NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 12. Vần: ep, êp, ip, up, anh, ênh, inh, ach, êch, ich, ang, ăng, âng

Giáo án Bài 56. ep, êp, ip, up

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cấu tạo của các vần ep, êp, ip, up (mỗi vần gồm nguyên âm và âm cuối p).
  • Đọc đúng, đánh vần đúng các tiếng có vần ep, êp, ip, up (dépdép, bếp, bịp, búp).
  • Đọc trơn các từ ngữ có vần mới: đôi dép, cái bếp, bìm bịp, búp bê, đẹp, kẹp, xếp, gạo nếp, kịp, giúp đỡ, túp lều.
  • Viết đúng các vần ep, êp, ip, up và các từ đôi dép, cái bếp, bìm bịp, búp bê.
  • Đọc hiểu đoạn “Na giúp mẹ” và trả lời được các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): Đọc đúng vần, tiếng, từ, đoạn văn ngắn; viết đúng nét các vần và từ khoá; nghe và nói đúng nội dung câu hỏi.
  • Năng lực văn học: Cảm nhận được tình cảm yêu thương, giúp đỡ mẹ của Na qua đoạn đọc “Na giúp mẹ”; nhận biết được lời khen của mẹ “Con gái mẹ đẹp nết quá!” thể hiện điều đáng quý ở con người.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự đánh vần, tự đọc lại tiếng, từ đã học và tự kiểm tra kết quả viết của mình trên bảng con, vở tập viết.
  • Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi và nhóm để ghép vần, đọc tiếp sức, trao đổi nội dung đoạn đọc; nói rõ ràng câu trả lời của mình.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân biệt ep với êp, ip với up qua so sánh; tìm từ có vần đã học trong thực tế và sắp xếp được câu đúng.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: Tích cực luyện đọc, luyện viết các vần và từ mới; hoàn thành đầy đủ bài tập ở lớp và ở nhà.
  • Trách nhiệm: Tự giác giúp đỡ việc nhà như Na (xếp dép, xếp bát đũa) và hoàn thành phần việc được giao.
  • Nhân ái: Biết quan tâm, giúp đỡ người thân trong gia đình, thể hiện qua việc chia sẻ việc nhà với bố mẹ.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh hoặc hình ảnh minh họa: đôi dép, cái bếp, bìm bịp, búp bê, túp lều, cái kẹp.
  • Bộ thẻ chữ (in rời các chữ e, ê, i, u, p, d, b, k) và bảng phụ ghi các vần, từ khoá.
  • Slide hoặc bảng phụ ghi đoạn văn “Na giúp mẹ”.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh để bấm nghe tiếng “kẹp” (bài tập 2).
  • Phiếu học tập số 1 (in cho mỗi cặp đôi).
  • Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-56-ep-ep-ip-up), dùng ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Bảng con, bút lông hoặc phấn, khăn lau.
  • Bộ chữ rời (nếu có) để ghép vần.
  • Vở Tập viết 1, bút chì.
  • Phiếu học tập số 1 (làm việc theo cặp đôi).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Đọc tiếng quen và đoán tranh

Mục tiêu

Tạo tâm thế học tập; ôn lại cách đánh vần tiếng có âm cuối và kết nối với hình ảnh quen thuộc.

Nội dung

Tiết 1. GV cho HS xem tranh đôi dép, cái bếp và đọc nhanh một số tiếng đã học có âm cuối (ví dụ: “ca”, “cá”, “bò”, “lá”) để ôn lại kĩ năng đọc tiếng. Nhiệm vụ: đọc to tên sự vật trong tranh và nói được việc đang làm trong tranh.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng các tiếng quen thuộc và nêu được tên sự vật trong tranh; sẵn sàng vào bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giơ tranh đôi dép và hỏi: “Đây là gì? Các con có đi dép không?” Sau đó đưa thẻ tiếng “cá” và yêu cầu cả lớp đọc.

    Học sinh

    HS trả lời: “Đây là đôi dép.” HS đọc đồng thanh “cá”, “lá”, “bò”.

