Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 1. Âm và chữ: a, b, c, e, ê

Giáo án Bài 5. Ôn tập và kể chuyện

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nhận biết và đọc đúng các âm, chữ a, b, c, e, ê cùng thanh ngang, thanh huyền, thanh sắc.
Ghép được âm b, c với a, e, ê thành các tiếng ba, bà, bá, be, bè, bé, bê, bề, bế, ca, cà, cá; giải thích được vì sao không có tiếng “ce”, “cê”.
Đọc đúng các từ bà, bé, bê, cá, cà, bè và câu “Bà bế bé. Bé: – A, cá! Cá bé!”.
Kể lại được câu chuyện “Búp bê và dế mèn” theo tranh; nêu được ý nghĩa: biết quan tâm, chia sẻ với người vất vả và nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ.
Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng tiếng, từ, câu đã học; viết (ghép) đúng tiếng có âm vừa học; nghe hiểu và trả lời câu hỏi về câu chuyện; nói thành câu khi kể lại theo tranh.
Năng lực văn học: nhận ra nhân vật, sự việc chính trong câu chuyện “Búp bê và dế mèn”; cảm nhận được tình bạn, sự quan tâm giữa các nhân vật và rút ra bài học về lòng biết ơn.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: tự ghép tiếng bằng bảng con, tự đối chiếu đáp án và sửa lỗi khi thấy sai.
Giao tiếp và hợp tác: làm việc theo cặp đôi, đọc và kể chuyện trước lớp, lắng nghe và nhận xét bạn.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn đúng thẻ chữ, dấu thanh để ghép tiếng; đóng vai thể hiện lời cảm ơn trong tình huống thực tế.

3. Phẩm chất

Nhân ái: biết quan tâm, chia sẻ với người vất vả và thể hiện lời cảm ơn khi được giúp đỡ.
Chăm chỉ: tích cực luyện đọc, viết, ghép tiếng và hoàn thành đầy đủ các bài tập trong giờ học.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Bảng ghép tiếng (bảng phụ kẻ lưới: hàng b, c; cột a, e, ê) và bộ thẻ chữ a, b, c, e, ê cùng thẻ dấu thanh huyền, sắc.
Tranh minh hoạ câu chuyện “Búp bê và dế mèn” (ba tranh tương ứng ba đoạn), thẻ từ bà, bé, bê, cá, cà, bè và câu “Bà bế bé. Bé: – A, cá! Cá bé!”.
Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm), loa hoặc thiết bị phát âm thanh cho bài nghe.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-5-on-tap-va-ke-chuyen) dùng ở phần luyện tập và kể chuyện.

2. Học sinh

Bảng con, bút dạ hoặc phấn, khăn lau bảng.
Bộ thẻ chữ a, b, c, e, ê và thẻ dấu thanh (nếu có).
Vở Tiếng Việt 1, bút chì, bút màu để tô chữ (nếu cần).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ôn âm chữ qua trò chơi “Giơ thẻ đọc nhanh”

Mục tiêu

Gây hứng thú, nhắc lại nhanh các âm, chữ a, b, c, e, ê và các thanh đã học.

