NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 25. Đất nước và con người

Giáo án Bài 5. Nhớ ơn

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Đọc đúng, đọc trơn bài đồng dao “Nhớ ơn” và nêu được nội dung chính: mỗi thành quả ta được hưởng đều do người lao động làm ra.
  • Nêu được nghĩa của các từ ngữ: cày ruộng, vun gốc, mò, sang đò, chèo chống, trồng trọt.
  • Tìm được tiếng cùng vần trong các cặp dòng thơ: ruộng – muống, ao – đào, gốc – ốc, mò – đò, dây – cây.
  • Viết đúng chính tả các tiếng có chữ r, ch, tr và dấu ngã trong từ “nằm võng”.
  • Giải thích được vì sao ta cần nhớ ơn người lao động qua việc nối thành quả với người làm ra.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc trơn bài đồng dao, nhận biết tiếng cùng vần, viết đúng chính tả, nói và nghe đúng chủ đề “nhớ ơn”.
  • Năng lực văn học: cảm nhận nhịp điệu và ý nghĩa nhân văn của bài đồng dao, hiểu được lời khuyên trong ca dao “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc bài, tự đối chiếu đáp án và sửa lỗi của bản thân khi luyện tập.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, cặp đôi; trao đổi, lắng nghe bạn và nói đúng lượt khi chia sẻ câu “Em nhớ ơn ai? Vì sao?”.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận người làm ra thành quả khi nghe câu đồng dao, đóng vai diễn lại hành động lao động.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết cảm ơn và trân trọng người lao động như người nông dân, người đánh cá, người chèo đò.
  • Trách nhiệm: biết giữ gìn đồ dùng, không lãng phí thức ăn để thể hiện lòng biết ơn trong cuộc sống hằng ngày.
  • Chăm chỉ: tích cực luyện đọc, luyện viết và hoàn thành đầy đủ các bài tập trên lớp và ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 2, bài 5 “Nhớ ơn”.
  • Tranh minh họa hoặc thẻ hình: bát cơm, rau muống, quả đào, con ốc, chiếc đò, cái võng, cây cối; tranh người cày ruộng, người đào ao, người vun gốc, người đi mò, người chèo đò, người mắc võng, người trồng cây.
  • Bảng phụ viết sẵn bài đồng dao (bảy cặp dòng) và bảng từ ngữ.
  • Thẻ từ: ruộng, muống, ao, đào, gốc, ốc, mò, đò, dây, cây.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm).
  • Trang bài học số NeoEdu: neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-5-nho-on (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác), dùng ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 1, vở Tập viết, bảng con, bút chì, phấn, khăn lau.
  • Bộ thẻ từ (nếu có) để ghép tiếng cùng vần.
  • Bút màu hoặc bút chì để nối và khoanh đáp án trên phiếu.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai làm ra bữa cơm?

Mục tiêu

Gợi nhớ kiến thức nền về những người lao động đã làm ra thức ăn hằng ngày và tạo hứng thú vào bài.

Nội dung

Trò chơi “Hỏi nhanh – đáp gọn”: GV đưa tranh bát cơm, rau, cá và hỏi HS ai là người làm ra những thứ đó.

Sản phẩm dự kiến

HS kể được ít nhất ba người lao động liên quan đến bữa ăn (người cày ruộng, người trồng rau, người đánh cá).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV treo tranh bát cơm, rau muống, con cá và nêu câu hỏi: “Hằng ngày, em được ăn cơm, ăn rau, ăn cá. Ai đã làm ra những thứ đó?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, quan sát tranh và suy nghĩ về câu trả lời.

  2. Giáo viên

    GV mời 3 – 4 HS giơ tay trả lời nhanh, khuyến khích HS dùng từ “người”, “bác”, “chú”.

    Học sinh

    HS trả lời, dự kiến: “Bác nông dân cày ruộng làm ra gạo.” “Người trồng rau làm ra rau.” “Bác ngư dân đánh cá.”

  3. Giáo viên

    GV ghi nhanh các ý trả lời lên bảng và chốt: mỗi thứ ta ăn đều có công sức của nhiều người.

    Học sinh

    HS nhắc lại một câu: “Ăn cơm có công người làm ra.”

  4. Giáo viên

    GV dẫn dắt vào bài học: “Hôm nay chúng ta đọc bài đồng dao Nhớ ơn để biết nhớ ơn những người đã làm ra thứ ta dùng hằng ngày.”