  2. Giáo viên

    GV chỉ tranh cái bếp, hỏi: “Mẹ dùng cái gì để nấu cơm?” GV dẫn dắt: “Hôm nay chúng ta học thêm những vần mới có âm cuối p.”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Mẹ dùng cái bếp để nấu cơm.” HS lắng nghe và nhắc lại tên bài học.

  3. Giáo viên

    GV khen ngợi HS đọc đúng và nhắc: “Hôm nay các con sẽ học cách đọc các vần có âm cuối p.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học và tự tin bước vào tiết học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Khám phá vần ep và êp

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo, đánh vần đúng vần ep và êp; phân biệt được hai vần.

Nội dung

Tiết 1. Từ khoá “đôi dép” (vần ep) và “cái bếp” (vần êp). GV hướng dẫn đánh vần mẫu: d – ep – dep – sắc – dép; b – êp – bêp – sắc – bếp. Kĩ thuật cặp đôi: một HS đánh vần, một HS kiểm tra và sửa cho bạn.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được vần ep gồm e và p, vần êp gồm ê và p; đánh vần đúng tiếng dép, bếp; phân biệt được e và ê.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: “Tiếng dép có vần gì? Hãy tìm trong tranh.” GV gắn thẻ “e” và “p” để HS ghép thành vần ep.

    Học sinh

    HS quan sát tranh, trả lời: “Tiếng dép có vần ep.” HS ghép thẻ chữ e và p thành ep.

  2. Giáo viên

    GV đánh vần mẫu: “d – ep – dep – sắc – dép”. Sau đó yêu cầu HS đánh vần theo cặp đôi, rồi GV chuyển sang vần êp với từ “cái bếp”. GV hỏi: “Chữ e và chữ ê khác nhau thế nào?”

    Học sinh

    HS đánh vần theo cặp đôi: “d – ep – dep – sắc – dép”, “b – êp – bêp – sắc – bếp”. Trả lời dự kiến: “ê có thêm dấu mũ, còn e thì không có.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp đôi đọc to, các cặp khác nhận xét. GV sửa lỗi nếu HS đọc sai dấu thanh.

    Học sinh

    Đại diện 2 cặp đôi đọc to tiếng dép, tiếng bếp; cả lớp nhận xét bạn đọc đúng hay sai.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “ep gồm e và p; êp gồm ê và p. Chữ ê có dấu mũ nên các con nhớ đừng quên dấu nhé.”

    Học sinh

    HS nhắc lại: “ep = e + p; êp = ê + p.”

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Khám phá vần ip và up

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo, đánh vần đúng vần ip và up; nhận biết cách viết âm /k/ trước e, ê, i.

Nội dung

Tiết 1. Từ khoá “bìm bịp” (vần ip) và “búp bê” (vần up). Kĩ thuật ghép vần: mỗi cặp đôi dùng bộ chữ rời ghép “i + p” và “u + p”. GV lưu ý: trước e, ê, i, âm /k/ viết bằng chữ k (cái kẹp, kịp giờ).

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được vần ip gồm i và p, vần up gồm u và p; đánh vần đúng tiếng bịp, búp; nhận ra quy tắc viết k trước i, e, ê.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa tranh bìm bịp và búp bê, hỏi: “Tiếng bịp có vần gì? Tiếng búp có vần gì?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Tiếng bịp có vần ip.” “Tiếng búp có vần up.”

  2. Giáo viên

    GV làm mẫu đánh vần: “b – ip – bip – nặng – bịp”; “b – up – bup – sắc – búp”. Sau đó GV hướng dẫn cặp đôi ghép chữ rời để tạo vần ip, up rồi đánh vần từ khoá.

    Học sinh

    HS ghép chữ i với p, u với p; đánh vần theo cặp: “b – ip – bip – nặng – bịp”, “b – up – bup – sắc – búp”.

