Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 13. Vần: ong, ông, ung, ưng, iêc, iên, iêp, iêng, iêm, yên, iêt, iêu, yêu

Giáo án Bài 63. iêng, iêm, yên

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được cấu tạo của vần iêng (iê + ng), vần iêm (iê + m) và vần yên (yê + n).
Đọc đúng và đọc trơn các tiếng, từ có vần iêng, iêm, yên: miệng, giếng, chiêng, liềm, tiêm, kiếm, yên, yến.
Giải thích được vì sao vần yên được viết bằng chữ y khi không có âm đầu, còn tiếng có âm đầu thì viết iên.
Viết đúng các vần iêng, iêm, yên và các từ cái miệng, lưỡi liềm, yên xe, đặt dấu thanh đúng vị trí.
Đọc hiểu đoạn văn ngắn “Bé Hiền đi tiêm” và trả lời đúng các câu hỏi về nội dung.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc đúng vần, tiếng, từ khoá và đoạn văn ngắn; viết đúng vần và từ có dấu thanh; nghe và phân biệt tiếng có vần iêng, iêm, yên qua trò chơi.
Năng lực văn học: Cảm nhận được nhân vật bé Hiền dũng cảm, biết ngồi yên khi tiêm qua đoạn văn và trả lời câu hỏi về hành động, cảm xúc của nhân vật.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đánh vần, đọc thầm và tự kiểm tra kết quả đọc, viết của mình theo mẫu GV đưa ra.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi, trao đổi và nhận xét bài đọc của bạn bằng câu trả lời đầy đủ ý.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích cấu tạo vần, so sánh iên với yên để tìm cách viết đúng; liên hệ tình huống thực tế để nói được cách giữ bình tĩnh khi đi khám bệnh.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Luyện đọc, viết vần và từ đúng độ cao chữ, nét liền mạch; sẵn sàng đọc lại khi chưa đúng.
Trách nhiệm: Giữ trật tự khi làm việc nhóm, cặp; hoàn thành phần bài tập và bài viết ở nhà đúng hạn.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 2, bài 63.
Bảng lớp, phấn màu hoặc bút dạ, thẻ chữ và thẻ vần: iêng, iêm, yên, iên, miệng, giếng, chiêng, liềm, tiêm, kiếm, yến, yên.
Tranh hoặc thẻ hình: cái miệng, giếng nước, chiêng, lưỡi liềm, kim tiêm, thanh kiếm, yên xe, chim yến, bé ngồi yên.
Thiết bị nghe (loa, máy tính) để bật âm thanh bài nghe “Bấm loa để nghe”.
Bảng phụ viết đoạn văn “Bé Hiền đi tiêm” và các câu hỏi đọc hiểu.
Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác, dùng ở hoạt động luyện tập: neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-63-ieng-iem-yen

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết 1 (tập 2), bút chì, bút màu.
Bảng con, bút dạ, khăn lau.
Bộ thẻ chữ và thẻ vần (nếu có) để ghép tiếng.
Phiếu học tập số 1 (GV phát hoặc HS ghi vào vở).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ghép vần đón bạn

Mục tiêu

Ôn lại cách đánh vần tiếng có âm đầu và vần đã học, tạo hứng thú vào bài mới.

Nội dung

HS chơi trò “Ghép vần đón bạn”: GV đưa thẻ âm đầu (m, l, ch, t, ng) và thẻ vần đã học (ong, ông, ung, ưng); HS ghép và đọc to tiếng vừa ghép. Sau đó GV giới thiệu vần mới bằng cách gắn thẻ hình “cái miệng” và hỏi HS tiếng nào trong tranh có vần mới.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn được 3 đến 4 tiếng ghép đúng, nhận ra được tiếng miệng và hứng thú vào bài mới.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu luật chơi: “Cô đưa thẻ âm đầu, các em tìm thẻ vần ghép đúng để tạo tiếng rồi đọc to cho cả lớp nghe.” GV đưa thẻ m và thẻ vần ông, hỏi: “Ghép m với ông thành tiếng gì?”
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, theo dõi thẻ và chuẩn bị ghép thẻ trên bảng con hoặc bàn.
Giáo viên
GV tổ chức cho 3 đến 4 HS lên ghép nhanh các tiếng: mông, lung, chong, đồng hồ... (tuỳ thẻ). GV nhắc HS đọc “đánh vần – đọc trơn” theo mẫu.
Học sinh
HS lên bảng ghép thẻ, đọc to. Ví dụ: “m – ông – mông – mông.” Các bạn khác đọc theo và giơ tay nếu thấy bạn ghép sai.
Giáo viên
GV đưa thẻ hình cái miệng, hỏi: “Trong tranh này là gì? Tiếng miệng có vần nào mà các em chưa học?”
Học sinh
HS trả lời: “Là cái miệng. Tiếng miệng có vần iêng, vần này bạn chưa học.”
Giáo viên
GV khen ngợi tinh thần tham gia và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta học ba vần mới: iêng, iêm và yên.”
Học sinh
HS nhắc lại tên bài học “iêng, iêm, yên” và mở vở, lấy bảng con.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Khám phá vần iêng và iêm