    Học sinh

    HS mở sách Tiếng Việt 1 ở trang bài 5.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 15 phút

Đọc hiểu bài đồng dao Nhớ ơn

Mục tiêu

Đọc đúng, đọc trơn bài đồng dao; nêu được điều ta được hưởng và người làm ra điều đó; hiểu nội dung chính của bài.

Nội dung

Kĩ thuật đọc theo mẫu và đọc theo cặp; làm việc nhóm 4 hoàn thành Phiếu học tập số 1 (nối điều được hưởng với người làm ra). Bài đồng dao có bảy cặp dòng: ăn bát cơm nhớ người cày ruộng; ăn rau muống nhớ người đào ao; ăn quả đào nhớ người vun gốc; ăn con ốc nhớ người đi mò; sang đò nhớ người chèo chống; nằm võng nhớ người mắc dây; đứng mát dưới gốc cây nhớ người trồng trọt.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn bài đồng dao; hoàn thành Phiếu học tập số 1 đúng bảy cặp; nêu được nội dung chính: “Biết ơn những người lao động đã làm ra cơm ăn, áo mặc và mọi thứ ta dùng hằng ngày.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu cả bài hai lần, kết hợp chỉ tay theo dòng trên bảng phụ. Sau đó nêu câu hỏi: “Dòng trên kể điều gì ta được hưởng? Dòng dưới nhắc ta nhớ ai?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm theo; trả lời câu hỏi, dự kiến: “Dòng trên nói ăn bát cơm, dòng dưới nhắc nhớ người cày ruộng.”

  2. Giáo viên

    GV tổ chức đọc theo cặp bảy cặp dòng, sau đó phát Phiếu học tập số 1 cho nhóm 4 và hướng dẫn nối đúng.

    Học sinh

    HS đọc theo cặp, đổi lượt; nhóm thảo luận và nối: bát cơm – người cày ruộng; rau muống – người đào ao; quả đào – người vun gốc; con ốc – người đi mò; sang đò – người chèo chống; nằm võng – người mắc dây; đứng mát gốc cây – người trồng trọt.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày kết quả, đọc đoạn thơ mình nối và hỏi: “Vì sao chúng ta cần nhớ ơn những người này?”

    Học sinh

    HS đại diện nhóm đọc trước lớp; trả lời dự kiến: “Vì họ làm việc vất vả để ta có cơm ăn, nước dùng.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nội dung: “Bài đồng dao nhắc ta nhớ ơn người lao động. Điều bài muốn nói là biết ơn những người đã làm ra cơm ăn, áo mặc.” GV yêu cầu cả lớp đọc lại bài lần cuối.

    Học sinh

    HS đọc đồng thanh cả bài và nhắc lại nội dung chính.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 15 phút

Tiếng cùng vần và từ ngữ

Mục tiêu

Hiểu nghĩa sáu từ ngữ trong bài; tìm được tiếng cùng vần ở cuối dòng thơ.

Nội dung

Kĩ thuật đóng vai và ghép thẻ: HS diễn động tác các hoạt động (cày ruộng, vun gốc, mò, sang đò, chèo chống, trồng trọt) rồi đối chiếu với nghĩa trong bảng từ ngữ; ghép các cặp thẻ từ có cùng vần (ruộng – muống, ao – đào, gốc – ốc, mò – đò, dây – cây).

Sản phẩm dự kiến

HS nói được nghĩa của từng từ ngữ bằng lời của mình; ghép đúng ba cặp tiếng cùng vần: ruộng – muống (uông), gốc – ốc (ôc), dây – cây (ây); đọc được hai cặp còn lại (ao – đào, mò – đò) là cùng vần ao, o.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa thẻ từ ngữ và yêu cầu HS đoán nghĩa qua hành động: “Bạn nào làm động tác cày ruộng? Vun gốc? Mò?”

    Học sinh

    HS quan sát, đoán nghĩa và làm động tác theo yêu cầu của GV.

  2. Giáo viên

    GV đọc nghĩa từng từ trong bảng, mời HS ghép thẻ đúng nghĩa (cày ruộng – lật đất ruộng lên để trồng lúa; vun gốc – đắp đất quanh gốc cây; mò – dùng tay tìm, bắt dưới nước; sang đò – đi đò qua sông; chèo chống – chèo và chống sào cho đò đi; trồng trọt – trồng và chăm sóc cây cối).

    Học sinh

    HS ghép thẻ từ với nghĩa, nhóm đôi kiểm tra lẫn nhau; dự kiến HS đọc: “Chèo chống là chèo và chống sào cho đò đi.”