  3. Giáo viên

    GV viết lên bảng hai tiếng “kẹp” và “cẹp”, hỏi HS nên viết chữ nào trước e. GV giải thích quy tắc k trước e, ê, i.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Phải viết kẹp, không viết cẹp.” HS đọc lại: “cái kẹp”, “kịp giờ”.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “ip gồm i và p; up gồm u và p. Trước e, ê, i, âm k viết bằng chữ k.”

    Học sinh

    HS nhắc lại nội dung chốt và ghi nhớ quy tắc viết chữ k.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Viết vần và từ khoá trên bảng con

Mục tiêu

Viết đúng các vần ep, êp, ip, up và từ khoá đôi dép, cái bếp, bìm bịp, búp bê; hình thành tư thế ngồi viết đúng.

Nội dung

Tiết 1. GV viết mẫu từng vần trên bảng lớp, hướng dẫn nối liền các chữ trong vần. Với từ khoá, GV chỉ rõ: chữ b cao 5 li; chữ đ, d, p cao 4 li; các chữ còn lại cao 2 li; mỗi tiếng cách nhau một con chữ o; dấu thanh đặt trên chữ cái đầu của vần (dấu nặng đặt dưới chữ đó). Nhấn mạnh tư thế ngồi thẳng lưng, mắt cách vở 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng, nối liền các chữ trong vần; viết đúng độ cao chữ và vị trí dấu thanh trên bảng con; ngồi đúng tư thế.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nhắc tư thế ngồi viết (lưng thẳng, mắt cách vở 25–30 cm, cầm bút bằng ba ngón tay). GV yêu cầu HS lấy bảng con và bút.

    Học sinh

    HS điều chỉnh tư thế ngồi; chuẩn bị bảng con và bút.

  2. Giáo viên

    GV viết mẫu vần ep và êp trên bảng, vừa viết vừa nói: “e nối p, ê có dấu mũ.” Sau đó GV viết mẫu từ đôi dép, cái bếp, nhấn mạnh chữ b cao 5 li, dấu sắc đặt trên chữ ê ở từ bếp.

    Học sinh

    HS viết vần ep, êp và từ đôi dép, cái bếp trên bảng con theo mẫu của GV.

  3. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhận xét và sửa tư thế, nét chữ cho HS; giơ bảng mẫu của một số HS để cả lớp góp ý.

    Học sinh

    HS giơ bảng con, lắng nghe nhận xét; sửa lỗi nếu cần.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: “Các con đã viết đúng vần ep, êp và các từ khoá. Về nhà, các con viết tiếp vần ip, up và các từ còn lại vào vở tập viết.”

    Học sinh

    HS nhắc lại cách viết đúng: nối liền chữ, đặt dấu đúng vị trí, và ghi nhớ bài viết ở nhà.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Đọc từ ngữ và đọc hiểu đoạn “Na giúp mẹ”

Mục tiêu

Đọc trơn các từ ngữ có vần mới; đọc đúng đoạn văn ngắn và trả lời được câu hỏi về nội dung.

Nội dung

Tiết 2. Phần 1: Đọc từ ngữ theo nhóm: đôi dép, đẹp, kẹp, xẹp; cái bếp, xếp, gạo nếp, bếp lửa; bìm bịp, kịp, nhịp, chíp chíp; búp bê, giúp đỡ, túp lều, múp míp. Hình thức tiếp sức nhóm. Phần 2: Đọc đoạn “Na giúp mẹ” (gồm 4 đoạn ngắn): GV đọc mẫu, HS đọc cặp đôi, sau đó trả lời câu hỏi về nội dung. Giải thích từ “đẹp nết” là có tính nết tốt, biết giúp đỡ bố mẹ.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn các từ ngữ có vần mới; đọc đúng đoạn văn; trả lời đúng các câu hỏi về nội dung đoạn đọc (thuộc phần đọc hiểu của bài).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành 4 nhóm, giao nhiệm vụ đọc tiếp sức 4 nhóm từ ngữ. GV đọc mẫu từng nhóm từ trước.