Nội dung

GV giơ lần lượt thẻ chữ và thẻ dấu thanh; HS đọc đồng thanh âm, chữ hoặc thanh tương ứng. Sau đó HS chơi thử ghép nhanh một tiếng đơn giản trên bảng con.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng và nhanh các âm a, b, c, e, ê và thanh ngang, huyền, sắc; sẵn sàng vào bài.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: “Cô và các con cùng chơi trò chơi Giơ thẻ đọc nhanh nhé! Khi cô giơ thẻ, các con đọc thật to và đúng nhé.” GV lần lượt giơ thẻ a, b, c, e, ê và thẻ dấu huyền, dấu sắc.
Học sinh
HS quan sát thẻ, lắng nghe luật chơi và chuẩn bị đọc.
Giáo viên
GV giơ thẻ chữ b, sau đó giơ thẻ chữ a và thẻ dấu huyền, hỏi: “Cô ghép được tiếng gì?”
Học sinh
HS đọc đồng thanh: “bà”. Cả lớp cùng đọc lại theo nhịp của GV.
Giáo viên
GV mời 2–3 HS lên giơ thẻ và đọc tiếng do mình ghép (ví dụ: c, a, sắc).
Học sinh
HS lên bảng ghép, đọc “cá”; các bạn khác nhận xét: “Bạn đúng rồi” hoặc “Bạn ghép thiếu dấu”.
Giáo viên
GV khen ngợi và nói: “Các con đã nhớ rất tốt các âm và thanh. Hôm nay chúng ta sẽ ôn lại để ghép tiếng, đọc câu và kể chuyện.”
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên bài học: “Ôn tập và kể chuyện”.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 12 phút

Ghép tiếng từ âm và thanh đã học

Mục tiêu

Hệ thống hoá cách ghép âm b, c với a, e, ê và thanh huyền, thanh sắc; nhận ra quy tắc không có tiếng “ce”, “cê”.

Nội dung

HS làm việc theo nhóm 4, dùng thẻ chữ và thẻ dấu thanh để ghép tiếng vào bảng ghép; sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1. GV đặt câu hỏi dẫn dắt để HS tự rút ra quy tắc âm cờ trước e, ê.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ; nhóm đọc đúng các tiếng ba, bà, bá, be, bè, bé, bê, bề, bế, ca, cà, cá và giải thích được vì sao không ghép được “ce”, “cê”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo bảng ghép tiếng đã kẻ lưới nhưng chưa điền. GV nêu nhiệm vụ: “Nhóm các con dùng thẻ chữ, thẻ dấu để ghép tiếng vào bảng, sau đó điền Phiếu học tập số 1.”
Học sinh
HS nhận bộ thẻ, phân công người ghép, người đọc, người ghi phiếu.
Giáo viên
GV làm mẫu: “Âm b ghép với a, rồi thêm dấu huyền thì được tiếng gì?” GV hỏi tiếp: “Âm c ghép với e thì được không? Vì sao?”
Học sinh
HS trả lời: “bà”; “Không ghép được, vì chữ c không ghép với e, ê.” Nhóm tiếp tục ghép các tiếng còn lại vào bảng.
Giáo viên
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả ghép và đọc các tiếng trong bảng; yêu cầu nhóm khác nhận xét.
Học sinh
Nhóm trình bày: “Hàng b: ba, bà, bá; be, bè, bé; bê, bề, bế. Hàng c: ca, cà, cá.” Nhóm khác nhận xét: “Đúng rồi” hoặc bổ sung dấu còn thiếu.
Giáo viên
GV chốt: “Âm cờ đứng trước e, ê, i phải viết bằng chữ k, nên ta không có tiếng ce, cê. Ghi nhớ điều này nhé!”
Học sinh
HS ghi nhớ quy tắc, đọc lại các tiếng đã ghép được trên bảng con.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Đọc từ và câu “Bà bế bé”

Mục tiêu

Đọc đúng các từ và câu đã học; hiểu nghĩa câu đơn giản qua tranh và câu hỏi.