  3. Giáo viên

    GV hướng dẫn tìm tiếng cùng vần: “Hãy đọc cuối dòng thơ và tìm tiếng có vần giống nhau.” GV ghép thẻ mẫu ruộng – muống lên bảng.

    Học sinh

    HS tìm và đọc to các cặp: ruộng – muống, gốc – ốc, dây – cây; nhận xét vần ở mỗi cặp.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết: “Tiếng cùng vần thường có phần vần giống nhau, ví dụ ruộng – muống đều có vần uông.” GV khen nhóm làm nhanh và chính xác.

    Học sinh

    HS nhắc lại cách tìm tiếng cùng vần và nghĩa của một từ ngữ mình thích.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 8 phút

Viết đúng chính tả

Mục tiêu

Viết đúng các tiếng có chữ r, ch, tr và từ có dấu ngã (võng).

Nội dung

Viết bảng con theo mẫu: ruộng, rau muống (chữ r); chèo chống (chữ ch); trồng trọt (chữ tr); nằm võng (dấu ngã). GV nêu lưu ý: chữ r, ch, tr khác nhau về cách viết; dấu ngã ở chữ “võng”.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng năm cụm từ trên bảng con, không sai dấu thanh và chữ cái đầu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc từng cụm từ và nhắc HS chú ý chữ đầu: “Chữ r trong ruộng, rau muống; chữ ch trong chèo chống; chữ tr trong trồng trọt; dấu ngã trong võng.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, đọc thầm và nhắc lại các chữ cần chú ý.

  2. Giáo viên

    GV viết mẫu trên bảng, hướng dẫn tư thế ngồi viết và nét nối; sau đó đọc cho HS viết lên bảng con.

    Học sinh

    HS viết bảng con; đổi bảng cho bạn cùng bàn kiểm tra và sửa lỗi.

  3. Giáo viên

    GV giơ một số bảng con tiêu biểu, nhận xét về chữ viết và dấu thanh đúng/sai.

    Học sinh

    HS đọc to cụm từ mình viết và nhận xét bài bạn.

  4. Giáo viên

    GV nhắc lại quy tắc chính tả đã học và yêu cầu HS luyện viết thêm ở vở Tập viết.

    Học sinh

    HS ghi nhớ và hứa luyện viết đúng ở nhà.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập nối, chọn và điền

Mục tiêu

Vận dụng kiến thức về nội dung bài, từ ngữ, tiếng cùng vần và chính tả để làm các bài tập.

Nội dung

Làm việc theo nhóm 4 qua ba trạm: Trạm 1 nối thành quả với người làm ra (bài 1); Trạm 2 chọn đáp án đúng (bài 2, 6, 7) và sắp xếp câu (bài 9); Trạm 3 điền từ và nối tiếng cùng vần (bài 3, 10). HS hoàn thành Phiếu học tập số 2. GV có thể dùng bài tương tác trên trang NeoEdu để HS tự kiểm tra sau khi làm trên phiếu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đúng: (1) bát cơm – người cày ruộng; rau muống – người đào ao; quả đào – người vun gốc; con ốc – người đi mò; sang đò – người chèo chống. (2) Bài 2: C; bài 6: C; bài 7: B. (3) Bài 9: Ăn quả nhớ kẻ trồng cây. (4) Bài 3: ruộng – muống; gốc – ốc; dây – cây. (5) Bài 10: Ăn một bát cơm, nhớ người cày ruộng. Sang đò, nhớ người chèo chống.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, chia nhóm 4 vào ba trạm, giải thích luật: mỗi bạn làm một bài, cả nhóm kiểm tra chéo trước khi sang trạm tiếp theo.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công người đọc, người viết, người kiểm tra.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, gợi ý HS đọc kĩ câu hỏi; mời nhóm nào xong sớm kiểm tra lại bằng bài tương tác trên trang NeoEdu.

    Học sinh

    HS làm bài tập, dự kiến HS chọn: bài 10 điền “ruộng” và “chống” vì “chống” viết bằng chữ ch, còn “trống” không hợp nghĩa.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm đọc đáp án và giải thích lí do chọn, khuyến khích nhóm khác nhận xét.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và giải thích, ví dụ: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây vì đây là câu ca dao đúng thứ tự từ.”

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án đúng trên bảng phụ, nhấn mạnh: bài đồng dao và ca dao đều khuyên ta nhớ người làm ra thành quả.

    Học sinh

    HS đối chiếu, sửa lỗi sai trên phiếu bằng bút khác màu.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 12 phút

Em nhớ ơn ai?

Mục tiêu

Nói và nghe về người mà em biết ơn; vận dụng biết ơn người lao động vào hành vi hằng ngày; đọc thuộc ca dao luyện thêm.