    Học sinh

    HS các nhóm lắng nghe, chuẩn bị đọc tiếp sức. Nhóm trưởng nhận nhiệm vụ.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức đọc tiếp sức; sau đó chiếu đoạn văn “Na giúp mẹ”, đọc mẫu; yêu cầu HS đọc theo cặp đôi. GV hỏi: “Mẹ đang làm gì? Na xếp gì cho bố? Mẹ khen Na thế nào?”

    Học sinh

    HS đọc tiếp sức từng từ; đọc đoạn văn theo cặp đôi. Trả lời dự kiến: “Mẹ đang nấu cơm ở bếp.” “Na xếp dép cho bố.” “Mẹ khen: Con gái mẹ đẹp nết quá!”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 đại diện đọc to đoạn văn, các bạn khác nhận xét; GV giải thích nghĩa từ “đẹp nết” và hỏi: “Na là người con thế nào?”

    Học sinh

    HS đọc to đoạn văn; nhận xét bạn đọc. Trả lời dự kiến: “Na là người con biết giúp đỡ bố mẹ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Na là người con ngoan, biết giúp đỡ mẹ và bố. Các con cũng nên giúp đỡ bố mẹ như Na.”

    Học sinh

    HS nhắc lại nội dung đoạn văn và rút ra bài học về việc giúp đỡ người thân.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Luyện tập củng cố vần và câu

Mục tiêu

Củng cố nhận biết vần ep, êp, ip, up; nghe và phân biệt tiếng; hoàn thiện câu và nhận biết câu đúng sai.

Nội dung

Tiết 2. Thực hiện các bài tập sau, HS làm trên Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi và kiểm tra trên học liệu số NeoEdu (phần bài tập tương tác): (1) Chọn tiếng có vần êp; (2) Nghe và chọn tiếng; (3) Điền từ vào chỗ trống; (4) Nối hình với từ; (9) Sắp xếp các tiếng thành câu; (10) Đúng hay sai. Bài 6–8 (đọc hiểu đoạn) dùng để củng cố khi chữa bài.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành. Đáp án: (1) A, C, D (nếp, bếp, xếp); (2) C – kẹp; (3) xếp bát đũa; (4) đôi dép – hình đôi dép; búp bê – hình búp bê; túp lều – hình túp lều; (6) B – nấu cơm ở bếp; (7) C – xếp dép cho bố; (8) C – Con gái mẹ đẹp nết quá!; (9) Bố về, Na xếp dép cho bố.; (10) a) S; b) Đ; c) Đ; d) S.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1 cho các cặp đôi, nêu yêu cầu và nhắc: “Bài 2 các con nghe tiếng và chọn đáp án. Bài 10 đọc kĩ rồi đánh dấu đúng hoặc sai.”

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và nêu lại nhiệm vụ của từng bài.

  2. Giáo viên

    GV bấm loa phát tiếng “kẹp” để HS nghe (bài 2). GV hướng dẫn HS sắp xếp câu (bài 9) và đúng hay sai (bài 10). GV quan sát, hỗ trợ các cặp còn lúng túng.

    Học sinh

    HS nghe âm thanh, chọn đáp án C (kẹp). Cặp đôi thảo luận: “Bố về, Na xếp dép cho bố.” HS đánh dấu: a) S; b) Đ; c) Đ; d) S. Nếu HS đọc nhầm ta hỏi: “nếp có vần gì?”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 cặp đôi báo cáo kết quả các bài 1, 3, 4; GV chiếu trên học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh các bài tương tác. Khi chữa bài 10, GV hỏi: “Vì sao túp không có vần ep?”

    Học sinh

    HS báo cáo đáp án: bài 1 là A, C, D; bài 3 là xếp; bài 4 nối đúng. Trả lời dự kiến: “Túp có vần up, không có vần ep.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm ep với êp (xếp có dấu mũ), nhầm up với ip.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trên phiếu và ghi nhớ điểm cần chú ý.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 8 phút

Em giúp việc nhà

Mục tiêu

Vận dụng vần và từ đã học để nói về việc mình giúp đỡ người thân; liên hệ bài đọc với thực tế gia đình.