Nội dung

GV đọc mẫu từ bà, bé, bê, cá, cà, bè và câu “Bà bế bé. Bé: – A, cá! Cá bé!”; HS đọc cá nhân, đọc nhóm, đọc đồng thanh. GV hỏi để HS trả lời theo câu đọc được.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng 6 từ và 2 câu; trả lời được các câu hỏi: “Bà làm gì?”, “Bé nói gì?”, “Ai bế bé?”.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV gắn thẻ từ bà, bé, bê, cá, cà, bè lên bảng và nêu yêu cầu: “Các con đọc theo cô, đọc nhỏ rồi đọc to, đọc đúng dấu nhé!”
Học sinh
HS lắng nghe GV đọc mẫu, sau đó đọc theo nhiều hình thức.
Giáo viên
GV gắn câu “Bà bế bé. Bé: – A, cá! Cá bé!” lên bảng, đọc mẫu từng câu, hỏi: “Bà làm gì?” và “Bé nói gì khi thấy cá?”
Học sinh
HS đọc câu cùng GV, trả lời: “Bà bế bé.”; “Bé nói: A, cá! Cá bé!”. Một số HS đọc cá nhân.
Giáo viên
GV mời 3 HS đọc cá nhân, 2 nhóm đọc đồng thanh; sửa lỗi phát âm, dấu thanh cho HS (nếu có).
Học sinh
HS đọc to, rõ; các bạn nhận xét: “Bạn đọc đúng tiếng bé.”
Giáo viên
GV hỏi: “Ai bế bé? Con cá của bé là con gì?” và chốt: “Bà bế bé. Bé thấy cá và reo lên: A, cá!”
Học sinh
HS trả lời: “Bà bế bé.”; “Con cá.” HS đọc lại cả câu.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 12 phút

Nghe và kể lại câu chuyện “Búp bê và dế mèn”

Mục tiêu

Nghe hiểu nội dung câu chuyện theo tranh; kể lại được từng đoạn và nêu được ý nghĩa về sự quan tâm, lời cảm ơn.

Nội dung

GV kể chuyện theo tranh và đặt câu hỏi từng đoạn. HS làm việc theo cặp đôi, nhìn tranh kể lại từng đoạn theo gợi ý: Búp bê làm gì? Dế mèn làm gì? Búp bê thấy thế nào? (có tham khảo học liệu số NeoEdu).

Sản phẩm dự kiến

HS kể được ít nhất ba đoạn của câu chuyện theo tranh; nêu được ý nghĩa: biết quan tâm, chia sẻ và nói lời cảm ơn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV kể chuyện theo tranh, dừng ở mỗi đoạn và hỏi: “Búp bê làm những việc gì?” “Ai hát khi búp bê nghỉ?” “Búp bê thấy thế nào khi nghe tiếng hát?”
Học sinh
HS lắng nghe và trả lời: “Búp bê quét nhà, rửa bát, nấu cơm.”; “Chú dế mèn hát.”; “Búp bê thấy hết mệt.”
Giáo viên
GV chia lớp thành cặp đôi, yêu cầu cặp đôi nhìn tranh, luân phiên kể lại từng đoạn theo gợi ý; GV đi quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng.
Học sinh
Từng cặp luân phiên kể: “Búp bê làm rất nhiều việc… Dế mèn hát để tặng bạn… Búp bê cảm ơn dế mèn.”
Giáo viên
GV mời 2–3 cặp kể trước lớp, sau đó hỏi: “Theo em, vì sao búp bê cảm ơn dế mèn?”
Học sinh
HS kể theo tranh; trả lời: “Vì dế mèn hát để động viên, làm búp bê thấy vui và hết mệt.”
Giáo viên
GV chốt ý nghĩa: “Khi thấy bạn vất vả, ta biết quan tâm, chia sẻ; khi được giúp đỡ, ta nói lời cảm ơn.” GV hỏi: “Khi được ai giúp, em nói gì?”
Học sinh
HS trả lời: “Em cảm ơn ạ.” HS nhắc lại ý nghĩa câu chuyện.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Nghe, đọc và chọn đáp án đúng

Mục tiêu

Củng cố nghe, đọc và nhận biết âm, thanh, tiếng qua các bài tập trắc nghiệm.