Nội dung

Nói và nghe theo cặp đôi: HS trả lời câu hỏi “Em nhớ ơn ai? Vì sao?”. Sau đó, GV đọc ca dao “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” cho HS đọc theo. Bài 8 (chọn hành vi thể hiện lòng biết ơn): đáp án A, B, C.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được một câu có người và lí do (ví dụ: “Em nhớ ơn cô cấp dưỡng vì cô nấu cơm ngon cho chúng em.”); đọc được ca dao; chọn đúng đáp án bài 8: A, B, C (không bỏ phí thức ăn, nói lời cảm ơn, giữ gìn đồ dùng).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu câu hỏi “Em nhớ ơn ai? Vì sao?” và làm mẫu với một câu của mình. Sau đó nêu bài 8 trên bảng.

    Học sinh

    HS lắng nghe mẫu, suy nghĩ về người mình nhớ ơn.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức nói theo cặp đôi, nhắc HS nói to, rõ, nhìn bạn khi nghe; sau đó mời vài HS trình bày trước lớp.

    Học sinh

    HS nói và lắng nghe bạn; dự kiến: “Em nhớ ơn bố mẹ vì bố mẹ đi làm để có tiền mua cơm cho em.” “Em nhớ ơn bác bảo vệ vì bác giữ trường an toàn.”

  3. Giáo viên

    GV đọc mẫu ca dao “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng” và hỏi: “Câu ca dao khuyên ta điều gì?”

    Học sinh

    HS đọc theo GV, trả lời dự kiến: “Câu ca dao khuyên ta nhớ người trồng cây khi ăn quả.” HS chọn đáp án bài 8: A, B, C.

  4. Giáo viên

    GV tổng kết bài học: biết ơn người lao động thể hiện qua lời nói và việc làm hằng ngày; khen các em nói rõ ràng, có lí do.

    Học sinh

    HS nhắc lại ghi nhớ: “Ăn bát cơm nhớ người cày ruộng, đứng mát gốc cây nhớ người trồng trọt – biết ơn người lao động.”

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nối điều ta được hưởng với người đã làm ra điều đó.

  • bát cơm – ?
  • rau muống – ?
  • quả đào – ?
  • con ốc – ?
  • sang đò – ?
  • nằm võng – ?
  • đứng mát dưới gốc cây – ?
    Gợi ý các người làm ra (xáo trộn): người đi mò; người vun gốc; người mắc dây; người đào ao; người chèo chống; người cày ruộng; người trồng trọt.
    Câu hỏi: Vì sao chúng ta cần nhớ ơn những người này?

Phiếu học tập số 2

Bài 1. Nối thành quả với người làm ra.

  • bát cơm – người cày ruộng
  • rau muống – người đào ao
  • quả đào – người vun gốc
  • con ốc – người đi mò
  • sang đò – người chèo chống

Bài 2. Bài đồng dao nhắc chúng ta điều gì?
A. Đi đò thật nhanh
B. Ăn thật nhiều
C. Nhớ ơn những người đã làm ra thành quả cho ta

Bài 3. Nối các tiếng cùng vần với nhau.
ruộng – muống; gốc – ốc; dây – cây

Bài 6. Câu ca dao khuyên ta khi ăn quả thì nhớ ai?
A. Người bán quả
B. Người ăn cùng
C. Người trồng cây

Bài 7. Trong câu ca dao, tiếng nào cùng vần với cây?
A. khoai
B. dây
C. trồng

Bài 9. Sắp xếp các từ thành câu: Ăn quả – nhớ kẻ – trồng cây.

Bài 10. Điền từ thích hợp.
Ăn một bát cơm, nhớ người cày {{1}}.
Sang đò, nhớ người chèo {{2}}.
Chọn từ: ruộng | chống

Hướng dẫn về nhà

  • Đọc thuộc bài đồng dao “Nhớ ơn” và đọc cho bố mẹ, ông bà nghe.
  • Học thuộc câu ca dao “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây, ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng”.
  • Vẽ hoặc kể cho người thân nghe về một người lao động mà em nhớ ơn, sau đó nói một việc em sẽ làm để thể hiện lòng biết ơn (ví dụ: ăn hết suất cơm, nói lời cảm ơn, giữ gìn đồ dùng).
  • Luyện viết các cụm từ ruộng, rau muống, chèo chống, trồng trọt, nằm võng vào vở Tập viết.
  • Có thể làm thêm bài tương tác trên trang neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-5-nho-on để kiểm tra lại kiến thức.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.