Nội dung

Tiết 2. GV tổ chức trò chơi nhỏ “Em giúp bố mẹ”: mỗi HS nói một câu về việc mình đã giúp bố mẹ, có dùng ít nhất một từ có vần mới (ví dụ: “Em xếp dép gọn gàng”, “Em giúp mẹ đỡ bát”). Đây cũng là bài tập về nhà: HS đọc đoạn “Na giúp mẹ” cho người thân nghe và kể một việc giúp đỡ gia đình.

Sản phẩm dự kiến

HS nói được ít nhất một câu có từ chứa vần mới về việc giúp đỡ người thân; nêu được ý nghĩa của việc giúp đỡ bố mẹ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: “Mỗi bạn nói một câu về việc mình giúp đỡ bố mẹ, cố gắng dùng một từ có vần ep, êp, ip hoặc up.”

    Học sinh

    HS lắng nghe yêu cầu và suy nghĩ về việc đã làm ở nhà.

  2. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS nói trước lớp; khuyến khích HS dùng từ đã học như “xếp”, “giúp đỡ”, “kịp”.

    Học sinh

    HS nói trước lớp, ví dụ: “Em xếp dép gọn gàng cho bố.” “Em giúp mẹ rửa bát, kịp giờ cơm.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, khen những câu dùng đúng từ mới và có nội dung hay.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận xét bạn nói đúng từ mới.

  4. Giáo viên

    GV kết luận: “Giúp đỡ người thân là việc làm đáng khen. Các con hãy tiếp tục giúp đỡ bố mẹ như Na nhé.”

    Học sinh

    HS nhận lời khuyên, cam kết giúp đỡ người thân.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Họ và tên: ……………………… Lớp: ……

  1. Chọn các tiếng có vần êp:
  • A. nếp
  • B. dép
  • C. bếp
  • D. xếp
  • E. đẹp
  1. Bấm loa để nghe. Em nghe thấy tiếng nào?
  • A. kép
  • B. kịp
  • C. kẹp

  1. Điền từ thích hợp vào chỗ trống: Na giúp mẹ ……… bát đũa.

  2. Nối hình với từ:

  • Hình đôi dép – đôi dép
  • Hình búp bê – búp bê
  • Hình túp lều – túp lều
  1. Đọc đoạn văn “Na giúp mẹ” và chọn đáp án đúng:
  • Mẹ đang làm gì?
    • A. đi chợ
    • B. nấu cơm ở bếp
    • C. giặt đồ
  • Bố về, Na làm gì?
    • A. chạy ra sân
    • B. xếp bát
    • C. xếp dép cho bố
  • Mẹ khen Na thế nào?
    • A. Con hát hay quá!
    • B. Con học giỏi quá!
    • C. Con gái mẹ đẹp nết quá!

  1. Sắp xếp các tiếng thành câu:
    Bố / về, / Na / xếp / dép / cho / bố.

  2. Đúng hay sai?

  • a) Tiếng “nếp” có vần ip.
  • b) Tiếng “chíp” có vần ip.
  • c) Tiếng “xẹp” có vần ep.
  • d) Tiếng “túp” có vần ep.

Khoanh Đ (đúng) hoặc S (sai) cho từng ý.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết vần ip, up và các từ đôi dép, cái bếp, bìm bịp, búp bê mỗi từ một dòng vào vở Tập viết 1; chú ý nối liền các chữ, đặt dấu thanh đúng vị trí.
  • Đọc lại đoạn “Na giúp mẹ” cho người thân nghe ít nhất 2 lần; tìm và đọc các tiếng có vần ep, êp, ip, up trong đoạn.
  • Kể cho người thân nghe một việc em đã giúp đỡ gia đình, cố gắng dùng một từ có vần mới (ví dụ: xếp, giúp đỡ, kịp).
  • Thực hành thêm trên trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-56-ep-ep-ip-up) nếu có điều kiện.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.