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo vần iêng (iê + ng) và iêm (iê + m); đánh vần đúng tiếng khoá miệng và liềm.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4 với kĩ thuật “Mảnh ghép”: mỗi HS ghép một phần của vần (iê, ng, m) rồi ghép lại thành vần iêng, iêm. Các nhóm điền kết quả vào Phiếu học tập số 1 và đánh vần hai tiếng khoá: m – iêng – miêng – nặng – miệng; l – iêm – liêm – huyền – liềm.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được cấu tạo vần iêng (iê + ng) và iêm (iê + m); đánh vần đúng hai tiếng khoá miệng và liềm, điền đúng Phiếu học tập số 1.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV dán lên bảng thẻ “iê”, “ng”, “m” và hỏi: “Ghép iê với ng được vần gì? Ghép iê với m được vần gì?” GV chia lớp thành 4 nhóm và phát Phiếu học tập số 1.
Học sinh
HS nhận nhóm, quan sát các thẻ và đoán: “iê ghép với ng là iêng; iê ghép với m là iêm.”
Giáo viên
GV hướng dẫn: “Các nhóm ghép thẻ, đánh vần tiếng khoá rồi thảo luận điền phiếu.” GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm còn lúng túng, nhắc HS chú ý dấu nặng ở miệng và dấu huyền ở liềm.
Học sinh
Mỗi nhóm ghép thẻ, đánh vần: “m – iêng – miêng – nặng – miệng”; “l – iêm – liêm – huyền – liềm”. Các thành viên thay phiên đọc và kiểm tra nhau.
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày. Hỏi: “Vần iêng có mấy chữ cái? Chữ nào là âm chính, chữ nào là âm cuối?”
Học sinh
HS trả lời: “Vần iêng có 3 chữ cái: i, ê, ng; chữ ê là âm chính, ng là âm cuối.” “Vần iêm có i, ê, m; m là âm cuối.”
Giáo viên
GV chốt: “Vần iêng gồm iê và ng; vần iêm gồm iê và m. Khi đánh vần, dấu thanh đặt trên chữ ê.” GV viết lên bảng: iêng, iêm, miệng, liềm.
Học sinh
HS đọc cả lớp: “iêng, iêm, miệng, liềm”; ghi cấu tạo vần vào Phiếu học tập số 1.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Khám phá vần yên và cách viết

Mục tiêu

Nhận biết vần yên (yê + n); phân biệt cách viết yên và iên; viết đúng vần yên theo độ cao quy định.

Nội dung

GV dùng hai cột “có âm đầu” và “không có âm đầu” trên bảng để so sánh yên – iên qua các tiếng: yên, yến, tiên, biển. HS làm bảng con viết vần yên và từ yên xe, theo dõi quy định chữ y cao 5 li, các chữ còn lại cao 2 li.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng vần yên; giải thích được khi không có âm đầu thì viết yên (chữ y), có âm đầu thì viết iên; viết đúng vần yên trên bảng con.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết hai cột lên bảng: cột 1 “không có âm đầu”: yên, yến; cột 2 “có âm đầu”: tiên, biển. GV hỏi: “Em thấy các tiếng ở cột 1 khác cột 2 ở điểm nào?”
Học sinh
HS quan sát và trả lời: “Cột 1 không có âm đầu nên chữ đầu là y; cột 2 có âm đầu nên chữ đầu là i.”
Giáo viên
GV làm mẫu viết vần yên trên bảng: viết chữ y cao 5 li, chữ ê và n cao 2 li, viết liền nét. Sau đó hướng dẫn HS viết yên xe trên bảng con: dấu thanh đặt trên chữ ê.
Học sinh
HS quan sát, viết vần yên và từ yên xe vào bảng con. Một HS đọc lại: “y – ên – yên; yên xe.”
Giáo viên
GV giơ bảng con của vài HS, nhận xét về độ cao chữ y và cách đặt dấu. GV hỏi: “Vì sao không viết iên xe?”
Học sinh
HS trả lời: “Vì yên không có âm đầu nên phải viết bằng chữ y.” HS chỉ ra lỗi cao, thấp của bạn.
Giáo viên
GV chốt: “Vần yên viết bằng chữ y khi không có âm đầu; có âm đầu thì viết iên.” Nhắc HS ghi nhớ quy tắc để tránh viết sai.
Học sinh
HS nhắc lại quy tắc, ghi vào vở: “Không có âm đầu: yên, yến; có âm đầu: tiên, biển.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Nghe, đọc và nối hình

Mục tiêu

Phân biệt được tiếng có vần iêng, iêm, yên qua nghe và nhìn; đọc đúng từ ngữ theo nhóm vần.