Nội dung

Bài tập 1 đến 3 và 10 (nghe tiếng, nhận biết con vật, chọn tiếng có dấu huyền, chọn tiếng khác vần). HS giơ bảng con hoặc thẻ A, B, C để trả lời.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: A (bé). Bài 2: B (cá). Bài 3: C, D, E (cà, bà, bè). Bài 10: B (bé, vì bà và cá đều có vần a, còn bé có vần e). HS giải thích được lựa chọn.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV bật loa (hoặc đọc mẫu) tiếng “bé” và nêu câu hỏi: “Em nghe thấy tiếng nào: A. bé; B. be; C. bê?”
Học sinh
HS lắng nghe và chuẩn bị giơ bảng con chọn đáp án.
Giáo viên
GV đưa hình con cá, hỏi: “Đây là con gì? A. bà; B. cá; C. bê?” Sau đó đưa câu hỏi bài 3: “Chọn các tiếng có dấu huyền.” Đồng thời mời HS giải thích ngắn.
Học sinh
HS giơ đáp án: “A”, “B”, “C, D, E”; giải thích: “Tiếng bé có dấu sắc”; “Tiếng bà, bè, cà có dấu huyền.”
Giáo viên
GV kiểm tra kết quả, hỏi: “Tiếng nào không cùng vần với hai tiếng còn lại: bà, bé, cá?”
Học sinh
HS đáp: “bé”, vì “bà” và “cá” có vần a, còn “bé” có vần e.
Giáo viên
GV nhận xét, khen ngợi và chốt cách phân biệt dấu huyền, dấu sắc, vần a và e.
Học sinh
HS sửa bài (nếu sai) và ghi nhớ cách nhận biết dấu thanh, vần.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 9 phút

Điền, nối, đúng hay sai và sắp xếp câu

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về âm, chữ, thanh và câu để hoàn thành các bài tập viết, nối, sắp xếp.

Nội dung

Bài 4 (b + ê + sắc), bài 5 (điền c hoặc b), bài 6 (nối chữ in hoa với chữ in thường), bài 7 (sắp xếp thành câu), bài 8 (đúng hay sai), bài 9 (đổi dấu huyền thành dấu sắc). HS làm trên bảng con, Phiếu học tập số 2 (nhóm) và trình bày.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 4: bế. Bài 5: Con cá bắt đầu bằng c; con bê bắt đầu bằng b. Bài 6: A–a, B–b, C–c, Ê–ê. Bài 7: Bà bế bé. Bài 8: a) Đ; b) Đ; c) S; d) S. Bài 9: bá.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 2 cho nhóm và nêu yêu cầu: “Các nhóm làm nhanh, làm đúng; nhóm xong thì đối chiếu với bạn.”
Học sinh
HS nhận phiếu, đọc yêu cầu và làm việc theo nhóm.
Giáo viên
GV hướng dẫn bài 4: “b + ê + dấu sắc thì được tiếng gì?” và bài 8: “Viết ce có đúng chính tả không?”
Học sinh
HS trả lời: “bế”; “Viết ce là sai, phải viết ke.” Nhóm điền tiếp các bài còn lại.
Giáo viên
GV mời đại diện 2 nhóm trình bày kết quả bài 5, 6, 7; yêu cầu nhóm khác nhận xét bài 8, 9.
Học sinh
HS trình bày: “Con cá bắt đầu bằng chữ c, con bê bắt đầu bằng chữ b.”; “Bà bế bé.”; nhóm khác góp ý.
Giáo viên
GV chữa nhanh các bài còn sai, nhấn mạnh: “Câu bắt đầu bằng chữ viết hoa, kết thúc bằng dấu chấm.”
Học sinh
HS sửa lỗi trong vở hoặc phiếu, ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Đóng vai: Nói lời cảm ơn và quan tâm bạn

Mục tiêu

Vận dụng bài học về quan tâm và cảm ơn vào tình huống thực tế ở lớp học và gia đình.

