NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 1
Tiếng ViệtLớp 1Chủ đề 9. Vần: ui, ưi, ao, eo, au, âu, êu, iu, ưu

Giáo án Bài 44. iu, ưu

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được cấu tạo của vần iu (i + u) và vần ưu (ư + u); đọc đúng hai vần mới.
  • Đánh vần và đọc trơn được các tiếng rìu, dìu, trĩu, cừu, cứu, lựu có vần iu hoặc ưu.
  • Đọc trơn được các từ ngữ cái rìu, dìu, trĩu, líu lo, con cừu, quả lựu, cứu, bưu điện.
  • Đọc đúng và rõ ràng đoạn “Cây lựu”, trả lời được các câu hỏi về nội dung đoạn đọc.
  • Viết đúng vần iu, ưu và các từ cái rìu, con cừu; nêu được vị trí đặt dấu thanh trong tiếng có vần iu, ưu.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc đúng vần, tiếng, từ, câu; viết đúng vần và từ; nghe và nhận biết tiếng có vần ưu qua bài nghe.
  • Năng lực văn học: cảm nhận hình ảnh quả lựu chín đỏ, trĩu quả, tiếng chim sâu líu lo và tình cảm của Na dành cho bà qua đoạn đọc.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đánh vần, tự kiểm tra cách viết trên bảng con và tự sửa lỗi đặt dấu thanh.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp đôi, đọc nối tiếp, trao đổi và nhận xét bài làm của bạn một cách lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS suy luận nội dung đoạn văn qua tranh minh họa và câu hỏi, tìm tiếng có vần mới trong câu.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: tích cực luyện đọc, viết bảng con và vở tập viết đúng số lần GV quy định.
  • Nhân ái: hiểu việc Na dìu bà ra sân xem lựu, từ đó biết quan tâm, giúp đỡ người thân trong gia đình.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Tranh hoặc hình ảnh minh họa: cái rìu, con cừu, quả lựu, cây lựu, chim sâu, bà và Na.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi các vần đã học (ao, eo, au, âu, êu), vần iu, ưu, các từ ngữ và đoạn đọc “Cây lựu”.
  • Bộ thẻ chữ cái rời, thẻ dấu thanh và bảng cài để ghép tiếng.
  • Loa hoặc thiết bị phát âm thanh cho bài nghe (các tiếng cưu, cừu, cứu).
  • Phiếu học tập số 1.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-44-iu-uu (dùng ở phần đọc đoạn, luyện tập và bài nghe).

2. Học sinh

  • Bảng con, bút dạ hoặc phấn, khăn lau.
  • Vở Tập viết 1, bút chì.
  • Bộ thẻ chữ cái rời (nếu có) để ghép tiếng.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đọc tiếp sức các vần đã học

Mục tiêu

Ôn lại các vần đã học, tạo không khí vui vẻ và chuẩn bị cho việc đọc vần mới.

Nội dung

HS đọc nhanh các vần ao, eo, au, âu, êu trên bảng phụ theo hình thức tiếp sức giữa hai đội; sau đó ghép một vài tiếng đơn giản đã học.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc đúng, đọc nhanh các vần đã học và tham gia trò chơi tích cực.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu các vần ao, eo, au, âu, êu và nêu luật chơi: mỗi đội cử một bạn lên đọc nối tiếp, đọc đúng và to thì được một điểm.

    Học sinh

    HS chia thành hai đội, lắng nghe luật chơi và chuẩn bị tinh thần.

  2. Giáo viên

    GV điều khiển trò chơi, mời lần lượt từng HS đọc vần; khi HS đọc sai, GV đọc mẫu và cho cả đội đọc lại.

    Học sinh

    HS đọc tiếp sức: “a – o – ao”, “e – o – eo”, “a – u – au”… Cả lớp đọc lại cùng bạn khi bạn đọc sai.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Vần ao được ghép từ những chữ cái nào?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vần ao gồm chữ a và chữ o.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi đội thắng cuộc và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta sẽ học thêm hai vần mới là iu và ưu.”

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài học: “Bài 44: iu, ưu.”

Hoạt động 2.1: Khám phá · 10 phút

Khám phá vần iu

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo vần iu, đánh vần và đọc đúng tiếng rìu, dìu, từ cái rìu, trĩu, líu lo.