Nội dung

Bài 1: Chọn các tiếng có vần iêng trong các đáp án A. tiêm; B. miệng; C. chiêng; D. giếng; E. liềm. Bài 2: Bấm loa để nghe, chọn tiếng nghe được: A. giếng; B. giêng; C. chiêng. Bài 4: Nối hình với từ: cái miệng, kim tiêm, thanh kiếm, yên lặng. Bài 10: Đúng hay sai: a) Tiếng “hiếm” có vần yên; b) Tiếng “yến” có vần yên; c) Tiếng “siêng” có vần iêng. Có thể luyện thêm trên trang NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án bài 1: B, C, D (miệng, giếng, chiêng có vần iêng; tiêm, liềm có vần iêm). Bài 2: A (giếng). Bài 4: cái miệng (tranh miệng), kim tiêm và thanh kiếm (vần iêm), yên lặng (vần yên). Bài 10: a) S; b) Đ; c) Đ. HS đọc đúng các từ trong bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc yêu cầu bài 1 và bài 2, nhắc HS: “Các em nghe kĩ, đừng nhầm giếng với giêng nhé.” GV mở bài tập tương tác trên NeoEdu nếu có thiết bị.
Học sinh
HS lắng nghe yêu cầu, mở sách ở trang bài tập.
Giáo viên
GV bật loa bài nghe “Bấm loa để nghe”, cho HS nghe 2 lần. Sau đó cho HS làm bài 1, bài 4 theo cặp đôi: một bạn chỉ hình, một bạn đọc từ.
Học sinh
HS nghe, chọn đáp án bằng bảng con hoặc giơ thẻ. Ở bài 4, HS đọc to: “cái miệng – tranh miệng; kim tiêm – tranh kim tiêm.”
Giáo viên
GV mời 2 HS trình bày đáp án bài 2 và bài 10, hỏi: “Vì sao hiếm không có vần yên?”
Học sinh
HS trả lời: “Bài 2 là giếng. Bài 10 a là S vì hiếm có vần iêm; b là Đ vì yến có vần yên; c là Đ vì siêng có vần iêng.”
Giáo viên
GV nhận xét, chốt: “Iêng có g, iêm có m, yên có n. Các em nhìn vào âm cuối để nhận ra vần.” GV đọc mẫu 3 từ: miệng, liềm, yên lặng.
Học sinh
HS đọc lại cả lớp, sau đó đọc nối tiếp từng nhóm từ.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 18 phút

Đọc đoạn “Bé Hiền đi tiêm”

Mục tiêu

Đọc trơn đoạn văn có các vần vừa học; hiểu nội dung và trả lời đúng câu hỏi về nhân vật Hiền.

Nội dung

GV đọc mẫu đoạn văn “Bé Hiền đi tiêm”. HS đọc nhẩm, đọc nhóm, đọc cá nhân. Sau đó HS làm bài 6, 7, 8 và 9: chọn đáp án về việc Hiền đi đâu, mẹ dặn gì, vì sao cô y tá khen; sắp xếp các tiếng thành câu “Cô y tá khen Hiền dũng cảm.”

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và trơn đoạn văn; đáp án bài 6: B (đi tiêm phòng); bài 7: C (ngồi yên); bài 8: A (vì Hiền ngồi yên, không khóc khi tiêm); bài 9: “Cô y tá khen Hiền dũng cảm.”

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng phụ đoạn văn, đọc mẫu 1 lần, nêu nhiệm vụ: “Đọc thầm, đọc nhóm, rồi trả lời các câu hỏi bài 6 đến bài 9.”
Học sinh
HS lắng nghe, đọc thầm đoạn văn, gạch chân các tiếng có vần iêng, iêm, yên.
Giáo viên
GV hướng dẫn đọc: đọc đoạn 1 cả lớp, đoạn 2 cặp đôi, đoạn 3 cá nhân. Đặt câu hỏi: “Bé Hiền đi đâu?” “Mẹ dặn Hiền điều gì?” “Vì sao cô y tá khen Hiền?”
Học sinh
HS đọc đoạn văn theo hướng dẫn. Trả lời dự kiến: “Hiền đi tiêm phòng.” “Mẹ dặn con ngồi yên.” “Vì Hiền ngồi yên, mím miệng, không khóc.”
Giáo viên
GV yêu cầu HS sắp xếp các tiếng: Cô – y – tá – khen – Hiền – dũng – cảm trên bảng; mời một HS đọc câu hoàn chỉnh. GV hỏi thêm: “Em có thấy Hiền dũng cảm không? Vì sao?”
Học sinh
HS sắp xếp thành câu “Cô y tá khen Hiền dũng cảm.” HS trả lời: “Em thấy Hiền dũng cảm vì bạn không khóc khi bị tiêm.”
Giáo viên
GV khen những HS đọc to, rõ, đúng vần; chốt nội dung: “Hiền ngoan và dũng cảm, biết nghe lời mẹ, ngồi yên khi tiêm.”
Học sinh
HS đọc lại đoạn văn một lần cả lớp, nhắc lại nội dung chính của câu chuyện.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 13 phút