Nội dung

GV nêu tình huống: bạn làm rơi bút, bạn giúp em dọn bàn, em thấy bạn mệt. HS đóng vai theo cặp, nói lời cảm ơn và thể hiện sự quan tâm bằng câu đơn giản đã học. Cuối giờ, HS nhận nhiệm vụ về nhà.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi cặp đóng vai được một tình huống, nói được ít nhất một câu cảm ơn đúng lịch sự (ví dụ: “Cảm ơn bạn!”); HS cam kết thực hiện nói lời cảm ơn khi được giúp đỡ ở nhà và ở lớp.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu tình huống: “Bạn giúp em nhặt bút rơi. Em sẽ làm gì?” GV mời 2 cặp đóng vai mẫu.
Học sinh
HS lắng nghe tình huống, quan sát cặp bạn đóng vai.
Giáo viên
GV chia cặp, phát tình huống khác nhau (giúp dọn bàn, bạn bị ngã nhẹ, mẹ nấu cơm) và yêu cầu cặp đôi đóng vai, nói lời cảm ơn và quan tâm.
Học sinh
Cặp đôi đóng vai, nói: “Cảm ơn bạn nhé!” hoặc “Bạn có đau không? Mình giúp bạn nhé!”
Giáo viên
GV mời 2 cặp lên đóng vai trước lớp; hỏi cả lớp: “Bạn nói lời cảm ơn thế nào để người khác thấy vui?”
Học sinh
HS trình diễn; trả lời: “Nói cảm ơn rõ ràng, nhìn vào bạn và mỉm cười.”
Giáo viên
GV tổng kết: “Biết quan tâm và nói lời cảm ơn làm mọi người gần gũi hơn. Về nhà các con hãy kể lại câu chuyện cho người thân nghe nhé!”
Học sinh
HS nhắc lại lời cảm ơn, nhận nhiệm vụ về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Ghép âm với thanh rồi điền tiếng vào bảng (dùng ở hoạt động “Ghép tiếng từ âm và thanh đã học”).

Hàng b, cột a: ……
Hàng b, cột e: ……
Hàng b, cột ê: ……
Hàng c, cột a: ……
Hàng c, cột e: ……
Hàng c, cột ê: ……
Câu hỏi: Vì sao không ghép được “ce”, “cê”?
Đáp án tham khảo: ba, bà, bá; be, bè, bé; bê, bề, bế; ca, cà, cá; không ghép được vì âm cờ đứng trước e, ê phải viết bằng chữ k.

Phiếu học tập số 2

Bài 4. b + ê + dấu sắc = ……
Bài 5. Điền b hoặc c: ……á (con cá), ……ê (con bê). Đáp án: c, b.
Bài 6. Nối chữ in hoa với chữ in thường: A – ……; B – ……; C – ……; Ê – ……. Đáp án: a, b, c, ê.
Bài 7. Sắp xếp thành câu: bế / Bà / bé → ……. Đáp án: Bà bế bé.
Bài 8. Đúng hay sai? a) Tiếng “cá” có âm đầu c. ……; b) Chữ ê có dấu mũ. ……; c) Viết “ce” là đúng chính tả. ……; d) Tiếng “bè” có dấu sắc. ……. Đáp án: Đ, Đ, S, S.
Bài 9. Tiếng “bà” đổi dấu huyền thành dấu sắc là tiếng: ……. Đáp án: bá.

Hướng dẫn về nhà

Kể lại câu chuyện “Búp bê và dế mèn” cho người thân nghe, nhìn tranh kể từng đoạn; nói được câu cảm ơn khi có người giúp mình.
Đọc to cho người thân nghe các từ bà, bé, bê, cá, cà, bè và câu “Bà bế bé. Bé: – A, cá! Cá bé!”.
Viết vào vở ô li các tiếng: ba, bà, bá, be, bè, bé, ca, cà, cá (mỗi tiếng 1 dòng), chú ý đặt dấu thanh đúng vị trí.
Ôn lại bài trên trang bài học số NeoEdu (neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-5-on-tap-va-ke-chuyen) và làm thêm các bài tập tương tác nếu có thời gian.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.