Nội dung

Quan sát tranh cái rìu, ghép vần iu từ chữ i và chữ u; đánh vần tiếng khoá “r – iu – riu – huyền – rìu”; đọc các từ dìu, trĩu, líu lo. Trả lời câu hỏi: vần iu gồm những chữ nào, dấu huyền đặt ở đâu trong tiếng rìu.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được vần iu = i + u; đánh vần đúng tiếng rìu; đọc trơn các từ cái rìu, dìu, trĩu, líu lo.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa tranh cái rìu và hỏi: “Đây là gì? Em hãy nhìn tranh và nói tên sự vật.”

    Học sinh

    HS quan sát tranh và trả lời: “Đây là cái rìu.” Cả lớp đọc theo GV.

  2. Giáo viên

    GV ghép chữ i và u trên bảng cài, nêu: “Chữ i ghép với chữ u tạo thành vần iu.” Sau đó GV đánh vần mẫu: “r – iu – riu – huyền – rìu”, rồi mời HS đánh vần cá nhân, cặp đôi.

    Học sinh

    HS quan sát, nhắc lại vần iu. HS đánh vần theo mẫu: “r – iu – riu – huyền – rìu”, sau đó đọc trơn “rìu”. Trong cặp đôi, HS đọc cho nhau nghe các từ dìu, trĩu, líu lo.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Vần iu được ghép từ những chữ nào? Dấu huyền trong tiếng rìu đặt ở chữ cái nào?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Vần iu gồm chữ i và chữ u.” “Dấu huyền đặt trên chữ i.” Một số HS đọc to các từ dìu, trĩu, líu lo.

  4. Giáo viên

    GV chốt: vần iu = i + u; dấu thanh đặt ở chữ cái đầu của vần (chữ i), ví dụ rì­u. GV lưu ý HS không viết riù.

    Học sinh

    HS nhắc lại cấu tạo vần iu và vị trí đặt dấu thanh.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 10 phút

Khám phá vần ưu

Mục tiêu

Nhận biết cấu tạo vần ưu, đánh vần và đọc đúng tiếng cừu, cứu, lựu, từ con cừu, quả lựu, bưu điện.

Nội dung

Quan sát tranh con cừu, ghép vần ưu từ chữ ư và chữ u; đánh vần tiếng khoá “c – ưu – cưu – huyền – cừu”; đọc các từ cứu, quả lựu, bưu điện. Nhận biết dấu thanh đặt ở chữ ư và dấu nặng trong lựu.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được vần ưu = ư + u; đánh vần đúng tiếng cừu; đọc trơn các từ con cừu, quả lựu, cứu, bưu điện.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đưa tranh con cừu và hỏi: “Con vật trong tranh là con gì?”

    Học sinh

    HS quan sát và trả lời: “Đó là con cừu.” Cả lớp đọc theo GV từ con cừu.

  2. Giáo viên

    GV ghép chữ ư và u trên bảng cài, nêu: “Chữ ư ghép với chữ u tạo thành vần ưu.” GV đánh vần mẫu: “c – ưu – cưu – huyền – cừu”; mời HS đánh vần cá nhân, sau đó đọc các từ quả lựu (dấu nặng dưới chữ ư), cứu, bưu điện.

    Học sinh

    HS quan sát và nhắc lại vần ưu. HS đánh vần “c – ưu – cưu – huyền – cừu” rồi đọc trơn. HS đọc nối tiếp các từ quả lựu, cứu, bưu điện.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Dấu huyền trong tiếng cừu đặt ở chữ nào? Dấu nặng trong chữ lựu đặt ở đâu?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Dấu huyền đặt trên chữ ư.” “Dấu nặng đặt dưới chữ ư.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: vần ưu = ư + u; dấu thanh đặt ở chữ ư, ví dụ cừu, cứu; dấu nặng đặt dưới chữ ư, ví dụ lựu. GV nhắc HS không viết cưù.

    Học sinh

    HS nhắc lại cấu tạo vần ưu và cách đặt dấu thanh.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 10 phút

Đọc trơn đoạn “Cây lựu”

Mục tiêu

Đọc trơn đoạn văn ngắn có vần iu, ưu; hiểu nội dung đoạn đọc qua tranh và câu hỏi gợi mở.

Nội dung

Đọc mẫu đoạn “Cây lựu” gồm bốn câu: Sân nhà bà có cây lựu. Lựu chín đỏ, trĩu quả. Chim sâu líu lo trên cây. Na dìu bà ra sân xem lựu. Đọc theo câu, đọc theo đoạn, đọc cả bài; trả lời câu hỏi: nhà bà có cây gì, Na làm gì giúp bà.