Em ngồi yên, em dũng cảm

Mục tiêu

Vận dụng vần iêng, iêm, yên để nói và viết câu về việc giữ bình tĩnh trong tình huống thực tế; hình thành thói quen viết đúng.

Nội dung

HS trao đổi theo cặp: “Khi đi khám hoặc tiêm, em làm gì để ngồi yên?” Mỗi cặp nói 2 câu, sau đó viết 1 câu vào bảng con, dùng ít nhất một từ có vần iêng, iêm hoặc yên (ví dụ: cái miệng, yên xe, ngồi yên, siêng năng). Về nhà, HS viết vào vở Tập viết các vần và từ đã học.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp nói được 2 câu về cách giữ bình tĩnh khi tiêm; mỗi HS viết được 1 câu có từ khoá của bài trên bảng con; về nhà viết đúng các vần iêng, iêm, yên và từ cái miệng, lưỡi liềm, yên xe.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: “Bạn Nam sắp đi tiêm, bạn rất sợ. Em sẽ khuyên bạn thế nào?” GV nêu yêu cầu: nói 2 câu, viết 1 câu có từ khoá bài học.
Học sinh
HS lắng nghe tình huống, suy nghĩ và chuẩn bị câu trả lời.
Giáo viên
GV cho HS làm việc theo cặp đôi, đi quanh lớp gợi ý nếu cần: “Em có thể dùng từ ngồi yên, mím miệng, dũng cảm.”
Học sinh
HS nói với bạn: “Bạn đừng sợ. Bạn ngồi yên, mím miệng như bé Hiền là rất dũng cảm.” Sau đó viết 1 câu vào bảng con, ví dụ: “Bạn Nam ngồi yên, không khóc.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 cặp đứng lên trình bày; yêu cầu cả lớp nhận xét về nội dung và cách viết dấu, độ cao chữ của bạn.
Học sinh
HS trình bày, đọc câu vừa viết. Các bạn khác nhận xét: “Bạn viết yên đúng vì không có âm đầu.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Khi gặp việc khó như tiêm, em cần ngồi yên và dũng cảm. Các vần iêng, iêm, yên giúp em đọc và viết những điều đó.” GV giao bài về nhà.
Học sinh
HS lắng nghe, ghi bài tập về nhà vào vở; nhắc lại: “Em sẽ ngồi yên và dũng cảm khi đi khám.”

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: …… Thành viên: ……

Phần 1. Ghép và điền cấu tạo vần:

Vần iêng gồm: iê + ……
Vần iêm gồm: iê + ……
Vần yên gồm: yê + ……

Phần 2. Đánh vần tiếng khoá, điền vào chỗ trống:

miệng: m – iêng – miêng – …… – miệng
liềm: l – iêm – liêm – …… – liềm

Phần 3. Điền vần vào chỗ trống:

Tiếng có âm đầu: t…… (tiêm), b…… (biển)
Tiếng không có âm đầu: …… (yên), …… (yến)

Phần 4. Khoanh tròn tiếng có vần iêng:

miệng liềm giếng tiêm chiêng

Hướng dẫn về nhà

Viết vào vở Tập viết mỗi vần iêng, iêm, yên một dòng; viết các từ cái miệng, lưỡi liềm, yên xe mỗi từ một dòng, chú ý chữ g, l, y cao 5 li và đặt dấu thanh trên chữ ê.
Đọc lại đoạn “Bé Hiền đi tiêm” cho người thân nghe ít nhất 2 lần, đọc to, rõ, trơn.
Kể cho người thân nghe một câu về việc em đã ngồi yên khi đi khám hoặc tiêm, dùng ít nhất một từ có vần iêng, iêm hoặc yên.
Tìm thêm 2 tiếng có vần iêng hoặc iêm trong nhà (ví dụ: cái giếng, cái kiềm) và viết vào vở; dùng bài tương tác trên NeoEdu để tự kiểm tra nếu có thiết bị.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.