươn
  • E. giường

Bài 2. Điền vần ươn hoặc ương vào chỗ trống:

  • Em và các bạn chăm cây ở vườn {{1}} (điền từ).
  • Con l___ sống ở ruộng.
  • Tr___ học của em rất đẹp.
  • Soi g___ để thấy mặt mình.

Bài 3. Nối hình với từ:

  • 🏫 – trường học
  • 🪞 – gương
  • 🛏️ – giường

Bài 4. Nghe và chọn: Em nghe thấy tiếng nào?

  • A. hương
  • B. giường
  • C. gương

Phiếu học tập số 2

Đọc đoạn văn "Trường em" và trả lời câu hỏi:

  • Trường em ở gần đâu?
    A. bờ sông
    B. con đường lớn
    C. chân núi
  • Sân trường có cây gì?
    A. cây bưởi
    B. cây mướp
    C. cây bàng
  • Em và các bạn làm gì ở vườn trường?
    A. chăm cây
    B. đá bóng
    C. đọc sách

Bài 4. Sắp xếp các tiếng thành câu:

  • Sân – trường – có – cây – bàng – to.

Bài 5. Đúng hay sai?

  • a) Tiếng "đường" có vần ươn. (S)
  • b) Tiếng "vươn" có vần ươn. (Đ)

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc lại đoạn văn "Trường em" ít nhất 3 lần cho người thân nghe.
  • Viết vào vở ô li mỗi vần ươn, ương một dòng và mỗi từ vườn rau, trường học một dòng; chú ý độ cao chữ và nét râu của ư, ơ.
  • Viết 1 câu về trường em có dùng từ trường học, vườn trường hoặc con đường và đọc cho người thân nghe.
  • Tìm và nói với người thân một tiếng có vần ươn hoặc ương mà em biết ngoài bài học (ví dụ: con lươn, cái giường).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.