Sản phẩm dự kiến

HS đọc trơn cả đoạn, đọc đúng các tiếng có vần iu, ưu; trả lời được hai câu hỏi về nội dung đoạn đọc.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu đoạn “Cây lựu” (có tranh minh họa cây lựu, chim sâu, Na và bà), nêu yêu cầu: “Các em đọc thầm, gạch chân các tiếng có vần iu, ưu.”

    Học sinh

    HS đọc thầm và gạch chân các tiếng: rìu, cừu, lựu, trĩu, líu, dìu, cứu.

  2. Giáo viên

    GV đọc mẫu từng câu, hướng dẫn ngắt nghỉ sau dấu phẩy; mời HS đọc nối tiếp từng câu, sau đó đọc cả đoạn trong cặp đôi.

    Học sinh

    HS đọc nối tiếp từng câu, đọc đoạn trong cặp đôi, chú ý đọc đúng các tiếng có dấu thanh.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Sân nhà bà có cây gì?” và “Na làm gì giúp bà?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Sân nhà bà có cây lựu.” “Na dìu bà ra sân xem lựu.”

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi HS đọc tốt, nhận xét về tình cảm của Na với bà và chốt: đoạn văn kể về cây lựu nhà bà, các vần iu, ưu xuất hiện trong nhiều tiếng.

    Học sinh

    HS nhận xét về nội dung đoạn đọc và nhắc lại tên đoạn văn.

Hoạt động 3.1: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Viết vần và luyện tập chọn, nghe, điền, nối

Mục tiêu

Viết đúng vần iu, ưu và các từ cái rìu, con cừu; làm các bài tập nhận biết tiếng có vần mới.

Nội dung

Viết bảng con: vần iu (i – u), vần ưu (ư – u), từ cái rìu, con cừu. Làm bài tập 1 (chọn tiếng có vần ưu), bài tập 2 (nghe và chọn tiếng), bài tập 3 (điền từ vào chỗ trống), bài tập 4 (nối hình với từ). Có thể dùng học liệu số NeoEdu để làm bài tập tương tác.

Sản phẩm dự kiến

HS viết đúng vần và từ trên bảng con, vở Tập viết; làm đúng bài tập: 1. C, D, E; 2. B (cừu); 3. líu (líu lo); 4. 🪓 – cái rìu; 🐑 – con cừu.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết mẫu trên bảng: vần iu (nối liền i và u), vần ưu, từ cái rìu, con cừu; nhấn mạnh chữ r cao 2,5 li, các chữ còn lại cao 2 li, mỗi tiếng cách nhau một con chữ o, dấu thanh đặt trên chữ đầu của vần.

    Học sinh

    HS quan sát, lắng nghe và nhắc lại cách viết.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS viết bảng con: viết iu, ưu, cái rìu, con cừu; sau đó chiếu bài tập 1 và 2, mời HS làm trên bảng con; bài tập 3, 4 HS làm trên học liệu số NeoEdu hoặc bảng phụ.

    Học sinh

    HS viết bảng con, giơ bảng để GV kiểm tra. HS làm bài tập 1: chọn cừu, lựu, cứu; bài tập 2: nghe và chọn cừu; bài tập 3: điền líu; bài tập 4: nối hình 🪓 với cái rìu, 🐑 với con cừu.

  3. Giáo viên

    GV kiểm tra bài viết, chỉ ra lỗi thường gặp như viết riù, cưù; mời HS nhận xét bài bạn.

    Học sinh

    HS đọc đáp án và nhận xét: “Bạn viết dấu huyền đúng trên chữ ư.” Các HS sai sửa lại bằng bảng con.

  4. Giáo viên

    GV chốt đáp án và nhấn mạnh: dấu thanh đặt trên chữ cái đầu của vần, không đặt trên chữ u.

    Học sinh

    HS sửa lại bài và ghi nhớ quy tắc đặt dấu thanh.

Hoạt động 3.2: Luyện tập, thực hành · 10 phút

Đọc hiểu đoạn “Cây lựu”

Mục tiêu

Trả lời được câu hỏi về nội dung đoạn đọc; sắp xếp tiếng thành câu và nhận biết tiếng có vần iu, ưu.

Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 1 (câu 6–10) dựa trên đoạn “Cây lựu”. Có thể dùng học liệu số NeoEdu để kiểm tra nhanh đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: 6. C (cây lựu); 7. C (líu lo); 8. B (dìu bà ra sân xem lựu); 9. Lựu chín đỏ, trĩu quả; 10. a) S; b) Đ.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 1, nêu yêu cầu: đọc lại đoạn văn, đọc kĩ từng câu hỏi và khoanh vào đáp án đúng.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc thầm đoạn văn và câu hỏi.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỗ trợ HS đọc câu hỏi; hướng dẫn HS sắp xếp các tiếng thành câu và kiểm tra đáp án đúng/sai.

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân, sau đó đổi phiếu với bạn cùng bàn để kiểm tra.

  3. Giáo viên

    GV mời một số HS đọc đáp án và giải thích lí do chọn.

    Học sinh

    HS trả lời: “Sân nhà bà có cây lựu.” “Chim sâu líu lo trên cây.” “Na dìu bà ra sân xem lựu.” Các HS khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt: tiếng bưu có vần ưu, không phải vần iu; tiếng líu có vần iu.

    Học sinh

    HS sửa lại phiếu nếu sai và ghi nhớ đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 10 phút

Tìm vật và kể chuyện có vần iu, ưu

Mục tiêu

Vận dụng vần iu, ưu để đọc, nói và nhận biết các sự vật có vần mới trong thực tế; liên hệ với cuộc sống quanh em.

Nội dung

Trò chơi “Đố bạn tên vật”: HS nói tên đồ vật, con vật, cây trái có vần iu hoặc ưu xung quanh em (ví dụ cái rìu, con cừu, quả lựu, bưu điện). HS kể lại một câu về việc giúp đỡ người thân, dùng từ có vần mới.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất 2 sự vật có vần iu hoặc ưu và đặt được 1 câu nói về việc giúp đỡ người thân.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu luật chơi: “Em nói tên một sự vật có vần iu hoặc ưu; bạn đọc đúng tiếng đó thì được một điểm.”

    Học sinh

    HS lắng nghe và chuẩn bị ý tưởng.

  2. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS chơi trò chơi đố bạn; nhắc HS đặt câu đơn giản với từ có vần mới.

    Học sinh

    HS nói: “Quả lựu.” “Con cừu.” “Bưu điện.” “Cái rìu.” HS đặt câu: “Em dìu bà đi chợ.”

  3. Giáo viên

    GV mời một số HS chia sẻ câu vừa đặt và nhận xét cách đọc của bạn.

    Học sinh

    HS đọc câu của mình, các bạn nhận xét về cách phát âm và dấu thanh.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi, nhắc HS biết giúp đỡ bà, cha mẹ, ông bà; dặn dò HS hoàn thành bài về nhà.

    Học sinh

    HS lắng nghe, nhận lời dặn về nhà.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn “Cây lựu”: Sân nhà bà có cây lựu. Lựu chín đỏ, trĩu quả. Chim sâu líu lo trên cây. Na dìu bà ra sân xem lựu.

Câu 6. Sân nhà bà có cây gì?

  • A. cây cau
  • B. cây táo
  • C. cây lựu

Câu 7. Chim sâu làm gì trên cây?

  • A. ăn lựu
  • B. ngủ
  • C. líu lo

Câu 8. Na làm gì giúp bà?

  • A. quét sân
  • B. dìu bà ra sân xem lựu
  • C. hái lựu cho bà

Câu 9. Sắp xếp các tiếng thành câu:

  • Lựu / chín / đỏ, / trĩu / quả.

Câu 10. Đúng hay sai?

  • a) Tiếng “bưu” có vần iu.
  • b) Tiếng “líu” có vần iu.

Hướng dẫn về nhà

  • Viết vần iu, ưu, các từ cái rìu, con cừu mỗi từ một dòng trong vở Tập viết 1 (theo đúng quy định độ cao các con chữ và cách đặt dấu thanh).
  • Đọc cho người thân nghe đoạn “Cây lựu” ít nhất hai lần, chú ý đọc đúng các tiếng có vần iu, ưu.
  • Tìm và nói tên 3 đồ vật, con vật hoặc cây trái có vần iu hoặc ưu trong nhà (ví dụ: quả lựu, con cừu trong tranh), rồi đọc lại cho người thân nghe.
  • Truy cập học liệu số NeoEdu tại neoedu.vn/learn/1/vietnamese/bai-44-iu-uu để luyện đọc và làm lại các bài tập tương tác (nếu có thiết bị kết nối).

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.